U bent hier

Dames en heren, aan de orde is het actualiteitsdebat over het ontslag van de gedelegeerd bestuurder van de VRT en de toekomst van de openbare omroep.

Het debat is geopend.

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Voorzitter, beste collega's, zoals jullie weten, heeft de Vlaamse Regering in het conflict aan de top van de VRT beslist om de arbeidsovereenkomst met Paul Lembrechts, gedelegeerd bestuurder van de VRT, te beëindigen. Ik schets u kort de chronologie van het dossier om het even helder te stellen, om de feiten nog even weer te geven.

De gedelegeerd bestuurder heeft op 27 november 2019 gevraagd om zijn directeur Media en Productie, de heer Peter Claes, te ontslaan. Het remuneratiecomité – dat is het bevoegde comité binnen de VRT dat daarover advies verleent – heeft op 5 en 11 december daarover samengezeten. Ze hebben ook de twee betrokkenen daarover uitvoerig gezien en hebben een advies geformuleerd aan de raad van bestuur. Dat advies bestond erin om de vraag tot ontslag niet te volgen.

De raad van bestuur van 16 december heeft vervolgens uitgebreid beraadslaagd over deze kwestie. Op 16 december heeft men unaniem – únaniem, beste collega's – beslist om niet op de vraag tot ontslag in te gaan. Ik heb als minister van Media altijd alle ruimte willen geven aan de VRT zelf om het conflict, dat een intern probleem was van functioneren binnen het directiecollege, ook intern op te lossen. Ik heb daar alle ruimte voor willen geven.

Op 30 december is de raad van bestuur opnieuw samengekomen, onder meer omdat er op dat moment ook een brief publiek was gemaakt. Die was gestuurd naar de leden van de raad van bestuur, maar ongeveer onmiddellijk ook online consulteerbaar en in de kranten becommentarieerd. De raad van bestuur heeft dan op 30 december opnieuw beraadslaagd en men heeft op dat moment de heer Fabiaan Van Vrekhem aangesteld als extern bemiddelaar.

De voorzitter van de raad van bestuur had tussen 16 en 30 december al getracht om de mensen samen te brengen om het vertrouwen te herstellen. Op 30 december werd ook getracht om die poging met een extern bemiddelaar te versterken en ervoor te zorgen dat het vertrouwen kon worden hersteld. Ik heb ook die bemiddelingspoging alle kansen willen geven. Het is belangrijk dat dit gebeurd is. Het beste scenario ware geweest dat de twee betrokken personen in het bedrijf actief konden blijven. Het gaat over twee sterke personen, die allebei belangrijke verdiensten hebben. Het zou en het was jammer geweest als zij niet konden blijven. Daarom heeft de regering beslist om daar niet in tussen te komen, omdat het een interne kwestie betrof.

Vorige week woensdag, op 15 januari, heeft vervolgens de heer Van Vrekhem verslag uitgebracht aan de voorzitter van de raad van bestuur. Ik heb diezelfde avond mondeling verslag gekregen van diezelfde voorzitter, de heer Luc Van den Brande, over het dossier. De conclusie die ik daar heb gekregen, was bijzonder helder. De heer Van Vrekhem had alle betrokkenen gezien en kwam tot de conclusie dat het niet mogelijk was om het vertrouwen opnieuw te herstellen. Die conclusie was voor ons uiterst belangrijk en de aanleiding om beslissingen te nemen.

De gedelegeerd bestuurder is er niet in geslaagd om het vertrouwen te herstellen. Daardoor heeft hij vandaag niet meer de geloofwaardigheid om de openbare omroep te leiden. Dat is de reden waarom zijn arbeidsovereenkomst werd beëindigd.

Hij is op 27 november een proces gestart op basis van een ontslagdossier dat door niemand in de raad van bestuur werd gevolgd en waaruit een scherp publiek debat is gevolgd, wat schadelijk is voor de VRT. Er was een patstelling en de gedelegeerd bestuurder is er niet in geslaagd deze crisis onder controle te krijgen.

Dat is de reden van de beëindiging van zijn arbeidsovereenkomst. Het is een beslissing van de Vlaamse Regering in het belang van de openbare omroep. De beslissing was, om heel duidelijk te zijn, niet gebaseerd op een totale analyse van het functioneren van de gedelegeerd bestuurder. Ze was overigens ook niet gebaseerd op de realiteit dat de gedelegeerd bestuurder zich kritisch had uitgesproken over de besparingen van de Vlaamse Regering. Dat is iets wat ik af en toe hoor in de kritieken van de oppositie.

Eerlijk gezegd, beste collega's, vind ik het normaal dat de gedelegeerd bestuurder van de VRT zich zorgen maakt over de financiële toekomst van zijn organisatie. Ik vind het normaal dat hij ook in dialoog gaat, zelfs in debat gaat, met de Vlaamse Regering om daar afspraken over te maken. Ik vind het normaal dat, wanneer er besparingen worden doorgevoerd door de Vlaamse Regering, men daarop reageert, men zich zorgen maakt en vervolgens de dialoog aangaat en in debat gaat. Om heel duidelijk en formeel te zijn, dat heeft niets te maken – niets te maken – met de beslissing van deze Vlaamse Regering.

Er komt nu een afkoelingsperiode met een interim-gedelegeerd bestuurder die door de regering werd aangesteld, de heer Leo Hellemans. Leo Hellemans, beste collega's – ik hoop dat niemand dat zal betwisten – is iemand die heel breed wordt gerespecteerd, binnen en buiten de openbare omroep. Hij is iemand met een enorme ervaring, iemand die in staat is om het vertrouwen te herstellen. Laat ons hem ook de ruimte geven om dat op een goede manier te doen.

Hij heeft precies de opdracht om de goede werking van het directiecollege te verzekeren in een overgangsperiode. Daarin moet effectief ook worden gekeken naar de rol van de directeur Media en Productie. De raad van bestuur heeft daarover overigens maandagavond samengezeten. Ze vroegen maandagavond aan Leo Hellemans “om op korte termijn een voorstel te doen om het directiecollege coherent te laten functioneren en na te gaan of en hoe Peter Claes hierin geïntegreerd kan worden. Tot op dat ogenblik blijft hij tijdelijk verder vrijgesteld van dienst.”

Leo Hellemans zal in de tussentijd dat vertrouwen herstellen en ook de beheersovereenkomst voorbereiden. Natuurlijk is dat maar een tijdelijke situatie. De Vlaamse Regering zal op zeer korte termijn, zeker voor de zomer, ook een nieuwe CEO, een nieuwe gedelegeerd bestuurder, aanstellen. Die zal ook de onderhandelingen over de beheersovereenkomst met de Vlaamse Regering kunnen finaliseren.

Ik ga even in op de vraag van een aantal collega's hier over het rapport van de bemiddelaar. Mijn kabinetschef heeft jullie effectief de mail gestuurd die op woensdagavond werd bezorgd aan de voorzitter van de raad van bestuur. Daaruit blijkt dat het niet mogelijk was om het vertrouwen te herstellen. Dat de bemiddelaar in het verlengde van zijn opdracht ook een aantal vaststellingen doet over het functioneren van personen binnen het directiecollege, verschillende personen binnen het directiecollege, dat is niet abnormaal; dat is eigenlijk heel normaal.

Deze elementen werden trouwens ook mondeling toegelicht aan het remuneratiecomité maandag en aan de raad van bestuur. Zij zijn immers bevoegd voor het functioneren van het directiecollege. Dit is echter geen zaak van de Vlaamse Regering. Ik heb de nota van de bemiddelaar niet gekregen van de voorzitter van de raad van bestuur. Ik heb hem ook niet opgevraagd omdat die nota totaal irrelevant is voor de beslissing van de Vlaamse Regering.

Ik verklaar mij nader. Ik ben ten eerste gezegd dat de beslissing over Paul Lembrechts gebaseerd is op zijn geloofwaardigheid als CEO om het vertrouwen binnen de VRT te herstellen. Kijk eens naar private organisaties, private ondernemingen. Als een gedelegeerd bestuurder, een CEO, herhaaldelijk niet gevolgd wordt door zijn volledige raad van bestuur in een belangrijk strategisch punt, namelijk het ontslag van een van de belangrijkste leden van zijn directiecollege, dan heeft die CEO een probleem. Lembrechts is er effectief niet in geslaagd om dat vertrouwen te herstellen en dat is de reden waarom de Vlaamse Regering deze beslissing heeft genomen.

Het gaat ten tweede over andere directieleden, in het bijzonder over de directeur Media en Productie. Tot eind jaren negentig was het nog normaal dat de regering, dat de politiek, dat dit Vlaams Parlement zich bezighield met leden van het directiecollege. Met het Mediadecreet hebben we een totaal andere richting gekozen. We hebben gezegd dat de Vlaamse Regering uitsluitend bevoegd is voor de gedelegeerd bestuurder en dat het de raad van bestuur is die bevoegd is voor de leden van het directiecollege. Als er dus bedenkingen zijn over het functioneren van een directeur, dan is dat niet de zaak van deze Vlaamse Regering, van deze minister van Media en ook niet de zaak van dit Vlaams Parlement.

Ten derde, en dit is voor mij misschien wel het belangrijkste, gaat de nota, zo heb ik mij door de voorzitter van de raad van bestuur laten vertellen, in op het functioneren van verschillende personen in het directiecollege. Die bevat heel erg persoonlijke informatie.  Die gaat ook over functioneringsproblemen bij verschillende personen. Ik zou het absoluut niet kies vinden om dat document bij mij te hebben, om dat document hier te overhandigen en om over dat document te discussiëren.

Ik heb me, beste collega’s, de afgelopen weken bijzonder geërgerd aan de wijze waarop het publiek debat in de media, in de kranten, werd gevoerd over personen. Daarbij werden allerhande overwegingen gemaakt over verschillende betrokkenen in het dossier en werd gezegd dat er allerhande problemen waren, tot in de grootst mogelijke details. Sommige zaken waren misschien juist, maar het waren vooral veel halve waarheden, vooral ook veel onwaarheden.

Beste collega’s, op die manier gaan we niet met mensen om. Als er functioneringsproblemen zijn, dan moeten die aangepakt worden, op een ernstige manier, en dat gebeurt binnen het bedrijf zelf. Vandaar, beste collega’s, hebben wij Leo Hellemans aangesteld als interim-gedelegeerd bestuurder. Het spreekt voor zich dat hij van de voorzitter van de raad van bestuur de nota van de bemiddelaar krijgt om de situatie goed te kunnen inschatten. Met die nota gaat hij uiteraard alle betrokkenen zien en zal hij op korte termijn, binnen twee à drie weken, voorstellen doen aan de raad van bestuur, ook met betrekking tot de directeur Media en Productie. Ik dank u. (Applaus bij de meerderheid)

Dan geef ik nu het woord aan de sp.a-fractie. U hebt tien minuten.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, wat een onwaarschijnlijk triest schouwspel maken we hier mee. U beslist met de regering om de CEO van een van onze belangrijkste Vlaamse instellingen, onze publieke omroep, het huis van vertrouwen, de VRT, te ontslaan. U komt ons nu zeggen dat u dat gedaan hebt op basis van een rapport dat u niet gekregen of gelezen hebt. Eigenlijk zegt u ook dat dat niet belangrijk is. Dan vraag ik u op basis waarvan u dat wel gedaan hebt. U hebt diverse keren in uw betoog gezegd ‘ik heb me laten vertellen door de voorzitter van de raad van bestuur’. Wie is hier de minister van Media? Wie is hier de minister van Media?

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Collega, ik denk dat de minister toch heel duidelijk is geweest. Dat rapport is in deze zaak totaal niet relevant geweest in de beslissing die door de Vlaamse Regering, niet alleen door minister Dalle, maar door de Vlaamse Regering is genomen. Ik denk dat u straks misschien eens moet herbeluisteren wat hij precies heeft gezegd.

Ik heb zeer goed geluisterd naar wat de minister heeft gezegd. De historiek van het dossier heeft hij min of meer geschetst zoals het is gebeurd. (Rumoer)

Ja. Ik zal u onmiddellijk zeggen waarom. De beslissing van de raad van bestuur om de bemiddelaar, Fabiaan Van Vrekhem, aan te stellen, is niet unaniem genomen. Er zijn onthoudingen geweest. Dat is geen unanimiteit.

Het traject dat dit dossier heeft doorlopen, is volgens ons een toonbeeld van echt slecht bestuur, een verrottingsstrategie die is gebeurd binnen de raad van bestuur. Op het moment dat er een intern conflict ontstond bij de top van de VRT tussen nummer een en nummer twee, had die raad van bestuur daadwerkelijk moeten trancheren en niet de wonde laten etteren. Hier is zo getalmd dat de wonde eigenlijk alleen maar groter werd door die bemiddelingsprocedure op te zetten. Die heeft niks opgeleverd. Het stond in de sterren geschreven dat die niks zou opleveren.

De raad van bestuur heeft in dezen dus diverse slechte beslissingen genomen, en daarbij heeft de voorzitter op verschillende manieren soloslim gespeeld. Nog maar vorige week ontving hij het rapport van de bemiddelaar. Dat was oorspronkelijk bedoeld als een bemiddelingsopdracht, niet als een persoonlijke assessment. Hij heeft dat doorgestuurd naar de minister, niet naar de leden van de raad van bestuur! De leden van de raad van bestuur hebben het ontslag van de CEO maandag moeten vernemen, toen de beslissing al was genomen, nota bene de dag nadat de voorzitter van de raad van bestuur opnieuw was benoemd door de Vlaamse Regering. Dat is wat er is gebeurd.

Mijn vraag blijft dus: wie is er nu minister van Media? Minister, wij vinden het onbehoorlijk dat u een beslissing nam op basis van de woorden, van de toelichting die u vernam van de voorzitter van de raad van bestuur, en niet op basis van het rapport zelf. Ons controlerecht, onze controleplicht als parlementsleden, die wil ik in alle ernst uitoefenen. U hebt gezegd dat u het rapport zou toelichten. U hebt dat niet gedaan. Wij vragen dus opnieuw om dat rapport. Wij willen dat rapport lezen. Het is immers echt ongezien, ongehoord hoe er wordt omgegaan met de VRT, met onze belangrijke Vlaamse culturele instellingen. (Applaus bij sp.a, Groen en de PVDA)

Waarom is wat er met de VRT gebeurt voor ons zo essentieel? Waarom is een sterke openbare omroep belangrijk voor de samenleving? Een sterke openbare omroep zorgt voor een sterk medialandschap. Het is een aanjager voor private spelers. Dat hebben de Vlaamse kijkers de afgelopen jaren mogen ondervinden. Dat de commerciële zenders investeren in fictiereeksen van hoog niveau, is het rechtstreekse gevolg van het feit dat de VRT de lat zo hoog heeft gelegd. En op die manier speelt de openbare omroep een marktversterkende rol in een belangrijke economische sector, de sector van de audiovisuele productie.

Op basis van onderzoek weten we dat in landen met een sterke openbare omroep de burgers meer tevreden zijn over het media-aanbod in zijn geheel, meer vertrouwen hebben in de media. Een sterke openbare omroep is gewoon essentieel voor een gezonde democratie. En dáárover, beste collega’s, daarover moet het gaan. Daarom is het zo’n schande hoe wordt omgegaan met de leiding van de VRT.

De VRT is een van de beste leerlingen van de Europese klas. De VRT krijgt van de overheid 41 euro per Vlaming, biedt daarvoor oneindig veel kwaliteit, oneindig veel aanbod. We kijken zo graag naar het Noorden. Wel, als je kijkt naar het Noorden, dan zal je zien dat in de Scandinavische landen dubbel zoveel geld per inwoner in de openbare omroep wordt geïnvesteerd.

Ondanks het feit dat de VRT zeer kostenefficiënt is en kwaliteit levert, heeft de Vlaamse Regering jaar na jaar bespaard op de openbare omroep, met één doel: het de VRT onmogelijk maken om de ambitieuze doelstellingen uit de beheersovereenkomst waar te maken. Dat noemen wij kapot besparen. Dat noemen wij een verrottingsstrategie. En die strategie zien we systematisch terugkomen in het beleid van de Vlaamse Regering: in de cultuur, in De Lijn, in de zorg, in de VRT.

Jullie besparen en besturen slecht, waardoor die organisaties in de problemen komen. Dan zeggen jullie dat jullie het gaan oplossen, dan constateren jullie dat het niet op te lossen is, en dan komen jullie met ultieme oplossingen, namelijk privatisering. Het moet frustrerend geweest zijn om te zien dat ondanks jullie verrottingsstrategie de VRT jaar na jaar een goed rapport kwam voorleggen. Alle doelstellingen werden met glans behaald. Maar met een duidelijke boodschap: het vet is van de soep.

Het is dan ook niet meer dan normaal dat in oktober, bij de nieuwe aangekondigde besparingen, Paul Lembrechts een duidelijk statement heeft gemaakt. Hij heeft gezegd: “Ik zal niet de CEO zijn die de VRT ten grave draagt.” Dat was een heel krachtig signaal: iedere besparing zou betekenen dat de VRT niet meer de kwaliteit zou kunnen leveren. De CEO was dus, zeer openlijk in de media, de luis in de pels van de verrottingsstrategie van de Vlaamse Regering.

Dan beslist u maandag om die CEO te ontslaan. Ik stel mij dus opnieuw de vraag op basis waarvan u dat hebt beslist. U stelt dat de Vlaamse Regering dit deed op basis van het rapport van bemiddelaar Fabiaan Van Vrekhem. Dat heeft niemand gelezen behalve de voorzitter van de raad van bestuur Luc Van den Brande. Ook u hebt dat rapport niet gelezen. U zegt dat het niet relevant is. Wel, toon het ons dan! En wat was dan de opdracht van bemiddelaar Fabiaan Van Vrekhem?

Wat weten wij wel? Het rapport werd woensdag bij Luc Van den Brande opgeleverd. Het stond maandagnamiddag gepland op de raad van bestuur. Donderdagochtend heeft hij u de conclusie bezorgd. Hij heeft u woensdagavond blijkbaar ook gebeld om het mondeling toe te lichten. Hij heeft het niet doorgestuurd naar de leden van de raad van bestuur. Vrijdag wordt het mandaat van Luc Van den Brande verlengd. En zaterdag wordt en petit comité beslist om Lembrechts aan de deur te zetten. Dat is wat u maandag communiceerde, zonder dat de andere leden van de raad van bestuur over deze beslissing waren ingelicht, laat staan dat ze ook maar een moment een glimp van het rapport hadden kunnen zien.

Is dat dan een staaltje van het deugdelijke bestuur waar de Vlaamse Regering altijd de mond van vol heeft? Beslissen om een CEO te ontslaan op basis van het advies van de voorzitter van de raad van bestuur, die dan nog niet eens heeft overlegd met de andere leden van de raad van bestuur, en die bovendien weigert om die andere leden inzage te geven in dat rapport, en zelfs weigert om u inzage te geven in dat rapport? Opnieuw: wie is hier eigenlijk minister van Media?

Ik zal u antwoorden, minister. Dit is geen deugdelijk bestuur, maar wel een weloverwogen zet om uw verrottingsstrategie te kunnen voortzetten. U zegt dat u met de beslissing de rust wilt laten terugkeren nu er cruciale onderhandelingen zijn en de besparingen moeten worden opgevangen. Maar het enige waar u in slaagt, is om nog meer chaos te veroorzaken. U zegt dat Paul Lembrechts geen geloofwaardigheid meer heeft, maar ik zie een CEO die al maanden gesteund wordt door het voltallige VRT-personeel, en voor wie het personeel maandag op de barricades staat. Hoe ver zijn we gekomen dat vakbonden staken omdat hun CEO wordt ontslagen? Normaal doen ze dat omdat ze de CEO weg willen! (Applaus bij de oppositie)

Bovendien verneem ik nu net dat het personeelsfront Iedereen VRT en het gemeenschappelijke vakbondsfront een heel duidelijke communicatie hebben uitgestuurd waarin ze de rol van Van den Brande ter discussie stellen en waarin ze aandringen om dat rapport te kunnen krijgen. Minister, ik wil van u heel graag weten hoe u daarop zult reageren.

Minister, er is er hier maar een die zijn geloofwaardigheid heeft verloren. Dat bent u. (Applaus bij sp.a)

Heb tenminste het lef om te zeggen waar het op staat. Lembrechts weigerde mee te werken in uw verrottingsstrategie en moest weg.

Ik heb nog een aantal heel concrete vragen.

U hebt het rapport niet gelezen. Maar wie van de regering wel? Welke andere ministers hebben dat rapport gelezen? Ik wil dat daarop geantwoord wordt.

Als niemand het rapport heeft gelezen, wie gaat het dan nog wel lezen? Gaat dat in de vuilnisbak worden gegooid? Het is besteld door de raad van bestuur. Het is betaald door de raad van bestuur. Wie gaat het dan nog lezen?

Als u Paul Lembrechts niet op basis van het rapport hebt ontslagen, op welke gronden dan wel? Over welke vertrouwensbreuk hebt u het? Over welke vertrouwensbreuk hebt u het? U zegt: ‘een vertrouwensbreuk tussen hem en de Vlaamse Regering.’ (Opmerkingen en rumoer)

Er was nog een andere vertrouwensbreuk, die tussen de CEO en de rest van het directiecomité enerzijds en één lid van het directiecomité anderzijds. Dat was een andere vertrouwensbreuk. En nu zitten we met een vertrouwensbreuk tussen het personeel, de vakbonden, en de voorzitter van de raad van bestuur. Een complete vertrouwensbreuk, ook met de Vlaamse Regering!

Mijn derde vraag: hoe denkt de Vlaamse Regering met deze beslissing constructief te kunnen bijdragen aan het laten weerkeren van de rust bij de VRT, wetende dat het directiecollege als één blok achter de CEO stond? Hoe gaat u dat oplossen?

Ten vierde: hoe reageert u op de net binnengekomen communicatie van het gemeenschappelijk vakbondsfront en de personeelsorganisatie Iedereen VRT, die de positie van voorzitter Van den Brande serieus in vraag stelt, en hoe reageert u op die vragen om het rapport alsnog te krijgen?

Ik herhaal het hier nog eens formeel: ik wil ons werk, onze controleplicht, hier ernstig doen en dat kan alleen maar op basis van dat rapport, de uitkomst van die bemiddelingsopdracht. (Applaus bij sp.a, Groen en de PVDA)   

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Collega Segers, ik denk dat we het over één zaak eens zijn, namelijk dat een sterke, slagkrachtige, kwaliteitsvolle openbare omroep heel belangrijk is. Dat is trouwens ook de visie van de Vlaamse Regering.

De Vlaamse Regering heeft op een bepaald moment vastgesteld dat er een impasse was aan de top van de VRT en heeft dan haar verantwoordelijkheid genomen. U zegt terecht dat er heel wat uitdagingen op de plank liggen. Denk aan de onderhandeling van de beheersovereenkomst, denk aan heel de internationale digitale context. In zo’n context heb je nood aan een slagkrachtig directiecollege dat werk kan maken van die verandering, van die onderhandeling, en dat de organisatie op een goede manier kan leiden. Dat was sinds 27 november niet meer het geval en dat was op dat moment niet de verantwoordelijkheid of de fout van de Vlaamse Regering.

Wat de redenen voor het ontslag betreft, denk ik dat u toch wel belangrijke stukken van mijn uiteenzetting niet goed begrepen hebt. Wat de nota betreft, was de conclusie van de bemiddelaar heel belangrijk en bepalend, namelijk dat hij alle betrokkenen had gezien en dat hij vaststelde dat het onmogelijk was om het vertrouwen te herstellen. Dat was voor de Vlaamse Regering het moment om in te grijpen en haar verantwoordelijkheid te nemen. In verband met de nota zelf denk ik dat ik uitvoerig uiteengezet heb waarom ik die nota zelf niet heb en waarom ik die zelfs niet wil hebben. Het gaat over persoonlijke elementen die op geen enkele manier een impact hebben gehad op de beslissing van de Vlaamse Regering. U hebt mij gevraagd of mijn collega-ministers het dan wel gelezen hebben. Het antwoord is: neen, Fabiaan Van Vrekhem heeft het aan de voorzitter van de raad van bestuur bezorgd. U hebt mij ook gevraagd of de leden van de raad van bestuur dat dan gekregen en gelezen hebben. Ik heb begrepen van de voorzitter van de raad van bestuur dat dat niet het geval is en ik zal daar, collega Segers, ook niet in tussenkomen. Ik ben minister van Media, ik ben bevoegd voor datgene waarvoor het Mediadecreet mij bevoegd gemaakt heeft, namelijk het ontslag en de benoeming van de gedelegeerd bestuurder. Waar het gaat over het directiecollege en waar het gaat over de werking van de raad van bestuur van dit autonoom overheidsbedrijf, mevrouw Segers, ben ik niet bevoegd. (Opmerkingen van Katia Segers)

U schijnt te wensen dat we teruggaan naar de politisering van de 20e eeuw. (Applaus bij de meerderheid)

Dat wens ik dus niet te doen. Als de leden van de raad van bestuur het verslag wensen te hebben, moeten ze dat vragen aan Luc Van den Brande. Ik kom daar op geen enkele manier in tussen. Ik heb wel begrip voor de redenering die de basis is voor waarom ik het document niet wens te hebben en het ook niet in het publieke debat wil, namelijk dat het gaat over personen en dat die informatie geen deel mag uitmaken van het publieke debat. U hebt mij gevraagd naar de redenen voor het ontslag. Ik denk dat ik dat in mijn toelichting al vrij uitvoerig gezegd heb, maar voor de volledigheid en helemaal ‘on the record’ zal ik u voorlezen wat de integrale motivering van de Vlaamse Regering is om tot het ontslag over te gaan, als u, voorzitter, mij toelaat om dat voor te lezen. Ik wil ook aantonen dat er op het vlak van transparantie geen vragen zijn.

“De Vlaamse Regering heeft kennis genomen van de problematiek aangaande het conflict in het directiecollege van de VRT in de afgelopen anderhalve maand en is van oordeel dat er ernstige gronden zijn die erop wijzen dat de heer Lembrechts in de gegeven omstandigheden niet meer voldoende geloofwaardigheid, gezag en autoriteit aan de dag kan leggen om de VRT te leiden en dit om de volgende redenen: de verderzetting van de huidige impasse is onhoudbaar voor de VRT, het gegeven dat de heer Lembrechts aan de raad van bestuur heeft voorgesteld om de heer Claes, lid van het directiecollege te ontslaan en de raad van bestuur die hier niet is op ingegaan omdat het dossier niet zwaarwichtig genoeg was om een ontslagbeslissing te verantwoorden omdat dit niet voldoende gedocumenteerd was en evenmin in overeenstemming was met eerdere structurele beoordelingen. Dit tast het gezag van de heer Lembrechts in een verdere samenwerking met het directiecollege en de raad van bestuur aan in de toekomst. Er zijn geen aanwijsbare elementen voorhanden die aantonen dat alternatieve maatregelen werden gezocht en getroffen om de aantijgingen aan het adres van de heer Claes bij te sturen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan herschikkingen in of afspraken met betrekking tot de werking van het directiecollege. Er zijn evenmin aanwijsbare elementen die aantonen dat op een constructieve manier werd gezocht naar mogelijkheden om uitvoering te geven aan de beslissing van de raad van bestuur van 16 december 2019. Deze context werkt onvermijdelijk door naar andere belangrijke actoren, zoals de Vlaamse Regering en de diverse partners waarmee de VRT in relatie staat. Hetzelfde geldt voor de relaties binnen de VRT, met zijn diverse afdelingen en geledingen. Het heeft zowel intern als extern een negatieve impact op het imago en de slagkracht van de VRT. Gelet op de opdracht en de bevoegdheid van de gedelegeerd bestuurder draagt deze daarin de eindverantwoordelijkheid.”

Mevrouw Segers, dat is de motivering van de Vlaamse Regering om tot het ontslag over te gaan.

U hebt me gevraagd wat mijn reactie is op de communicatie van het vakbondsfront en van de groepering ‘Iedereen VRT’. Iedereen speelt zijn rol. Ik vind het normaal dat de medewerkers van de VRT op dit moment bezorgd zijn. Ik begrijp dat helemaal, en precies om die reden hebben we de heer Hellemans tot gedelegeerd bestuurder ad interim aangesteld. Het is zijn taak het vertrouwen en de rust in de VRT te herstellen. Hij geniet daarvoor het vertrouwen van de Vlaamse Regering en van de raad van bestuur. Ik hoop dat hij ook op uw vertrouwen en op het vertrouwen van het Vlaams Parlement kan rekenen.

Wat mij stoort, is dat langs alle kanten wordt geprobeerd om dit conflict in de VRT en in het Vlaams Parlement te polariseren. Dit is net het moment om in het belang van de openbare omroep de rangen te sluiten. (Applaus bij de meerderheid)

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, ik wil graag de rangen sluiten, maar alleen wanneer u van leiderschap getuigt en de juiste beslissingen neemt. Het enige wat u hebt bereikt, is dat de VRT momenteel echt in chaos is. De mensen zijn onwaarschijnlijk ongerust. Er is nu een vertrouwensbreuk tussen het hele personeel en de raad van bestuur en de Vlaamse Regering. Op dit moment bereiken zij die de VRT kapot willen, heel efficiënt wat ze willen, namelijk een ontwrichte en verzwakte VRT.

Ik heb een vraag. U hebt de beslissing met de motivering van de Vlaamse Regering voorgelezen. Ik heb begrepen dat die beslissing is genomen zonder kennis van zaken van het rapport. Dat is gebeurd op basis van wat de voorzitter van de raad van bestuur u heeft verteld. Kunt u hierop antwoorden?

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Mevrouw Segers, ik heb uitvoerig gezegd dat de nota van de bemiddelaar niet ter zake doet. U hebt dat ook gemerkt aan wat ik heb voorgelezen en wat ik heb toegelicht.

Het gaat over de realiteit dat de gedelegeerd bestuurder een voorstel doet aan de raad van bestuur, daarin niet gevolgd wordt en het conflict vervolgens niet onder controle krijgt, dat dat zijn eindverantwoordelijkheid is en dat dat niet ernstig is ten aanzien van de aandeelhouder, de enige aandeelhouder: de Vlaamse Gemeenschap. Dat heb ik heel duidelijk uiteengezet. Dit is niet gebaseerd op een mondelinge toelichting van de voorzitter van de raad van bestuur, maar op een analyse van het dossier door de Vlaamse Regering.

Welk dossier? De realiteit is dat er een intern conflict ontstaat, dat naar de raad van bestuur gebracht wordt. In plaats van dat er knopen worden doorgehakt, wordt de zaak binnen die raad van bestuur dan voor zich wordt uitgeschoven, op de lange baan geschoven. De wonde blijft verder etteren. Het stond in de sterren geschreven dat die bemiddelingsopdracht niets zou opleveren. Die is gebeurd, die is besteld en die is betaald, om vervolgens in de vuilbak gekieperd te worden. Want de mail die de voorzitter naar u heeft gestuurd, bevatte één zinnetje: ‘Er is geen mogelijkheid om te verzoenen.’ Is dat een voldoende reden voor een minister en voor een regering om zo’n zwaarwichtige beslissing te nemen?

De heer Slootmans heeft het woord.

Mevrouw Segers, het is niet aan mij om hier de minister te gaan verdedigen, maar ik neem aan dat u het Mediadecreet kent. Het gaat hier niet over een mening of een strategie. Het gaat hier over het Mediadecreet. Het Mediadecreet zegt in artikel 14, §8, dat de gedelegeerd bestuurder de beslissingen van de raad van bestuur uitvoert. Punt. Degene die het winkeltje financiert, die bepaalt. Wie betaalt, bepaalt. Dat is een oude stelregel in elke business, in elk bedrijf.

Wanneer de gedelegeerd bestuurder rechtstreeks ingaat tegen datgene wat de raad van bestuur zegt, dan tekent hij zijn eigen ontslag. Dat is de logica zelve. Het is uitvoeren of opkrassen. Ik wil hier niet degene met een slecht karakter uithangen, maar ik zou bijna denken dat men er zelf op heeft aangestuurd, rekening houdende met de ontslagvergoeding. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Mevrouw Segers heeft het woord.

Als het echt de bedoeling is van deze Vlaamse Regering en van de minister van Media om met onze VRT, die fantastisch werk levert, die zeer sterk is, die ondanks de besparingen jaar na jaar zijn doelstellingen blijft behalen, meer nog, die in het parlement felicitaties krijgt vanuit bijna alle banken voor wat ze blijft doen, als het echt de bedoeling is om met die slagkrachtige VRT op hetzelfde elan te blijven verder werken, dan begrijp ik niet waarom deze regering op deze manier is omgegaan met heel dit gebeuren, met het ontslag van de CEO, wetende dat het directiecollege volledig achter die CEO staat. Want dan weet u dat uw beslissing zal leiden tot verdere chaos binnen de VRT. Dat doet dan bij mij het vermoeden rijzen dat dat een deel is van een verrottingsstrategie waarbij u de VRT de vleugels helemaal wil afknippen. (Applaus bij sp.a)

De heer Janssens heeft het woord.

Mevrouw Segers, als ik uw hele betoog hoor, dan kan ik alleen maar de bedenking maken dat de heer Lembrechts zich geen betere advocaat had kunnen wensen dan deze sp.a-politica. U kunt het op basis van uw eigen inzichten eens of oneens zijn met het ontslag van de CEO, maar er zijn wel een aantal cruciale, elementaire en objectieve elementen waaraan u blijkbaar helemaal voorbijgaat. De CEO heeft het conflict uitgelokt door het ontslag te vragen van een directeur. Hij is met zijn verzoek door de volledige raad van bestuur wandelen gestuurd. Er is vervolgens – nogal evident wanneer je het ontslag van een directeur vraagt – een complete vertrouwensbreuk ontstaan in dat directiecollege, met vervolgens een uitloper naar heel de VRT, waardoor die belangrijke overheidsorganisatie – volgens u toch – zich nu in een volledige crisis bevindt.

En dan vraag ik op basis van die elementaire feiten: vindt u dat allemaal niet relevant? Vindt u het niet belangrijk dat een dergelijke en zeer dure overheidsinstelling, die u duidelijk een warm hart toedraagt, goed geleid wordt? Goed bestuurd wordt? Vindt u het niet belangrijk dat er geen conflicten worden uitgelokt door de CEO, waardoor we nu al wekenlang in de media en de kranten het debat voeren over de crisis van de VRT, die werd uitgelokt door die CEO?

Als u die elementaire en objectieve elementen allemaal niet belangrijk vindt, mevrouw Segers, dan rest mij nog de enige vraag: wat hebt u, wat heeft uw partij, te verliezen bij het ontslag van die CEO? (Applaus bij het Vlaams Belang)

De heer Rzoska heeft het woord.

Dit is voor mij een vrij hallucinant debat geworden. Voor mij is duidelijk geworden, minister, dat CEO Lembrechts zijn ontslag blijkbaar gewoon besteld heeft op 27 november, en dat al wat daarna gebeurd is van geen tel meer was. U moet weten dat hij op 27 november misschien zijn ontslag heeft gevraagd, maar hij werd daarin wel gesteund door de rest van zijn directiecollege. Die stonden allemaal achter hem.

Ondertussen blijkt, en die communicatie is niet nieuw, dat eigenlijk ook het voltallige personeel van de VRT achter de heer Lembrechts staat. Ik begin me stilaan af te vragen: waarom en op basis waarvan hebt u die beslissing genomen? Nog niet meer dan een aantal maanden geleden is de VRT hier gepasseerd, en ook de laatste jaarverslagen. En iedereen was ‘jubelenthousiast’ in de commissie, de meesten althans, over de manier waarop de VRT zijn resultaten haalde.

U mag het commissieverslag erop nalezen van de gedachtewisseling daarover, dat is zeer duidelijk.

U hebt gelijk, de VRT is een autonoom overheidsbedrijf, met een autonome raad van bestuur. U zegt dat het unaniem was, maar collega Segers heeft gelijk, er waren onthoudingen, omdat sommige mensen van de raad van bestuur vonden dat ze over te weinig informatie beschikten om de beslissing te nemen. Als die raad van bestuur dan vervolgens, logischerwijs, een bemiddelaar op pad wil sturen, dan zegt u: ‘ik heb zelfs het resultaat van die bemiddelaar niet nodig, want de heer Lembrechts wordt niet gevolgd door zijn raad van bestuur, wat al op 27 november het geval was, dus ik ga hem de laan uitsturen’. Dat vind ik zeer vreemd voor een verantwoordelijk minister.

Wat is de grond daarvan? Het is een zeer dunne richel waar u op loopt. Tegen zowat iedereen binnen de VRT zegt u dat de CEO, die keer op keer goede rapporten kreeg en zijn bedrijf verdedigt, aan de deur staat. Wat is voor u de grond geweest om hem echt aan de deur te zetten? Dat was gewoon het bestelde ontslag op 27 november. Toen hebt u de beslissing al genomen. Hij moest eruit, vermoedelijk ook omdat hij inderdaad wat kritisch was over uw besparingen. (Applaus bij Groen en sp.a)

Minister Benjamin Dalle

Mijnheer Rzoska, het is natuurlijk niet het directiecollege dat beslist over het ontslag van de directeur, dat is de raad van bestuur. Ik heb gezegd dat dat ontslag op 16 december met unanimiteit is geweigerd door de raad van bestuur. Op 30 december is men vervolgens niet teruggekomen op die beslissing. Er is beslist om een extern bemiddelaar aan te stellen. Die beslissing is inderdaad niet met unanimiteit genomen, daar waren – geloof ik – twee onthoudingen. Maar dat ging niet over het ontslag. Het ontslag was op 16 december geweigerd met unanimiteit.

U zegt dat het voltallige personeel achter de gedelegeerd bestuurder staat. Ik heb dat niet kunnen verifiëren, dat moet ik toegeven. Ik zou daarmee oppassen, met dat soort uitspraken.

In elk geval is het belangrijk geweest dat wij als Vlaamse Regering onze verantwoordelijkheid hebben genomen. Stel u voor dat de Vlaamse Regering maandag geen beslissing had genomen, wat zou dan de situatie geweest zijn? (Opmerkingen van Björn Rzoska en Hannelore Goeman)

De heer D’Haese heeft het woord.

De VRT heeft hier heel wat goede advocaten, dat is duidelijk. Blijkbaar is de beste advocaat van de Vlaamse Regering hier vandaag het Vlaams Belang. De regering mag zich daar serieuze vragen bij stellen.

Het heeft natuurlijk een reden waarom het Vlaams Belang hier de beste advocaat van de regering is en zelfs meer tussenkomsten houdt dan de meerderheid om de minister van Media te ondersteunen. (Gelach bij het Vlaams Belang)

De reden daarvoor is natuurlijk de rol die volgens deze regering is weggelegd voor de VRT: een VRT die wordt omgevormd van een sterke openbare omroep naar een gekortwiekte staatszender, een VRT die ruimte moet maken voor de commerciële omroepen en een VRT die wordt ingeschakeld in de nationalistische agenda van deze regering. (Opmerkingen bij het Vlaams Belang)

Ik vertel geen nieuwigheden; dat staat allemaal in de beleidsnota, dat staat allemaal in het regeerakkoord. De VRT moet ervoor zorgen dat de Vlaamse identiteit wordt uitgedragen, de VRT moet zich terugtrekken, mag geen longreads publiceren enzoverder. Dat past blijkbaar heel goed in het kraam van het Vlaams Belang, maar vooral in dat van de N-VA. Het verbaast me wel een beetje dat het de minister van de CD&V is die de slippen draagt van het Vlaams-nationalistisch beleid. U hebt het over oude politieke cultuur, minister Dalle, maar u bent het die hier vandaag de oude politieke cultuur terugbrengt door de mensen die u tegenzitten, eruit te halen en te laten vervangen door mensen waar u het beter mee kunt vinden. Dat is de oude politieke cultuur, die u vandaag terugbrengt. Want de grote vertrouwensbreuk vandaag is die tussen de VRT en het personeel van de VRT enerzijds en hun minister van Media anderzijds. U zegt dat u niet hebt kunnen verifiëren of het personeel tegen uw beslissing gekant is. U moet eens gaan kijken op de VRT, hé! U moet eens gaan kijken op de VRT! Het was nog geen vijf minuten beslist of het personeel stond al buiten! Er is een algemene staking afgekondigd! (Opmerkingen bij de meerderheid)

Die is er zelfs nog niet gekomen toen de besparingen werden aangekondigd. Zo groot is vertrouwensbreuk tussen het personeel en hun minister.

Dan is en blijft de vraag – u blijft rond de pot draaien – waarom die CEO ontslagen is. U beroept zich blijkbaar op één zin uit de mail van Van Vreckem, namelijk dat het vertrouwen niet kan worden teruggebracht. Daar beroept u zich op. U bestelt een rapport dat niet gelezen hoeft te worden. Dat moet het duurste rapport ooit zijn, als we het uitzetten tegen het aantal personen dat dat mag lezen, want er is er welgeteld één persoon die dat heeft mogen lezen. Dat is blijkbaar allemaal niet van belang. Die beslissing was genomen. Paul Lembrechts stond in de weg van de richting die jullie willen inslaan met de VRT. De weg waar het personeel en de directie van de VRT voor staan, is een heel andere. Daarom moest die uit de weg en daar zoekt u nu een reden voor. Dat is oude politieke cultuur. Dat is een vertrouwensbreuk waar u absoluut zelf voor verantwoordelijk bent. (Applaus bij de PVDA).

Mevrouw Goeman heeft het woord.

Het zou hier vandaag niet mogen gaan over de personen. Waar wij ons als fractie heel kwaad over maken is de aanpak van de Vlaamse Regering. Dat is waar wij u hier vandaag komen over ondervragen. U komt zelf eerst zeggen dat het om een intern conflict bij de VRT gaat en dat het een zaak van de VRT is. Vervolgens wordt er niet unaniem beslist om een bemiddelingsoperatie op te starten. Dat resulteert in een rapport. Dan komt u ons hier zeggen dat het uiteindelijk helemaal niet belangrijk is wat er in dat rapport staat. De voorzitter van de raad van bestuur is komen zeggen dat het niet meer gaat. Ik kan me toch niet voorstellen, minister, dat u niet de reflex hebt om te zeggen: ‘Hoe komt dat dan, Luc? Leg het eens mij eens uit.’ U neemt daar als minister vrede mee. Dat vind ik onbegrijpelijk. Dan neemt u plots de vlucht vooruit op basis van één zinnetje, van wat geruchten. Eigenlijk vliegt u daar blind. Dan kunnen wij ons niet van de indruk ontdoen dat daar andere motieven spelen en dat u inderdaad een stok hebt gevonden om een kritische CEO mee te slaan. Dat is niet alleen ons gevoel, dat is ook het gevoel van het personeel. (Applaus bij sp.a, Groen en de PVDA)

Mevrouw Segers, er zijn heel veel tussenkomsten geweest maar geen concrete vragen. Wilt u nog kort iets repliceren? Daarna kan ik het woord aan de Groen-fractie geven.

Ik wil nog even aansluiten bij de voorgaande sprekers, die de vinger op de wonde hebben gelegd.

Die chronologie is echt belangrijk, want die toont hoe er hier in Vlaanderen wordt omgegaan met de politisering waarover u spreekt. Indien ik minister zou zijn geweest, had ik op zijn minst gevraagd om eens te komen uitleggen wat er in dat rapport staat. Want als de conclusie is dat er niet kan worden verzoend, dan is de vraag: in welke of gene richting? Het directiecomité had zich al heel duidelijk uitgesproken en had zich unisono achter de CEO gesteld. En toch hebt u beslist om de CEO te ontslaan en niet te wachten op de uitkomst van de vergadering van de raad van bestuur, die dat intern conflict moest oplossen.

Minister, ik vind het onwaarschijnlijk. Bij uw aantreden had ik heel veel hoop dat u zich als een man zou scharen achter de VRT en dat u ervoor zou zorgen dat de VRT een sterke en slagkrachtige omroep kon blijven.

Mevrouw Segers, uw spreektijd was al ruim afgelopen. U moet dus wel antwoorden op de vragen die er werden gesteld. Dan geef ik nu graag het woord aan de Groen-fractie.

Minister, u stelt onwaarschijnlijk teleur. (Applaus bij sp.a, Groen en de PVDA )

Mevrouw Van den Brande heeft het woord.

Mevrouw Van den Brande, mag u worden onderbroken?

Geen probleem. U hebt het woord.

Goedemiddag, iedereen. Wat er zich de voorbije maanden, weken, dagen en ook vandaag heeft afgespeeld in de saga rond de VRT, maakt mij persoonlijk heel erg triest en kwaad. Het zou eenieder hier in het parlement die de VRT een groot hart toedraagt en die de politiek op een correcte manier wil beoefenen, grote zorgen moeten baren.

Ik heb in de sector gewerkt, zowel voor onze openbare omroep als voor de commerciële zenders, immer met gepassioneerde en vooral keihard werkende collega's, met ups en downs. Ik weet dan ook maar al te goed dat de mediasector het vandaag niet makkelijk heeft. Maar des te nefaster vind ik de manier waarop Paul Lembrechts werd ontslagen en hoe dit hele schouwspel vooral schade heeft berokkend bij de VRT. Er is schade qua imago en schade qua sterkte van de zender, omdat de VRT, onthoofd, in een veel zwakkere positie staat bij de aanloop naar de onderhandelingen voor de nieuwe beheersovereenkomst. En ‘top of the bill’, helaas: de conflicten binnen de zender zijn niet weg. Integendeel, het zijn er veel meer, ze zijn veeleer versterkt. Het personeel van de VRT komt maandag inderdaad op straat.

Als het medialandschap verliest, dan verliest vooral de kijker. En in dezen – daarvan moeten we ons heel bewust zijn – verliest vooral ook de politiek, die inboet aan geloofwaardigheid. Want eerlijk, hoe dit alles is gelopen, roept toch heel veel vragen op. Onder andere is er opnieuw de vraag: waarom is de beslissing genomen om Lembrechts te ontslaan, terwijl er met de man geen enkel probleem was, terwijl er een bemiddelaar was aangeduid om de partijen te verzoenen en terwijl Lembrechts de steun genoot van vier van de vijf directieleden, het personeel en alle vakbonden? Dat op zich is een unicum in de geschiedenis van de VRT: een CEO die alle partijen achter zich weet te scharen.

En het is dan toch wel bijzonder vreemd dat net zíjn hoofd moest rollen. Want ook de cijfers waren dik in orde. Ruim een maand geleden was er een toelichting in de commissie over de jaarcijfers van 2018. Daaruit bleek dat de CEO al zijn doelstellingen haalde. Hij kreeg van bijna iedereen in de commissie veel woorden van lof.

Als u dan zegt, minister, dat Lembrechts’ verzet tegen de geplande besparingen en de beknottingen bij de VRT niet aan de basis van die beslissing ligt, dan vind ik dat erg moeilijk te geloven.

Was Lembrechts’ verzet terecht? We weten ondertussen allemaal dat de VRT reeds 12 jaar moet besparen, dat er al 600 mensen zijn moeten vertrekken en dat er op dat lijstje voor deze legislatuur opnieuw 250 mensen staan. Opkomen voor je omroep en voor je mensen, is toch de taak van een CEO, lijkt me.

Minister, u zegt dat u Lembrechts ontslagen hebt omdat hij het conflict aan de top niet opgelost kreeg. Hij had een oplossing, maar die werd door de politiek niet aanvaard. Ik heb dus vooral het gevoel dat hier opnieuw een kritische stem gewoon monddood werd gemaakt, net zoals in de cultuursector, net zoals bij het Vlaams Journalistiek Fonds. (Applaus bij Groen, sp.a en de PVDA)

En die zal nu, wie weet, vervangen worden door een veel minder kritisch iemand, alvast minder kritisch over de maatregelen die de VRT beknotten.

Op welke basis hebt u die keuze gemaakt? Er is inderdaad sprake van dat rapport van Fabiaan Van Vrekhem, waarop u zich gebaseerd hebt. U ontkent dat nu, maar ik hoor u dat toch volmondig zeggen in de pers. Amper iemand heeft dat rapport kunnen inzien, niet de leden van de raad van bestuur, die de verzoeningspoging aanvroegen, en ook u niet, minister. Dat zegt u hier en dat zei u ook in Terzake: dat u nooit een schriftelijk rapport hebt ingekeken en dat u enkel bij monde van Luc Van den Brande, de voorzitter van de raad van bestuur, de inhoud ervan vernomen hebt. Dat lijkt mij toch maar een bijzonder smalle basis om zo'n belangrijke beslissing te nemen, temeer aangezien het geen geheim is dat het tussen de heer Lembrechts en Van den Brande niet botert, omdat de heer Van den Brande zichzelf meer en meer opwierp als CEO en hij Lembrechts amper nog manoeuvreerruimte gaf.

Waarom hebt u die keuze gemaakt tussen twee raden van bestuur in? Dat is, opnieuw, op zijn minst vreemd. Het lijkt alvast dat u gebruikgemaakt hebt van een vacuüm om een puur politieke beslissing met voorbedachten rade erdoor te duwen. De oude raad van bestuur is, nadat het door hen gevraagde rapport er was, niet eens opnieuw bevraagd over de kwestie. Ze werden op de volgende raad van bestuur met een kluitje in het riet gestuurd, met amper enige motivatie.

De bottomline: het hele proces is totaal niet transparant en ruikt naar pure politieke inmenging. Inderdaad, het primaat van de politiek wordt opnieuw geïnstalleerd. Boven de hoofden van zowat iedereen binnen de VRT wordt snel snel dat ontslag van de CEO doorgeduwd. Geen wonder dat de VRT dan vreest voor haar autonomie, dat het personeel vreest voor zijn autonomie, als hun CEO zonder meer op straat kan worden gezet. Geen wonder dat zij, samen met ondertussen toch wel heel wat journalisten, denken dat dit ontslag gewoon een politieke ruilhandel is geweest, die bovendien kadert in een doelbewuste strategie om de VRT kapot te maken.

De VRT wordt vandaag volledig mismeesterd door deze Vlaamse Regering. Nochtans is een sterke openbare omroep onmisbaar voor onze democratie. Dat zou ieder van ons hier heel veel zorgen moeten baren, wat hier gebeurt. Er is voldoende onderzoek dat heeft aangetoond dat sterke publieke media en een gezonde democratie met elkaar gelinkt zijn. In tijden van fake news wordt hun belang alleen maar groter. Kijk naar de Verenigde Staten, om te zien hoezeer het uit de hand kan lopen. Publieke omroepen spelen daar amper een rol van betekenis, met een gigantische polarisering als gevolg. Fake news en complottheorieën tieren er welig en dat heeft, naast een gedesinformeerde burger, ook politieke gevolgen. Is het dat dan wat we willen?

Onze openbare omroep is daarnaast ook onmisbaar voor een globaal sterk medialandschap. De VRT houdt de commerciële zenders alert en spitsvondig. Dat heb ik in mijn carrière in de media altijd ook op die manier ervaren.

Kortom, de oorlog tegen de VRT moet stoppen. We hebben meer dan ooit nood aan die sterke en onafhankelijke openbare omroep, die niet de speelbal mag zijn van de politiek of van een politieke ideologie. Een zender met een visie voor de toekomst: ja. Met betrouwbaar en gratis nieuws: ja. Een correcte dotatie en een dito beheersovereenkomst en, als het even mag, een CEO die indien nodig kan opkomen voor zijn zender en zijn mensen en die geen partijlobbyist is.

Tot slot wil ik even recapituleren. Minister, de Groenfractie heeft dus drie vragen aan u. Wat is de echte reden waarom u de heer Lembrechts hebt ontslagen? Welke zijn de echte gronden waarop u die keuze hebt gemaakt? Ten derde, ook niet onbelangrijk, waarom hebt u als timing gekozen net tussen twee raden van bestuur in? (Applaus bij Groen, sp.a en de PVDA)

Minister Benjamin Dalle

Ik denk dat ik op een aantal zaken al heb geantwoord, maar voor de duidelijkheid kom ik er nog even op terug.

Ik heb de echte gronden voor het ontslag uitvoerig toegelicht en trouwens voorgelezen uit de motivering ter zake. Over de besparingen heb ik heel erg duidelijk gezegd dat het naar mijn inzicht helemaal niet storend is en heel normaal dat de gedelegeerd bestuurder daar ook uitspraken over doet en daarover positie inneemt en dat dit totaal losstaat van deze beslissing.

Mevrouw Van den Brande, u hebt iets gezegd wat ik bijzonder vreemd vond. U hebt gezegd dat op 16 december de vraag tot ontslag werd geweigerd door de raad van bestuur, dus door de politiek. Door de raad van bestuur, dus door de politiek. Ik weet niet wat u verstaat onder die raad van bestuur. Uiteraard is het zo dat die raad van bestuur, conform het Mediadecreet, is samengesteld overeenkomstig de samenstelling van dit Vlaams Parlement. (Applaus bij CD&V)

Maar het zijn uiteraard ook onafhankelijke bestuurders die handelen in het belang van de openbare omroep, ook diegenen die aangesteld zijn door de meerderheidspartijen, ook diegenen die aangesteld zijn door de oppositiepartijen. Trouwens, uw partij heeft een uitstekende vertegenwoordigster in de raad van bestuur, die ook het hele proces mee heeft gevolgd. Is de beslissing door die raad van bestuur een beslissing van de politiek? Ik denk het niet. Het is een beslissing in het belang van de openbare omroep. Ik vind dit toch wel een belangrijk punt en ik vind dat het wat aantoont dat u weinig respect hebt voor de autonomie van de raad van bestuur, conform het Mediadecreet. (Applaus bij CD&V)

Wat de timing betreft, heb ik toegelicht dat op het moment dat het voor de Vlaamse Regering duidelijk was dat er geen mogelijkheid was om het vertrouwen te herstellen met de mensen die nu aan boord zijn, wij onze verantwoordelijkheid hebben genomen. Ik heb daarnet een vraag gesteld. Wat als de Vlaamse Regering niet die beslissing had genomen? Wat had u dan beslist, mevrouw Van den Brande? Wat was uw suggestie?

Tot slot over de nota. Het is een vraag aan u, maar evengoed aan de andere collega's van de oppositie. Willen jullie echt dat die nota, die gaat over personen, die gaat over een aantal functioneringsproblemen op het niveau van verschillende individuen binnen het directiecomité – dat is de feedback die ik daarover heb gehad van de voorzitter van de raad van bestuur, en ik heb geen enkele reden om aan te nemen dat die feedback, die ook is gegeven door Fabiaan Van Vrekhem in het renumeratiecomité en de raad van bestuur, verkeerd is – wordt verspreid onder de leden van dit Vlaams Parlement en dat we een discussie hebben over de personen op basis van zo’n rapport? Wilt u dat echt? (Rumoer. Opmerkingen)

Mevrouw Segers, u krijgt dadelijk het woord. U moet niet zo blijven zitten, dat is een beetje belachelijk. Ik ben niet blind.

De heer Rzoska heeft het woord.

Voorzitter, ik dank u voor het woord.

Minister, waarom vragen we het rapport op? Omdat wij natuurlijk een zicht willen krijgen op de basis van de beslissing van de Vlaamse Regering. U hebt het toegelicht, maar ik vind het nog altijd een smalle richel.

U hebt daarnet iets belangrijks gezegd, en dat is ook de reden waarom wij het rapport opvragen. Normaal gezien is het zo dat de raad van bestuur autonoom is. Er zitten autonome bestuurders in, die het welbevinden van de VRT normaal gezien voor ogen moeten houden. Die raad van bestuur moet in vertrouwen kunnen werken. Ik heb een vraag voor u. Hoe komt het dat verschillende leden van die raad van bestuur dat rapport hebben gevraagd en nooit hebben gekregen? Dat vind ik eigenlijk niet normaal. Als u zegt dat het een autonome raad van bestuur is die zijn beslissingen moet kunnen nemen – en daar volg ik u in, toch wat betreft de beslissingen die moeten worden genomen –, dan vind ik het vreemd dat zelfs de raad van bestuur dat rapport niet te zien krijgt. En ja, dan moeten wij hier het parlementair controlerecht gebruiken om het rapport, waar zoveel over te doen is in de buitenwereld en waar hier en daar zinnetjes of suggesties van zinnetjes worden gesuggereerd in allerhande artikels die u ook hebt gezien, op te vragen.

Ik vraag me af hoe groot dat vertrouwen nog is tussen de voorzitter en de leden van de raad van bestuur. Hij wou het rapport niet eens bezorgen aan de leden van de raad van bestuur. (Applaus bij Groen en sp.a)

Het was de raad van bestuur die beslist heeft om de bemiddeling te bestellen. De raad van bestuur heeft het rapport besteld en gaat het ook betalen. Het is overgemaakt aan de voorzitter. De voorzitter heeft soloslim beslist om het aan u te bezorgen en niet aan zijn leden van de raad van bestuur, die op maandag daarover een beslissing moesten nemen. U hebt die raad van bestuur niet afgewacht. U hebt eigenhandig beslist op basis van een toelichting, een woordelijke toelichting, door de voorzitter om de CEO te ontslaan, zonder de conclusies te kennen. Ons controlerecht kunnen we alleen maar uitvoeren als we over dat rapport kunnen beschikken.

Voorzitter, het is echt niet de eerste keer dat we documenten vertrouwelijk opvragen. Persoonlijke details kunnen perfect geanonimiseerd worden. Wij willen de conclusies zien van dit rapport. (Rumoer)

Mevrouw Segers, het klopt dat het inderdaad niet de eerste keer zou zijn dat er vertrouwelijke informatie in de brede zin en betekenis van het woord ter beschikking zou worden gesteld. Ik ken uiteraard het rapport ook niet, maar als ik het goed heb begrepen – de minister heeft het ondertussen al zes keer uitgelegd –, gaat het over het functioneren van twee personen. U kunt dan wel zeggen dat we die namen niet zichtbaar kunnen maken, maar het zal dan verdomd moeilijk worden voor die personen om op de arbeidsmarkt nog aan de slag te kunnen. Dat is mijn persoonlijke mening daarover. (Applaus bij CD&V, de N-VA en het Vlaams Belang)

Mevrouw Segers, ik vertrouw en geloof minister Dalle in dezen echt wel – en voor alle duidelijkheid ook voor de rest (Gelach) – dat hij het rapport niet heeft. Ik kan als voorzitter het rapport alleen maar vragen aan de minister. Ik heb dat gedaan, maar de minister zegt dat hij niet heeft. Ik kan het u dus niet ter beschikking stellen, ondanks de bemerkingen die ik daarnet heb opgesomd.

De heer D'Haese heeft het woord.

Minister, ik vind het heel vreemd dat u zo moeilijk doet om inzage te geven in dat rapport. (Rumoer)

Ik vind het zelfs heel vreemd dat de meerderheid daar zo raar op reageert, want het is perfect mogelijk om inzage te geven in een rapport zonder dat die details mogen uitlekken.

Daar hebben we ook een goede traditie in, mijnheer D'Haese.

Neem me de woorden niet uit de mond!

Ik vind het heel vreemd dat u daar geen inzage in wilt geven. Het lijken wel de begrotingscijfers: er wordt in de pers uit geciteerd zoals het uitkomt, maar het parlement mag ze niet inzien. Er kan perfect inzage worden gegeven zonder dat die gegevens uitkomen. Minister, het is een beetje alsof De Lijn naar de minister zou komen met een rapport waarin één zin staat: De Lijn is fantastisch goed bezig. U zou dat toch ook niet geloven. U wilt dan toch ook dat hele rapport lezen en zien wat daarin staat. Dat is exact wat wij vragen.

Minister, dat is het controlerecht van een parlement. U gaat niet bepalen of wij dat mogen inzien. Normaal gezien moet een parlement dat kunnen bepalen. Ik vind het opnieuw heel zorgelijk dat u daar de N-VA-lijn achternaloopt als CD&V-minister in plaats van een democratische instelling te respecteren in haar recht om haar democratische controle uit te voeren. (Applaus bij de PVDA)

Voorzitter, misschien moet ik het toch nog eens herhalen. De raad van bestuur had een opdracht gegeven aan een bemiddelaar, die moest proberen om het vertrouwen te herstellen binnen de directie. De minister en wijzelf hebben een mail gekregen van de heer Van Vrekhem waarin staat: “Alle gesprekken zijn ondertussen afgerond en we moeten u melden dat we geen mogelijkheid zien om het vertrouwen te herstellen.” Dan is het uit. Dan is het gedaan. (Applaus bij CD&V en de N-VA)

Dan heb ik geen nood aan een rapport waarvan de minister duidelijk zegt dat er persoonlijke informatie in staat over mensen. Dat gooi je niet op de straatstenen. Ik vind dat puur voyeurisme van een parlement. Dat hoeft nu ook niet. (Applaus bij de meerderheid)

Minister Benjamin Dalle

Mijnheer Rzoska, ik wil even reageren op wat u zei, namelijk dat leden van de raad van bestuur hebben gevraagd om te kunnen beschikken over het rapport. Vooreerst is het natuurlijk op geen enkele manier mijn verantwoordelijkheid om uitspraken te doen over de wijze waarop de raad van bestuur van dat autonoom overheidsbedrijf functioneert. Dat is exact de autonomie die men kan verwachten van de Vlaamse Regering: dat men dat respecteert.

Ik begrijp wel – dat is opnieuw informatie die ik heb gekregen van de voorzitter van de raad van bestuur en ik heb geen enkele reden om eraan te twijfelen dat dat klopt – dat de heer Fabiaan Van Vrekhem mondeling verslag heeft uitgebracht bij het remuneratiecomité, samen met de voorzitter van de raad van bestuur, en dat vervolgens in de raad van bestuur zelf dat mondeling verslag ook is gebracht. De vraag of men dan ook het schriftelijk verslag bezorgt aan de leden van de raad van bestuur, dat is een zaak die toekomt aan de raad van bestuur; zij moeten daarover beslissingen nemen.

Ik kan u wel meegeven dat de informatie die ik daarover kreeg de volgende is: dat het binnen de raad van bestuur nooit gebeurt dat dat soort persoonlijke documenten wordt verspreid onder de leden. Ik denk dan bijvoorbeeld aan assessments en evaluatierapporten over personen. Die worden niet verspreid onder de leden van de raad van bestuur. Nog eens, het is niet mijn zaak als minister van Media om daarop toe te zien. Dat is de zaak van de raad van bestuur. Deze discussie kan gerust gebeuren in de raad van bestuur.

Voorzitter, ik heb gezegd dat ik het rapport niet heb en dat ik het ook niet heb opgevraagd en dat ik het ook niet wil opvragen. Mocht ik het toch hebben, dan zou ik verwijzen naar ons bestuursdecreet waarover hier is gestemd. Artikel II.34 voorziet in de niet-openbaarmaking van bestuursdocumenten indien ze betrekking hebben op de privacy van personen. (Applaus bij CD&V)

Minister, u zegt dat u zich niet zult moeien met de manier waarop de raad van bestuur van de VRT zijn werk doet. Ik ga u een vraag stellen: vindt u dat een voorzitter die solo slim speelt, die niet transparant is naar zijn leden, die het rapport dat ze zelf hebben besteld niet bezorgt, en die u net op vrijdag hebt herbenoemd als voorzitter voor twee jaar, kan aanblijven?

Minister, ik wil nog even repliceren waarom ik vrij bewust ‘de politiek’ en niet ‘de raad van bestuur’ heb genoemd. Als ik zie hoe de procedure is gelopen, met alle gevolgen van dien, vrees ik echt dat de raad van bestuur politiek is gestuurd geweest. Dat is de reden waarom ik daar het woord politiek heb gebruikt. Misschien weet u dat onze partij voorstander is om de raad van bestuur niet meer politiek te laten verkiezen, maar te bevolken met experts. (Applaus bij Groen en sp.a)

Minister Benjamin Dalle

Collega Van den Brande, ik heb gehoord dat u zegt dat de raad van bestuur politiek is aangestuurd. Ik vermoed dat u daarmee bedoelt of insinueert dat er instructies zouden zijn gekomen vanuit de regering naar de raad van bestuur. Ik kan u zeggen dat de Vlaamse Regering…

Ik heb gezegd: niet vanuit de regering, maar vanuit de partijen. Dat geloof ik wel, ja.

Minister Benjamin Dalle

Dat zijn zaken die ik niet kan verifiëren. Wat ik wel wil zeggen, is dat ik herhaaldelijk verslag heb uitgebracht over de stand van zaken bij de Vlaamse Regering, en dat ik telkens hebt gezegd: laat de raad van bestuur en het directiecollege hun werk doen; laat ons daar vooral niet in tussenkomen.

De Vlaamse Regering heeft pas maandagmorgen een beslissing genomen voor het deel dat ons toekomt, namelijk de gedelegeerd bestuurder. Daar ben ik heel formeel in.

Mevrouw Van den Brande, ik wil u wel nog feliciteren met uw eerste tussenkomst op het spreekgestoelte. (Applaus)

Dan geef ik het woord aan de Vlaams Belangfractie.

De heer Slootmans heeft het woord.

Minister, ik heb begrepen dat u met uw achtergrond als Parijse Erasmusstudent en als nieuwe Brusselaar graag een mondje Frans spreekt. Wel, minister, om het in de taal van Molière te zeggen: ‘bon débarras’. Inderdaad, beste collega’s, ‘bon débarras’, want het slechte theater waarvan we de afgelopen maanden getuigen waren, heeft nu lang genoeg geduurd.

Iedereen weet immers dat een directie die publiekelijk en rechtstreeks ingaat tegen de belangen en de wil van de aandeelhouder die het winkeltje financiert, zijn eigen ontslagbrief tekent. Ik sta hier dan ook, in tegenstelling tot de vorige sprekers, eerst en vooral om u te feliciteren, minister. Wij feliciteren u, want u hebt precies datgene gedaan wat wij u gevraagd hebben. Op 9 januari 2020, u herinnert zich dat wellicht, heb ik u in de commissie voor Media gevraagd om de gedelegeerd bestuurder voor de keuze te stellen: uitvoeren wat de raad van bestuur hem oplegt of opkrassen. U weigerde toen op mijn vragen te antwoorden, minister, maar ik geef toe dat u dat eergisteren ruimschoots hebt goedgemaakt, waarvoor dank.

En dat is trouwens geen mening, ik herhaal het, het is de uitvoering van het Mediadecreet. In artikel 14, paragraaf 8 staat letterlijk: “De gedelegeerd bestuurder voert de beslissingen van de raad van bestuur uit.” Punt, basta. Geen enkel rapport van deze of gene bemiddelaar verandert daar iets aan. In die zin is het argument van de minister dat dat irrelevant is, helemaal correct. Want dat is toch de essentie, collega’s, dat een CEO van een overheidsbedrijf met een belastingdotatie van 300 miljoen euro moet weten dat er zoiets bestaat als een ijzeren wet in het bedrijfsmanagement die zegt dat wie betaalt, ook bepaalt. Ik weet dat dat inderdaad niet zo is in de ideale werelden van links, mevrouw Segers, zoals in Venezuela, Cuba en Noord-Korea, maar in een normaal werkend bedrijf is dat inderdaad de stelregel. Als managers in openlijk conflict met hun raad van bestuur gaan, zijn er maar twee opties. Ofwel gaan ze op zoek naar een andere aandeelhouder – lees een vervanger voor 6,5 miljoen belastingbetalers, ik zou zeggen heel veel succes daarmee, directiecollege – ofwel zet de aandeelhouder de directie aan de deur. Het is het een of het ander. Die logica aanvaarden zij op het moment dat zij hun contract tekenen. Het kan zijn dat zij daar niet gelukkig zijn dat er besparingen worden opgelegd of herstructureringen zijn en ze kunnen dan proberen om de aandeelhouder op andere gedachten te brengen, maar als dat niet lukt, is er inderdaad maar één keuze en dat is de plannen uitvoeren of een andere uitdaging zoeken. Het is uiteindelijk degene die betaalt die bepaalt.

Wie betaalt er? Dat zijn die 6,5 miljoen Vlamingen. Die kijken met stijgende verbazing naar dat – ‘excusez-moi le mot’ – arrogante VRT-management. Een management dat notabene al jaren tolereert en stimuleert dat een partij van bijna 1 miljoen kiezers permanent in het gezicht wordt gespuwd. Kiezers die goed genoeg zijn om de rekening te betalen, maar voor de rest om het hardst beschimpt en gemarginaliseerd worden. VRT-medewerkers schelden in een uitzending Vlaams Belangers uit voor, en ik citeer, “labbekakken”, redacteurs plaatsen het Vlaams Belang op één lijn met terroristische en extremistische groepen, journalisten roepen op om binnen de VRT taskforces op te richten om mijn partij te bestrijden, redactiechefs laten aparte steekkaarten maken om over het Vlaams Belang te berichten, democratische nota’s die DDR-gewijs bevelen over hoe er met onze partij moet worden omgegaan. Ik verzin dit niet, hé, dit is gewoon een weergave van de feiten, iets wat de VRT ook eens zou moeten proberen. En dat dus, beste collega’s, onder het toeziend oog van het management, en meer in het bijzonder van de gedelegeerd bestuurder en de directeur Informatie, die intern ook wel de ‘Almaci van de Reyerslaan’ wordt genoemd.

Die politieke pensée unique veruitwendigt zich natuurlijk ook in het uitnodigingsbeleid van de politieke gasten. Ondanks het feit dat onze partij de tweede grootste partij van het land is, komt onze partij van alle erkende fracties in dit halfrond veruit het minst aan bod. Van De zevende dag over Terzake tot De afspraak, overal wordt mijn partij geweerd. Van alle politieke gasten die het programma ‘De afspraak’ uitnodigde, was 3 procent Vlaams Belanger. 3 procent. Weet u hoeveel de linkerzijde aan bod kwam in 2019? 47 procent. 47 procent. Mijnheer D’Haese, u vroeg naar een rapport. Hier is het rapport. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Beste collega’s, onze kritiek is niet alleen een kritiek van het Vlaams Belang. Ze wordt gedeeld door niemand minder dan de minister-president zelve. Gevraagd naar waar er volgens hem nood is aan meer politieke diversiteit, toch een onderdeel van het regeerakkoord, antwoordde hij in de pers dat hij vindt “dat links een te groot forum krijgt in verhouding tot zijn maatschappelijke relevantie”. “Dat vraagt om een correctie”, stelde de minister-president in Humo.

Een andere oud-VRT-coryfee stelde het onlangs nog scherper: “Het gaat over een pensée unique die (...) heerst op de VRT (...) En die is links en groen. Alle vragen aan politici worden gesteld vanuit een vaag-linkse, en vooral heel groene benadering.” Nog een laatste, om het af te leren, van oud-Terzake-anker Dirk Tieleman. U kent hem wellicht nog. Hij zei in Humo: “Onze richtlijn was simpel: we houden het Vlaams Belang van het scherm.” Onze richtlijn, beste collega’s. Mocht het in Hongarije gebeuren, mocht het in Polen gebeuren, links stond hier al lang op zijn achterste poten! De resoluties zouden ons hier om de oren vliegen! Maar als het ten nadele is van rechts-nationalisten, dan kan het niet ver genoeg gaan. Dán kan de censuur niet op. Dan gelden er andere regels.

Dan hebben we het nog niet over de reguliere programma’s, die nota bene de hoogste kijkcijfers halen. Daar wordt onze partij anno 2019 totáál gebannen. Zo kwam het Vlaams Belang het afgelopen jaar welgeteld núl keer aan bod in een regulier praatprogramma, terwijl jullie daar de vloer platlopen. Níet in ‘Het huis’, níet in ‘Iedereen beroemd’, níet in ‘Winteruur’, níet in ‘De Madammen’: nul, nada, nergens.

In de pers en in dit halfrond hebben bepaalde partijen, en vandaag doen ze dat opnieuw, het over een politieke coup, maar wat wij de afgelopen veertig jaar hebben meegemaakt, beste collega’s, dát is een politieke coup. Dat is het monddood maken, het ridiculiseren en het demoniseren van een welbepaalde politieke familie. Kom ons dus alstublieft geen lessen spellen over politieke coups, over politieke manoeuvres, want jullie zijn er al jarenlang zelf de regisseur van. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Versta me echter niet verkeerd, mevrouw Goeman, mijnheer Rzoska, mevrouw Segers, ik begrijp jullie angst. Jullie vrees is namelijk niet dat de openbare omroep zal worden omgevormd tot een rechtse, nationalistische propagandazender. Jullie vrees is dat jullie na vijftig jaar voorrangsbeleid eindelijk op gelijke voet zullen worden behandeld, dat links niet langer de ‘préféré’ zal zijn op de VRT. Dát is jullie echte vrees.

Ik weet dat er weinig partijen zijn, zeker van de linkerzijde, die zich dat kunnen voorstellen, maar probeer dat nu toch eens één minuut. Beeld u zich eens één minuut in dat uw partij tot tien keer minder aan bod zou komen dan het Vlaams Belang, terwijl uw electorale grootte het dubbele is. Beeld u zich eens één minuut in dat uw partij op vijf jaar tijd in geen enkel regulier programma zou hebben gezeten, terwijl de anderen er de vloer platlopen. Beste collega’s, dit parlement zou daveren. De klachten zouden de VRT om de oren vliegen. Het ontslag van de CEO zou al 27 keer zijn geëist. Stop dus met die hypocrisie, want ze is potsierlijk.

Waarde minister, ik richt mij tot u. Churchill wist het al: “Never waste a good crisis.” Met de nodige politieke moed kunt u inderdaad de Eric Van Rompuy van de jaren 20 worden, en in het licht van het mediabeleid zie ik dat als een compliment. Maak daarom bij de keuze van een nieuwe CEO gebruik van uw prerogatief in het kader van de beheersovereenkomst. Maak schoon schip met het Mexicaans leger dat de VRT vandaag is geworden. Maak in het kader van de beheersovereenkomst komaf met de logge structuur van directeurs, onderdirecteurs, adjunct-hoofdredacteurs, diversiteitscellen, chefs, onderchefs, bijchefs, coördinatoren, adviseurs en consultants. Het wordt hoog tijd dat men bij de VRT beseft dat men niet louter als een tewerkstellingsmachine opereert.

Minister, mijn tijd raakt op, dus ik kom tot mijn vragen. U zei daarnet al dat er nood is aan een herschikking van het directiecollege. Mogen wij daaruit concluderen dat u bij de raad van bestuur, zeker gezien de politieke meerderheid die u inderdaad in die raad van bestuur hebt met uw regering, zult aansturen op het ontslag van de overige rebellerende leden van het directiecollege? Dat zou een evidente beslissing zijn.

Ik heb er daarnet op gealludeerd dat er zeer stevige geruchten zijn, zeker met de aanbieding van Belfius in het achterhoofd, dat de CEO zelf aangestuurd zou hebben op zijn ontslag door inderdaad twee keer in te gaan tegen zijn raad van bestuur. Er is sprake van een ontslagvergoeding van om en bij de 1 miljoen euro. Tony Mary kreeg, als ik mij niet vergis, 1,4 miljoen euro. We hebben het hier al gehad over het controlerecht. Wel, ook daarover zouden wij ons controlerecht willen uitoefenen. Minister, ik vraag u hier formeel hoeveel de ontslagvergoeding van mijnheer Lembrechts bedraagt. Dat heeft niets te maken met voyeurisme, mevrouw Brouwers. Dat gaat over het uitoefenen van het controlerecht. Het gaat over veel belastinggeld.

De beheersovereenkomst en het Mediadecreet, minister, stipuleren duidelijk en herhaaldelijk dat zij onafhankelijkheid en onpartijdigheid willen garanderen, en dat zij er willen zijn voor alle Vlamingen. Ik heb hier daarnet verwezen naar een aantal cijfers waaruit bleek dat een bepaald aandeel van de Vlamingen daar niet onder valt. Ik vraag u dus, minister, of u in het kader van de nieuwe beheersovereenkomst wilt aansturen op een minimale politieke proportionaliteit in de programmatie. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Dan geef ik graag het woord aan de PVDA-fractie. (Opmerkingen van Klaas Slootmans)

U mag blijven staan, mijnheer Slootmans, maar dan deelt u het spreekgestoelte met de heer D’Haese.

Mijnheer Janssens?

Voorzitter, mijn collega heeft zonet een drietal concrete vragen aan de minister gesteld. Ik heb vastgesteld dat het bij de vorige vraagstellers geen enkel probleem vormde voor de minister om onmiddellijk en in mijn ogen correct te repliceren op de gestelde vragen. Het lijkt mij dan ook evident dat de minister de moeite doet om ook de drie vragen die mijn collega net heeft gesteld, die mijns inziens zeer terecht en zeer elementair zijn, te beantwoorden.

De minister hoeft natuurlijk niet elke keer op de vragen te antwoorden. (Opmerkingen van Johan Deckmyn)

Mijnheer Deckmyn, u kunt een beetje beleefd blijven hé.

Minister Dalle is al ontzettend veel aan het woord geweest en dat zal er zeker niet op verslechteren, aangezien we nog maar aan de vierde fractie zijn gekomen. Als hij nu beslist om niet in te gaan op concrete vragen, dan is dat zijn volste recht.

De heer D’Haese heeft het woord.

Ik kom na de advocaat van de regering. Als jullie de verdedigers zijn van het huidige beleid, dan is het heel duidelijk dat we hier met een politieke afrekening te maken hebben. Dat is een zeer interessante visie op openbare diensten.

Om te beginnen wil ik zeggen – en ik weet niet of het al gezegd is, maar het is zeker in tegenstelling met de vorige spreker – dat ik trots ben op de VRT. Ik ben er trots op dat wij een sterke openbare zender hebben. Dat komt zeker niet door de oververtegenwoordiging van mijn partij in deze of gene programma’s. Ik ben er trots op dat wij een VRT hebben die kwalitatieve journalistiek brengt, die straffe cultuur brengt, die mensen kan boeien en die mensen bij zich kan houden. Ik ben daar trots op en ik denk dat het belangrijk is om dat hier vandaag te zeggen, net omdat de huidige sequentie niet goed is voor de VRT.

De minister beweert hier dat hij de CEO van de VRT ontslaat op basis van oorgefluister van zijn collega-partijgenoot en voorzitter van de raad van bestuur aan de ene kant, en van één zin uit een mail van een bemiddelaar, die zich blijkbaar mag uitspreken over wat er moet gebeuren met onze openbare omroep. Wat we hier eigenlijk zien is – en ik heb het al gezegd – de omvorming van de VRT van een sterke openbare omroep die kwaliteit biedt en vooroploopt in Europa, tot een gekortwiekte staatszender, tot een heel ander model. Dat is een belangrijk verschil. Een openbare omroep biedt kwaliteit en is onpartijdig. Dat vereist een goede financiering en onafhankelijkheid. Op die manier heeft de VRT vandaag de norm gezet. We hebben inderdaad een commissievergadering gehad over het jaarrapport van de VRT van 2018 en er waren lovende woorden op alle banken. Vandaag is er blijkbaar een probleem.

Deze regering wil iets helemaal anders. Ze wil een staatszender – dat is een ander concept – die meer naar de pijpen danst en die plaats maakt voor commerciële zenders. Dat gebeurt vandaag in drie bedrijven. Het eerste bedrijf hebben we de afgelopen vijf jaar gezien: zware besparingen bij onze openbare omroep, 30 miljoen euro weggehaald. Als we nog een klein beetje verder teruggaan, hebben we ondertussen zeshonderd personeelsleden minder bij de VRT, van een tewerkstellingsmachine gesproken.

Heel wat diensten bij de VRT zitten vandaag op hun tandvlees – dat weet u waarschijnlijk beter dan ik, minister. Dat hebben de voorzitter van de raad van bestuur en de CEO ons ook duidelijk proberen te maken in de commissievergadering. Wat zij ook duidelijk gemaakt hebben is dat nog meer besparingen zouden maken dat de VRT effectief moet gaan inbinden: dat we nog meer herhalingen krijgen, nog meer ‘F.C. De Kampioenen’ of zo, en dat we minder producties uit eigen land zouden krijgen. (Opmerkingen bij het Vlaams Belang)

Terwijl andere Europese publieke omroepen zich verder internationaal op de kaart zetten met ambitieuze producties, moet de VRT plaats ruimen. Zoals al is aangehaald, is ze een van de goedkoopste omroepen van heel Europa: nog geen 4 euro per maand betalen wij voor onze openbare omroep, daar kun je nog geen half Netflix-abonnement voor kopen. De bedoeling van al die besparingen is duidelijk: zorgen dat de VRT zich moet terugtrekken om ruimte te geven aan commerciële zenders. Maar het probleem is dat de VRT het goed blijft doen. De VRT blijft een zeer hoge waardering krijgen van de 6,5 miljoen Vlamingen waar hier zo graag over gesproken wordt. De VRT blijft innoveren en blijft vooroplopen.

Dus is het tijd voor het tweede bedrijf. Na de zware besparingen werd gedacht dat de VRT nu eventjes gespaard zou kunnen blijven, maar neen: nieuwe besparingsronde! De kip die al gepluimd is, moet nu verder op dieet gezet worden: 12 miljoen besparingen. Samen met een aantal andere maatregelen leidt dat tot inspanningen van 44 miljoen euro op een budget van 270 miljoen euro. 44 miljoen euro inspanningen op een budget van 270 miljoen euro! 250 personeelsleden op de tocht. Het wordt nu ook veel explicieter gemaakt dat de VRT zich moet terugtrekken als het gaat over geschreven stukken, als het gaat over ambitieuze sportverslaggeving enzovoort.

En er wordt een tweede aanval ingezet, de ideologische aanval: de VRT die niet enkel moet besparen, maar ook meer moet gaan inzetten op Vlaamse identiteit. De Vlaamse Regering moet zich kunnen moeien met wie er aan bod komt in informatieve programma’s. Zelfs ‘De Afspraak’ zou te links zijn, met de twee vaste panelleden Mia Doornaert en Rik Torfs. Mocht dat ‘De Slimste Mens’ zijn, zouden we dat de jury noemen. (Opmerkingen van Klaas Slootmans)

Maar daar zijn dat gewoon de vaste panelleden, zeer bekend voor hun linkse standpunten. Samen met cultuur en onderwijs moet de VRT dus mee worden ingezet voor de Vlaams-nationalistische agenda. Van een openbare omroep naar een staatszender. Maar opnieuw is er een probleem waar men niet op gerekend had: er is verzet, verzet bij het personeel van de VRT, verzet in de samenleving. Ze stonden op de drempel van uw kabinet op het Martelaarsplein, met heel veel mensen, om de VRT te steunen. En er is zelfs verzet bij de CEO, een CEO die duidelijk maakte dat hij de VRT niet ten grave zou laten dragen, een CEO die duidelijk maakte dat hij voor de VRT zou vechten.

Dus is het tijd voor het derde bedrijf. In het derde bedrijf wordt die protagonist die de VRT wil beschermen, uit de weg geruimd. U neemt die beslissing op basis van wat een bemiddelaar u zegt, wat een partijgenoot u zegt. Eigenlijk hebt u zelf nog altijd geen uitspraak gedaan over wat u zelf vindt van de positie van de heer Lembrechts. Dit is een politieke beslissing met voorbedachten rade, dat lag al lang vast, dat is hier vandaag heel duidelijk.

U kunt daar dan nog drie pirouettes rond draaien, wat we hier zien is dat het primaat van de politiek, waarover zoveel wordt gesproken in het regeerakkoord, stilaan verword tot een dictaat van de politiek: de politiek die beslist wie er waar aan de leiding moet kunnen zitten en weghaalt wie teveel in de weg loopt. Dat gaat niet over het functioneren. Blijkbaar wordt het rapport waarin dat functioneren wordt besproken zelfs niet gelezen, is dat totaal irrelevant. Het functioneren is totaal irrelevant, maar toch wordt men op basis daarvan ontslagen. Het enige probleem is dat dat niet gedragen werd binnen de Vlaamse Regering. Dat is het probleem: dat zijn verzet tegen de besparingen op de VRT niet gedragen werd bij de Vlaamse Regering. Dus behoudt u zich als grootste of enige aandeelhouder het recht voor om hem te ontslaan. Maar – dit is een cruciaal punt – u bent niet de aandeelhouder, de Vlaamse Regering is niet de aandeelhouder. De VRT is van ons allemaal, de VRT is een openbare omroep, een publieke omroep van ons allemaal. Daar hebt u niet het recht om zelf te bepalen in welke richting die moet beginnen te gaan. 

Ik wil herhalen wat ik daarnet heb gezegd, want ik vind dit cruciaal. Van de N-VA had ik verwacht dat ze de VRT op die manier wil omvormen. Van het Vlaams Belang had ik verwacht dat ze hier de grote cheerleader zou spelen. Maar dat een minister van CD&V dit uitvoert, die oude politieke cultuur terugbrengt en onze openbare omroep op die manier kapotmaakt, gaat er bij mij niet in. (Applaus bij de PVDA)

De heer Slootmans heeft het woord.

Mijnheer D’Haese, wat het kapot besparen betreft, zou ik u willen vragen of u weet hoeveel de overheidsdotatie aan de VRT in 2017 bedroeg.

Mijnheer Slootmans, het is nu 270 miljoen euro en daar moet 44 miljoen euro af. (Opmerkingen van Klaas Slootmans)

Ik zou wel eens willen zien hoe het Vlaams Belang het zou rooien indien van de dotatie van de partij zo veel zou afgaan. (Rumoer)

Mijnheer D’Haese, de overheidsdotatie van de VRT bedroeg in 2017 269 miljoen euro en is voor 2020 275 miljoen euro. Als de mensen thuis op die manier zouden moeten besparen, zouden ze allemaal een gat in de lucht springen. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De heer Vandaele heeft het woord.

Voorzitter, ik vind dit echt een onwaarschijnlijke namiddag. De woordenkramerij aan dit spreekgestoelte tart elke verbeelding. Als we sommige collega’s mogen geloven, is het einde der tijden aangebroken en dat einde der tijden valt samen met het einde van onze openbare omroep. ‘De meerderheidspartijen, met de N-VA op kop, willen de VRT doodknijpen. Niet alleen draaien ze de financieringskraan dicht, maar bovendien grijpen ze in in de programmering en in de berichtgeving.’ Deze beweringen zijn zonder meer absurd. Het is bijzonder jammer dat de oppositie dit dossier, dat niets met politisering te maken heeft, zelf politiseert door de manier waarop ze de zaken hier voorstelt en aanblaast. (Applaus bij de meerderheid)

Dat is bijzonder jammer, vooral voor de openbare omroep zelf.

Minister, de eerste bewering luidt dat het ontslag van de CEO een afrekening en een bewijs van politieke inmenging is. Dat is onzin. Wat u hebt gedaan, is de normale gang van zaken in elk bedrijf. Als in een bedrijf een vertrouwensbreuk tussen de raad van bestuur en de gedelegeerd bestuurder ontstaat, zal dat in elk bedrijf en dus ook bij onze openbare omroep tot het ontslag van de CEO leiden.

De aanleiding kennen we. De CEO vraagt het ontslag van een lid van het directiecomité. Die man noemen ze de ‘nummer 2 van de VRT’. Op 16 december 2019 beslist de raad van bestuur unaniem om de vraag van de CEO niet in te willigen. Unaniem betekent dat het een beslissing is van alle leden van de raad van bestuur, twaalf mannen en vrouwen die in 2014 zijn aangeduid door alle partijen in dit halfrond, uitgezonderd het Vlaams Belang. Het gaat dus om Groen, sp.a, Open Vld, CD&V en de N-VA. Meerderheid en oppositie vinden dat de vraag van de CEO om het lid van het directiecomité te ontslaan onvoldoende is gemotiveerd en haaks staat op de recente positieve evaluaties van het betrokken directielid. Het gaat hier nota bene om een evaluatie door diezelfde CEO. Met politieke inmenging heeft dat niets te maken. De aandeelhouder, de Vlaamse overheid, duidt een raad van bestuur aan. Als de raad van bestuur en de CEO andere inzichten hebben, leidt dat tot het einde van de samenwerking. Zo gaat het en zo moet het ook gaan. De raad van bestuur is mild geweest en heeft eerst nog een bemiddelaar aangesteld. Dan is het verhaal verlopen zoals u het vandaag al ontelbare keren hebt geschetst. Ik zal dat niet meer herhalen.

Moest er inzage zijn in het rapport van de bemiddelaar? Ook voor ons, Vlaamse volksvertegenwoordigers, is het inzagerecht terecht zeer ruim. Maar hier heb ik toch wel vragen bij. Als het inderdaad gaat om vertrouwelijke informatie – ook voor bedrijfsgevoelige informatie geldt hetzelfde –, om zaken die te maken hebben met de privacy van mensen, met het functioneren van mensen, dan denk ik dat we hier toch extra voorzichtig mogen zijn, collega’s. Dan denk ik dat we de vraag die ik hier zo vaak hoor stellen, toch met iets meer omzichtigheid moeten stellen. Dan denk ik dat dat soort informatie, ik dacht dat de minister het letterlijk zo zei, inderdaad ‘geen deel mag uitmaken van het politieke debat’.

De tweede bewering van de oppositie is dat deze meerderheid de openbare omroep effectief wil kapotmaken: enerzijds subsidies afpakken en anderzijds meer greep krijgen op de inhoud, op de programma's, op de berichtgeving. Men wil er met andere woorden – ik citeer collega Meuleman vanmorgen en collega D’Haese daarnet – “een staatszender van maken".

In godsnaam, collega’s, waar haalt de oppositie dat? Het regeerakkoord is toch duidelijk? Het blijft een grote waarde hechten aan onze openbare omroep, met als kerntaken informatie, cultuur en educatie.

De grote lijnen in het regeerakkoord zijn helder: objectieve en onpartijdige verslaggeving, versterken van de Vlaamse identiteit. Inderdaad, collega D’Haese, goh, dat is erg! Versterken van de Vlaamse identiteit. Dat is helemaal niet nieuw. Dat staat in het Mediadecreet en dat staat in ongeveer alle beheersovereenkomsten die de laatste jaren afgesloten zijn met de VRT.

Andere grote lijnen zijn de klemtoon op het publieke karakter van de VRT; kwaliteit moet vooropstaan; de VRT moet onderscheidend zijn; kijkcijfers zijn niet alleenzaligmakend; de VRT moet marktversterkend zijn en niet marktverstorend, dus niet met openbare middelen commerciële initiatieven beconcurreren. Dat staat ook in het regeerakkoord. De VRT moet terughoudend zijn op de advertentiemarkt en belang hechten aan de standaardtaal.

Collega’s, die krachtlijnen, vastgelegd in het regeerakkoord, garanderen mij althans dat wij nog steeds een sterke openbare zender willen. Dat is voor mij duidelijk het besluit van het regeerakkoord.

De details zullen worden ingevuld in de beheersovereenkomst. Daarom starten we morgen in de commissie met ruime hoorzittingen met alle betrokken sectoren. Zo moet dat ook. Dat zullen elementen zijn voor de definitieve tekst van de beheersovereenkomst.

Waarom, collega’s, zou deze meerderheid de VRT in godsnaam kapot willen besparen? De middelen zijn inderdaad schaars – dat weten we – en de behoeften zijn groot. Voor onder meer Welzijn, Onderwijs en Leefmilieu moeten keuzes gemaakt worden. Die zijn ook gemaakt. Alle overheidsinstellingen moeten 6 procent besparen. Bij de VRT is dat minder. Er is een besparing van 2,4 miljoen in 2020, oplopend tot 12 miljoen in 2024. (Opmerkingen van Elisabeth Meuleman)

Ik zou het liefst niet onderbroken worden, voorzitter.

In totaal gaat het in de hele regeerperiode over 71 miljoen euro. Als er 6 procent bespaard zou worden, zou dat 81 miljoen zijn. Het is dus minder.

Er werd inderdaad de voorbije jaren wel bespaard bij de VRT, maar ook op andere plaatsen werd bespaard of niet geïndexeerd. In ieder geval zijn de vroeger opgelegde besparingen bij de VRT af en toe ook gemilderd, dat weten we. Het overschot van het herstructureringsbudget mocht aangewend worden door de VRT, er mochten reserves aangeboord worden bij de VAR, de Vlaamse Audiovisuele Regie, het reclamevehikel van de VRT. Er zijn dus ook wel inspanningen gebeurd.

De VRT is nog altijd – en terecht en gelukkig – een stevig huis, collega’s: er zijn nog steeds 2100 personeelsleden, in voltijdse equivalenten. Om precies te zijn: er zijn in werkelijkheid 2245 mensen aan de slag. Het is dus nog steeds een stevig huis.

Het is ook nog steeds een huis met wat middelen. Ik zal de juiste cijfers geven, collega D’Haese: er is een overheidsdotatie van 260 miljoen euro, aangevuld met 160 miljoen aan eigen inkomsten. Tel daar nog eens de ruilbewegingen bij en je komt aan een totaalbudget van 450 miljoen euro.

Vergelijken met het buitenland, wat collega’s gedaan hebben, is altijd nuttig maar ook altijd delicaat. Het is gevaarlijk om appelen met citroenen te vergelijken.

‘De meerderheid wil een grotere greep op de inhoud’, hoor ik sommigen zeggen. Ik ga al een tijdje mee, collega’s, maar die intentie heb ik werkelijk nog nooit en nog nergens gehoord. De VRT is autonoom in het samenstellen van programma's en het kan nooit een goed idee zijn dat de politiek zich inlaat met programmering, berichtgeving of verslaggeving. Die uitgangspunten zijn zo algemeen aanvaard, dat ik echt niet zie wie daar ooit aan zou willen tornen hier in dit halfrond, en zeker niet in deze meerderheid. Dat snap ik niet.

Een laatste bewering luidt dat de N-VA tegen de VRT is. Ik heb het een paar keer gehoord, uiteraard ook van de heer D’Haese. Dat is natuurlijk eveneens klinkklare onzin. Het zou zelfs in strijd zijn met onze ideologie. De openbare omroep blijft voor ons onmisbaar in een steeds complexer wordende samenleving als de onze, onmisbaar om mensen correct te informeren, onmisbaar om onze Vlaamse samenleving in al haar facetten te ondersteunen en vorm te geven, om onze identiteit te versterken.

En ook uit het recentste jaarverslag van de VRT blijkt opnieuw dat de omroep die doelstellingen inderdaad haalt.

Dat de openbare omroep onze eigen Vlaamse producties ondersteunt, de eigen Vlaamse creatieve industrie, blijft voor ons belangrijk. Die producties worden gewaardeerd hier bij ons, maar ook in het buitenland. De VRT speelt hier een belangrijke rol: ze bestelde in 2018 voor 60 miljoen euro aan programma’s bij Vlaamse audiovisuele productiehuizen.

De beheersovereenkomst vraagt dat Eén en Canvas in prime time 65 procent eigen Vlaamse producties tonen. Dat lukt: in 2018 was dat zelfs 68 procent. De beheersovereenkomst vraagt 30 procent Nederlandstalige muziek op Radio Twee en 15 procent op Radio 1. De VRT haalt dat, respectievelijk met 30 en 16 procent. De beheersovereenkomst vraagt een gemiddelde van 25 procent Vlaamse muziek op alle zenders; de VRT haalt 26 procent. Onze eigen Vlaamse creatieve industrie wordt dus behoorlijk ondersteund en dat is voor ons buitengewoon belangrijk.

Waarom zouden wij dan in godsnaam tegen die VRT zijn?

Ik besluit. Eén, het ontslag van de CEO heeft niets niemendal te maken met politieke inmenging. Het is een zaak van goed bestuur dat een aandeelhouder ingrijpt, als het niet goed loopt met het management.

Twee, ook de N-VA vindt het belangrijk dat er een sterke openbare omroep blijft bestaan om mee vorm te geven aan onze Vlaamse samenleving en als ruggengraat van ons pluriforme medialandschap.

Het is doodjammer dat de oppositie een in wezen absoluut niet gepolitiseerd dossier hier vandaag zo politiseert en het daarmee ook verziekt. Het spijt me. (Applaus bij de meerderheid)

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Mijnheer Vandaele, uiteraard zegt u dat u een sterke openbare omroep wilt. Uiteraard gaat u niet zeggen dat u de onafhankelijke journalistiek wilt doodnijpen of dat u geen kritische experimentele kunstenaars wilt steunen met projectsubsidies. (Rumoer)

Uiteraard gaat u niet zeggen dat u geen sterke VRT wilt die fake news en framing gaat doorprikken. Natuurlijk gaat u dat nooit zo zeggen. Natuurlijk gaat dat nooit zo in een regeerakkoord sluipen.

Wat doet deze Vlaamse Regering dan wel? Al die jonge, beginnende, kritische kunstenaars, onafhankelijke journalisten… (Opmerkingen van Wilfried Vandaele)

... en de VRT langzaam maar zeker doodknijpen door ze op droog zaad te zetten. Dat is een lijn die we wel terugvinden. Telkens weer gaat u de financiering afpakken, soms zelfs 60 procent, als het gaat om projectsubsidies. (Rumoer)

Bij de VRT is men al jarenlang aan het besparen, al sinds 2007. Ze zitten op het peil van 2005 nu. Er is niets van indexeringen gebeurd. Al vijftien jaar lang moeten ze het doen met de middelen die ze al in 2005 hadden. Zeshonderd mensen zijn moeten afvloeien. Inderdaad, de tactiek is ervoor te zorgen dat men veel minder slagkracht heeft, dat men beknot wordt in de opdrachten die men kan doen, dat men minder kan concurreren, dat er minder inkomsten kunnen zijn door reclame, dat men geen schermgezichten kan aantrekken, dat men minder sport kan brengen. Zo knijpt u langzaam maar zeker die VRT dood, zoals u dat ook doet met andere sectoren. En daar zit wel een agenda achter, mijnheer Vandaele, en die willen wij hier blootleggen en daar protesteren wij tegen. Dat willen wij niet! (Applaus bij Groen en sp.a)

Mevrouw Meuleman, als u daar gelukkiger van wordt, wil ik u graag in de waan laten dat wij zo slecht zijn, inslecht, door- en door slecht en dat wij de openbare omroep waarvan ik net alle verdiensten heb opgesomd en alle punten die voor ons en voor mijn partij, voor de N-VA, zo belangrijk zijn, kapot willen. Ja, oké, dan is dat maar zo.

Besparingen? Ik heb u ook gezegd dat de VRT nu minder bespaart dan de andere instellingen; ze bespaart niet die 6 procent. Dat is een goede zaak. U moet niet altijd doen alsof dat niet zo is! Het is zo! 450 miljoen euro. U zegt ‘doodnijpen’, ‘op droog zaad zetten’. 450 miljoen euro per jaar, dat droog zaad zie ik dan nog niet meteen. Maar u moet kiezen, hé. U kunt meer geld geven aan de VRT. Dat is prima. Maar dan moet u misschien op andere punten besparen, op Welzijn, op Onderwijs, ook een van uw terreinen, op Leefmilieu. Dan moet u daar misschien op besparen. Ofwel moet u de belastingen verhogen. Dat kan natuurlijk ook, maar ik weet niet of er daarvoor in deze zaal een meerderheid is. (Applaus bij de meerderheid)

U moet niet pretenderen, mijnheer Vandaele, dat er geen keuzes gemaakt worden. Er worden keuzes gemaakt. In sommige dingen wordt er wel geïnvesteerd. Er zijn duidelijke ideologische keuzes als het gaat over een Vlaamse Unia die er moet komen, als het gaat om een Vlaams justitiedepartement dat moet worden uitgebouwd enzovoort. Die keuzes worden gemaakt, maar er wordt wel gekozen om op een aantal zaken heel fel te besparen. Ik heb het u verteld, de VRT bespaart al jarenlang en zit in een traject van besparingen met heel sterke afvloeiingen. Dat maakt het onmogelijk om een goede werking uit te bouwen. Dat is het punt dat ik wil maken. Ik vind wel dat er een probleem is.

En een Vlaamse Unia zal meer kosten dan een federale Unia, zegt u dan. En een Vlaams justitieapparaat zal meer kosten dan een federaal justitieapparaat, zegt u dan. Dan weet u daar heel veel van, meer dan ik in elk geval. (Applaus bij de N-VA)

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega's, ik had echt gehoopt dat we dit debat niet moesten voeren. Ik had echt gehoopt dat de gedelegeerd bestuurder van de VRT tot een vergelijk kon komen binnen zijn directiecomité. Ik had echt gehoopt dat de Vlaamse Regering niet tussenbeide moest komen, want ook de CD&V is trots op de VRT. Maar er was geen andere oplossing mogelijk.

Het Mediadecreet en het Charter van Deugdelijk Bestuur van de VRT bevatten duidelijke bepalingen over de bevoegdheden van de gedelegeerd bestuurder, de raad van bestuur en zijn voorzitter en de Vlaamse Regering. De beslissing die de Vlaamse Regering maandag genomen heeft, past volledig binnen dit wettelijke kader van ‘checks and balances’. De VRT is immers geen gewoon bedrijf. Haar enige aandeelhouder is de Vlaamse Gemeenschap. Zoals de editorialist van De Tijd enkele weken geleden al treffend schreef – we hebben het hier nog gehoord vandaag –: wie betaalt, bepaalt. Als het in een bedrijf tot een conflict komt tussen wat de aandeelhouder wil en wat het management voor ogen heeft, dan delft die laatste gewoonlijk het onderspit. In een overheidsonderneming is het niet anders.

Er is de afgelopen dagen en weken veel gezegd en geschreven, niet altijd met kennis van zaken en nog minder met respect voor de betrokkenen in dit conflict. Een eenvoudige lezing van het Mediadecreet en het Charter van Deugdelijk Bestuur kan het debat verhelderen. Ik zal een paar voorbeelden geven.

Kon de raad van bestuur het voorstel van de CEO om een lid van het directiecomité te ontslaan, wel weigeren? Jazeker. Artikel 13, §1, 7°, van het Mediadecreet stelt dat de raad van bestuur verantwoordelijk is voor het aanstellen en ontslaan van de leden van het directiecollege op voordracht van de gedelegeerd bestuurder. De raad van bestuur had op 16 december unaniem geoordeeld dat hij het voorstel van de CEO om een lid van het directiecomité te ontslaan, niet kon goedkeuren. Het gaf de CEO de opdracht om in dialoog te gaan en het vertrouwen binnen het directiecomité te herstellen.

Mocht de raad van bestuur dan een bemiddelaar aanstellen? Jazeker, artikel 13, §1, 9°, geeft de raad immers de expliciete bevoegdheid om te bemiddelen in personele conflicten in het directiecomité.

Mocht de Vlaamse Regering dan zonder overleg met de raad van bestuur de CEO ontslaan? Jazeker, want het Mediadecreet bepaalt in artikel 14, §1, kort en bondig dat de gedelegeerd bestuurder benoemd en ontslagen wordt door de algemene vergadering, de Vlaamse Regering, zoals vastgelegd in het Charter van Deugdelijk Bestuur. 

En dat de Vlaamse Regering daarbij niet over één nacht ijs is gegaan, mag toch wel blijken uit het feit dat ze deze beslissing pas genomen heeft nadat alle andere mogelijkheden waren uitgeput. De CEO kreeg de opdracht om een oplossing uit te werken. Nadien stelde de raad van bestuur die externe bemiddelaar aan. Maar toen bleek dat een verzoening niet kon worden bereikt, waren de decretale voorziene mogelijkheden uitgeput. Om de patstelling te doorbreken en dus in het belang van de Vlaamse Gemeenschap, maar vooral in het belang van de openbare omroep, zijn personeel en vooral ook zijn publiek, heeft de Vlaamse Regering dan beslist om de arbeidsovereenkomst met de gedelegeerd bestuurder te verbreken.

De VRT staat immers voor belangrijke uitdagingen: het afsluiten van een nieuwe beheersovereenkomst, de realisatie van de nieuwe gebouwen, en dat in een context van steeds snellere digitalisering en internationalisering. Om de internationale concurrentie van grote spelers zoals Netflix het hoofd te kunnen bieden, vragen wij bijvoorbeeld al meer dan een jaar dat de VRT, mits een goed businessmodel, mee op de kar zou springen van een Vlaamse Netflix. Maar wat lezen we vandaag? Dat VTM desnoods alleen zou doorgaan met die zogenaamde Vlaamse Netflix. De impasse aan de top van de VRT zit hier allicht toch wel voor iets tussen.

En dan nog een vraagje: waarom heeft de Vlaamse Regering dan ook niet meteen Peter Claes ontslagen? Omdat ze dat niet mág volgens het Mediadecreet. Want dat is, zoals het eerder is gezegd, een uitdrukkelijke bevoegdheid van de raad van bestuur, op voordracht van de CEO.

En dan waren er nog een heleboel intentieprocessen die we de laatste dagen konden lezen en horen, bijvoorbeeld dat de Vlaamse Regering de CEO heeft ontslagen omdat hij – ergens in oktober al – kritiek had op de besparingen die door de Vlaamse Regering  worden opgelegd aan de VRT. Mag ik die critici er toch op wijzen dat het conflict bij de VRT niet is veroorzaakt door de regering, maar door een interne discussie tussen de CEO en een lid van zijn directiecomité?

Een ander intentieproces: dat de Vlaamse Regering door deze beslissing de VRT zal politiseren. Dat argument is niet nieuw. Ook bij het ontslag van een van de voorgangers van Lembrechts – Tony Mary, om hem niet te noemen – werd dat argument gebruikt. Maar dat argument geldt blijkbaar enkel als de CEO publiekelijk in de clinch gaat met de aandeelhouder. Bij CEO's die het conflict niet opzochten, was het decretale kader nochtans hetzelfde, maar werd er niet gesproken over politisering, als er tot ontslag werd overgegaan.

En misschien moeten wij, Vlaamse parlementsleden, dat Charter van Deugdelijk Bestuur ook nog maar eens goed lezen, in functie van de decretale ‘checks and balances’. Daarin staat met betrekking tot de rol van het Vlaams Parlement, ook als medeaandeelhouder, onder andere het volgende:  “De Vlaamse regering en het Vlaams Parlement als toezichthouder brengen daarbij voldoende respect op voor de decretaal gecreëerde autonomie van de bestuursorganen van de VRT. Zij geven de Raad van Bestuur de nodige ruimte om zijn verantwoordelijkheden uit te voeren en respecteren daarbij diens onafhankelijkheid. Zij weerhouden zich van enige inmenging in het dagelijks bestuur van de VRT en respecteren de operationele autonomie van de Gedelegeerd Bestuurder en zijn Directiecollege.”

Verder werd er ook gezegd dat de VRT onthoofd werd bij de start van de onderhandelingen over de nieuwe beheersovereenkomst. Het is correct dat er morgen hoorzittingen starten in de mediacommissie van dit parlement. Maar de onderhandelingen tussen de Vlaamse Regering en de VRT komen pas een tijdje later. En daarom is het eigenlijk wel goed dat de Vlaamse Regering de beslissing nú heeft genomen en niet heeft gewacht, want er moet met spoed een nieuwe CEO worden aangesteld, die met volheid van bevoegdheid én in overleg met zijn directiecollege en de nieuwe raad van bestuur deze belangrijke onderhandelingen tot een goed einde kan brengen. Minister, in dat verband wil ik toch nog eens met enige bezorgdheid vragen of de door u voorgestelde timing voor het afsluiten van die nieuwe beheersovereenkomst wel haalbaar blijft.

Ten slotte heb ik nog een laatste vraag, die al werd gesteld, maar die u hopelijk nog zult beantwoorden. Kunt u duidelijkheid geven over het bedrag van de ontslagvergoeding? Decretaal gaat het over maximaal een jaarloon. En in tegenstelling tot een rapport met persoonlijke informaties behoort het gebruik van overheidsmiddelen allicht wél tot ons controlerecht. Ik vraag het maar. 

Ik kan enkel de volgende conclusies trekken. De raad van bestuur en zijn voorzitter, minister Dalle en de Vlaamse Regering hebben correct gehandeld, conform het Vlaamse Bestuursdecreet, het Mediadecreet, de statuten en het Charter van Deugdelijk Bestuur van de VRT. Ze hebben daarbij het belang en de toekomst van een slagkrachtige openbare omroep vooropgesteld.

Onze fractie is ten slotte ook tevreden dat de Vlaamse Regering aan de gedelegeerd bestuurder ad interim, Leo Hellemans, gevraagd heeft om een goede werking van het directiecollege te verzekeren in de overgangsperiode en dat daarbij ook gekeken moet worden naar de rol van de directeur Media en Productie. Hij moet daarover op korte termijn een voorstel doen aan de raad van bestuur, conform de decretale bevoegdheidsverdeling tussen de CEO en de raad van bestuur. We zijn ook tevreden dat Leo Hellemans in zijn eerste interviews meteen duidelijk heeft gemaakt dat hij belang hecht aan een goede relatie met de aandeelhouder, dus met de Vlaamse Gemeenschap. Dat hij niet voor een defensieve, maar voor een offensieve strategie kiest, dat hoor ik allemaal graag. We wensen de gedelegeerd bestuurder ad interim alle succes en kijken uit naar een correcte samenwerking, in het belang van de VRT.

Collega's, het thema van dit debat was ook ‘de toekomst van de openbare omroep’. Maar als we onszelf als Mediacommissie en als parlement ernstig nemen, dan doen we daar nu niet te veel uitspraken over en luisteren we heel goed naar iedereen, tientallen organisaties die we de komende maanden uitnodigen op onze hoorzittingen, die morgen starten. Na afloop van die hoorzittingen zullen we dan hopelijk met kennis van zaken een voorstel van resolutie opstellen met onze aanbevelingen voor de nieuwe beheersovereenkomst. (Applaus bij de meerderheid)

Minister Benjamin Dalle

Ik zal eerst even ingaan op de vraag rond de ontslagvergoeding. Er is in de arbeidsovereenkomst van de heer Lembrechts voorzien in een vergoeding ten belope van zes maanden loon. Dat is helder in de arbeidsovereenkomst.

Uw tweede vraag, mevrouw Brouwers, ging over de timing van de beheersovereenkomst. U weet dat de huidige beheersovereenkomst loopt tot 31 december. Vanaf 1 januari willen we een nieuwe beheersovereenkomst hebben. Het is effectief de bedoeling van de Vlaamse Regering om die timing ook te halen. Klassiek zegt men dan dat je in de zomer ongeveer klaar moet zijn. Ik wil me daar vandaag niet op vastpinnen. Waarom? We willen natuurlijk zo snel mogelijk op zoek gaan naar een nieuwe CEO, een definitieve gedelegeerd bestuurder. Maar die moet ook de mogelijkheid krijgen om die beheersovereenkomst vast te nemen en de onderhandelingen daarover te finaliseren met de Vlaamse Regering. Leo Hellemans heeft de taak om dat proces op een goede manier voor te bereiden.

Ik ben blij, collega Brouwers, dat u ook verwezen hebt naar de toekomst van de VRT. Ik vind het een beetje jammer dat we hier nu al twee uur zitten te debatteren in een gepolariseerde situatie tussen oppositie en meerderheid, terwijl de Vlaamse Regering een beslissing heeft genomen in het belang van de openbare omroep, precies om ervoor te zorgen dat de toekomst kan worden voorbereid. Ik kan u zeggen, beste collega's, dat sinds december, sinds de vertrouwenscrisis aan de top van de VRT, het bijzonder moeilijk was om nog grondige discussies te hebben over de strategie, over doelstellingen, over de beheersovereenkomst, over zaken als een Vlaamse Netflix, met de top van de VRT. De top van de VRT was in een vertrouwenscrisis verzeild geraakt, was verlamd. Het was onmogelijk om daar verder te gaan. Welnu, wij hebben als Vlaamse Regering de verantwoordelijkheid genomen om dat op te lossen. Wij kijken uit naar de toekomst. Wij hebben alle vertrouwen in Leo Hellemans om dat te begeleiden. En wij hopen dat nu de rangen kunnen worden gesloten. (Applaus bij de meerderheid)

Voorzitter, ik begrijp dat er blijkbaar twee soorten parlementsleden bestaan in dit halfrond: parlementsleden van wie de vragen beantwoord worden en parlementsleden van wie de vragen niet beantwoord worden.

Uw vraag is bij dezen ook beantwoord, collega Slootmans.

Ik zou graag van u willen weten, voorzitter, of u minister Dalle daarop zult aanspreken, want ik vind dit niet kunnen. Blijkbaar zijn er inderdaad A- en B-parlementsleden.

U hebt een antwoord gekregen op uw vraag, collega Slootmans.

Ik heb u willen helpen. (Opmerkingen)

Mevrouw Segers heeft het woord.

Voorzitter, ik dank u voor het woord.

Collega Brouwers, u bent uw tussenkomst begonnen met te zeggen dat u had gehoopt dat de Vlaamse Regering niet had moeten tussenkomen. Eigenlijk wijst u heel duidelijk in de richting van de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur, een raad van bestuur die het interne conflict niet heeft opgelost, voor zich uit heeft geschoven, een raad van bestuur waarvan de voorzitter eigengereid heeft beslist om het rapport dat de raad van bestuur heeft besteld, niet te bezorgen aan de raadsleden maar wel aan de minister, waarna de minister een beslissing nam en daarmee een voorafname deed op de beslissing van de raad van bestuur. Vindt u dat de voorzitter van die raad van bestuur, die van uw partij is en net herbenoemd is, kan aanblijven? De minister heeft niet geantwoord. Ik hoop dat u dat dan zult doen.

Ik denk dat u een heel andere lezing van de feiten hebt. U probeert constant alles in de schoenen te schuiven van de raad van bestuur, die zogezegd een verrottingsstrategie voerde enzovoort. Dat klopt natuurlijk niet. De raad van bestuur heeft aan de CEO gezegd dat men wou dat hij de zaak verder probeerde op te lossen in het directiecomité. Als ik het goed heb begrepen, is dat een van de redenen van het ontslag. Ik heb het niet bij me, maar de minister heeft daarstraks uitleg gegeven waarom de CEO precies ontslagen is. Een van de redenen was dat hij te weinig inspanningen zou hebben gedaan om het op te lossen, dat hij geen acties had ondernomen. Ik zeg het nu waarschijnlijk fout, maar u hebt zo'n zin uitgesproken. Dus ja, als de CEO niet doet wat de raad van bestuur vraagt – en de raad van bestuur is voor een stuk de emanatie van de aandeelhouders –, dan heb je een probleem.

Het rapport is al voldoende aan bod gekomen. Ik denk dat het zeer goed is dat Luc Van den Brande nog twee jaar voorzitter van de raad van bestuur kan blijven vanwege zijn ervaring. Ik vind dat een zeer verstandige beslissing van de Vlaamse Regering. Waarom? Omdat er net zoveel heibel aan de top was, moest er toch nog ergens wat stabiliteit en continuïteit zijn. U gaat mij hier nu niets anders horen zeggen.

De heer Brusselmans heeft het woord.

Voorzitter, ik zou graag nog even terugkomen op het gedrag van minister Dalle, wat blijkbaar wordt weggelachen, ook door u. Minister, ik vind het een regelrechte belediging tegenover het parlement, tegenover onze fractie, tegenover al onze kiezers. Als mijn collega Slootmans een vraag stelt, weigert u daarop te antwoorden. Als collega Brouwers 15 minuten later exact dezelfde vraag stelt, dan vindt u het plots wel de moeite om te antwoorden.

Al die traditionele partijen zoeken hier altijd excuses waarom ze zo slecht scoren en waarom de burger niet meer gelooft in de politiek. Wel, een van de redenen zijn die kinderachtige spelletjes. Schaam u. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Collega Brusselmans, ik wil er niet veel woorden aan vuil maken, maar ik heb gewoon gezegd dat de minister niet verplicht is om te antwoorden. Ik kan de minister moeilijk dwingen om te antwoorden. Hij heeft uiteindelijk wel een antwoord op de vraag gegeven.

Mevrouw D’Hose heeft het woord.

Beste collega’s, het is een understatement te stellen dat onze openbare omroep door woelige wateren vaart. We zagen een complete ontwrichting en zagen hoe de organisatie verdeeld is geraakt. We zagen regelmatig perslekken en framing. We zagen een intern conflict en een verdeelde directie. We zagen wantrouwen en het in gedrang komen van het goed functioneren van de VRT. Zelfs na de aanstelling van een bemiddelaar met kennis van zaken was er geen enkel uitzicht op een oplossing die werkbaar was voor alle partijen. Conclusie: in deze situatie zijn er enkel verliezers, zowel binnen als buiten de VRT.

Hoe moet je dan als Vlaamse Regering, als enige aandeelhouder – en het woordje ‘enig’ is hier zeer belangrijk – reageren? ‘Sit back and relax?’ ‘Op een dag komt er een goede fee die ervoor zorgt dat iedereen terug vriendjes wordt en ze leefden nog lang en gelukkig?’

Of neem je jouw verantwoordelijkheid? Een verantwoordelijkheid die duidelijk wordt beschreven in het Mediadecreet. De Vlaamse Regering is bevoegd voor de aanstelling en het ontslag van de CEO. De raad van bestuur is verantwoordelijk voor het directiecomité. Dat is een duidelijke taakomschrijving waarbij iedereen zijn rechten en plichten heeft.

De Vlaamse Regering had de plicht om te reageren, in naam van de kijker, in naam van de Vlaming die zijn belastinggeld goed besteed wil zien. De aanstelling van Leo Hellemans als CEO ad interim moet daarom de kalmte terugbrengen, zodat het opnieuw over de inhoud kan gaan. En die inhoud, beste collega’s, is enerzijds de nieuwe beheersovereenkomst en anderzijds de toepassing van de opgelegde besparingen.

Wij gaan hier geen voorafnames doen over de inhoud van de beheersovereenkomst, maar onze fractie wenst duidelijk dat de VRT performant omspringt met zijn middelen, dat de Vlaming waar voor zijn geld krijgt en dat de VRT een versterkende factor is in het Vlaamse media-ecosysteem. De nieuwe CEO zal net als de oude CEO beoordeeld worden op zijn of haar merites en dient goed samen te werken met de Vlaamse Regering. Ook hier geen voorafnames.

Ondertussen spuit de oppositie goedkope kritiek, waarop ik kort wil ingaan. Het gaat hier helemaal niet om politieke inmenging in de openbare omroep. Het is overduidelijk dat de Vlaamse Regering zich niet mengt in de programmatie. Door de CEO te vervangen wordt toch niet aan de inhoud van de zender geraakt?

Het is ook overduidelijk dat de Vlaamse Regering dit conflict niet zelf heeft gecreëerd. Het is een intern conflict, maar een oplossing werd spijtig genoeg intern niet gevonden. Zelfs al werd alle ruimte gelaten om het conflict op te lossen met een bemiddelaar, er kwam geen resultaat. Dan moest de regering reageren.

Die reactie kwam er door Leo Hellemans aan te stellen. Iemand met ervaring, iemand die het huis door en door kent. Iemand die nota bene de vorige beheersovereenkomst heeft onderhandeld: een beheersovereenkomst die de openbare omroep de slagkracht geeft die hij verdient. Dus de kritiek dat de meerderheidspartijen een zwakke VRT willen, is een dwaling. Waarom zou deze Vlaamse Regering dan een interim-CEO aanstellen die in het verleden bewezen heeft een sterke onderhandelaar te zijn voor een sterke VRT?

De oppositie ziet het zelfs nog straffer en beweert dat het opgelegde besparingstraject een oorzaak is van deze impasse. Deze aantijging getuigt van weinig intellectuele eerlijkheid. Als de Vlaamse Regering een inspanning vraagt van alle sectoren, dan is het naïef om te denken dat je als openbare omroep onaantastbaar blijft.

Het is in ons aller belang om vooruit te kijken, want de klok tikt. Vandaar ook de snelle beslissing van de regering. Morgen starten de hoorzittingen voor de nieuwe beheersovereenkomst.

Het is hier al vaak gezegd en ik wil het graag herhalen – mevrouw Segers, op dat vlak ben ik het absoluut met u eens – dat een sterke openbare omroep cruciaal is voor een kwalitatief medialandschap. In tijden waar fake news moeiteloos vervelt tot nieuws en mensen op den duur niet meer weten wat te geloven, is een sterke media, een sterke VRT meer dan ooit nodig. Beter geïnformeerde burgers zorgen voor een betere democratie. En wij parlementsleden zijn het resultaat van die democratie. Ik veronderstel dat we dan ook kamerbreed gaan voor een slagkrachtige VRT met een sterk, inhoudelijk aanbod.

Ik doe ten slotte ook een oproep tot sereniteit. Zoals de Engelse affiche in het jaar 1939 stelde: ‘Keep Calm and Carry On’. Ik dank u. (Applaus bij de meerderheid)

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

Wenst iemand tot besluit van dit actualiteitsdebat een motie of een motie van wantrouwen in te dienen?

– Het Vlaams Belang kondigt aan een motie te zullen indienen.

De motie moet uiterlijk om 16.45 uur zijn ingediend.

Het parlement zal zich daarover straks uitspreken.

Het debat is gesloten.

Motie van orde
Regeling van de werkzaamheden

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.