U bent hier

Mevrouw D’Hose heeft het woord.

De Vlaamse Gemeenschap heeft met Cultuurconnect een overeenkomst afgesloten over een eengemaakt bibliotheeksysteem (EBS) voor heel Vlaanderen en Brussel. Deze overeenkomst ging in op 1 januari 2018 en loopt tot 31 december 2025. Cultuurconnect kreeg de opdracht om de vijf provinciale bibliotheeksystemen, de ondersteuning van het interbibliothecair leenverkeer en de websiteplatformen van de provincies Antwerpen, Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen over te nemen. Het nieuwe systeem moest het bibliotheekwezen de toekomst inloodsen. Zo kregen we dus het grootste bibliotheeksysteem en -beheerplatform ter wereld, wat toch wel heel goed is voor Vlaanderen.

Voor gemeenten met een openbare bibliotheek betekent dit dat ze aan de slag kunnen met een efficiënter systeem, dat betrouwbaarder, gemakkelijker, gebruiksvriendelijker én goedkoper is. Daarenboven zal het EBS onschatbare statistische informatie opleveren over het leengedrag, zoals bijvoorbeeld een populariteitspoll van uitgeleende boeken.

We hebben het over het EBS al eens gehad bij de bespreking van de beleidsnota Cultuur. U gaf kort aan dat het beleid gecontinueerd wordt, maar ik had nog een aantal detailvragen.

Hoe evalueert u de uitvoering van de operationele doelstellingen in de overeenkomst?

Hebben de cultuurbesparingen impact op de verdere uitrol van het EBS? Zo ja, wat zijn de consequenties?

De bedoeling was dat Cultuurconnect het volledige systeem in verschillende golven zou uitrollen. Per halfjaar kwam een bepaalde provincie aan bod. Loopt die migratiegolf zoals gepland? Kunt u een gedetailleerd overzicht geven?

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Dat zijn drie korte vragen, maar ik heb wel een uitgebreid antwoord.

Zoals u al aangaf, sloot de Vlaamse Gemeenschap op 27 december 2017 een overeenkomst met de vzw Cultuurconnect voor de ontwikkeling en exploitatie van het EBS. De overeenkomst ging in op 1 januari 2018 en loopt tot 31 december 2025.

Als strategische doelstelling stelt de overeenkomst dat Cultuurconnect het beheer van de provinciale digitale bibliotheekomgevingen overneemt van de provinciebesturen en instaat voor de consolidatie en integratie ervan in de Vlaamse digitale bibliotheekinfrastructuur. Deze strategische doelstelling wordt geconcretiseerd in drie operationele doelstellingen.

De eerste operationele doelstelling is de consolidatie van de provinciale bibliotheeksystemen (PBS’en) in een Vlaams eengemaakt bibliotheeksysteem

De tweede operationele doelstelling is de consolidatie van de provinciaal beheerde bibliotheekwebsites in een Vlaams eengemaakt platform bibliotheekwebsites

De derde operationele doelstelling is de continuering van de provinciale ondersteuning van het interbibliothecair leenverkeer (IBL) en de hervorming ervan naar een meer toekomstgericht model

Ik geef u kort per operationele doelstelling een overzicht van de uitvoering ervan.

De eerste is de consolidatie van de PBS’en. Op 1 januari 2018 nam Cultuurconnect de provinciale bibliotheeksystemen over. Met de overdracht van bevoegdheden van de provinciale naar de Vlaamse overheid kwamen provinciale budgetten en mensen over. Eind 2017 en begin 2018 ging er veel aandacht en energie naar de integratie van twaalf nieuwe collega’s en de continuering van de vijf provinciale bibliotheeksystemen tot aan de overgang naar het nieuwe bibliotheeksysteem. Tegelijk kwamen er vier provinciale bibliotheekwebsiteplatforms mee.

Vanaf januari tot september 2018 liep een proof-of-conceptperiode, waarin door Cultuurconnect en OCLC, dat is de leverancier van het nieuwe bibliotheeksysteem, een aantal hard- en softwareoplossingen werden uitgetest.

Op 30 september keurde de Stuurgroep Basisinfrastructuur Digitale Bibliotheek de proof of concept goed. Meteen na die goedkeuring werd de eerste migratiegolf opgestart met dertig bibliotheken van het PBS Limburg en de niet-PBS-bibliotheken van Bree, Genk en Opglabbeek. De bibliotheken van Bree en Opglabbeek gingen live in januari 2019, Genk in februari 2019 en de dertig bibliotheken van PBS Limburg in maart 2019. Op 30 juni 2019 werd het PBS Limburg definitief uitgeschakeld.

In april 2019 startte de tweede migratiegolf met 62 bibliotheken van het PBS Oost-Vlaanderen en 6 niet-PBS-bibliotheken uit andere provincies, namelijk Bilzen, Diepenbeek, Hechtel-Eksel, Maasmechelen, Oostende en Zonhoven. De voorbereiding van de implementatie liep van mei tot september. In de week van 5 oktober gingen de bibliotheken live op het EBS. Op 30 november 2019 werd het PBS Oost-Vlaanderen definitief afgeschakeld.

Op 1 oktober 2019 startte de voorbereiding van de derde migratiegolf met 47 bibliotheken van het PBS West-Vlaanderen en de niet-PBS-bibliotheken van Brugge, Deerlijk, Kuurne, Lendelede en Lichtervelde. De planning voorziet dat die bibliotheken eind maart 2020 live zullen gaan op het EBS. Het PBS West-Vlaanderen is al opgezegd en wordt uitgeschakeld op 31 mei 2020. De gefaseerde uitrol van het EBS ligt momenteel op schema. Eind 2019 waren al 93 bibliotheken in productie met het nieuwe bibliotheeksysteem. Alleen heeft de proof-of-conceptperiode 9 maanden geduurd in plaats van de voorziene 6 maanden. De reden daarvoor was een combinatie van de ziekte van enkele personeelsleden en het feit dat het testen en het aanleren van het nieuwe systeem meer tijd in beslag nam dan eerst was voorzien. De migratiegolven lopen tot nu toe wel zoals gepland, wat aangeeft dat het een goede beslissing was om de voorbereidingsfase iets langer te laten duren dan initieel was voorzien.

De tweede operationele doelstelling is het consolideren van de websites. In 2017 en 2018 vond de ontwikkeling plaats van de nieuwe bibliotheekwebsites. In 2017 werden bibliotheken nauw betrokken om alle noden op te lijsten. In 2018 werden bibliotheekgebruikers voor het eerst nauw betrokken. Vanaf de prototypefase werd de website getest door gebruikers van 3 pilootbibliotheken. In de zomer van 2018 gingen de eerste 10 bibliotheken live met een pilootversie van de website en werd er feedback verzameld bij een groter publiek. Vanaf september 2018 vonden 23 opleidingssessies plaats voor de websitebeheerders van de individuele bibliotheken. Bedoeling was dat 2 à 3 weken na elke opleidingssessie de websites van de deelnemers live zouden gaan. Helaas werd die timing verstoord door performantieproblemen bij de leverancier Appnovation. Daarom werd de lancering uitgesteld tot die problemen waren opgelost. Het kostte de leverancier, die mee verantwoordelijk is voor de hosting van de websites, echter meer tijd dan voorzien om de oorzaken te vinden en het probleem op te lossen. Pas medio december 2018 draaiden de sites opnieuw stabiel. In het voorjaar doken opnieuw performantieproblemen op en werd er besloten om de websites op kosten van de oude leverancier over te schakelen naar een andere leverancier, AUSY. Dat gebeurde in de zomer van 2019. In november 2019 werden nog een 70-tal resterende bibliotheken aangesloten op de nieuwe infrastructuur, zodat alle provinciale bibliotheekwebsites intussen zijn vervangen door de nieuwe bibliotheekwebsites. Een aantal niet-PBS-bibliotheken zullen nog overschakelen op de bibliotheekwebsites, op het moment van hun aansluiting op het eengemaakte bibliotheeksysteem.

Dan kom ik bij de derde operationele doelstelling, het voorzetten van de provinciale ondersteuning. Cultuurconnect continueert sinds 1 januari 2018 de IBL-ondersteuning die voordien tot de taakstelling van de provincies behoorde. In 2018 gaf Cultuurconnect de bibliotheken financiële ondersteuning op basis van de IBL-transacties uit het werkjaar 2017. De diverse geldende provinciale subsidietarieven werden in overleg met de sector hertaald naar één geharmoniseerde tarifering, namelijk anderhalve euro voor een aanvraag en 5 euro voor een levering. De licentiekost voor de Impalasoftware werd niet langer gefactureerd aan de individuele bibliotheken, maar werd centraal door Cultuurconnect gedragen.

In 2018 kreeg Cultuurconnect een budget van 500.000 euro van de Vlaamse overheid ter ondersteuning van het IBL. In 2019 werd een werkgroep Getrapt Servicemodel opgericht, die een nieuw toekomstgericht model moet uitwerken. De eerste resultaten werden aan de sector voorgesteld op 17 december 2019 tijdens Connect & Co, de coöperantendag van Cultuurconnect. Ik volg die ontwikkeling met veel belangstelling verder op.

Wat de cultuurbesparingen betreft: zoals ik al eerder heb gezegd, sloot minister Gatz op 27 december 2017 een bijkomende overeenkomst met Cultuurconnect voor de ontwikkeling en exploitatie van het eengemaakt bibliotheeksysteem. Deze bijkomende overeenkomst voorziet in extra middelen, boven op die voor hun reguliere werking. Voor 2020 en de volgende jaren voorziet de overeenkomst in een subsidiebedrag van 2.901.438 euro.

Maar u weet eveneens dat ik beslist heb om een besparing van 8 procent door te voeren op de werkingssubsidies van intermediaire organisaties. Cultuurconnect is bereid om haar steentje bij te dragen wat de reguliere werking betreft, maar de organisatie heeft mij gesignaleerd dat deze besparing wel een impact kan hebben op de ontwikkeling en de uitrol van het EBS. Cultuurconnect had hierover een gesprek met mijn kabinet op 14 januari. Zij betogen dat het, door de langlopende contracten met de verschillende leveranciers van het EBS, bijzonder moeilijk is om hierop in te breken. Bovendien stellen ze dat het onmogelijk is om te besparen op personeel zonder het project te vertragen en daardoor het gevaar te lopen om contractuele afspraken niet te kunnen nakomen.

Ik kan echter niet ingaan op hun vraag om voor het eengemaakt bibliotheeksysteem een uitzondering te maken op de besparingen. Als reactie op mijn beslissing heeft de Raad van Bestuur van Cultuurconnect op 23 januari 2020 een voorstel besproken om de besparing op te vangen door enerzijds te besparen op de IBL-subsidie aan de bibliotheken, en anderzijds door de bijdrage van de gemeenten voor het EBS op te trekken. De precieze invulling van dit voorstel van de raad van bestuur van Cultuurconnect zal in februari worden voorgelegd aan de stuurgroep van bibliotheken.

U vraagt naar de laatste stand van zaken over de verschillende migratiegolven; ik heb daar al een deel van geschetst. De proof-of-conceptfase is goed afgerond, en ondertussen zijn de eerste en tweede migratiegolf, in respectievelijk Limburg en Oost-Vlaanderen, afgewerkt zoals gepland. Tot nu toe zijn er geen fundamentele problemen opgedoken en zijn de bibliotheken over het algemeen tevreden over het nieuwe systeem.

Momenteel loopt de derde migratiegolf in de provincie West-Vlaanderen. Het is de bedoeling dat deze migratiegolf tegen eind maart 2020 zal worden afgerond. In juni 2020 zullen ook de niet-PBS-bibliotheken van Brugge, Deerlijk, Kuurne, Lendelede en Lichtervelde worden aangesloten.

Op 1 april 2020 start dan de vierde migratiegolf met twintig bibliotheken van het PBS van de Vlaamse Gemeenschapscommissie en de niet-PBS-bibliotheken van As, Dilsen-Stokkem, Heusden-Zolder en Kinrooi. Het einde van deze migratiegolf is voorzien tegen 30 september 2020.

Voor de migratiegolven vijf, zes en zeven ligt de planning vast voor de PBS-bibliotheken en is ze indicatief voor de niet-PBS-bibliotheken. De planning wordt definitief gemaakt aan het begin van elke migratiegolf.

Op 1 oktober 2020 start de vijfde migratiegolf met veertig bibliotheken van PBS Vlaams-Brabant en enkele niet-PBS-bibliotheken. Het einde van deze migratiegolf is voorzien tegen 31 maart 2021.

De zesde migratiegolf start dan op 1 april 2021 met 61 bibliotheken van PBS Antwerpen en enkele niet-PBS-bibliotheken. Het einde van deze migratiegolf is voorzien tegen 30 september 2021.

De zevende migratiegolf start op 1 oktober 2021 met een twintigtal resterende bibliotheken en loopt tot in 2022. De nog aan te sluiten niet-PBS-bibliotheken in de laatste drie migratiegolven zijn: Affligem, Hoeilaart, Liedekerke, Linkebeek, Overijse, Tervuren, Duffel, Heist-op-den-Berg, Hoogstraten, Kontich, Malle, Schilde, Vosselaar, Houthalen-Helchteren, Putte, Brakel, Gent, Aarschot, Begijnendijk, Bekkevoort, Boutersem, Habobib, Hoegaarden, Holsbeek, Kampenhout, Landen, Scherpenheuvel-Zichem, Steenokkerzeel, Tienen, Tremelo, Alveringem, Ardooie, Damme, Heuvelland, Koekelare, Kortemark, Mesen, Wezembeek-Oppem en Lubbeek.

Mevrouw D’Hose heeft het woord.

Dat was een lang antwoord, maar het is dan ook een belangrijk project. Als het over het grootste bibliotheeksysteem ter wereld gaat, dan gaan daar inderdaad veel middelen naartoe, en hebben we daar ook tijd voor nodig. Ik heb begrepen dat er op zich eigenlijk wel goed nieuws is, want we zitten op schema. We hebben drie maanden vertraging opgelopen door de proof of concept. Maar de migratiegolven lopen voor de rest zoals het moet. Na 2020 starten we dan met de laatste golf.

In verband met het IBL-model lijkt het mij goed dat er wordt nagedacht over een toekomstgericht model. Ik vind het eigenlijk nog een ietwat archaïsch systeem dat een bepaald boek van de bibliotheek van Roeselare naar een bibliotheek in Limburg moet worden gebracht. De enige die daar gelukkig van wordt, is de post. In tijden van digitalisering zie ik dat zoiets toch beter moet kunnen.

Vooral belangrijk ook – en dat brengt mij tot mijn derde punt – is de impact van de 8 procent besparing op Cultuurconnect. Voor OCLC, de provider die voor het systeem gezorgd heeft. is een Europese aanbesteding gebeurd, wat juridisch niet evident was. Als Cultuurconnect en de Vlaamse Gemeenschap hun contracten natuurlijk niet naleven, dan is er een risico op juridische procedures. Aan die kant zit je dus wel vast om die besparingen op te vangen.

Anderzijds vind ik het wel goed dat er in het kader van efficiëntie gekeken wordt naar het interbibliothecair leenverkeer. Daar zitten wel nog mogelijkheden voor besparingen. Ik betreur het natuurlijk dat die kosten doorgerekend zullen worden aan de steden en gemeenten. Het is me nog niet helemaal duidelijk hoe groot die kost zal zijn. Ik weet niet of u daar zicht op hebt. We moeten opletten dat we de factuur als Vlaamse overheid niet zomaar naar het lokale niveau doorschuiven.

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Ik heb daar nu geen antwoord op, maar als u dat als schriftelijke vraag indient, kan ik u dat wel geven.

Dat was een heel kort antwoord.

Mevrouw D’Hose heeft het woord.

Het antwoord volstaat.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.