U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 14 januari 2015, 14.03u

Voorzitter

De heer Van Malderen heeft het woord.

Minister, ik begin met een poging om u gerust te stellen. Niemand zal hier beweren dat de armoede is ontstaan als bijverschijnsel van uw aantreden als minister. Niemand verwacht dat u zelf alleen en eigenhandig de armoede in Vlaanderen zult uitroeien. Niemand zal hier beweren dat met de vorige regering alle armoede zou zijn uitgewist. Dat moet u allemaal niet verwachten. Maar, minister, we maken ons wel oprecht zorgen over de richting die Vlaanderen uitgaat. En we zijn daarin niet alleen. Vorige week maakte Decenniumdoelen 2017 zijn armoedetoets bekend. Daaruit kwam naar voren dat gezinnen, veel werkende gezinnen ook, vanaf volgend jaar en zeker vanaf 2016 tot 70 euro per maand minder zullen overhouden als gevolg van het beleid van deze Vlaamse Regering. Voor heel wat mensen zal die 70 euro, of 840 euro op jaarbasis, het verschil maken tussen rondkomen of niet rondkomen.

Het is opmerkelijk dat Decenniumdoelen 2017 voorbehoud maakt bij de repliek die de regering al heel vaak heeft gegeven: de sociale correcties die worden gepland. Decenniumdoelen 2017 maakt voorbehoud bij de reikwijdte en de efficiëntie van die sociale correcties.

Voorzitter, collega’s, mijn vraag is bijgevolg even eenvoudig als helder: minister, zult u bij uw collega-ministers voor elk van die maatregelen een armoedetoets afdwingen en desgevallend het beleid ter zake bijstellen?

Mevrouw Van den Brandt heeft het woord.

Collega’s, wat is 70 euro? Voor sommigen is dat een nieuw paar schoenen, al dan niet in de solden. Voor sommigen is dat de factuur om over de middag bij de Italiaan te gaan eten. Maar voor veel en een groeiend aantal mensen is dat het budget om eten te kopen voor een hele week voor hun gezin. Collega’s, 70 euro is ook het bedrag dat volgens Decenniumdoelen 2017 per maand voor de laagste inkomens het extra aan facturen zal zijn. Dat is de armoedetoets die zij doen.

Minister, wij hebben in de commissie bij de begrotingsbespreking aan u gevraagd wat de impact zal zijn van deze begroting op mensen in armoede. Wat zal de impact zijn van uw beleid en van het beleid van deze regering op mensen in armoede? Uw antwoord kwam toen niet verder dan: “Wij moeten geen armoedetoets doen op de begroting.” Vandaag is er wel een antwoord, een straf en duidelijk antwoord. Ik reken op twee zaken. Dat u vanaf nu uiteraard wél een armoedetoets zult doen op de verschillende beleidsmaatregelen in een begroting. Het is niet omdat het niet moet dat u het niet kan. En ik reken er ook op dat u dit instrument zult aangrijpen om ervoor te zorgen dat het beleid waar nodig wordt aangepast. Deze regering vraagt aan iedereen om een steentje bij te dragen. Sommige mensen hebben geen steentje om bij te dragen. U bent er, als minister van Armoedebestrijding, verantwoordelijk voor om ervoor te zorgen dat iedereen een eerlijke kans krijgt op bestaansrechtvaardigheid.

Minister Homans heeft het woord.

Minister Liesbeth Homans

Ik heb in de media ook kennis genomen van de studie. Ik heb haar vooralsnog niet ontvangen. Ik zou haar natuurlijk kunnen opvragen, maar het lijkt me logisch dat als er een studie wordt gemaakt waarover ik hier, als minister, wordt geïnterpelleerd, zij mij spontaan wordt overgemaakt. Maar bon, ik wil nog zelf de moeite doen om die studie op te vragen. Ik weet begot niet op basis van welke cijfers men in die studie tot die resultaten is gekomen.

Ik heb de stellige indruk, mevrouw Van den Brandt, dat met de sociale correcties, die echt wel talrijk zijn, totaal geen rekening is gehouden. We hebben in de commissie Armoedebestrijding tijdens de bespreking van de beleidsnota over de armoedetoets en het al dan niet toepassen ervan op de begroting al hevig gedebatteerd. Ik wil er nog eens aan herinneren dat het toch wel belangrijk is om dat te doen. Het was ook uw partij, mijnheer Van Malderen, die dan mee heeft beslist in maart 2014 dat er geen armoedetoets toegepast mocht worden op de begroting. Als u mij nu vraagt of er armoedetoetsen kunnen worden toegepast in de toekomst op complete beleidsmaatregelen, zeg ik ‘ja’. Daar heeft elke minister van de Vlaamse Regering zich toe geëngageerd in zijn en haar beleidsnota. Dus ik maak me sterk – en ik zal er ook over waken als u dat gerust kan stellen – dat zij dat ook gaan doen.

Ik denk dat er al zeer aanzienlijke sociale correcties gebeuren. Bijvoorbeeld de verhoogde bijdrage voor de kinderopvang. Het tarief van 1,5 euro blijft nog altijd bestaan. Daar houdt de studie volgens mij geen rekening mee. Nogmaals, ik heb totaal geen weet van de cijfers die zij hebben gebruikt: 1,5 of 3 of 5 euro. Er worden allerlei insinuaties gedaan over de inschrijvingsgelden aan de universiteiten. Voor de beursstudenten is er niets veranderd. Het aantal bijna-beursstudenten is verdubbeld van 2000 naar 4000. Enkel de studenten zonder beurs zullen meer moeten betalen. Laat ons eerlijk zijn: dat zijn niet de mensen die in armoede leven.

Ik zal u mijn conclusie betreffende de studie meedelen vanaf het moment dat ik ze gekregen heb, of ik ze nu zelf moet opvragen of niet. Ik zal u te gepasten tijde antwoorden.

Ik zal aan die mensen, en ik wil hen best ontvangen op mijn kabinet of afspreken bij hen – geen enkel probleem – duidelijkheid vragen omtrent de parameters en cijfers die zij gehanteerd hebben. Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat ze geen enkele sociale correctie in rekening hebben gebracht.

Ik wil nog eens afsluiten met dezelfde opmerking. Ja, er komt een armoedetoets voor concrete beleidsmaatregelen. De uitsluiting van de toets op de begroting heeft uw partij, mijnheer Van Malderen, in 2014 mee goedgekeurd.

Ik heb net een weddenschap verloren. Ik had gedacht dat u dat argument niet meer zou durven aan te halen, maar blijkbaar is het hardnekkiger dan ik dacht.

Met de verwijzing naar dat besluit maakt u het mij ook gemakkelijk, minister. Want in datzelfde besluit staat dat bij het begin van de legislatuur het verticaal overlegplatform Armoede door u wordt samengeroepen. Dat zou u moeten toelaten om een lijst te maken van de zaken waar u een armoedetoets op zou toepassen in de loop van de legislatuur. Ik heb navraag gedaan en ik heb moeten vaststellen dat het overleg in aanwezigheid van uw kabinet tot nu toe al één keer heeft plaatsgevonden en dat men niet zit te wachten op een volgende datum.

Ondertussen is in dit parlement een begroting goedgekeurd die een kader creëert die dingen vastlegt. Het leek ons evident, ook in de vorige legislatuur, dat u tweemaal de armoedetoets toepast, één keer op de begroting en eens op de individuele beleidsmaatregel. Al wat wij vragen, is dat u die eenmaal toepast. We moeten vaststellen: die begroting is al gemaakt en de trein is op een aantal domeinen al vertrokken. De woonbonus is vanaf 1 januari 2015 hervormd en de tarieven van De Lijn veranderen op 1 februari 2015. Ik hoop dat u in de toekomst een beetje proactiever acteert en het regeringsbesluit volledig nakomt. (Applaus bij sp.a en Groen)

Minister, speciaal voor u, ik zal ze u geven, heb ik hier de studie. Ze is niet zo moeilijk te vinden. Waarop is de studie gebaseerd?

Die 70 euro is een enorme onderschatting, zeggen ze zelf. Ze nemen slechts zes maatregelen in het vizier: de kinderbijslag, de kinderopvang, de maximumfactuur voor onderwijs, de indexsprong en de energiefacturen voor water en elektriciteit. De verhoging van het openbaar vervoer, duurdere sportclubs en duurder volwassenenonderwijs nemen ze zelfs niet mee in rekening. De factuur zal een pak hoger liggen dan 70 euro voor mensen in armoede. Dat leest u hier zwart op wit.

U vraagt ook over wie dit gaat. Dit gaat over 1 miljoen mensen: 1 miljoen mensen in onze regio leven in armoede, 1 miljoen mensen hebben moeite om rond te komen, zijn bang als ze naar de dokter moeten omdat ze niet weten hoe ze de rekening moeten betalen, zijn bang als hun kind een bril moet hebben omdat ze niet weten hoe ze dat moeten betalen. Om die mensen gaat het, en ik reken erop dat u voor hen een adequaat armoedebestrijdingsplan op poten zet. (Applaus bij Groen en sp.a. Mevrouw Elke Van den Brandt overhandigt de studie aan minister Liesbeth Homans)

De heer De Bruyn heeft het woord.

Voorzitter, minister, geachte leden, het verbaast me niet meer, maar ik erger me toch opnieuw aan de morele claim die de oppositie legt op het thema van de verdediging van mensen in armoede, alsof daar een minister staat en hier een meerderheid zit die dat allemaal niet belangrijk vindt, die dat overbodig vindt, die daar een lachertje van maakt. (Opmerkingen van de heer Bart Van Malderen)

Ik denk dat we in het debat naar aanleiding van de beleidsnota van de minister duidelijk hebben gemaakt dat wij ook als parlement onze controle van de regering ernstig zullen nemen. We hebben de minister uitgenodigd om wat de totstandkoming van het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding betreft niet alleen het middenveld, maar ook het parlement te betrekken. Wel, wij hebben er het volste vertrouwen in dat dit zal gebeuren en dat dit de uitgelezen plaats is om dat te doen. Hier komen schermen met cijfers waarvan de eerlijkheid ons gebiedt te zeggen dat ze op zijn minst voor discussie vatbaar zijn – en dat zullen we ook te gepasten tijde doen –, vind ik minnetjes. Ik vind dit een gemiste kans om een ernstig debat te voeren over die mensen waarover het zou moeten gaan: mensen die het moeilijk hebben, mensen die in armoede leven. Aan dit soort paniekzaaierij doen wij níet mee. (Applaus bij de N-VA)

Mevrouw Franssen heeft het woord.

Minister, u herbevestigt dat er een armoedetoets op concrete beleidsmaatregelen komt. Ook in de vorige legislatuur werd dat gedaan, maar ook niet op alle beleidsmaatregelen. Ik volg het armoedebat al zeer lang. Het is goed dat Decenniumdoelen en het middenveld de vinger aan de pols houden, maar persoonlijk vind ik dat we het debat inderdaad beter ten gronde voeren op het moment dat het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding er is. Dat moet er twaalf maanden na het aantreden van de Vlaamse Regering komen. We vragen dan ook een lijst met alle beleidsmaatregelen die de armoedetoets zullen ondergaan, toe te voegen aan dat actieplan. Vermoedelijk zal die ook niet exhaustief zijn. Ik kan me ook voorstellen dat onderweg in de loop van deze legislatuur op bepaalde momenten nieuwe beleidsmaatregelen worden genomen waarop er nu nog geen zicht is, maar waarvan later zal blijken dat er eventueel ook een armoedetoets op zou moeten worden gemaakt.

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Minister, u hebt het ook al aangehaald: we besparen, maar er gebeuren inderdaad heel veel correcties. We zullen inderdaad moeten bekijken welke impact dit zal hebben op de mensen en ook op de toegankelijkheid van voorzieningen. We zullen dit blijven evalueren. Voor ons is het van groot belang dat we mensen vooral begeleiden naar duurzaam werk. Werk is immers geen voldoende voorwaarde, maar wel een noodzakelijke voorwaarde om armoede te doorbreken. Dat moet een speerpunt in het beleid zijn. Daarenboven moeten we de jongeren en de kinderen goed begeleiden in hun schoolloopbaan, zodat het aantal jongeren zonder diploma echt afneemt. Dat is ook een zeer belangrijk punt om armoede te doorbreken. Ook moeten we zeker werk maken van de automatische toekenningen, zoals in de beleidsnota staat.

Minister Liesbeth Homans

Mijn dank, ook voor de bijkomende suggesties van de andere parlementsleden. Voor alle duidelijkheid wil ik het nog wel eens herhalen: in de commissie en ook hier heb ik al diverse keren gezegd dat ik me ertoe verbind erover te zullen waken dat elke minister een armoedetoets zal doen op zijn of haar beleidsdomein. Mijn argumentatie waarom dat niet is gebeurd op de begroting, ga ik niet herhalen. Die is iedereen bekend.

Ik wil toch nog even ingaan op de twee voorbeelden die hier zijn gegeven. De tarieven van De Lijn zijn inderdaad verhoogd, maar voor de allerzwaksten in onze samenleving zijn ze welgeteld van 38 tot 40 euro verhoogd. Dat is 0,16 eurocent per maand. Jawel, mijnheer Van Malderen, van 38 naar 40 euro. Ook het voorbeeld van mevrouw Van den Brandt van de maximumfactuur is zeer slecht gekozen, want daar zit nu eens echt een heel grote correctie op. Niet iedereen zal meer moeten betalen. Niet iedereen zal een even grote bijdrage moeten leveren, net in het kader van de solidariteit. En weet u waarom ik dat zo belangrijk vind? Omdat kinderen die jammer genoeg in armoede moeten opgroeien, op deze manier ook de kans krijgen om eens een uitstapje te doen en zich te kunnen amuseren.

Minister, u schermt met sociale correcties. Volgens anderen zijn die correcties ontoereikend. Heb de moed dit gewoon in de praktijk te toetsen. U hebt een toezegging gedaan. We nemen daar akte van. We zullen u op uw woord nemen. Ik hoop dat u zelf niet met woorden wilt spelen en op beleidsdomeinen wilt toetsen. Wij willen een toetsing op concrete, individuele beleidsmaatregelen.

Mijnheer De Bruyn, de afgelopen dagen heb ik alle besluiten van de Vlaamse Regering doorgenomen. U hebt er vertrouwen in. Wij controleren. Ik heb geen armoedetoets gevonden in het naar de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) gestuurde voorontwerp van het besluit van de Vlaamse Regering betreffende de 60 procentmaatregel voor de dienstencheques. Ik heb geen armoedetoets gevonden met betrekking tot de verhoging van de zorgpremie of de verhoging van de ouderschapsbijdragen in het beleidsdomein Welzijn. Ik heb dat niet gevonden.

Minister, indien u zich hiertoe engageert, ben ik u bijzonder dankbaar. Ik hoop dat u de conclusies ter harte zult nemen en, waar nodig, ook zult bijsturen. Er zal heel veel moeten worden gecorrigeerd. Indien u die armoedetoets gewoon een paar maanden eerder had gevraagd, hadden we dit kunnen vermijden. (Applaus bij sp.a en Groen)

Zoals de heer Van Malderen net heeft gesteld, gelden die sociale correcties enkel voor een heel beperkte groep mensen. Volgens Decenniumdoelen 2017 kampt een heel grote groep, 1 miljoen mensen, met armoede.

Minister, deze studie is u vorige vrijdag al doorgemaild. In plaats van hier cynisch over te doen en de studie te verwerpen, zou u dit als een kans moeten beschouwen. Ik ga ervan uit dat het niet de bedoeling van de Vlaamse Regering is de armoede met het beleid te vergroten. Indien wordt aangetoond dat dit het effect is, ga ik ervan uit dat u deze studie als een kans beschouwt. Ik ga ervan uit dat u dan naar de Vlaamse Regering stapt om uw collega’s te melden dat de Vlaamse Regering ongewild een aantal maatregelen heeft genomen die een verkeerd effect op de armoede hebben. U moet dit als een kans zien voor echte sociale correcties te doen en om een echt sociaal beleid te voeren. Grijp dit aan als een kans om het beleid bij te sturen. Het kan nog en het is uw bevoegdheid. U mag echter uw kop niet in het zand steken en verklaren dat deze cijfers onzorgvuldig en onzeker zijn. Dit zijn ongelooflijk sterke berekeningen. Het was eigenlijk uw taak en niet de taak van het middenveld die berekeningen te maken. Ik hoop dat u ze in de toekomst zelf zult maken. (Applaus bij Groen en bij sp.a)

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.