U bent hier

De heer Sintobin heeft het woord.

Minister, we hebben vorige week in de commissie een uitgebreid en interessant debat gevoerd over de kernuitstap en het Energiepact. Daarbij is een aspect van het hele dossier weinig of niet ter sprake gekomen, met name de duurzaamheid. U weet dat er vier uitgangspunten zijn: bevoorradingszekerheid, veiligheid, betaalbaarheid en duurzaamheid.

Maar vorige week waren de cijfers nog niet gekend. Dat was een foutje, of misschien was het moedwilligheid van minister Marghem. Terloops wil ik ook wel zeggen dat de houding van minister Marghem ten aanzien van parlementsleden, maar zeker ook ten aanzien van professor Albrecht, beneden alle peil is. Maar uit die cijfers, uit die studie is nu gebleken dat, en ik citeer de minister: “Als je de kerncentrales vervangt door gascentrales, neemt de CO2-uitstoot toe, maar dat kunnen de gewesten opvangen. De cijfers zijn wat ze zijn. Als je de kerncentrales sluit, stijgt de CO2-uitstoot met 76 procent in de energiesector.” Dat is een eerste nieuw element, minister, waarom ik hier vandaag opnieuw sta.

Een tweede element is dat er volgens bepaalde media vandaag een soort compromis in de maak zou zijn in de Federale Regering waarbij akkoord wordt gegaan met de sluiting van de kerncentrales in 2025, gecombineerd met de monitoring van de bevoorrading.

Minister, wat is uw reactie op de cijfers over de CO2-uitstoot in het geval van een kernuitstap? Wat is uw reactie op het voornoemde eventueel bereikte compromis?

De heer Gryffroy heeft het woord.

Wie niet weet waar wij voor staan, zijnde een energietransitie die betaalbaar, duurzaam en betrouwbaar is, heeft waarschijnlijk de laatste weken en maanden niet de kranten gelezen.

Wij proberen altijd het debat te voeren, intellectueel, op basis van feiten en cijfers. Je kunt verschillen van mening. Die 76 procent, mijnheer Sintobin, was al langer gekend. Dat stond in het boek van de heer Albrecht.

Maar dan val ik wel eventjes omver wanneer ik dan zie dat minister Marghem iets in de krant lanceert dat totaal fout is. Ik verklaar me nader. Iedereen zegt dat gascentrales een CO2-uitstoot hebben maar dat dat geen kwaad kan omdat het een Europees probleem is, het is ETS (emissions trading scheme). En wanneer het emissiebudget op is, gaat de CO2-prijs naar omhoog, waardoor de gascentrales de steenkoolcentrales uit de markt zullen duwen. Ik lees voor wat minister Marghem daarop zegt: 'Dan neemt de CO2-uitstoot toe maar dat kunnen de gewesten opvangen. De gewesten zijn engagementen aangegaan om transport te vergroenen, gebouwen beter te isoleren, mensen aan te zetten om minder energie te verbruiken.' Wel, beste mensen, deze drie elementen hebben helemaal niets te zien met ETS. En als men dan zogezegd beweert dat gascentrales een Europees probleem zijn en dat het daar administratief moet worden afgehandeld, dan kan men onmogelijk zeggen dat een ETS-probleem plots zou worden gecompenseerd door een non-ETS-probleem. Ik vind dit dan ook een bizarre redenering.

Ze maakt u dan ook nog eventjes belachelijk maar misschien moet u als goede communicator klappen kunnen opvangen. Minister, hoe staat u tegenover de uitspraak van minister Marghem uit De Morgen van maandag?

Minister Tommelein heeft het woord.

Voor alle duidelijkheid, ik ben niet de woordvoerder van minister Marghem. Ik ben de Vlaamse minister van Energie en ik doe uitspraken die de Vlaamse Regering binden. Ik ben het helemaal niet verschuldigd om hier uitleg te geven over wat minister Marghem in de kranten zegt. Maar uiteraard geef ik u gelijk, mijnheer Sintobin, dat wij verantwoordelijk zijn in Vlaanderen voor hernieuwbare energie en dat duurzaamheid inderdaad belangrijk is. Hernieuwbare energie, zon, wind en warmte zijn de ultieme doelstellingen die wij moeten halen op het vlak van duurzaamheid. Ik heb vorige week in de commissie al duidelijk gezegd dat duurzaamheid op het vlak van kerncentrales, en iedereen onderschrijft dat ook, belangrijk is. Kerncentrales hebben kernafval en dat is een van de redenen waarom de Federale Regering op een bepaald moment heeft gezegd dat de kerncentrales zullen worden gesloten in 2025. Dus begin me nu niet uit te leggen dat kerncentrales duurzaam zijn en dat daar geen enkel probleem mee is.

Uiteraard moeten wij naar flexibele thermische centrales, iedereen bevestigt dat, ook de coalitiepartners. Ik heb een heel goed artikel gelezen van de heren Gryffroy en Wollants in de Standaard. Zij bevestigen dat wij effectief gascentrales zullen moeten bouwen om ervoor te zorgen dat we flexibele instrumenten hebben om in afwachting van die volledig hernieuwbare energie te kunnen opereren. Wij geloven veel te weinig in innovatie, wij gaan uit van wat vandaag is en gisteren was, maar iedereen weet dat men op het vlak van gas bezig is met synthetisch gas en dat er dus op dat vlak ook innovatie is.

De uitstoot van CO2 op het vlak van elektriciteitsproductie behoort niet tot de klimaatdoelstellingen van Parijs en behoort ook niet tot de doelstellingen die wij moeten halen. Dit is inderdaad Europees geregeld. Ik blijf bij het standpunt dat wanneer men Europees alles regelt, de gascentrales die wij nu moeten bouwen op termijn, effectief de steenkoolcentrales en de bruinkoolcentrales uit de markt kunnen halen. De Belgische overheid is een paar weken geleden in Berlijn toegetreden tot de alliantie tegen steenkool; Wij hebben geen steenkoolcentrales meer, het zijn de andere landen die effectief zullen moeten afbouwen.

Voor het overige hebben wij een engagement aangegaan en houden wij de doelstellingen 2020 voor ogen. Ik heb zonet in de commissie duidelijk gemaakt dat wij de doelstellingen voor 2017 hebben overschreden. Wij hadden zowel voor zon als voor wind 150 megawatt vooropgesteld maar voor wind hebben we 204 megawatt gehaald in 2017 en voor zon 177 megawatt. Dus de mensen die me hebben afgeschilderd als een te optimistische minister die het allemaal veel te rooskleurig voorstelt, krijgen vandaag heel duidelijk de boodschap dat Vlaanderen zijn doelstellingen heeft gehaald.

Ik zal niet onder stoelen of banken steken dat we ook van plan zijn die in 2018, 2019 en 2020 te halen.

Verder maken we dan effectief met het Vlaams Energieagentschap een inschatting van wat dit zou kunnen betekenen naar 2030. Ik heb dat overgemaakt aan de collega’s in de andere gewesten en aan de Federale Regering. Dat is een inschatting, maar wel iets dat nodig is als we effectief de omslag moeten doen. We moeten inschattingen durven te maken van waar we in 2030 zullen/willen staan. Ik weet ook dat dit inschattingen zijn. Dat kan een overschatting of een onderschatting zijn. Daarom zijn het inschattingen.

Het is heel duidelijk dat we de doelstellingen moeten kunnen halen en dat die ook haalbaar zijn. Vlaanderen heeft een opdracht en die is niet de gascentrales bouwen, ook niet de gascentrales vastleggen en ook niet het ondersteuningsmechanisme waar u mij nu over ondervraagt. Wij moeten zorgen voor hernieuwbare energie. Wij moeten zorgen voor minder CO2-uitstoot. Wij moeten zorgen dat we in de transportsector, in de landbouw, in onze gebouwen effectief stappen vooruitzetten. Laat ons eerst kijken naar onze eigen verantwoordelijkheden en die nemen.

Voor de rest sluit ik me aan bij wat de heer Gryffroy in de pers heeft gezegd deze week: “Het wordt tijd dat wij beslissingen nemen. Het wordt tijd dat wij vooruitgaan. Het wordt tijd dat wij de maatregelen nemen die nodig zijn voor de toekomst.”

Minister, ik heb het artikel ook goed gelezen van de heer Gryffroy en de heer Wollants. Ik zal u twee citaten brengen omdat u zegt op dezelfde lijn te zitten met de N-VA. Ik citeer: “Het is niet meer haalbaar om tegen 2025 een volledige kernuitstap te forceren. Je moet daar realistisch in zijn.” De heer Gryffroy zegt verder: “Ik ben er ook geen voorstander van om de huidige kerncentrales langer open te houden dan nodig, maar het is vandaag te laat om ze in 2025 te sluiten.”

Ik kom telkens opnieuw dezelfde vraag stellen, zowel in de plenaire vergadering als in de commissie, omdat ik eindelijk wil weten wat het standpunt is van de Vlaamse Regering op het vlak van het Energiepact. Ik heb u al verschillende keren ondervraagd. U komt telkens de loftrompet afsteken over hernieuwbare energie. Ik heb u vorige week ook gezegd dat we niet tegen hernieuwbare energie zijn. Voor ons is het een en-enverhaal. Het feit dat vandaag uw doelstellingen worden gehaald op het vlak van zon, wind maar ook kernenergie bewijst dat het en-enverhaal kan. Wanneer zal de Vlaamse Regering een standpunt innemen met betrekking tot het Energiepact?

Het verschil tussen de N-VA en alle anderen samen is de gefaseerde aanpak omdat die goedkoper, duurzamer en betrouwbaarder is. Ik heb dat gezegd in het actualiteitsdebat en steeds herhaald.

Minister, waar het mij over gaat, is dat minister Marghem een uitspraak doet over de gewesten die technisch totaal incorrect is, want ze neemt een non-ETS-uitstoot als compensatie van een ETS-uitstoot. In het actualiteitsdebat in december is er ook gezegd dat over de verschillende thema's die vermeld zijn in het Energiepact, nog een potentieelstudie moet worden opgemaakt. We hebben die nu gekregen voor zon en wind. Zult u nog voor andere thema's een potentieelstudie opmaken of zijn die in opmaak, opdat een aantal zaken nog beter kunnen worden onderbouwd?

De heer Tobback heeft het woord.

Er is in de afgelopen jaren, in de gefaseerde of niet-gefaseerde aanpak, een waslijst aan studies gepubliceerd, gemaakt en betaald, onder andere door de Vlaamse en de Federale Regering, die eigenlijk allemaal bewijzen dat het kan. Nog maar zes maanden geleden was er de studie van Elia die bewijst dat het kan, ook binnen het voorziene tijdschema. Dit zijn aanslepende pogingen om toch maar uit te leggen dat het niet kan om allerlei redenen. De heer Sintobin is plotseling een aanhanger van duurzame energie geworden. Ik heb hem dat nooit weten zijn.

Het wordt stilaan hoe langer hoe meer een poging om te bewijzen dat de koeien echt geen melk meer zullen geven als de trein rijdt. Daar doet dit mij aan denken. U negeert alle realiteit, zowel wetenschappelijke als economische. Die is nogal simpel, mijnheer Sintobin. Als u echt zegt dat u voor een hernieuwbare energie bent: al die studies wijzen uit dat hernieuwbare energie er maar zal komen als men overgaat tot sluiting van de kerncentrales en tot een vervanging door flexibele capaciteit. Ik sluit me aan bij de vraag aan de Vlaamse Regering: voor wanneer is het nu, minister?

De heer Danen heeft het woord.

Minister Tommelein, u bent duidelijk niet de woordvoerder van minister Marghem, dat is wel duidelijk. Maar wat minder duidelijk is, is van wie de twee heren hier vooraan wel de woordvoerder zijn. Ik zou denken van Engie Electrabel want zij doen verwoede pogingen om steeds maar opnieuw kernenergie in de markt te zetten. Maar iedereen weet toch: als we echt de omslag moeten maken, dat we dan investeringszekerheid moeten creëren. Het laatste wat we moeten doen, is telkens opnieuw gemaakte beslissingen uitstellen en erop terugkomen, want zo komen we nergens. Ik zou u willen vragen om daarmee te stoppen.

Minister Tommelein en Vlaamse Regering, ik zou u ook willen vragen om leiderschap te tonen zodat we gaan voor het meest toekomstbestendige scenario. Het ideale energiescenario bestaat niet meer, maar het toekomstbestendigste scenario bestaat nog wel. Ik hoop dat u daarvoor zult kiezen.

De heer Bothuyne heeft het woord.

Collega's, er zijn weinig dossiers waar zoveel studies over zijn gepubliceerd als het energiedossier. Dat is ook terecht. Het is een van de belangrijkste beslissingen die deze regeringen moeten nemen en ook zullen nemen, wat ons betreft in deze legislatuur.

Al die studies wijzen uit dat de nucleaire exit effectief technisch en economisch mogelijk is. Er is maar één weg om te zien of dat effectief lukt, en dat is eraan te beginnen. We moeten beginnen met het ontwerpen van een capaciteitsmechanisme en onderhandelen met Europa om de nodige vergunningen voor de sites te verwerven en dergelijke meer. We moeten daar dringend aan beginnen. We moeten vooral ook stoppen met halve en hele onwaarheden te verkondigen. De nucleaire exit kost geen tweemaal een 'Turteltaks'. De ETS-middelen worden nu al ingezet voor het Klimaatfonds en kunnen niet opnieuw wordt ingezet, collega's van sp.a, om de nucleaire exit te gaan financieren. We hebben nog heel wat andere uitdagingen.

Minister, het Energiepact gaat over veel meer dan de nucleaire exit. Het gaat ook over bevoegdheden die ons zelf rechtstreeks aangaan. Ik noem er eentje. We hebben drie doelstellingen tegen 2020: hernieuwbare energie, waar we goed bezig zijn, CO2-uitstoot verminderen maar ook energiebesparing, namelijk 18 procent minder energie verbruiken. Ook daar moeten we een tandje bij steken. Minister, wat zult u op dat vlak doen?

Ik kan zeggen, mijnheer Sintobin, dat een energiepact wordt afgesloten tussen de deelstaten, Vlaanderen, Wallonië en Brussel, en de federale overheid. Het is duidelijk dat wij met de Vlaamse Regering beslist hebben dat wij dat effectief gaan bespreken als er duidelijkheid komt over wat de federale overheid nu verder zal doen met hetgeen waarover discussie bestaat. Maar ik ga me daar zelfs niet eens over uitspreken. U weet dat dat mijn bevoegdheid niet is.

Maar ik zeg heel duidelijk dat ik akkoord ga met de heer Gryffroy dat dat een gefaseerde aanpak is. Laat ons dus maar beginnen met de fase die nu nodig is. Laat ons beginnen met de nodige stappen te zetten om ervoor te zorgen dat de flexibele centrales er zo snel mogelijk komen, om te doen wat wij moeten doen, namelijk in de eerste plaats inzetten op energie-efficiëntie, zoals de heer Bothuyne zegt. Dat is de verantwoordelijkheid van Vlaanderen. We moeten ook inzetten op de productie en de installatie van hernieuwbare energie. Dat is de verantwoordelijkheid van Vlaanderen. We moeten effectief ook inzetten op het feit dat wij minder CO2-uitstoot moeten hebben. Dat zijn de drie belangrijkste zaken.

U kunt me telkens opnieuw proberen te overhalen om uitspraken te doen over wat ik denk van mijn federale collega Marghem. Ik zal die uitspraken niet doen. Ik denk wat ik daarover denk. Voor de rest neem ik mijn verantwoordelijkheid op binnen mijn bevoegdheden, waar de Vlaamse Regering voor verantwoordelijk is.

Wij hebben een pact afgesloten binnen Vlaanderen. De Stroomversnelling bestaat. De Stroomversnelling maakt heel duidelijk welke richting wij uitgaan. Daar zijn we het allemaal over eens. Die Stroomversnelling zal ook worden ingeschoven in het Energiepact. Dat is dan ook duidelijk de boodschap die ik geef: het gaat over veel meer dan de discussie die nu al maandenlang wordt gevoerd. Het gaat over energie-efficiëntie, het gaat over hernieuwbare energie en het gaat over de manier waarop wij daar moeten geraken. Dat daar enigszins nuances zijn en meningsverschillen, daar kan ik allemaal mee leven, maar de fase die moet worden uitgevoerd, die moeten we dan ook doen. Dat is met andere woorden zorgen dat die flexibele centrales er komen.

En er is geen andere optie. We kunnen zeggen dat we het niet doen, maar ik zie dat iedereen het er wel over eens en dat we het dus wel moeten doen. Laat ons stoppen met treuzelen en twijfelen en laat ons de fase die wij moeten uitvoeren om te geraken waar we willen geraken, en wat we ook zijn overeengekomen in overeenstemming met de resolutie die dit parlement heeft goedgekeurd in november 2016, in orde brengen. Voor de rest blijf ik bij mijn verantwoordelijkheid, blijf ik bij mijn bevoegdheid en is het ook duidelijk dat u weet welk standpunt de Vlaamse Regering daarin heeft.

Collega Tobback, u zou misschien beter stoppen met altijd alles in het belachelijke te trekken en u zou beter op de inhoud ingaan.

Collega Danen, ik ben de woordvoerder van niemand. Ik ben alleen maar de woordvoerder van mijn partij. Zoals vorige week gezegd, ben ik niet de lobbyist van de angst maar van het gezond verstand. Wie wel de lobbyist van de angst is, is onder andere de woordvoerder van de minister die gretig getweet heeft over het verdelen van jodiumpillen.

Collega's, ik heb hier de resolutie bij mij die jullie allemaal hebben goedgekeurd. Daar gaat het vooral over de CO2-uitstoot. Er komt ik-weet-niet hoe vaak het woord ‘vermindering CO2-uitstoot ‘ in voor. Nu plots uit de cijfers van een gerenommeerd professor blijkt dat de CO2-uitstoot toeneemt met 76 procent, is het plotseling niet meer belangrijk.

Minister, u weet net zo goed als ik dat ik die vraag kom stellen om het standpunt van de Vlaamse Regering te kennen. Het Energiepact gaat inderdaad over meer dan alleen maar de kernuitstap. Maar daar ligt het kalf gebonden: uw Vlaamse Regering verschilt van mening en de N-VA pleit ervoor om de kerncentrales langer open te houden dan 2025. Als het nodig is, sta ik hier volgende week opnieuw.

Voor de duidelijkheid: er staat hier een klokje voor iedereen.

De klokken lopen niet juist. (Gelach)

Dat was deze week hot news.

De paasklokken of wat?

De heer Gryffroy heeft het woord.

Collega Tobback, u maakt altijd een fout in uw redenering: er zal geïnvesteerd blijven worden in hernieuwbare energie zolang het rendement gegarandeerd blijft.

Collega Danen, Engie is altijd bij de gelukkigen. Ofwel bouwen ze gascentrales, ofwel moeten ze de kerncentrales renoveren, het zal altijd Engie zijn. Wij zijn niet de woordvoerder van Engie, integendeel, ik zou bijna denken dat jullie er de woordvoerder van zijn.

Inderdaad, wij zijn altijd vragende partij geweest. Al sinds 2015 vragen wij om een Energiepact te hebben. Wat staat er daar in ons belangrijk element? Monitoring. Die monitoring die beter moet zijn dan wat omschreven is in het Energiepact via ENOVER en die stringent alles zal opvolgen, zal kunnen leiden tot een definitieve beslissing over de kerncentrales. Daarom pleiten wij voor die gefaseerde aanpak waarbij, in ons idee, twee kerncentrales langer openblijven en dat is omwille van de duurzaamheid, de betaalbaarheid en de betrouwbaarheid.

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.