U bent hier

De voorzitter

De heer Maertens heeft het woord.

Voorzitter, mijn beste wensen.

Minister, we hebben drie sterke zeehavens in Vlaanderen. Ze zijn u allen welbekend. Ze zijn cruciaal voor onze economie, onze bedrijven, de import en zeker ook de exportpositie van Vlaanderen. Alleen bestaat daar al jarenlang een oud zeer, namelijk de ontsluiting van die havens. Er gebeuren veel te weinig goederenstromen via het spoor en zeker via het water naar het hinterland. Duizenden misschien wel tienduizenden vrachtwagens per dag rijden van en naar de havens met goederen, waardoor onze wegen dichtslibben, wat zorgt voor files en economische schade voor onze bedrijven en frustratie bij ons allemaal. Bovendien is dat absoluut nefast voor het milieu.

U probeert daar als minister al jaren iets structureel en fundamenteel aan te doen, door grote infrastructuurwerken aan de Schelde, het Albertkanaal enzovoort. Maar nu neemt u een nieuw initiatief waarbij u 2 miljoen euro investeert in 16 zeer concrete projecten samen met de havenbesturen en de ondernemers om in totaal minstens 350.000 vrachtwagens per jaar van onze wegen te halen. Wij juichen het initiatief toe. Het is ook een voorbeeld van maatschappelijk verantwoord ondernemen van die bedrijven. Het blijkt in die sector een moeilijke kwestie te zijn die mensen mee laten investeren maar u slaagt daarin door het systeem ‘een euro voor een euro’.

We zijn een beetje bezorgd over de duurzaamheid van dit alles. Daarom mijn vraag, minister: welke maatregelen zult u nemen opdat die fameuze modal shift, 350.000 vrachtwagens van onze wegen halen, een duurzaam effect genereert dat blijft in de toekomst?

De voorzitter

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Het is vooral onze bedoeling om in algemene termen zoveel mogelijk vracht van de weg te halen, weg van de reguliere weg en te zorgen dat er veel meer vracht wordt getransporteerd via het spoor en via het water. Een van de methodes daarvoor is samenwerken met de Vlaamse havens en bedrijven die actief zijn in de havens.

Heel concreet hebben we nu de doelstelling om inderdaad 350.000 vrachtwagenritten te vermijden en ervoor te zorgen dat die anders worden georganiseerd: via het spoor of via het water. Het gaat over een samenwerking waarbij wij 2 miljoen euro investeren en de betrokken bedrijven en betrokken havens hetzelfde bedrag investeren in 23 projecten in totaal. 7 projecten waren eerder al door de Antwerpse haven gecommuniceerd. In totaal zijn er 23 projecten die vooral zorgen voor de organisatie van transport via het spoor of de waterweg. Het zijn meestal projecten van 3 jaar, waarbij de financiering wordt gelinkt aan de mate waarin men erin slaagt om zoveel mogelijk volume effectief om te zetten van vrachtverkeer over de weg naar verkeer over het water of het spoor. Dat is maar één spoor dat we volgen.

Daarnaast hebben we nog maar net Multimodaal.Vlaanderen opgericht, een logistiek adviesbureau dat bedrijven vakkundig tracht te adviseren om hun vrachtvervoer te organiseren, niet alleen via de weg maar ook via het spoor en via de waterweg. Ze zijn nu proactief naar de bedrijven toe aan het stappen. Ze hebben er ondertussen al tachtig bezocht. De bedoeling is om vierhonderd bedrijven per jaar te spreken en te wijzen op de mogelijkheden die er zijn via het spoor en via de waterweg. U moet weten dat 80 procent van onze ondernemingen in Vlaanderen op een afstand liggen van 10 kilometer of minder van een bevaarbare waterweg. Wij hebben een waterwegennetwerk van maar liefst 1100 kilometer, dus een heel dicht waterwegennet. Dat gekoppeld aan de vaststelling dat meer dan 80 procent van onze ondernemingen op een afstand van 10 kilometer of minder gelegen zijn van een bevaarbare waterweg, duidt op de enorme mogelijkheden die er zijn.

Een derde piste is de innovatie. We investeren in onbemand varen, via Watertruck Plus. Tot slot ontwikkelen we zelf proactief watergebonden terreinen. Zo is bijvoorbeeld de Fordsite illustratief. Ze ligt langs het Albertkanaal, dat een echte watersnelweg is waar je fantastisch vervoer kunt organiseren over het water naar bijvoorbeeld de haven van Antwerpen. De fabriek van Ford heeft er nooit gebruik van gemaakt niettegenstaande het feit dat ze vlak naast het water ligt. Wij zorgen er samen met De Vlaamse Waterweg voor dat daar watergebonden activiteiten ontstaan en dat bedrijven die zich daar komen vestigen ook gebruikmaken van de waterweg eerder dan van de reguliere weg. Dat zijn allemaal initiatieven die ervoor zorgen dat we veel meer vrachtverkeer van de weg halen.

Dank u, minister, voor uw verduidelijkend antwoord. U hebt een brede steun in het parlement voor het beleid dat u voert. Dat blijkt ook uit de resolutie die we een aantal maanden geleden hebben goedgekeurd omtrent het stimuleren van de binnenvaart. In die projecten zag ik er ook een aantal waarbij er op het terrein wordt samengewerkt tussen de verschillende havens, wat nog niet zo vaak is gebeurd. Dat is een zeer belangrijk element voor de toekomst. De samenwerking tussen de verschillende havens is geconcretiseerd in een aantal projecten. Hoever staat dat? Kunnen we daar de komende maanden en jaren nog stappen verder zetten?

De voorzitter

De heer Keulen heeft het woord.

Minister, wat u doet is een goede zaak. Nog tijdens de begrotingsbesprekingen in december heb ik opgeroepen om in 2018 en 2019 in te zetten op filebestrijding. Dat zijn maatregelen die daar mogelijkerwijs een concrete vertaling van zijn. 350.000 vrachtwagens van de weg halen via water en spoor, dat kan tellen.

Dat lijkt me vooral een kwestie, minister, van goede monitoring en opvolging. Meten is weten. Het feit dat de private sector hier samen met de overheid eigenlijk aan de slag gaat, dat is een akte van geloofwaardigheid. Ik denk dat het serieus is en meer dan louter intentioneel.

De voorzitter

De heer Sintobin heeft het woord.

Minister, 350.000 vrachtwagens per jaar van de weg halen, het klinkt heel ambitieus. Het is natuurlijk de vraag of dat realiseerbaar is. Als ik voor mijn eigen provincie mag spreken, in de haven van Zeebrugge hebben we weinig vervoer via de binnenvaart.

Herinner u de discussie, de jarenlange discussie, over het Schipdonkkanaal. Er is ook weinig vervoer via de weg, dat is nu iets verbeterd met de haven natuurlijk, maar er is in het verleden ook wel gesproken over de estuaire vaart. Ook u hebt er in het verleden wel een aantal uitspraken over gedaan. Ik herinner mij dat in februari 2017 de minister-president bij een bezoek aan de haven van Zeebrugge heeft gesteld dat er een doorbraak was wat betreft de estuaire vaart in Zeebrugge en ook wat betreft, u hebt er ook uitspraken over gedaan, het pilooteiland voor de haven van Zeebrugge.

Hoe staat het er nu mee?

De voorzitter

De heer de Kort heeft het woord.

Dirk de Kort (CD&V)

Ik ben heel blij met de vraag van de collega, minister, omdat we nu verder van gedachten kunnen wisselen over de aanpak in de toekomst. We krijgen een verdere stijging van het goederenverkeer, het Planbureau voorspelt een enorme stijging. Dat is goed want dat betekent dat de economie goed draait. Hoe gaan we dat verder opvangen? We hebben daar in het verleden zowel bij actuele vragen als bij de begrotingsbespreking van gedachten over gewisseld. U hebt daarbij altijd een indrukwekkend lijstje opgesomd van harde-infrastructuurinvesteringen die u gaat doen. Ik vind het lovenswaardig dat er effectief bijkomende maatregelen worden getroffen om de files in de toekomst aan te pakken.

De cijfers van het vervoer via de binnenvaart en het spoor liggen nog altijd vrij laag. De binnenvaart haalt 12,5 procent, het spoor 7,5 à 8 procent. Dat is vrij laag. Er zal dus effectief meer op moeten worden ingezet. Minister, als we verder inzetten op de modal shift naar binnenvaart en spoor zal een stijging op de weg van het aantal vrachtwagens er ook zeker en vast bij komen.

Minister, waar blijft het plan van het vrachtroutenetwerk dat al veel eerder in uw beleidsplan stond, en ook vroeger mee is aangekondigd? Wat is daar de stand van zaken? Wat is de uitrol van dat netwerk?

Minister Ben Weyts

Met al die maatregelen hebben we een concrete doelstelling die tweeërlei is. Eén, we gaan zorgen voor een jaarlijkse toename van het volume van het transport over het water met ongeveer 2,8 à 3 procent per jaar. Twee is afhankelijk van de rekenkunde; momenteel hanteert men een cijfer van het aandeel van de binnenvaart in het totaal aan goederentransport van 13 à 15 procent, we hebben de doelstelling om tegen 2030 naar 20 procent te gaan.

Dat is verhoudingsgewijs, gelet op de exponentiële toename van het vrachtvervoer in zijn totaliteit, zeer ambitieus om te realiseren. Daarom werken we samen met andere havens, verschillende van de 23 projecten zijn de resultante van een samenwerking tussen zowel Antwerpen en Gent als tussen de havens van Antwerpen en Zeebrugge en andere. Dus dat klopt wel goed.

Ik wil er wel voor zorgen dat heel specifiek ook de samenwerking tussen Antwerpen en Zeebrugge wordt gestimuleerd. We hebben een economisch samenwerkingsverband opgericht waarbij beide havens ook naar derden commerciële aanbiedingen kunnen doen waarbij bijvoorbeeld voor een rederij die beide havens aandoet een tarief wordt gehanteerd. Ik zet er wat druk op om ervoor te zorgen dat het samenwerkingsverband ook concreet wordt gerealiseerd. Ook dat loopt, net om heel die doelstelling te realiseren.

We hebben heel de regelgeving rond de estuaire vaart aangepast. We hebben een voorstel tot aanpassing van de regelgeving gedaan, wat wil zeggen dat de regels worden versoepeld om gebruik te maken van die estuaire vaart, zodat de schepen die we gebruiken voor de binnenvaart ook de open zee op kunnen, en langs de kust kunnen varen, bijvoorbeeld tussen Zeebrugge en Antwerpen.

Daar is het probleem alleen dat we nog wachten op de goedkeuring van de Nederlanders. We moeten immers ook over Nederlands territorium als we de Antwerpse haven willen bereiken. En daar knelt het schoentje, want het eerste voorstel dat we gedaan hebben op het vlak van de wijzigingen, kon niet op de goedkeuring van de Nederlanders rekenen. We moeten dat dus herbekijken. Dat zit een beetje geblokkeerd. Ik denk dat we dat politiek en diplomatiek moeten proberen recht te trekken.

Er zijn dus nog wel wat ‘hiccups’ en knelpunten die we moeten wegwerken, zeker op het vlak van de estuaire vaart, maar het zal ons niet beletten om op al die domeinen vooruitgang te boeken.

Ik wil nog eens terugkomen op de cruciale factor die onze havens zijn voor onze economie. Dat is echt wel van bijzonder groot belang. Als bedrijven in West-Vlaanderen, en misschien breder in heel Vlaanderen, om de oren geslagen worden met advertenties en campagnes van de haven van Duinkerke om bedrijven naar daar te lokken, denk ik dat onze havens er alle belang bij hebben om samen te werken en om er met concrete projecten, zoals nu door u gecofinancierd, voor te zorgen dat die havens vlot ontsloten zijn naar het hinterland en we onze economie alle kansen kunnen geven. En kunnen we daarmee dan inderdaad die 350.000 vrachtwagens van onze wegen halen, dan is dat goed voor de mens in Vlaanderen, goed voor de bedrijven en goed voor het milieu. Dank u wel. (Applaus bij de N-VA en van Marino Keulen)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.