U bent hier

De heer Danen heeft het woord.

De laatste jaren is er heel wat te doen geweest rond Spartacus, de laatste weken ook in de regionale pers. Ik ben blij dat ik vandaag hierover een vraag kan stellen die gaat over de laatste stand van zaken.

Enkele dagen voor de verkiezingen van 26 mei jongstleden, heeft de Vlaamse Regering een drievoudige beslissing genomen in het dossier Spartacuslijn 1. Voor de mensen die het dossier wat minder op de voet volgen: het gaat om de sneltramverbinding Hasselt-Maastricht-Hasselt.

Naast een herbevestiging dat het zal gaan om een project van publiek-private samenwerking (pps) en een princiepsakkoord over het opnemen door De Lijn van een contractuele doorbetalingsverbintenis in het uiteindelijke DBFM-contract (Design Build Finance Maintain), hechtte de Vlaamse Regering haar goedkeuring aan een dossier met leidraden om kandidaat-consortia voor de aanleg van de infrastructuur te selecteren. Voorts is de levering van een tiental sneltrams in het geding.

In juli heeft De Lijn, die als penhouder van de opdracht ook optreedt voor rekening van de Nederlandse partners, het selectiedossier in de markt gezet. Geïnteresseerde consortia en producenten kregen tot medio september de tijd om zich te melden.

Na soortgelijke beslissingen in de zomer van 2009 en najaar 2013, respectievelijk meer dan tien en zes jaar geleden, is dit al de derde poging om in het dossier Spartacuslijn 1 de aanbesteding van de infrastructuuraanleg en de tramaankoop tot een goed einde te brengen.

Voor een goed begrip: de eerste poging werd afgebroken door een beslissing in 2011 over een volledige elektrificatie van het tracé. De tweede poging strandde in 2014 op bouwtechnische hindernissen aan een oude brug over de Maas in Maastricht. Die hindernissen zijn in Maastricht uitgemond in een scopewijziging van het project: de tram zal er niet, zoals oorspronkelijk gepland, tot aan het station rijden, maar tot aan een groot winkelcentrum, Mosae Forum voor de kenners.

Eind 2016 en eind 2017 heeft de voorganger van de minister ter zake twee addenda bij een kaderovereenkomst van 11 maart 2014 getekend.

Intussen kreeg het dossier Spartacuslijn 1 een vermelding in het Vlaamse regeerakkoord 2019-2024 in een overzichtstabel van grote projecten die u voor de kiezen krijgt, minister.

U zult allicht ook op de hoogte gebracht zijn van een ‘geheim’ akkoord tussen vertegenwoordigers van de Vlaamse meerderheidspartijen om het tramtracé in de Hasseltse binnenstad fundamenteel te wijzigen. Het heeft trouwens al in de krant gestaan. De sneltrams zouden niet langer tot aan het station van Hasselt rijden, maar over de kleine ring of, in de volksmond de Groene Boulevard, in één richting en met het autoverkeer mee. Het is een afspraak met grote consequenties en met deze keer een scopewijziging in Hasselt tot gevolg.      

Minister, bevestigt u de afspraak over een ingrijpende tracéwijziging voor Spartacuslijn 1 in de binnenstad van Hasselt? Scharen u en De Lijn zich achter deze afspraak? Deze afspraak resulteert in nieuwe en bijkomende infrastructuurwerken in Hasselt. Welke impact heeft dit op de lopende selectie- en aanbestedingsprocedure? Hoeveel kandidaat-consortia zijn sinds vorige maand (nog) in de running en zijn zij al op de hoogte gebracht? Vreest u niet dat deze procedure een derde keer moet worden afgebroken? Of positiever gesteld: welke factoren maken dat de procedure solide en robuust genoeg is zodat die gehandhaafd kan worden? Zijn de Nederlandse partners, namelijk de provincie Limburg en de stad Maastricht, geïnformeerd over de afspraak om het tramtracé in Hasselt te wijzigen? Is er overleg geweest? Indien ja, wat is hun reactie? Minister, ik heb u zelf gisteren op de regionale zender gezien en heb al een aantal mogelijke antwoorden gehoord. Maar ik had toch graag uit uw mond gehoord wat de ‘scope’ of de aard van het overleg is, als het er al geweest is.

Door de genoemde afspraak zal de sneltram ook in Hasselt niet meer tot aan het station rijden. Is dit dan geen nieuwe scopewijziging van de kaderovereenkomst van maart 2014 tussen Vlaams Gewest/De Lijn, stad Maastricht en de Nederlandse provincie Limburg? Maakt u zich op voor nieuwe onderhandelingen met de Nederlandse partners en het betalen van een mogelijke schadevergoeding door alle consequenties van de scopewijziging? Wie staat in voor het ontwerp van een tracé om de sneltram over dan wel parellel met de kleine ring rond de Hasseltse binnenstad te laten rijden? Is dat de stad Hasselt? Is dat De Lijn? Zijn dat de stad en de vervoersmaatschappij samen? Of is dat nog iemand anders? Hoeveel tijd en extra kosten zal dit vergen? Moet het ontwerp ook onderworpen worden aan een nieuw onderzoek naar bijvoorbeeld milieueffecten? Deelt u de vrees dat een sneltram over de kleine ring in Hasselt voor extra hinder en conflictsituaties met andere gebruikers – ik denk aan voetgangers, fietsers, autobestuurders – zal zorgen en een stabiele dienstregeling met vaste reistijden voor de verbinding Hasselt-Maastricht in de weg zal staan?

De beslissing van de vorige Vlaamse Regering over Spartacuslijn 1 was gebaseerd op geactualiseerde investeringskosten, verhoogde budgetten voor beschikbaarheidsvergoedingen en een bijgestelde raming van de exploitatiekosten. Kunt u een schatting geven van de meerkosten door het gewijzigde tramtracé in Hasselt?

Volgens de communicatie van de Vlaamse Regering en De Lijn tot op heden zouden de infrastructuurwerken starten in 2020 en zouden in 2024 sneltrams van Hasselt naar Maastricht en terug rijden. Houdt u deze timing nog altijd aan?

Mijnheer Danen, of de minister zich opmaakt voor onderhandelingen, is natuurlijk een zeer persoonlijke vraag. Ze moet zelf oordelen of ze daarop antwoordt.

Minister Peeters heeft het woord.

Minister Lydia Peeters

Voor elke onderhandeling ga ik altijd eerst naar de kapper, voorzitter.

Mijnheer Danen, u hebt heel veel vragen gesteld. Ik heb begrepen dat de aanleiding voor uw vraag het geheime akkoord zou zijn waarvan sprake in een persbericht. Ik moet u misschien een klein beetje ontgoochelen, want mijn antwoord zal zeer kort zijn.

U weet dat het verhaal van Spartacus al begon in 2004. Ik kan u zeggen dat het wel onze intentie is om te landen met dat dossier. Ik denk dat dat het belangrijkste gegeven is. Daarom is ook specifiek in het regeerakkoord opgenomen dat we Spartacus wel degelijk willen uitvoeren.

U stelt heel veel vragen. Ik heb zelf nog niet gezien wat hierover op TV Limburg verschenen is. TV Limburg heeft me hier ook een aantal vragen over gesteld. Ik kan op dit ogenblik alleen maar herhalen dat ik in eerste instantie met alle betrokken partners een gesprek wil aangaan: met De Lijn, het Agentschap Wegen en Verkeer, het stadsbestuur van Hasselt … Pas wanneer we tot een akkoord gekomen zijn, kan ik meer uitspraken doen.

Ik moet u vandaag dus ontgoochelen, mijnheer Danen. Het is niet zo dat ik niets wil vertellen. Ik denk dat we eerst het dossier moeten opbouwen en kijken waar we staan. Ik denk dat iedereen wel de intentie moet hebben om definitief te landen met dit dossier. Dat is het allerbelangrijkste. Verder kan ik eigenlijk weinig inhoudelijk zeggen, waarvoor mijn excuses. Ik hoop u snel meer info te kunnen bezorgen.

De heer Danen heeft het woord.

Ik heb toch een aantal bijkomende vragen, ondanks mijn negen vragen waarop ik geen antwoord heb gekregen.

U hebt gisteren op TV Limburg meer gezegd dan u mij nu hebt gezegd. U hebt onder andere gezegd dat het departement gezegd zou hebben dat alles kan zoals was afgesproken. Waarop baseert u zich dan, als u nu zegt niets te kunnen zeggen? Als alles kan zoals was afgesproken, waarom kunt u vandaag dan niets zeggen? Gisteren kon u blijkbaar meer zeggen.

U hebt ook gezegd dat Nederland u gecontacteerd heeft. Kunt u me zeggen wie u gecontacteerd heeft? Wat het niet fatsoenlijker geweest als u hen gecontacteerd had, want er is toch ook sprake van een scopewijziging?

Ik betreur toch wel een beetje de voortvarende communicatie, alsof alles in kannen en kruiken zou zijn. U zegt: ja, we hebben wel de intentie om er een goed einde aan te breien. Ik neem aan dat dat inderdaad zo is, anders zou u dat niet in het regeerakkoord geschreven hebben. Vanwaar die voortvarende communicatie? Als u dan toch over zoveel zaken onzeker bent, zou ik toch willen vragen om hier wat minder voortvarend over te communiceren.

De heer Vandeput heeft het woord.

Voorzitter, ik heb met veel genoegen geluisterd naar het antwoord van de minister, maar zeker ook naar de vragen van de heer Danen. Je kan natuurlijk in de aanloop naar de verkiezingen in alle debatten zeggen dat we in Limburg een front moeten vormen, dat we het eens moeten zijn, dat we moeten durven vooruit gaan, dat we de schop in de grond moeten durven steken … Wel, ik kunt u maar één ding zeggen: als men spreekt over een ‘geheim akkoord’ dat in het lang en het breed in de nationale media van Limburg heeft gestaan, is dat een beetje de zaak bij de haren trekken. (Opmerkingen)

Ja, natuurlijk is dat ironisch. Wat ik zeg, is ook ironisch, mijnheer Danen.

Wat ik nu ga zeggen, is misschien ernstiger. Ik heb nog één feit heel goed genoteerd. De minister heb ik trouwens ook gezien op TV Limburg. Minister, dat was een heel goede tussenkomst. Ik denk dat het ook zo is dat er altijd van degenen die vertragingen willen invoeren, 101 technische argumenten zijn om te proberen de dossiers te kelderen.

Het is een feit dat er een afspraak is tussen de regeringspartijen. Dat zijn ook de partijen waarvan de 3 burgemeesters die over haltes beschikken, op een of andere manier vertegenwoordigd zijn in de Vlaamse Regering. Ik kan u ook duidelijk maken dat Bilzen wat dat betreft zeker niet slecht scoort. Het gaat om Eigenbilzen met 2264 inwoners, Munsterbilzen met 4510 inwoners en Beverst met 2800 inwoners. Die kunnen allemaal aanspraak maken op een halte.

De stad die in Limburg een provinciehoofdplaats moet vervullen, vraagt op dat ogenblik dat het traject of project voor hen ook voordelig zou zijn. Het dossier is vijftien jaar oud en hier en daar misschien wel onderhevig aan een aanpassing.

In het kader van uw oproep tot Limburgse frontvorming zouden we ons daar het best allemaal achter scharen – alle Limburgers hier aanwezig in deze commissie – om dat dossier eindelijk vooruitgang te laten vinden. Daarmee kunnen we die ontsluiting doen.

U spitst zich vandaag toe op lijn 1. In datzelfde akkoord staat echter ook dat de regering onmiddellijk werk zal maken van lijn 2 – misschien wel de belangrijkste lijn die we hebben – van Hasselt Universiteit naar Genk en verder naar de Maaskant, die waarschijnlijk economisch het meest zinvol is.

Binnen het Spartacusplan heeft de regering de ambitie om de derde lijn te realiseren. Ik heb daar persoonlijk al contact over gehad met Infrabel. Ik nodig u uit, minister, om daarover ook heel snel contact te hebben met Infrabel om die studie voor lijn 3 vorm te geven. Ik heb begrepen dat men daar een bureau voor heeft aangesteld vandaag. We moeten daar absoluut in vooruit kunnen gaan.

Minister, een belangrijke vraag. Ik ken uw verhouding niet met de betrokken vennootschap die dit allemaal moet uitvoeren, met name De Lijn. Bent u bereid nu ook De Lijn de ondubbelzinnige opdracht te geven om die alternatieven nu ernstig te bekijken en niet krampachtig te blijven vasthouden aan dingen die men ooit voor mogelijk heeft gehouden?

Mevrouw Robeyns heeft het woord.

Ik was eigenlijk niet ongerust en nu word ik toch ongeruster door alles wat ik hier hoor. Wat ik volledig deel in uw oproep, mijnheer Vandeput, is dat we ons moeten scharen achter de realisatie van het Spartacusproject, want de mobiliteitsproblemen in Vlaanderen en zeker in Limburg – daar moet ik u niet van overtuigen, denk ik – zijn ongelooflijk groot. De uitdagingen zijn ongelooflijk groot.

De essentie van Spartacus is natuurlijk dat het niet alleen lijn 1, 2 en 3 omvat, maar dat het eigenlijk een knooppuntsysteem is waarop allerlei snelle aansluitingen met bussen en trams zijn, zodat het efficiënt en attractief is. Dat is natuurlijk de grootste bezorgdheid. Het systeem moet efficiënt en attractief blijven. Mensen moeten gemotiveerd zijn om het openbaar vervoer te nemen.

Minister, als ik het goed begrijp – want u antwoordt niet op de vragen –, is er een politiek akkoord maar geen ambtelijk. Als ik het goed begrijp van collega Vandeput, is er nog geen ambtelijk akkoord, of u gaat nog met De Lijn moeten onderhandelen over de piste waarover u drieën een politiek akkoord hebt bereikt.

Mijn vraag daarbij is: wilt u alstublieft bewaken dat dat knooppuntsysteem en die efficiënte doorlooptijden verzekerd blijven, zodat we op het vlak van mobiliteit in Limburg – waar we al vijftien jaar op wachten, en ik denk dat iedereen het daarmee eens is – stappen vooruit zullen zetten? Het liefst wordt het deze legislatuur gerealiseerd.

De heer Keulen heeft het woord.

Dit dossier is eigenlijk nog niet uit de startblokken geraakt, want eigenlijk was er voorzien dat de sneltram al in 2018 op die verbindingslijn zou rijden tussen de twee Limburgse hoofdsteden, Hasselt en Maastricht. Dat had niet zozeer te maken met de technische kant van het dossier, want er zijn al heel wat blokkerende factoren gedeblokkeerd, waaronder de Wilhelminabrug in Maastricht en de spoorovergangen in Diepenbeek en Bilzen. Er moet uiteraard nog van alles gebeuren, maar er zijn wel beduidende stappen gezet, tot en met de compensatie ter waarde van 6 miljoen euro vanuit Nederlands Limburg en Maastricht.

Waar het eigenlijk altijd wat vastliep, was op het politieke vlak – laten we daar ook gewoon de waarheid zeggen. Er zat ruis op, maar daar zijn we nu vanaf. De partners van de N-VA, CD&V en Open Vld hebben elkaar wat dat betreft in de ogen gekeken, collega Robeyns. Met de afspraken die op politiek vlak gemaakt zijn, is het zaak om die op technisch vlak te finetunen en letterlijk op de rails, op de sporen te zetten. De uitvoering van dit project is noodzakelijk omwille van mobiliteitsredenen. Ik denk dat de burgemeester van Hasselt, onze goede collega Steven Vandeput, zal beamen dat het heel moeilijk is om ’s morgens Hasselt binnen te raken door het woonwerk- en het woonschoolverkeer, en daarin kan Spartacus een belangrijke rol spelen.

Het is minstens even belangrijk dat dit gerealiseerd wordt voor de geloofwaardigheid van de politieke klasse. In heel Limburg, los van wat je van dit dossier denkt, is de idee dat de politiek op de eerste plaats afgerekend moet worden op haar vermogen om problemen op te lossen, mee in het geding. Ik denk net dat de ruis die op de politieke lijn zat, is weggenomen dankzij het zogenaamde geheime politieke akkoord, dat de dag nadien in het Limburgs staatsblad, het Belang van Limburg, stond en daarmee dus in heel Limburg bekend was  – je kunt niet transparanter zijn in Limburg dan te communiceren via het Belang van Limburg, ze zullen heel blij zijn dat te horen.

Collega’s, ik voel mij wat gemuilkorfd hier op deze stoel en ik zal blij zijn als ik volgende week weer op mijn eigen plaats zit, maar ik wil toch even aansluiten bij wat hier gesteld is. Ik wil collega Keulen bijtreden. Er wordt hier af en toe gesproken over een dossier dat inderdaad al heel lang aansleept – veel te lang voor iedereen van ons –maar waarin wel effectief stappen vooruit gezet zijn de afgelopen jaren. Dan denk ik inderdaad aan het oplossen van de problematiek in Maastricht, maar ook aan de middelen die gevonden zijn voor de overgang in Bilzen en de selectieleidraadprocedure die opgestart is.

Ik denk, collega’s, dat we goed moeten onthouden dat we vandaag ook allemaal binnen vervoerregioraden samen aan tafel zitten en de krijtlijnen mogen uittekenen die we vroeger niet konden uittekenen voor openbaar vervoer. Spartacus – ik wil nog eens herhalen wat ik al honderd keer gezegd heb – is niet de lijn Hasselt-Maastricht, maar omvat drie hoofdlijnen voor Limburg waar ander verkeer op kan aanknopen. Dan hebben we het vooral over het aanvullend net en eventueel het vervoer op maat. Daarom, collega’s, denk ik dat Spartacus in zijn totaliteit belangrijk is voor Limburg. Ik heb vandaag unisono vanuit de meerderheid gehoord dat wij ons scharen achter lijn 1 en lijn 2, maar ook lijn 18 – ik heb het daarstraks nog meegegeven als suggestie om de Vlaamse spoorvisie mee op tafel te leggen tijdens uw eerstvolgende overleg met minister Bellot.

Minister Lydia Peeters

Dank u wel, allemaal, voor de bijkomende vragen en opmerkingen.

Collega Danen, u zegt dat ik hier niets wil zeggen, maar dat ik het wel voor de pers gedaan zou hebben. Ik wil dat toch eventjes verduidelijken: ik denk dat ik ook aan de pers heel duidelijk gezegd heb dat ik op dit moment eerst het volledige plaatje wil zien.

We weten wat er in het regeerakkoord staat. Daar staat in dat de Spartacuslijnen 1, 2 en 3 uitgevoerd moeten worden. Dat staat in het regeerakkoord en daar wil ik ook zeker aan vasthouden.

Over het exacte tracé in en rond de hoofdstad van de provincie Limburg wil ik met alle betrokken partners aan tafel gaan zitten. Ik wil met het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV), het Departement Mobiliteit en Openbare Werken, met De Lijn, het stadsbestuur van Hasselt en de wethouder van Maastricht aan tafel gaan zitten. Ik heb dat niet bewust verzwegen. De wethouder van Maastricht heeft me een brief geschreven waarin hij onder meer vraagt naar een kennismakingsoverleg waarbij we het dan ook over Spartacus kunnen hebben. Wij moeten met hen aan tafel gaan zitten omdat ook zij betrokken zijn in dat dossier.

Ik kan vandaag niet ingaan op al uw detailvragen. We moeten wel proberen om zo snel mogelijk een consensus te bereiken over hoe het tracé nu exact moet lopen. Daar bestaat een heel duidelijk draagvlak voor. We moeten op politiek niveau zo snel mogelijk afkloppen wat het tracé is en dan iedereen op dezelfde golflengte krijgen zodat het tracé kan worden uitgevoerd. Dat is in elk geval mijn betrachting. Ik hoop dat ik daarbij de steun krijg, niet alleen van de Limburgers in deze commissie, maar van iedereen.

De heer Danen heeft het woord.

Minister, ik vind het frappant dat u op geen enkele van die vragen kunt antwoorden. Ik heb enkel gevraagd of het technisch per definitie mogelijk is, en zelfs dat weet u blijkbaar niet, terwijl u dat gisteren wel op die manier hebt verwoord. Ik vind dat nogal frappant.

Ook op de vraag welke de kandidaat-consortia in de running zijn, heb ik geen antwoord gekregen terwijl dat normaal half september afgelopen moest zijn. Is dat nu rond? Is dat verlengd? Is er wel iemand? Dat zijn toch een aantal belangrijke zaken die we moeten weten.

Ik wil u eraan herinneren dat Spartacus vijftien jaar geleden is opgestart. De keuze voor lijn 1 is destijds gemaakt toen heel wat wilde geruchten de ronde dat het symbool Hasselt-Maastricht een rol zouden hebben gespeeld. Maar er was ook sprake van het meest haalbare en goedkope. Intussen stel ik echter vast dat we nog niet aan het begin van een nieuwe ontwikkeling zijn. We weten dus nog niet of het wel technisch haalbaar is. Ik zal hierover vragen blijven stellen omdat dit toch wel heel belangrijk is.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.