U bent hier

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Lydia Peeters (Open Vld)

Voorzitter, de SARO heeft op 28 februari 2018 omtrent het ENA, in het kader van de opmaak van de gewestelijke RUP’s die uit dat ENA volgen, een advies uitgebracht. De SARO erkent dat de voorliggende gewestelijke RUP’s het resultaat zijn van het gevoerde vooroverleg in het kader van de gewenste ontwikkeling en geïntegreerde visie voor de uitwerking van het ENA. Tevens zegt de SARO dat beide gewestelijke RUP’s uitvoering geven aan enerzijds de beslissing van de Vlaamse Regering van 17 juli 2015 om het planproces voor Genk-Zuidwest en Termien voort te zetten en de herbestemming van Kaatsbeek daaraan te koppelen, en anderzijds de beslissing van de Vlaamse Regering van 17 juli 2015 om een gewestelijk RUP op te maken voor het gebiedsprogramma Zolder Lummen-Zuid. Toch maakt de raad diverse fundamentele bemerkingen bij de voorliggende ontwerpen van RUP’s. Hij dringt met name aan op een verdere onderbouwing van de doelstellingen inzake de uitwerking van de ENA-projecten in afstemming met de ruimtelijke doelstellingen van het witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV), dat een visie is van de Vlaamse Regering, maar natuurlijk nog niet het bestaande Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) vervangt. Dat zal op termijn zo zijn, maar dat is alleszins nu nog niet het geval.

Minister, hoe gaat u om met deze adviezen van de SARO, gelet op het feit dat de raad uitdrukkelijk verwijst naar een betere afstemming van de projecten met de principes van het witboek BRV? Hoe zult u die adviezen beoordelen?

De ENA-projecten zijn goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Hoe zult u werk maken van een snelle uitvoering van de projecten, gelet op het economisch belang ervan, zeker inzake de mobiliteitsaspecten? Men wil ter zake immers toch vooral focussen op watergebonden bedrijvigheid en dus op meer vervoer via het Albertkanaal.

Wat is de stand van zaken met betrekking tot de opmaak van de beleidskaders, meer bepaald het beleidskader logistiek netwerk, waarnaar ook wordt verwezen in de adviezen van de SARO? Kunt u meer duiding geven inzake de timing?

Minister Schauvliege heeft het woord.

Mevrouw Peeters, het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen vormt op dit moment geen juridische basis om beslissingen op te nemen. Het is zo dat ruimtelijke uitvoeringsplannen die nu worden opgemaakt, niet gebaseerd kunnen zijn op het BRV maar wel op het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Er is wel een ontwerp van BRV waarover binnen de Vlaamse Regering wordt overlegd. Als dat er definitief is, zal dat natuurlijk wel een basis zijn.

Hoe hebben we dat omschreven in de codex zoals hier goedgekeurd? Daarin staat dat nieuwe beleidskaders zich zullen moeten uitspreken over hoe er wordt omgesprongen met lopende planningsprocessen.

In een tweede luik van uw vraag vroeg u hoe het zit met ENA. Is daar een draagvlak voor? Is daar een beslissing over genomen? Ik ga ervan uit dat de voltallige Vlaamse Regering daar achter staat, want ze heeft het ook goedgekeurd. De voltallige Vlaamse Regering heeft het economisch belang van ENA uitdrukkelijk erkend en ondersteund. Getuigen daarvan zijn de beslissingen over het ENA-programma in 2015. Maar er is ook voor gekozen om de Limburgse ENA-projecten op te nemen in het Strategisch Actieplan voor Limburg in het Kwadraat (SALK). In de taskforce van het SALK is heel uitdrukkelijk gevraagd om een versnelling in te zetten voor de uitvoering van het Limburgse ENA-programma. De verschillende processen zijn gebaseerd op de beslissing van de taskforce, waar alle actoren in zitten.

De GRUP’s waarover nu een plenaire vergadering is georganiseerd en waarover een advies is gegeven, liggen in de lijn van de beslissingen die de Vlaamse Regering heeft genomen.

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Lydia Peeters (Open Vld)

Minister, ik ben alleszins blij te horen dat het witboek op dit ogenblik niet als juridische basis kan gelden om een gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan aan te toetsen. We lezen evenwel dat dit wel gebeurt door de adviezen. Ik heb de indruk dat dit ook al vaker in het verleden gebeurde. We moeten duidelijkheid scheppen over de juridische basis die geldt en waarop een afweging moet worden gemaakt of een ruimtelijk uitvoeringsplan kan doorgaan of niet.

U zegt terecht dat dit mee is opgenomen in het SALK. De meerderheid is er voorstander van dat die ENA-projecten gehonoreerd worden. Goede afspraken maken goede vrienden. Als er daaromtrent beslissingen zijn, dan is het belangrijk dat die verder worden uitgevoerd.

Ik had een derde vraag over de beleidskaders, en daar heb ik geen duidelijk antwoord op gehoord. Is daar ook al een zicht op? Zeker het beleidskader Logistiek Netwerk moet immers duidelijkheid geven over hoe men in de toekomst verdere ontwikkelingen in die zin mogelijk kan maken en beoordelen.

De heer Beenders heeft het woord.

Rob Beenders (sp·a)

Ik zou een heel debat kunnen voeren over wat mevrouw Peeters net heeft gezegd, namelijk dat blijkbaar alleen de beslissing van een regering telt en niet een procedure die lopende is. Er is een procedure lopende en die moet haar gevolg krijgen. Daaruit zal wel blijken welke beslissing er wordt genomen. Ik concludeer uit uw betoog dat de beslissing van de regering de enige juiste is en dat al de rest ballast is. Ik zou toch willen vragen om de procedure die nu lopende is, alle kansen te geven en de uitspraken die daaruit moeten komen, af te wachten.

Een zaak die uit zo’n procedure is gekomen en die wettelijk ook nog correct is maar daarom misschien niet aanvaardbaar is, is het feit dat er op dit moment een debat wordt gevoerd in de plenaire, bij de lokale besturen, bij tal van instanties maar natuurlijk ook bij de eigenaars van de gronden. We hebben in de pers kunnen lezen dat sommige eigenaars, dat meer bepaald een iemand het zich beklaagt niet op de hoogte te zijn van de procedures die er op dit moment lopende zijn. De wet staat inderdaad aan uw kant. Er is een procedure lopende en die moet worden afgewacht. Bij een openbaar onderzoek is het dan aan de eigenaars van die gronden om te reageren. Dat geeft mij wel een wrang gevoel. Ik heb daar moeite mee. Als de overheid een initiatief neemt om een planningsproces op te zetten, dan vind ik het niet meer dan logisch dat we daar op een of andere manier de eigenaars bij betrekken.

Wil dat zeggen dat een procedure daardoor niet kan worden gevoerd? Neen. Stel dat u 's morgens de krant opendoet en u leest over een project dat over uw grond gaat terwijl u van niks weet. Dat doet de politiek geen goed, dat doet het project geen goed en dat doet vooral het proces geen goed. Dat heeft mij aan het denken gezet.

De wet staat aan uw kant, minister. U doet niks fout. In de procedure moet de eigenaar niet worden gecontacteerd, maar het gevoel zegt toch dat het niet helemaal juist zit. Wat denkt u daarvan? Moeten we toch niet proberen om daar in een aanpassing te voorzien om als er processen van een overheid komen, eigenaars van gronden op de een of andere manier sneller te betrekken, al is het maar om een draagvlak te creëren en geen tegenstanders, zoals dat vandaag wel het geval is? U kunt dan natuurlijk zwaaien met een onteigeningsplan en iemand onteigenen als die moeilijk doet. Ik heb het daar misschien nog moeilijker mee. We moeten durven openstaan voor verandering. Wat denkt u daarvan?

De heer Ceyssens heeft het woord.

Lode Ceyssens (CD&V)

Minister, ik ben blij dat u stelt dat er zekerheid is over lopende planningsprocessen en dat het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen daar op dit moment niet mee kan interfereren. Het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen verzet bakens. We hebben daar heel ambitieuze doelstellingen in geformuleerd en dat is goed. We komen van de gewestplannen naar het ruimtelijk structuurplan naar vandaag het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Dat toont aan dat onze ruimtelijke ordening een evolutief gegeven is. Als we morgen over nieuwe dingen en nieuwe visies nadenken maar als dit meebrengt dat alle lopende planningsprocessen on hold worden gezet en alles wat nog niet is voltooid, terug naar af gaat, dan bewijzen we de visievorming absoluut geen dienst. Op termijn zal er dan geen draagvlak meer zijn om nieuwe visies uit te werken wegens de lopende planningsprocessen. We moeten daarin correct zijn en de lopende planningsprocessen hun gang laten gaan.

Mijnheer Beenders, we kunnen het verleden niet ontkennen. Alleen de heer Danen rond deze tafel zit met de handen vrij. Verder hebben alle politieke partijen zich in het verleden achter dit plan geschaard omwille van de economische ontwikkeling van Limburg maar ook omwille van de duurzaamheid. We vinden dat vervoer over water ook een belangrijke vorm is om het mobiliteitsprobleem mee op te lossen. Het is meer duurzaam dan verkeer over de weg. Ik heb vroeger ooit een politicus een berekening horen maken over hoeveel vrachtwagens dat van de weg haalt. Dat moet dan niet alleen lippendienst blijven, maar we moeten het ook in daden omzetten en ons daarachter durven zetten. Ik houd dus een pleidooi om het planningsproces te laten lopen.

Ik frons alleen de wenkbrauwen, mijnheer Beenders, als u enerzijds zegt dat lopende planningsprocessen moeten worden gerespecteerd maar anderzijds vraagt waarom er niet met de eigenaars wordt gesproken. Die eigenaar is gekend, net zoals elke burger in dat planningsproces gekend is. Als we morgen met de eigenaar moeten spreken, dan moet de minister haar voornemen bekendmaken aan die eigenaar. Daarmee zou de minister eigenlijk vooruitlopen op het planningsproces. Het kot zou te klein zijn. Dat staat ook haaks op de eerdere uitspraak die u hebt gedaan dat het planningsproces zijn weg moet kennen. Trouwens, als we elke eigenaar gaan bevragen – los van het eigendomsrecht wat uiteraard heilig is – over wat de bestemming van zijn grond moet zijn, dan zal Vlaanderen een lappendeken worden waar het echt niet mooi meer is om naar te kijken.

De heer De Bruyn heeft het woord.

Iedereen is het erover eens dat het zoeken naar een evenwicht tussen economie en ecologie niet in elk dossier even gemakkelijk is. Het is ook goed dat we daarover van gedachten blijven wisselen. Als dat soms wat hard tegen onzacht is, dan moeten we dat er maar bij nemen.

In dit particuliere dossier hebben we altijd benadrukt dat het uitermate belangrijk is dat er sluitende compenserende en milderende maatregelen worden opgelegd en dat er concrete voorstellen worden opgenomen voor de effectieve realisatie van bos en natuur. Er moet immers maar liefst 64 hectare aan boscompensatie gebeuren. Dat is nogal wat.

Als we dan kijken naar het SARO-advies en bij de stad Hasselt horen dat ze dit verankerd wil zien in het RUP, dan hebben wij daar alle begrip voor. In het verslag van de plenaire daarentegen lees ik dan weer dat het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) geen vragende partij is voor bijvoorbeeld een onteigeningsplan om in deze compensaties te voorzien. Dat leidt toch wel tot een vraag naar de robuustheid en de rechtszekerheid van dit RUP. In het advies van SARO lees ik dat er in het plan-MER geen milderende compenserende maatregelen zijn uitgewerkt omdat in het MER wordt gesteld dat de ontwikkeling van Groene Delle als industriegebied niet wenselijk of zelfs onmogelijk is, gezien de aanwezigheid van 31,7 hectare waardevolle ecotopen. Hoe kan dit RUP dan rechtsgeldig zijn?

De heer Danen heeft het woord.

Ik weet waarom de meerderheid er niet goed uit komt. De SARO legt met dit advies de vinger op de wonde. Er zitten heel wat hiaten in het planningsproces. Het is ook zo dat het echt wel de wereld op zijn kop lijkt. Het lijkt erop dat we per se dit soort plannen, dit soort GRUP’s erdoor willen duwen om dan na te denken wat onze visie echt is. Dat is de wereld op zijn kop. SARO legt de vinger ook op die wonde.

Het witboek BRV heeft inderdaad nog geen kracht van wet, maar het geeft de visie weer van hoe we de ruimtelijke ordening in Vlaanderen willen zien in de toekomst. Het advies zegt dat wat nu aan het gebeuren is, daar haaks op staat. Ik vind dit inderdaad tenenkrullend. Formeel is het misschien wel in orde, maar op vlak van visievorming, goed beleid en een goede ruimtelijke ordening gebeuren er heel vreemde dingen. De vraag is wie vragende partij is voor dit soort ontwikkelingen. Minister, ik weet wat u gaat zeggen, namelijk dat iedereen erom vraagt. In Limburg is er bijna 1000 hectare industriegrond dat vrij ligt, weliswaar niet allemaal aan het water – dat klopt – maar ook voor een groot stuk aan water. De vraag is dan of we echt waardevolle natuur moeten innemen die inderdaad moeilijk compenseerbaar is. In de plannen die voorliggen, is de compensatie blijkbaar niet altijd opgenomen.

Het witboek zegt ook dat er een logistiek kader moet worden gemaakt, een beleidskader van hoe moet worden omgegaan met lopende planprocessen inzake logistiek. De SARO zegt dat ook dat plan ontbreekt. We zijn dus echt de wagen voor het paard aan het spannen. We proberen dingen door te duwen in plaats van eerst een visie te ontwikkelen en op basis daarvan het plan door te voeren.

Vanaf 2004 is men al bezig met dergelijke projecten. Waarom moet dit nu per se worden versneld? Ik begrijp het niet, tenzij er misschien andere belangen meespelen. Er zijn watergebonden terreinen beschikbaar. Op dit specifieke terrein is er geen kandidaat beschikbaar die hier per se iets wil doen. Minister, ik wil u oproepen om het proces te vertragen. Niemand verplicht u om hiermee door te gaan. Laat ons hiermee doorgaan als er echt nood aan is. Misschien zal ik dan aan uw kant staan, maar op dit moment is dit zeker niet het geval omdat we echt de omgekeerde weg aan het bewandelen zijn.

Minister Schauvliege heeft het woord.

Mevrouw Peeters, de beleidskaders zijn klaar, maar zitten momenteel in politieke bespreking. Ik kan daar ook niet op vooruitlopen.

Wat de procedure zelf betreft en de bezwaren en adviezen die zijn geformuleerd, zult u het met mij eens zijn dat ik daarop ook niet vooruitloop. Ik moet de juiste procedure respecteren.

Mijnheer Danen, ik kan even niet volgen. Uw partij en uzelf zijn steeds grote voorstander van het ontwikkelen van een visie, overleg met alle actoren en zorgen dat iedereen op dezelfde lijn zit. Als er nu een dossier is waarbij alle actoren betrokken zijn, waarbij er gigantisch veel overleg is gebeurd, waarbij een heel duidelijke visie is ontwikkeld voor heel Limburg, dan is het toch wel het SALK. U komt mij nu zeggen dat er in het SALK geen visie is en geen overleg is gepleegd. Ik ken geen enkel ander plan in Vlaanderen waarin er zoveel overleg is gepleegd met alle actoren. (Opmerkingen van Johan Danen)

U zegt dat wel, want het maakt deel uit van het SALK. U zegt dat hier geen visie achter zit en dat er niet is overlegd met de actoren. Dit is een onderdeel van het SALK. Dit is niet het plan-Schauvliege, maar de uitvoering van het ENA en het SALK. Dit wordt uitdrukkelijk op vraag van de actoren in Limburg gerealiseerd.

Het proces loopt. Dat is ook bevestigd in de Vlaamse Regering en in de taskforce in december waar alle actoren bij waren met de uitdrukkelijke vraag om er werk van te maken.

Ik kom dan bij de opmerking van collega Beenders. Ik moet zeggen dat ik, toen ik in het parlement zat en geen minister was, zelf ook op een bepaald moment de bedenking heb gemaakt dat er een aantal planningsprocessen liepen waarvan mensen zeiden dat men persoonlijk niet op de hoogte was gebracht dat zijn grond in dat planningsproces lag. Als parlementslid ben ik beginnen uit te spitten welk initiatief we konden nemen om ervoor te zorgen dat we mensen die met hun grond in zo'n planningsproces liggen, erbij kunnen betrekken en hen actief kunnen verwittigen dat er zo'n procedure loopt. Ik ben er eigenlijk op vastgelopen. Waarom? Ik kan de idee wel ergens volgen dat men zegt dat men de mensen individueel gaat aanschrijven om hen te wijzen op het planningsproces. Ik kan daarin komen. Nu doen we dat globaal en moet men het zelf voor een stuk uitzoeken. Ik ben erop vastgelopen omdat het eigenlijk iets is waar men juridisch nooit helemaal uit kan geraken omdat men een veelheid aan eigenaars heeft. Er zijn dan vaak ook heel veel rechtopvolgers die overal zitten. Het is bijna onmogelijk om ervoor te zorgen dat men zeker is dat men iedereen heeft bereikt, dat men iedereen op een correcte manier heeft aangeschreven, dat het het meest recente adres is, dat het op de juiste manier gebeurd is. Ik ben tot de vaststelling gekomen – en ik had een beetje hetzelfde idee dat we er iets aan moesten doen – dat, als we dat op die manier gaan doen en iedereen individueel gaan aanschrijven, we eigenlijk nog veel meer kans hebben op juridische procedures, dat we gaan vastlopen in een juridisch moeras van mensen die zeggen dat ze niet op een correcte manier zijn aangeschreven of dat we een iemand van de vele erfgenamen zijn vergeten waardoor het hele plan nietig is. Ik ben dus tot de vaststelling gekomen dat het eigenlijk niet werkbaar is, ook al voel ik daar zelf – als men spreekt vanuit het emotionele gevoel – ook iets voor. Ik ben er als parlementslid helemaal niet uit geraakt hoe we dat dan zouden kunnen doen zonder juridisch nog eens een extra barrière op te werpen en bijna zeker juridisch vast te lopen in een proceduremoeras. Ik zie het op dit moment niet, maar misschien hebt u de oplossing en kunt u zeggen hoe we het dan wel moeten doen, zonder de procedures nog moeilijker te maken en nog meer juridische valkuilen op te werpen.

Het is inderdaad zo dat het eigendomsrecht van iedereen wordt gerespecteerd, dat er een ruime consultatie aan voorafgaat en dat er natuurlijk ook een openbaar onderzoek zal gebeuren als het proces verder loopt.

Ten slotte, dit is het zoveelste plan waar eigenlijk een consensus rond ontstaat. Op een bepaald moment wordt het dan uitgewerkt op basis van die consensus, maar dan wordt plots iedereen wakker en vindt iedereen het een schande wat er gebeurt. Ik kan dat alleen maar vaststellen. Ik vind dat bijzonder jammer want dan kan men zich afvragen wat de waarde is van een taskforce, van SALK, van een aantal plannen en visies die worden opgemaakt. Ik heb daar grote bedenkingen bij. Ik kan alleen maar vaststellen dat men eigenlijk ook de moed niet heeft om die visie verder te onderschrijven op het moment dat er tegenwind komt of er opmerkingen worden gemaakt. Ik vind dat heel jammer.

Uiteraard zullen wij op alle bezwaren uit de lopende procedure een goed antwoord moeten formuleren en zullen wij die ook goed incalculeren – dat doen we trouwens altijd als Vlaamse Regering. Het is ook iets wat uiteraard de voltallige Vlaamse Regering zal moeten passeren en waarover dan ook uitspraken zullen moeten worden gedaan. Maar inderdaad, hierover zal het laatste woord nog niet zijn gezegd.

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Lydia Peeters (Open Vld)

Minister, ik dank u dat u aankondigt dat de ontwerpbeleidskaders klaar zijn en nu op de tafel liggen. We kijken er alleszins naar uit. Ik ben ook blij te vernemen dat collega Beenders vandaag ook een pleitbezorger is voor de bescherming van de eigendomsrechten. Ik denk dat de minister een terechte opmerking heeft gemaakt en dat iedereen straks bij het openbaar onderzoek nog zijn zeg kan doen.

Minister, ik treed u ook bij wanneer u verrast reageert op de opmerkingen van collega Danen. Hij zegt dat men al van 2004 bezig is met het ENA, maar houdt nu een pleidooi om het proces te vertragen terwijl er in Limburg toch wel zeker een groot draagvlak is voor het ENA, voor de economische ontwikkeling rond het Albertkanaal die zeker ook ons klimaat ten goede kan komen. Er zullen minder auto's, minder vrachtwagens op de weg zijn, maar meer transport via het Albertkanaal.

Er is altijd een gedragen beslissing rond geweest, zowel in 2004 als in de besluiten van de Vlaamse Regering die nadien zijn gevolgd. Als men nu uitvoering geeft aan die gedragen beslissingen, die ook volgen uit de beslissing van de Vlaamse Regering van 2015, dan is het nu zeker niet aan de orde is om op te roepen om het proces te vertragen. Stoppen wil ik ook zeker niet, collega Danen. Mijn bekommernis was dat ik wat verrast was door het advies van de SARO, zeker omdat de SARO zich vooral sterk maakte dat de ruimtelijke uitvoeringsplannen in strijd zouden zijn met het witboek, het witboek dat niet meer is dan een visie en dat straks moet resulteren in een Beleidsplan Ruimte Vlaanderen dat wel een juridische basis zal hebben.

Opnieuw, collega Danen, ik zie dat u het niet met mij eens bent, maar ik ben alleszins wel een pleitbezorger van rechtszekerheid. Wat dat betreft, denk ik dat we juridische draagkracht aan documenten moeten geven, zoals die voorliggen, en niet meer of niet minder. 

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is toegankelijk.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.