U bent hier

De heer Vandaele heeft het woord.

Voorzitter, minister, op 9 februari besliste de Vlaamse Regering om de nieuwe regels voor handhaving qua ruimtelijke ordening en milieu in werking te laten treden op 1 maart 2018. Dat is vier jaar na de goedkeuring van het decreet en twee maanden na de volle inwerkingtreding van de omgevingsvergunning. Met het decreet komen er meer ‘zachte’ handhavingsinstrumenten voor bouwmisdrijven, zoals de aanmaning, die is overgenomen uit de sfeer van de milieuhandhaving. Nog belangrijker lijken me echter de mogelijkheden voor de besturen om bestuurlijk op te treden en dus niet steeds via de rechter een herstel te moeten afdwingen. Zo zal de gemeente zelf een last onder dwangsom kunnen opleggen om een overtreding ongedaan te maken.

Na de initiële goedkeuring van het decreet vier jaar geleden werd het decreet meermaals gewijzigd. Dat weten we. De recentste en wellicht meest ingrijpende wijzigingen gebeurden trouwens nog met de VCRO-trein (Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening), eind vorig jaar.

Minister, de vraag die we ons dan ook moeten stellen, is of de gemeentelijke ambtenaren en de lokale politiediensten op 1 maart klaar zijn voor deze ingrijpende wijzigingen, in een periode waarin vele lokale besturen nog steeds worstelen met het dubbele spoor van de resterende digitale bouwaanvragen van eind 2017 én de nieuwe omgevingsvergunningsprocedures én de talrijke wijzigingen aan de VCRO.

“Handhaving is een middel om de goede ruimtelijke ordening te bewaken.” Dat is een citaat en dat is de kern van het nieuwe handhavingsprogramma inzake ruimtelijke ordening dat wij in 2015 goedkeurden. Het is de bedoeling dat Vlaanderen en de gemeenten elk hun eigen prioriteiten bepalen en hun eigen verantwoordelijkheden opnemen inzake handhaving. De gewestelijke administraties zullen daarbij een veeleer coachende, sturende en ondersteunende rol op zich nemen.

Ik lees op de website van het Departement Omgeving dat de Vlaamse overheid in maart en april, dus eigenlijk na de inwerkingtreding, een vijftal infosessies zal organiseren. Daarin zal ze het nieuwe luik van zachte handhaving, bestuurlijke maatregelen en bestuurlijke boetes bij de handhaving van de inbreuken qua ruimtelijke ordening toelichten.

Minister, dat brengt me tot een aantal vragen. Heeft uw kabinet of hebben uw diensten de voorbije maanden, misschien zelfs de voorbije jaren toelichtingen, studiedagen en dergelijke georganiseerd voor de lokale besturen over het nieuwe handhavingsdecreet? Of heeft men afgewacht tot de datum van inwerkingtreding was bepaald? Zijn de lokale besturen en de politiediensten, en eigenlijk ook de parketten, voldoende voorbereid op de inwerkingtreding van het decreet inzake handhaving op 1 maart? Welke afspraken zijn intussen gemaakt tussen Vlaanderen en de gemeenten omtrent de prioriteiten op het vlak van handhaving van de omgevingsvergunning? Op welke manier zal ter zake worden samengewerkt?

Minister, u begrijpt wel dat ik die vragen stel. Die zijn ingegeven door de bezorgdheid dat de omvangrijke nieuwe regelgeving voldoende zou zijn toegelicht, zodat diegenen die ze moeten toepassen, in de eerste plaats de lokale besturen, echt goed voorbereid zijn.

Minister Schauvliege heeft het woord.

Er is een eerste ronde van studiedagen geweest in de periode 2014-2015. Die waren georganiseerd naar aanleiding van de publicatie van het oorspronkelijke decreet betreffende de handhaving van 2014. Grote nieuwigheden zoals de zachte handhaving, de bestuurlijke instrumenten en de beboeting werden toen reeds geïntroduceerd, hoewel het decreet op zich nog niet in werking was. Daarna zijn de lokale partners via een vertegenwoordiging van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) betrokken bij de implementatie van de handhaving van de omgevingsvergunning, en dat via de taskforce of stuurgroep inzake handhaving, waar het uitvoeringsbesluit werd voorbereid en afgetoetst. Ook het organiseren van de infosessies stond toen op de agenda. Tegelijk zijn de diverse partners in de loop van 2016 en 2017 steeds op de hoogte gehouden van het verloop van het regelgevingstraject van het besluit en de wijzigingen waarin werd voorzien in de Codextrein.

Dat gebeurde via de Vlaamse Hoge Handhavingsraad voor Ruimte en Milieu (VHRM) en het subexpertisenetwerk inzake leefmilieu van het Openbaar Ministerie. De datum van inwerkingtreding werd herhaaldelijk verschoven wegens het tijdsverloop van de Codextrein. We weten dat dat wat langer heeft geduurd, zodat men dat heeft moeten verschuiven. Ook werd het verschoven door de technische vereiste dat het uitvoeringsbesluit pas naar de Raad van State kon gaan als die basis waarin was voorzien in die Codextrein daadwerkelijk definitief was goedgekeurd en gepubliceerd.

Er volgen nog diverse infosessies voor gemeentelijke en intergemeentelijke personeelsleden, en ook voor de politie. Die zullen plaatsvinden vanaf 22 maart tot 27 april. Via de beschikbare informatiekanalen, via overlegplatformen en webinformatie, is aan de partners steeds alle info gegeven die mogelijk was. Dat de lokale overheden en de andere partners zich in grotere of kleinere mate hebben georganiseerd, blijkt onder meer uit de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden die intussen op initiatief van diverse gemeenten zijn opgericht of uitgebreid naar de materie van de ruimtelijke ordening, en die zich hebben voorbereid om hun rol in die handhaving daadwerkelijk op zich te nemen. De inzet van nieuwe bevoegdheden en instrumenten zal alleszins geleidelijk aan worden opgebouwd. Zelfs het herhaalde uitstel van de inwerkingtreding van de nieuwe bepalingen tot 1 maart 2018 heeft er mee voor gezorgd dat het besef bij de lokale overheden groeide dat ook voor hen een zelfstandige taak met betrekking tot handhaving is weggelegd, en dat het onderwerp ook meer dan ooit tevoren leeft. Met de parketten worden sedert 2017 intussen ook de nodige stappen gezet om tot werkafspraken te komen inzake doorverwijzingen tussen de gerechtelijke handhaving en de bestuurlijke handhaving.

Vanuit het gewest werden de gezamenlijk handhavingsprioriteiten opgemaakt, waarbij het gewest ondersteuning zal bieden aan de lokale overheden. De gezamenlijke handhavingsprioriteiten worden door de gewestelijke inspectiedienst samen met de gemeentelijke partners opgenomen. Reeds begin juli 2016 werden de steden en gemeenten bevraagd over de gezamenlijke prioriteiten. Op 23 december werden de gezamenlijke prioriteiten voorgelegd aan en goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Ze blijven van toepassing, uiteraard tot ze worden gewijzigd. Op het VHRM-congres van 2016 werden de krijtlijnen van het prioriteitenbeleid toegelicht en ook gekaderd. De afdeling Handhaving van het Departement Omgeving staat in voor de operationalisering op het terrein en ook voor de samenwerking met de partners.

De heer Vandaele heeft het woord.

Minister, dank u voor uw toelichting. U zegt dat er al opleidingen zijn geweest in 2014 en 2015, dus dat is zeker tijdig. U zegt ook dat er nog opleidingen aankomen. Dat tweede stuk is misschien wel laat, maar u zegt ook dat de diverse spelers zich tussendoor toch wel voldoende hebben voorbereid. Ik hoop dus dat dat inderdaad klopt, en dat dat ook volstaat, want we weten dat de gemeentebesturen en de ambtenaren dezer dagen naar adem happen als het gaat over de nieuwe regelgeving die wij opleggen. Dat is toch een hele boterham, met alles erop en eraan. Zij zijn momenteel bezig om dat allemaal in de praktijk te brengen, en we weten ook dat het daarmee natuurlijk wel staat of valt. Wij kunnen hier allerlei dingen in gang zetten en op papier zetten, maar het is daar, op het terrein dat alles in de plooi moet vallen en dat alles in realiteit moet worden omgezet.

In elk geval, bedankt voor uw antwoord.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.