U bent hier

De heer Sanctorum heeft het woord.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde (Groen)

Ik zou graag, wat mij betreft, een vreemd verhaal willen brengen in deze commissie. Het gaat over Recytyre. We kennen allemaal de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Er zijn verschillende beheerorganismen, zoals Recupel voor de elektronische apparaten, of Bebat voor de batterijen. Voor de afvalbanden is dat Recytyre. Niemand in deze commissie zal iets hebben tegen de principes van die uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. De producent is mee verantwoordelijk voor de inzameling en de verwerking van zijn afval. Dat principe is natuurlijk prima, maar blijkbaar verloopt toch niet alles zoals het hoort.

Ik wil eerst verwijzen naar FEBEM, de Federatie van Bedrijven voor Milieubeheer, die toch bijzonder kritisch is. Ze is diplomatisch, maar ze is ook kritisch. Ik citeer even vanuit haar website. “FEBEM is niet gelukkig met de huidige organisatie inzake het beheer van afvalbanden. Vooral het feit dat operatoren de banden gratis moeten ophalen en slechts door één organisatie betaald worden (Recytyre) is duidelijk niet gezond. Ook de samenwerking met Recytyre verloopt heel stroef. Quo vadis?”, zo luidt de aanhef.

Wat verder zegt FEBEM: “OVAM zal ook met Recytyre en anderen dit gesprek hebben om de komende maanden te komen tot voorstellen voor een nieuw systeem. Ondertussen zullen we het bestaande systeem nog wat moeten verdragen” – dat klinkt bijzonder kritisch – “hopelijk wel met minder technische IT problemen en meer respect van Recytyre voor de operatoren en FEBEM als belangrijke partner.” Dat is nog diplomatisch gesteld, maar toch zeer kritisch vanuit de Federatie van Bedrijven voor Milieubeheer.

Dan wordt het misschien wat minder diplomatisch, maar misschien meer vanuit het hart. De betrokken bedrijven zijn zeer kritisch. Ik denk dat verschillende parlementsleden mails hebben ontvangen van bedrijfsleiders uit die sector. Er zijn enkele bedrijven die actief zijn, ook binnen het hergebruik van afvalbanden en loopvlakvernieuwing, waar we natuurlijk allemaal achter staan, want dat is volwaardige recyclage. Die bedrijven weigeren zich in te schrijven in de huidige werkwijze wegens de monopoliepositie waarbij ze zich bijzonder slecht voelen. Het wordt hun soms heel moeilijk gemaakt. Ze zeggen letterlijk dat er sprake is van administratieve pesterijen. Ze dreigen ook gewoonweg koudweg buiten de markt te worden gezet. Er zijn zelfs bedrijven die zeggen dat ze voor een collectief ontslag staan. Een bepaald bedrijf zou vanaf 1 juli worden stopgezet.

Bovendien zet Recytyre hoofdzakelijk in op de vermaling van de afvalbanden tot granulaten, wat een uitweg is voor die afvalbanden. Het betreft het energetisch valoriseren van afvalbanden voor onder andere de cementindustrie. Dat is inderdaad een brandstof, maar dat is geen hoogwaardige recyclage. Een aantal van die bedrijven zeggen dat het allemaal veel beter kan. Ik herinner me dat u destijds hoog opliep met Braungart en het cradle-to-cradleprincipe. In zijn boek staan de principes van upcycling en downcycling beschreven. Het gebruik van granulaat voor de cementindustrie is nu eens een voorbeeld van vergaande downcycling, want het is eigenlijk een grondstof om te verbranden, terwijl als je de banden volwaardig recycleert, door loopvlakvernieuwing, je op gelijke hoogte zit. Dat is een hoogwaardige vorm van recyclage.

Mijn vragen zijn de volgende: in welke mate kan Recytyre zich nog beroepen op de milieubeleidsovereenkomst (MBO) die op 31 december 2015 afliep? De MBO is immers afgelopen. We zijn intussen 2016. Wat is nu eigenlijk het wettelijk kader waarbinnen Recytyre functioneert?

Is het addendum aan de overeenkomst uiteindelijk afgerond en getekend geraakt? Wat is het statuut van dit addendum, gezien het juridische vacuüm dat vandaag bestaat, aangezien het MBO technisch gezien niet meer bestaat?

Wat is op dit moment de wettelijke basis voor de monopoliepositie die Recytyre zich aanmeet? Bent u op de hoogte van de duidelijke wrevel die bestaat tussen FEBEM en Recytyre? Bent u op de hoogte van de situatie van de bedrijven die zich niet wensen in te schrijven in het beleid van Recytyre? Het betreft de dertien bedrijven die dat niet wensen te tekenen omdat het regelrecht ingaat tegen wat zij willen doen met hun bedrijf. Ze zeggen dat het hun onmogelijk wordt gemaakt om te recycleren. Wat zult u doen om de bedrijven die volop willen inzetten op hergebruik en loopvlakvernieuwing, te ondersteunen?

Minister Schauvliege heeft het woord.

Collega Sanctorum, u zegt terecht dat de milieubeleidsovereenkomst voor de aanvaardingsplicht van de afvalbanden afgelopen is op 31 december 2015. Er is nog geen nieuwe MBO afvalbanden. Dat komt onder meer omdat er een grondige evaluatie is van die MBO en er ook een studie is besteld door de OVAM bij Ernst &Young over de rol van de beheersorganismen in de afvalmarkt en een grondige evaluatie van de aanvaardingsplicht als beleidsinstrument. Dat heeft er inderdaad voor gezorgd dat de MBO er nog niet is. Is er nu een vacuüm? Neen, de bestaande MBO loopt verder.

Het addendum aan de overeenkomst is al twee jaar bekend in de sector. Het addendum maakt integraal deel uit van het contract tussen Recytyre en de inzamelaars. Het voert een wijziging in van de vergoedingen voor de inzamelaars en er wordt, heel vrijblijvend, aan de inzamelaars de mogelijkheid geboden om ingezamelde afvalbanden over te dragen aan Recytyre. De OVAM keurde het addendum goed op 5 mei 2015. Het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest heeft dat pas goedgekeurd op 25 februari 2016. Recytyre kon dus pas daarna overgaan tot implementatie, vanaf 1 juli 2016 dus.

70 procent van de operatoren heeft het addendum inmiddels getekend. De andere 30 procent heeft het addendum nog niet getekend en ontving een opzeg van hun overeenkomst.

Conform artikel 3.1.1 van het Vlaams reglement betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen (VLAREMA) geldt voor afvalbanden een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Deze wordt ingevuld door middel van een aanvaardingsplicht. VLAREMA bepaalt ook dat de wijze waarop aan die aanvaardingsplicht wordt voldaan, moet worden bepaald in ofwel een individueel afvalbeheerplan ofwel een MBO. Dat staat dan ook in het decreet vermeld. De producenten en invoerders van banden hebben dus gekozen voor het collectieve systeem waarbij de overkoepelende representatieve organisatie een MBO afsluit met de regering. Conform daarmee werd in 1998 het beheersorganisme Recytyre opgericht. Het opleggen van een aanvaardingsplicht aan producenten en invoerders heeft als gevolg bij een collectieve invulling dat het beheersorganisme de taken uitoefent in naam van de producenten en de invoerders.

Uiteraard zijn we op de hoogte van de aanhoudende wrevel tussen FEBEM en Recytyre. OVAM heeft de voorbije jaren een prominente rol gespeeld bij de bemiddeling. Er zijn ook twee werkgroepen opgericht waarin zowel FEBEM, de niet-gefedereerde operatoren, Recytyre als de gewesten vertegenwoordigd zijn. De ene werkgroep is de werkgroep IT, die inmiddels heeft gezorgd voor een betere gebruiksvriendelijkheid van de webapplicatie voor de inzamelaars en voorverwerkers. Er is ook een werkgroep tarificatie, op uitdrukkelijke vraag van FEBEM. Daar is beslist dat Recytyre een marktstudie zal laten uitvoeren door een onafhankelijk bureau om zo tot een objectivering van de vergoeding te komen. Naast mij zit de expert van OVAM, die u alle informatie kan geven of u kan antwoorden indien u nog details wilt weten.

Ik ben op de hoogte van het feit dat niet alle inzamelaars het addendum van Recytyre willen tekenen. Recytyre draagt in naam van de producenten en invoerders de wettelijke verantwoordelijkheid voor de inzameling en verwerking van afvalbanden. Voor de praktische organisatie heeft Recytyre ervoor gekozen om te werken met iedereen die akkoord gaat met de voorwaarden uit de modelovereenkomst en het addendum. Het is dus ook aan de inzamelaar om al dan niet akkoord te gaan. Recytyre voorziet ook in het addendum in de afschaffing van de vergoeding voor banden bestemd voor loopvlakvernieuwing vanaf 1 januari 2017. In de eerste versie van het addendum was deze afschaffing gepland voor alle types afvalbanden. Op uitdrukkelijke vraag van het Vlaamse Gewest en ook van  OVAM werd het addendum aangepast zodat de vergoeding voor loopvlakvernieuwing van personenwagenbanden ook na 1 januari 2017 behouden blijft.

De heer Sanctorum heeft het woord.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde (Groen)

Minister, het moet mij toch van het hart dat u er licht over gaat. U zegt dat er een aantal technische problemen zijn en dat u ermee bezig bent. Er loopt een evaluatie, en voor de rest is alles in orde.

De MBO is afgelopen sinds 31 december 2015. U zegt dat het intussen gewoon verder loopt. Er is een evaluatie bezig. Dat is allemaal goed, maar intussen is er wel geen MBO en – sorry – is het parlement in dezen gepasseerd. Het traject is vastgelegd voor milieubeleidsovereenkomsten. Er moet een startnota worden opgesteld. Het parlement wordt daarbij betrokken, maar in dezen worden wij bij niets betrokken. De MBO is afgelopen en toch blijft alles gewoon zijn gang gaan. Als dat tegenwoordig de manier van werken van de Vlaamse Regering is, wat mogen we dan nog verwachten? Dat is toch een desavouering van het Vlaams Parlement. Of vergis ik mij, collega’s? Collega Vandaele pleit voor vertrouwen in de Vlaamse Regering. Graag, maar dan met respect voor het Materialendecreet en VLAREMA. In dezen wordt dat niet gerespecteerd. Dat is toch wel het fundament van vertrouwen vanuit het parlement in de regering, dat is namelijk de decretale basis, en die wordt niet gerespecteerd. Ik til daar zwaar aan, en u gaat er heel licht over.

Ik moet niet dag in dag uit samenwerken met Recytyre. Ik heb gesproken met verschillende bedrijven uit die sector, en die zijn heel verbolgen. Het heeft vooral te maken met die monopoliepositie. Ik begrijp dat er een verschil is met bijvoorbeeld Recupel. Er wordt een afvalverwerker gezocht en er wordt samengewerkt met Recupel. Er wordt een contract gesloten vanuit een afvalintercommunale met een afvalverwerker. Het verschil met Recytyre is dat Recytyre het eigenlijk volledig onder controle heeft. Dat heeft ook te maken met het feit dat de ophaling van banden gratis zou moeten gebeuren. Nadien worden de Recytyre-operatoren vergoed vanuit het beheersorganisme.

Die monopoliepositie is in elk geval geen gezonde situatie, zoveel is duidelijk. Minister, ik pleit ervoor dat u toch eens met die bedrijven gaat samenzitten. Misschien hebt u dat al gedaan en ongetwijfeld heeft OVAM al contact gehad, maar ik denk dat het nuttig is dat de politiek ook eens contact opneemt met die bedrijven. Als 30 procent van de betrokken bedrijven weigert te ondertekenen, dan is er toch een probleem? Of zegt u: “We zullen wel zien? Er is niks aan de hand.” Ik denk dat er dan ook een politiek probleem is, en dan moet u in gang schieten.

Voor banden van personenwagens is er een wijziging in het addendum, maar het is niet voor alle banden. Voor vrachtwagens is er vanaf 2017 geen vergoeding meer, wat natuurlijk nog altijd hetzelfde probleem geeft voor die bedrijven die zich bezighouden met de loopvlakvernieuwing.

Minister, het probleem is niet opgelost. De regering en uzelf pleiten altijd voor duurzaam materialenbeheer, het vlaggenschip van het Vlaamse milieubeleid. U komt daar altijd op terug: “Wij zijn de grote recycleerders van de wereld.” Als dan de bedrijven die echt recycleren, benadeeld worden ten opzichte van die die het vermalen tot granulaat om in cement te gebruiken, dan schort er toch iets.

Minister, ik hoop dat u ook politieke actie onderneemt. Met alle respect voor de vertegenwoordiger van OVAM, maar iemand meebrengen naar de commissie, is goed, maar ik verwacht dat u ook actie onderneemt.

De heer Vandaele heeft het woord.

Het is goed om de sector van de bandenrecyclage eens tegen het licht te houden in het kader van de ladder van Lansink. Welke technieken zijn echt het beste en welke zijn minder goed? Het kan een indruk zijn, maar af en toe krijg je toch het gevoel dat een aantal mogelijkheden misschien minder worden benut. U noemde al loopvlakvernieuwing. Soms hebben we het gevoel dat er meer mogelijkheden zijn, ook in Vlaanderen, dan er momenteel worden uitgewerkt. Minister, ik weet niet of u dat gevoel deelt of niet.

Minister Schauvliege heeft het woord.

Collega Sanctorum, u blaast warm en koud tegelijk. Aan de ene kant zegt u dat het anders moet worden aangepakt en helemaal moet worden herzien, en aan de andere kant verwijt u ons dat er nog geen nieuwe MBO is en dat dat niet kan. Het is net omdat we alles tegen het licht aan het houden zijn en een grondige evaluatie aan het maken zijn, met die bedrijven en FEBEM samenzitten om na te gaan hoe we die bezorgdheden kunnen wegnemen, dat er vandaag nog geen MBO is. Wat is het nu? U vraagt dat we er werk van maken. We zijn ermee bezig, en dan zegt u dat het niet voldoende is. Die MBO komt er dus aan, inderdaad na de vervaldatum, maar dat komt omdat we het grondig bestuderen. Ik heb al verwezen naar de studie die op dit moment gebeurt. Ik heb ook verwezen naar de twee werkgroepen waar samen met de betrokken bedrijven, de betrokken diensten, OVAM en Recytyre wordt onderzocht hoe we in een nieuwe MBO een oplossing kunnen vinden.

De heer Sanctorum heeft het woord.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde (Groen)

Minister, een evaluatie maken als de MBO al is vervallen, lijkt me rijkelijk laat. Dat is mijn kritiek. Minister, u had er maar vroeger aan moeten beginnen. Dat is nogal evident. Maar goed, ik onthoud de positieve noot: er wordt aan een oplossing gewerkt. Dat is uw boodschap. Ik hoop inderdaad dat er een oplossing komt, maar vergeet niet dat er een bedrijf is dat mensen collectief ontslaat, vanwege de malaise in de bandensector. Ik hoop dat u politieke actie onderneemt vooraleer die mensen worden ontslagen.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.