U bent hier

De voorzitter

Mevrouw De Ridder heeft het woord.

Voorzitter, minister-president, geachte leden, het Saoedi-Arabische bedrijf ERS – daar zitten Saoedische families achter – kondigde gisteren aan maar liefst 3,7 miljard euro te willen investeren in de Antwerpse haven. Dat zou een wereldprimeur zijn, want zij plannen daar een waste-to-chemicalsfabriek, waarin ze door een vergassingsprocedé niet-recycleerbaar afval zouden willen omzetten in nieuwe grondstoffen voor de chemie. Op zich is dat dus uniek. Ze stellen daarbij dat ze naar Antwerpen zouden willen komen wegens de unieke logistieke ligging van Antwerpen – collega’s, laten we dat vooral zo houden –, maar ook wegens de sterke petrochemische cluster die zich daar in de loop der jaren heeft gevestigd, en ook wegens het feit dat er enorm veel hoogopgeleide arbeidskrachten aanwezig zijn, op bediende- of arbeidersniveau uiteraard.

Er zijn nog heel wat pijnpunten. Ik denk wel dat we met de voeten op de grond moeten blijven, want men moet nog naar concessieonderhandelingen gaan. Die onderhandelingen worden ook opgestart. Dat heeft de raad van bestuur van het Havenbedrijf maandag beslist. Daarnaast zijn er nog heel wat pijnpunten, die uiteraard moeten worden opgelost. Ik heb me laten vertellen dat de financiering nog niet volledig rond is. Laten we dus de vingers gekruist houden en hopen dat het tot een goede afloop komt, dat dit project, dat zo belangrijk is voor de Antwerpse haven, kan worden gerealiseerd.

Minister-president, ik heb vernomen dat Flanders Investment & Trade (F.I.T.) een aanzienlijke rol heeft gespeeld bij de voorbereiding, dat het ook mee heeft gefaciliteerd dat die interesse werd gewekt en dat die investering mogelijk naar Antwerpen zou komen. In welke mate en op welke manier zal de Vlaamse Regering, mocht men naar een positieve beslissing kunnen gaan, ook het verdere traject kunnen begeleiden, voor de verdere verankering van een dergelijke investering in Antwerpen?

De voorzitter

De heer Schiltz heeft het woord.

Minister-president, dit zijn heuglijke aankondigingen. Er is een bedrijf dat naar Antwerpen komt en ettelijke miljarden veil heeft om zich hier te komen vestigen. In de pers worden de troeven van Antwerpen met verve aangekaart.

Dat kunnen we natuurlijk alleen maar toejuichen. Opmerkelijk is dat dit bedrijf een concept lanceert dat thuishoort in een model dat we de circulaire economie kunnen noemen en waarbij afvalstoffen worden herwerkt tot nieuwe grondstoffen. Bovendien gebeurt dit in een korte keten: die nieuwe grondstof, ammoniak in dit geval, zou dan opnieuw in de haven kunnen worden gebruikt door de petrochemische sector, die ammoniak nodig heeft. Op die manier zou die sector zelfs zijn grondstoffen goedkoper kunnen inkopen. Het klinkt dus allemaal fantastisch.

Er blijkt wel dat dit een wat onbekend bedrijf is, en dat de financiering op zijn zachtst gezegd nog een beetje vaag is. Minister-president, u zult zich nog de Chinezen van Kris Peeters van enkele jaren geleden herinneren. We willen toch wel vermijden dat dit nu de Saoedi’s van Bart De Wever en Geert Bourgeois zullen worden. In dat licht juichen mijn fractie en ikzelf het concept uiteraard volledig toe, maar ik zou u toch willen vragen wat de concrete stand van zaken is. Welke zijn de volgende stappen die zullen worden gezet, zowel om dit soort activiteiten naar de haven van Antwerpen te brengen als om er in dit concrete geval voor te zorgen dat het niet gaat om ‘smoke and mirrors’, maar dat dit concrete economische investeringen in onze haven en ons land zijn?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Voorzitter, geachte leden, die persconferentie en aankondiging kwamen er niet zomaar, uit de losse pols. Er is aan die publieke intentieverklaring anderhalf jaar intens en discreet onderhandelen voorafgegaan. Mijn agentschap F.I.T. heeft daar inderdaad een zeer grote rol in gespeeld, samen met het Havenbedrijf. Die hebben in tandem zeer goed werk geleverd. Ze hebben ook een voorafgaande studie laten uitvoeren door de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO). Het is een bestaande techniek, die tot nu toe alleen nog maar op kleine schaal is toegepast. Er moest worden onderzocht of dit daadwerkelijk een model is dat kan worden gebruikt op dergelijke grote schaal. De VITO heeft geconcludeerd dat dit inderdaad een model is dat kan worden gebruikt, waarbij die circulaire techniek kan worden toegepast.

Er is tevens overleg gevoerd op mijn kabinet. Dit heeft finaal tot een offerteaanvraag geleid. Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen heeft een publieke tender uitgeschreven. Alle ingediende offertes zijn met elkaar vergeleken. Die afweging heeft betrekking op de investeringen en het tewerkstellingspotentieel. Dit heeft vervolgens geleid tot een publieke intentieverklaring.

Dit is een belangrijke stap. Dit betekent echter niet dat alles al rond is. Ik kan niet voorspellen of dit nu echt tot die vestiging zal leiden. We zijn echter niet over één nacht ijs gegaan. Er zijn veel voorbereidende besprekingen gevoerd. Er zijn veel studies uitgevoerd. Er zullen er trouwens nog volgen, onder meer met betrekking tot de vergunningen en de financiering. De VITO zal nog bijkomende studies over het productieproces zelf verrichten. Verder zullen allicht nog vragen aan de Vlaamse overheid worden gesteld. Ik denk dan aan opleidingen. Er zouden immers vooral laaggeschoolden in dienst kunnen worden genomen.

Al deze zaken moeten nog worden geconcretiseerd. Ik wil echter vermelden dat het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen en F.I.T. dit op een zeer professionele wijze hebben benaderd. Er is een dossier opgebouwd. Ik hoop uit de grond van mijn hart dat het ook lukt.

Zoals de vraagstellers al hebben vermeld, gaat het om een belangrijke investering van 3,7 miljard euro. Dat is een grotere investering dan het totaal van de jaarlijkse buitenlandse investeringen gedurende de afgelopen jaren. De voorbije jaren ging het steeds om ongeveer 2 miljard euro. Nu gaat het om 3,7 miljard euro, om de tewerkstelling van ongeveer 900 voltijdse equivalenten, om een nieuwe techniek en om een versterking van de chemische cluster met de korte keten. We zullen al het mogelijke doen om ervoor te zorgen dat dit slaagt. Het gaat echter om een privéproject. Bij dergelijke investeringen komt zeer veel kijken.

Dit is in elk geval geen losse flodder. Er is geen ideetje gelanceerd om nadien snel een persconferentie te geven. F.I.T. zal zijn rol als facilitator, coördinator en trajectbegeleider blijven vervullen. F.I.T. en het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen hebben ernstig werk geleverd. Ik hoop dat die investering er ook daadwerkelijk komt.

Minister-president, ik dank u uiteraard voor uw antwoord. Ik denk, voor alle duidelijkheid, dat iedereen hier met de grootste omzichtigheid naar kijkt. We zijn zeer positief, maar we beseffen ook dat we aan het begin van de onderhandelingen over de concessie en de financiering staan.

We kunnen enkel hopen dat de plannen bewaarheid zullen worden en dat deze investering van 3,7 miljard euro naar Antwerpen zal gaan. Ik heb het even opgesnord. Vorig jaar hebben 184 buitenlandse investeerders in totaal 2,7 miljard euro geïnvesteerd. Nu zouden we daar met een enkele investeerder 1 miljard euro bovenop doen. Belangrijker nog is dat op die manier ook 900 arbeidsplaatsen zouden worden gecreëerd.

Hoewel u dit al deels hebt aangekondigd, wil ik toch nog een bijkomende vraag stellen. U bent bereid dit pad verder te volgen en tijdens het traject faciliterend op te treden. Ik denk dan aan opleidingen en aan samenwerking met betrekking tot de arbeidsmarkt. We kunnen op innovatieve wijze nagaan wat mogelijk is. De investeerders moeten voelen dat ze welkom zijn en dat we dergelijke beslissingen toejuichen.

Minister-president, u bent, net zoals wij allemaal, enthousiast. Er is echter een mooi Vlaams gezegde dat luidt als volgt: “If it sounds too good to be true, it usually is.” Als het er te mooi uitziet, is dat vaak ook zo. Op dat vlak hebt u ons echter gerustgesteld. Er is niet over één nacht ijs gegaan. Uzelf, het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen en F.I.T. hebben hun huiswerk gemaakt. Ik hoop dat dit huiswerk ook grondig is gemaakt.

We zullen dit project uiteraard toejuichen. Ik hoop dat er nog veel soortgelijke projecten naar Antwerpen zullen komen. In afwachting wil ik u echter vragen een oogje in het zeil te houden en tijdig over de stand van zaken te rapporteren indien er nieuwe ontwikkelingen zijn. We zullen de Vlaamse Regering hierover uiteraard te gepasten tijde ondervragen.

De voorzitter

De heer Rzoska heeft het woord.

Voorzitter, ik wil me in eerste instantie bij de twee vraagstellers aansluiten. Er is daarnet al naar de techniek verwezen. Ik vind het positief dat iemand dergelijke bedragen wil investeren om aan een korte keten te werken. Hierdoor wordt afval eigenlijk een nieuwe grondstof die door andere bedrijven in de Antwerpse haven kan worden gebruikt. Met dat onderdeel heb ik dan ook geen enkel probleem.

De vragen rond de financiering had ik ook. In de pers lezen we dat er 20 procent kapitaal is, men moet nog op zoek naar 80 procent.

Ik heb nog een bijkomende vraag. Ik weet dat F.I.T. mee aan tafel zit. F.I.T. onderzoekt heel wat elementen van de investeerders. Wordt het volledige onderzoek gevoerd nu het traject wordt opgestart? Daar is wat onduidelijkheid over. Het bedrijf ERS bestaat sinds 2012, wie zit daar achter? Wat zijn de linken van de investeerders met een regime waar we bedenkingen bij kunnen hebben? Wordt dat meegenomen in het traject?

De voorzitter

Mevrouw Bastiaens heeft het woord.

Mevrouw Caroline Bastiaens (CD&V)

Ik sluit me uiteraard aan bij de appreciatie van het goede nieuws voor Antwerpen, maar ook voor heel Vlaanderen in de afgelopen dagen. U hebt inderdaad aangegeven, minister-president, dat deze bekendmaking niet uit de lucht is komen vallen, dat het Havenbedrijf, ondersteund door F.I.T., hier al een grondig onderzoek over heeft gevoerd. U hebt ook gezegd dat we er nog niet zijn, dat er nog heel wat stappen moeten worden gezet, dat F.I.T. daar een rol in kan spelen. Als we er samen van overtuigd zijn dat dit mogelijk een positief verhaal is, zouden we nog verder moeten gaan.

Minister-president, bent u bereid een soort taskforce op te richten waar niet alleen F.I.T. maar ook andere instanties bij betrokken zijn om die stappen te doorlopen en te onderzoeken of we tot een duurzaam initiatief kunnen komen dat positief is voor alle betrokkenen?

Minister-president Geert Bourgeois

Mijnheer Rzoska, als er hier investeringen en werkgelegenheid komen, moeten onze wetten worden gerespecteerd. Investeringen uit Zuid-China of India of waar dan ook worden niet nagetrokken. Er wordt hen gezegd in welke context hier wordt gewerkt binnen onze systemen, wetten, fiscale regels en arbeidsrecht. Dat lijkt me het belangrijkste in dit dossier.

Mevrouw Bastiaens, voor mij moet er geen taskforce komen. Ik herhaal dat F.I.T. en het Havenbedrijf als een perfecte tandem hebben samengewerkt, al is dat heel discreet gebeurd. We hebben de lippen op elkaar gehouden; ikzelf deed dat tot na de persconferentie. Toen de zaken op de raad van bestuur kwamen, is een en ander naar buiten gekomen. Het zal zeker nodig zijn er andere entiteiten en departementen bij te betrekken. We zullen dan zien of er een taskforce aan te pas moet komen. Als er belangrijke deelaspecten aan bod komen, met betrekking tot opleiding of onderzoek bijvoorbeeld, zal dit rechtstreeks worden gevraagd aan de entiteiten. Zonder taskforce is dit nu ook al gebeurd. De VITO heeft al onderzoekswerk gedaan en zal dat nog doen. We zullen kijken wat nodig is. Ik denk niet dat we hiervoor direct een zware structuur moeten oprichten.

Minister-president, u bent er niet meer op teruggekomen, ik neem aan dat u de faciliterende maatregelen meeneemt vanaf het moment dat de investering wordt aangekondigd. Ik neem aan dat de Vlaamse Regering gaat kijken waar arbeidsmarktgewijs ondersteund kan worden.

Zoals ik al zei, collega’s: voeten op de grond. Er is nog een heel tracé te doorlopen. We beseffen dat goed. Ik dacht, mijnheer Schiltz, dat voor liberalen gold: ‘optimism is a moral duty’. (Gelach bij Open Vld)

Ik zou u willen oproepen om dat hier ook vandaag aan de dag te leggen. (Opmerkingen van de heer Bart Somers)

Ik herinner mij dat heel goed.

Ik denk dat we met z’n allen moeten proberen om zulke investeerders aan te trekken, gerust te stellen en maximaal te faciliteren. Het gaat om negenhonderd arbeidsplaatsen. Dat mogen we met z’n allen gerust toejuichen en omarmen.

Mevrouw De Ridder, ik ben zeker een optimist, maar het is niet omdat ik als optimist het ravijn induik, dat ik denk dat ik vleugels ga krijgen. Zo nuchter ben ik als liberaal ook.

Minister-president, collega’s, een taskforce of niet, er moet arbeidsmarktbeleid op maat komen. Een bedrijf dat een concept van circulaire economie lanceert in de haven, dat moeten we echt ter harte nemen. Ik hoop dat het dit bedrijf wordt. Als het dit bedrijf niet wordt, dan moeten we naar een ander op zoek.

Het kan interessant zijn voor onze regio om in de circulaire economie meer het voortouw te nemen en om ervoor te zorgen dat onze wetenschappelijke instellingen en innovatieve overheidsinstrumenten worden ingeschakeld om dit soort van economische activiteit naar ons land te halen. Uiteraard zal ik daarrond de komende maanden initiatieven nemen. (Applaus bij Open Vld)

De voorzitter

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.