U bent hier

De voorzitter

De heer Verfaillie heeft het woord.

Jan Verfaillie

Voorzitter, om de vrouwen wat meer spreektijd te gunnen, zal ik het kort houden. Het gaat hier trouwens om een vrouw, om federaal minister van Binnenlandse Zaken Milquet. Het is dus niet zo eenvoudig om het kort te houden.

We hebben in de commissie en tijdens plenaire zittingen al verschillende keren een debat over de nieuwe stemcomputers gevoerd. De federale overheid zou 20 procent van de kostprijs, 15 miljoen euro, op zich nemen. Minister Milquet zou hiervoor in de nodige budgetten willen voorzien. Blijkbaar is dat bedrag niet rechtstreeks in de begroting opgenomen. Het staat ergens in een verzamelpost van 169 miljoen euro. Daar zou dan 15 miljoen euro uit kunnen worden geput. Federaal vicepremier Vande Lanotte heeft op een of ander moment verklaard dat hij er geen voorstander van is dat bedrag van 15 miljoen euro vrij te maken. Hij opteert ervoor bij de komende gemeenteraads- en provincieraadsverkiezingen opnieuw veralgemeend met potlood en papier te stemmen.

Minister, bent u hiervan op de hoogte? Hebt u tijdens de vergaderingen van het kernkabinet, waarin de partij van minister Vande Lanotte ook is vertegenwoordigd, signalen dienaangaande ontvangen? Deze ochtend heeft het kernkabinet blijkbaar vergaderd. Hebt u signalen ontvangen dat de Federale Regering dat bedrag van 15 miljoen euro toch zou vrijmaken?

De voorzitter

De heer Gysbrechts heeft het woord.

Peter Gysbrechts

Voorzitter, op 9 december 2011 heeft de Vlaamse Regering beslist om nieuwe stemcomputers aan te kopen. Er waren toen nog een paar onduidelijkheden, onder meer met betrekking tot de betaling van 20 procent van de aankoopprijs door de Federale Regering. Blijkbaar zijn er momenteel wat onenigheden binnen de Federale Regering over de naleving van deze overeenkomst.

Minister, ik heb een concrete vraag. Blijft de voltallige Vlaamse Regering aandringen op de honorering van de overeenkomst met de Federale Regering over de verdeling van de kosten van de aankoop van de nieuwe stemcomputers?

De voorzitter

De heer Dehandschutter heeft het woord.

Lieven Dehandschutter

Voorzitter, we hebben het in de commissie Binnenlands Bestuur en tijdens plenaire vergaderingen al herhaaldelijk over het veralgemeend elektronisch stemmen in Vlaanderen gehad. Dat is een lang en moeizaam proces geweest. De minister heeft verklaard dat tijdens de regeerperiode van de vorige Federale Regering veel kostbare tijd is verloren gegaan. Dit blijkt ons nu zuur op te breken. De N-VA was van mening dat het om beslist beleid ging en dat de beslissing over de invoering van het elektronisch stemmen wel zou worden uitgevoerd. De minister heeft ons in december 2011 verblijd met de mededeling dat het in 70 tot 75 procent van Vlaanderen mogelijk zou zijn elektronisch te stemmen.

We stellen nu vast dat er onwil, onduidelijkheid en onenigheid is bij de federale overheid. Zeer verrassend is dat er volgens federaal minister Vande Lanotte onduidelijkheid is over het bedrag. Gaat het over 8, 10 of 16 miljoen euro die de federale overheid zou moeten bijpassen? Minister, welke scenario’s zijn realistisch en wat is de timing daarvan? Sommigen zeggen dat de deadline van 1 januari al verstreken is, anderen hebben het over 16 januari.

De voorzitter

Minister Bourgeois heeft het woord.

Minister Geert Bourgeois

Iedereen kent de voorgeschiedenis, die heel moeilijk is geweest. Er is veel tijd verloren op het federale niveau, maar uiteindelijk waren we vorig jaar tot een resultaat gekomen met voldoende garanties voor het prototype. U kent de beslissing die de Vlaamse Regering heeft genomen op 9 december om over te gaan tot het digitaal stemmen voor bijna 75 procent van de bevolking, en voor alle gemeenten en steden die dat voorheen al deden, aangevuld met alle steden en gemeenten boven de 25.000 inwoners.

Deze beslissing was vrij laat, maar we konden ze niet vroeger nemen door de verloren tijd. In de beslissing was begrepen dat je voor het einde van vorig jaar de bestelbon moest kunnen tekenen om die computers geleverd te krijgen bij de gemeentebesturen op 30 juni 2012.

Die tijd is ondertussen verstreken. Er is contact genomen met de leverancier. Er is gekeken naar het kritische pad dat nog overblijft. Als uiterlijk maandag aanstaande een bestelbon wordt getekend, kan er nog op 16 juli worden geleverd. Dat is niet ideaal want in volle vakantieperiode, en het zal moeilijkheden geven omdat die gemeentebesturen, die dan nog met vakantie zijn, de computers moeten testen en de mensen moeten instrueren enzovoort. Maar we denken dat dit nog haalbaar is. Halen we die termijn niet, dan is volgens mij de zaak verloren.

Wat heb ik ondernomen en wat is de houding van de regering? Op 9 december hebben we beslist. We hadden een voortraject. Ik heb met federaal minister Turtelboom en Brussels minister-president Picqué een gezamenlijke persconferentie gegeven. Toen was er geen wolkje aan de lucht. Er was ook voldoende budget.

Ook op 9 december heb ik federaal minister Milquet aangeschreven om die beslissing mee te delen. We vroegen om snel een federale beslissing te nemen. Ik heb nog geen antwoord op die brief ontvangen. Ik heb mevrouw Milquet aangesproken op de herdenkingsplechtigheid van 20 december in Luik. Ze heeft beloofd om dit ter harte te nemen. Vorig weekend heb ik die zaak opnieuw aangekaart bij een vicepremier en gezegd dat er uiterlijk deze week een beslissing moet vallen.

Deze morgen hebben we met het kernkabinet vergaderd en beslist om een brief te bezorgen aan premier Di Rupo, ondertekend door de minister-president en mezelf. Dat is nu gebeurd. We wijzen op de aangegane engagementen van het samenwerkingsakkoord. We vragen om uiterlijk vrijdag te beslissen, zodat er maandag een bestelbon kan vertrekken.

Informeel verneem ik dat het federale kernkabinet vandaag vergaderd heeft en beslist heeft dat vrijdag de knoop wordt doorgehakt. Ik vertel u het scenario. Dit is een erg kritisch tijdspad. Ik voeg er ook aan toe dat, als er maandag geen bestelbon vertrekt, het overal potlood en papier zal zijn. Zo simpel is dat. Van het oude systeem zegt mijn agentschap dat het niet kan verzekeren dat het correct verloopt, met alle nodige garanties die vereist zijn om verkiezingen goed te laten verlopen.

Er zijn geen diskettes meer voor, maar die kunnen eventueel nog worden besteld. Er zijn er 10.000 nodig. Het gaat over verkiezingen voor 308 gemeenten met ongeveer 30.000 kiezers. Dat is veel complexer en met veel meer kandidaten en lijsten dan de federale verkiezingen. Die diskettes moeten worden besteld. De vorige keer hebben dertig mensen van het agentschap ze handmatig van codes voorzien, bijna een week lang, dag en nacht. Als ze dat nu moeten doen, is dat niet haalbaar, zeggen ze. HP-Belgacom, dat de software geeft voor het verwerken van al die resultaten, zegt dat dat niet meer kan gebeuren. Ze kunnen geen garantie geven dat het in 2012 correct kan gebeuren, en dan heb ik het nog niet over de bijkomende kosten.

Dat is dus de situatie: de bal ligt in het federale kamp. Er moet deze week beslist worden, zo niet is er geen zekerheid meer en kunnen wij niet meer digitaal stemmen. Dan moet er in heel Vlaanderen opnieuw met potlood en papier worden gestemd.

Jan Verfaillie

Minister, ik dank u voor het antwoord. Wij kijken reikhalzend uit naar de beslissing van de Federale Regering van aanstaande vrijdag. Als ik u goed begrepen heb, hebt u geen signalen ontvangen van uw coalitiepartner sp.a dat minister Vande Lanotte daaromtrent problemen zou maken binnen het federale kernkabinet.

Ik zou van u nog willen weten of er ook boeteclausules zijn. Die firma heeft nu de opdracht binnengehaald. Stel dat er nu geen bestelling zou gebeuren, wat zijn dan de financiële consequenties voor de Vlaamse en/of federale overheid dienaangaande?

Wat de oude stemcomputers betreft, heeft mijn gemeentelijke administratie mij verzekerd dat in geval van uiterste nood en met extreme inspanningen van uw administratie, we misschien in staat moeten zijn om de computers toch nog één keer te gebruiken. Maar dat moet dan in het voorjaar allemaal grondig getest worden.

Peter Gysbrechts

Minister, ik heb u niet duidelijk horen zeggen dat de voltallige Vlaamse Regering blijft aandringen op het naleven van de overeenkomst.

Terugkeren naar potlood en papier zou indruisen tegen alles waar Vlaanderen voor staat: innovatie, administratieve vereenvoudiging. Daar ben ik een beetje bang voor.

27,2 procent van onze steden en gemeenten komt nog altijd niet toe aan stemcomputers, zelfs in de huidige situatie. Op het gebied van efficiëntie lijkt mij dat niet het beste. De regering heeft gekozen voor de gemeenten vanaf 25.000 inwoners plus alle gemeenten die het vroeger al deden. Ik denk dat ook heel wat gemeenten met pakweg 20.000 inwoners serieus in de problemen zouden komen indien zij nog eens met potlood en papier zouden moeten stemmen. Ik denk dat we daar een beetje tekortschieten wat efficiëntie betreft.

Lieven Dehandschutter

Minister, ik dank u voor uw duidelijke antwoord.

De minister en de Vlaamse Regering hebben snel en efficiënt opgetreden en hebben alles gedaan wat van hen in de gegeven omstandigheden verwacht wordt. De verantwoordelijkheid ligt nu zeer duidelijk bij de Federale Regering. Ik hoop dat alle fracties in dit parlement die ook tot de federale meerderheid behoren, er bij hun partijgenoten zullen op aandringen dat wat hier unaniem naar voren is gekomen en door alle fracties is benadrukt, ook wordt uitgevoerd.

Zowel bij de gemeenteadministraties, bij de bevolking als bij de mensen die bij het kiesgebeuren betrokken worden, zou het onbegrijpelijk overkomen dat wij in de hele evolutie naar elektronisch stemmen nu een stap terug zouden zetten. Ik denk dat we dat als politici niet uitgelegd krijgen en dat men ons collectief een brevet van onbekwaamheid zou geven.

De voorzitter

De heer Van Hauthem heeft het woord.

Joris Van Hauthem

Minister, wij waren aangenaam verrast door de grote test die heeft plaatsgevonden. Wij hadden in het verleden nogal wat reserves bij het elektronisch stemmen, precies omdat er geen controle was van de stemming en er geen outprint was. Dat is nu wel het geval. Wat ons betreft, is dat bezwaar dus al lang weggevallen met dit systeem.

De heren Verfaillie en Gysbrechts doen nu alsof zij geen vicepremier hebben in de Federale Regering. Op den duur is het nog uw fout, minister, dat de Federale Regering talmt om te beslissen of terugkomt op een aantal engagementen. (Opmerkingen van de heer Jan Verfaillie)

Mijnheer Verfaillie, vraag het aan Steven Vanackere. Mijnheer Gysbrechts, vraag het aan de heer Van Quickenborne. Zij zullen u wellicht alle uitleg kunnen geven.

De voorzitter

De heer De Loor heeft het woord.

Minister, het heeft geen zin om de zaak hier op de spits te drijven. Het dossier van het elektronisch stemmen heeft al een heel hindernissenparcours achter de rug. Laatst was er nog het stemexperiment, dat een positieve evaluatie heeft gekregen.

Iedereen in dit halfrond is er voorstander van dat we naar veralgemeend elektronisch stemmen gaan. Ik heb begrepen dat het door de besparingsoperatie niet van een leien dakje loopt. De federale provisie waaruit de middelen zouden kunnen komen, is geblokkeerd door de Europese Commissie.

Ik zou het ook betreuren als we zouden terugkeren naar veralgemeend stemmen met potlood en papier. Om het kind niet met het badwater weg te gooien, zullen we creatief moeten zijn. Minister, hebt u een plan B, zodat we het elektronisch stemmen toch zeker kunnen behouden in de plaatsen waar het vroeger al gebeurde? Zo niet, stel ik voor dat we in de commissie voldoende creativiteit aan de dag leggen om samen een voorstel uit te werken.

De voorzitter

De heer Reekmans heeft het woord.

Peter Reekmans

Hierover wordt al maanden gepalaverd in het parlement, met talloze vragen om uitleg ook in de commissie. Het is al enkele keren op de federale ministerraad gekomen. Het gaat over een bedrag van 50 miljoen euro, waarvan 20 procent of 10 miljoen euro door de federale overheid moet worden betaald. Daarover moet de Federale Regering blijkbaar ministerraad na ministerraad debatteren. Amper enkele maanden geleden, voor de organisatie van de verkiezingen in Congo, werd op één ministerraad op een vrijdag 20 miljoen euro gegeven. Misschien moeten we materiaal in Congo gaan lenen? Als daarvoor wel geld is, maar voor de organisatie van verkiezingen in eigen land niet, waarmee zijn we dan bezig en waarover zijn we in godsnaam aan het debatteren?

Voorzitter, hier staan steeds mensen uit twee partijen die federaal in de regering zitten. Praat eens in uw eigen partij in plaats van hier in dit parlement! Ik mag er toch van uitgaan dat u praat met uw partijgenoten die daar mee de beslissingen kunnen nemen, of niet?

Minister Geert Bourgeois

Mijnheer Gysbrechts, uit mijn antwoord blijkt toch duidelijk dat de voltallige Vlaamse Regering achter deze beslissing staat. Zoals dat hoort, hebben we op 9 december collegiaal in consensus onze beslissing genomen. Vanmorgen tijdens de vergadering van het kernkabinet is die beslissing nog eens bevestigd. We hebben beslist dat de minister-president en ik vandaag nog de brief bezorgen aan premier Di Rupo. Dat is ook gebeurd. Het engagement is trouwens nog genomen door de vorige Vlaamse Regering.

Ook de federale overheid heeft zich geëngageerd, collega’s. De federale wet van 1994 zegt ten eerste dat als gemeenten de computers kopen, de federale overheid instaat voor 20 procent. Ten tweede is er een samenwerkingsakkoord. Ik weet wel dat er budgettaire problemen zijn; die zijn er ook bij ons. Het hele project is moeizaam verlopen, mijnheer De Loor. Maar het is gebeurd tot en met de prototypes en de tests. Er zijn ook persconferenties over gegeven. Dan verwacht ik dat de engagementen worden nagekomen. Het is ook een zaak van rechtszekerheid. Het zijn moeilijke tijden, maar deze beslissingen zijn genomen. Nu moet er worden beslist. Zo niet wordt het potlood en papier.

Is er een plan B? Wij hebben niet gepalaverd. We hebben hard gewerkt. Het agentschap heeft gewerkt en samengewerkt met alle actoren. Het agentschap zegt mij dat het geen zekerheid kan geven dat de verkiezingen op 14 oktober correct verlopen met het oude systeem. Daarvoor is er een hele argumentatie, veel te lang om in het korte bestek van deze actuele vraag te geven. Ik kan dat heel uitvoerig doen, er zijn multiple redenen voor. Ik heb er een aantal gegeven.

Mijnheer Verfaillie, u suggereert om her en der een gemeente die denkt dat haar computers het nog zullen doen, daarmee te laten werken. Daar ga ik niet in mee. Wij moeten software hebben. HP-Belgacom, die die moet aanleveren, stelt vandaag in een mail dat ze niet meer kunnen garanderen dat ze die software tijdig kunnen ontwikkelen. Bovendien is die apparatuur tot op de draad versleten. Je zult van bepaalde pc’s van twee één moeten maken. Er zijn geen robots meer om de diskettes te coderen, dat moet dus handmatig gebeuren. Dat is niet meer van deze tijd. Dan kun je heel mijn agentschap weken dag en nacht mobiliseren, met dan nog geen zekerheid.

Elke verkiezing is een essentieel onderdeel van de democratie, ook lokale verkiezingen. Ik garandeer geen verkiezingen waarvan mijn agentschap in alle objectiviteit zegt dat ze niet kunnen garanderen dat ze correct verlopen. De gevolgen zijn jammer genoeg wat ze zijn. Als we stemmen met potlood en papier, stappen we af van dit systeem waarmee ongeveer de helft van de gemeenten nu al vertrouwd is. Het is een zeer betrouwbaar systeem, zoals de heer Van Hauthem zegt. Het geeft een uitprint van je stem en laat toe om achteraf te controleren. Uit democratisch oogpunt biedt het alle zekerheden.

Het werkt ook sneller en veiliger. Je kunt er geen enkele vorm van fraude mee hebben, bijvoorbeeld bij het tellen van naamstemmen bij gemeenteraadsverkiezingen.

Als we naar potlood en papier gaan, dan moeten er veel meer bureaus worden ingericht, veel meer mensen worden gemobiliseerd en kennen we de resultaten veel later. In grote steden zoals Antwerpen zal je misschien rond middernacht het resultaat van elke partij kennen, maar de kandidaten zullen niet weten of zij verkozen zijn. Dat zal veel later geweten zijn.

Het zal de enige manier zijn om met zekerheid de verkiezingen te organiseren. Ik doe er alles aan, samen met de hele regering, om de federale overheid ertoe te bewegen de enige juiste beslissing te nemen die moet worden genomen. Vrijdag ten laatste moet dit op de federale ministerraad worden beslist.

Jan Verfaillie

Minister, ik dank u voor uw antwoord.

De houding van CD&V is altijd zeer duidelijk geweest. Ik ben ervan overtuigd dat na het schrijven van de minister-president, medeondertekend door u, de Federale Regering vrijdag aanstaande een correcte en goede beslissing zal nemen.

Peter Gysbrechts

Minister, u zegt dat de voltallige Vlaamse Regering erachter staat en dat de brieven verstuurd zijn. Wil dat zeggen dat de volledige Vlaamse meerderheid erachter staat? Als dat zo is, dan vond ik de tussenkomst van de heer De Loor zeer eigenaardig.

Lieven Dehandschutter

Voorzitter, minister, ik dank u voor de aanvullende informatie.

Minister, u hebt gelijk wanneer u zegt dat u geen risico’s zult nemen. Er komt heel wat kijken bij de organisatie van verkiezingen. Men mag niet improviseren. Dat zou geen goede zaak zijn. Men moet zekerheid hebben. Uit mijn informatie – andere dan die van de heer Verfaillie – blijkt dat in onze regio de operationaliteit van de apparatuur niet optimaal is. Reserveonderdelen en reservetoestellen zijn al helemaal niet meer aan de orde.

Ik hoop dat de Federale Regering wijs zal beslissen en dat de gierigheid de wijsheid niet zal bedriegen. Als men nu gaat investeren in opnieuw stemmen met potlood en papier en in 2014 toch elektronisch gaat stemmen, dan investeert men tweemaal en zal men veel meer hebben uitgegeven.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

van Yamila Idrissi aan minister Ingrid Lieten
165 (2011-2012)
Regeling van de werkzaamheden

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.