U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Moerman heeft het woord.

Fientje Moerman

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister-president, ik wil eerst even de feiten op een rij zetten. In november vorig jaar heeft het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) en aanvraag ingediend om veldproeven te mogen doen met populieren met een gewijzigde houtsamenstelling, die ze beter geschikt maken om op een duurzame wijze bio-ethanol te produceren.

De volledige bij KB voorziene procedure is gevolgd, de adviesraad voor bioveiligheid geeft een positief advies en minister Crevits gaf op 15 mei, zoals gevraagd, een positief advies. Toch valt op 26 mei een brief in de bus van de twee federale PS-ministers Magnette en Onkelinx, waarin die veldproef wordt geweigerd.

Mijnheer de minister-president, ik vraag u om dit volgende week te agenderen op het eerstvolgende overlegcomité van de regeringen, en wel om twee redenen. De eerste is dat de beslissing van die twee ministers zowel juridisch, wetenschappelijk als beleidsmatig betwistbaar en aanvechtbaar is. De tweede is dat de handhaving van een dergelijke beslissing een zware klap is voor het biotech-beleid in Vlaanderen, maar op termijn ook voor de strategische opties die we hebben genomen met het Vlaamse onderzoeks- en innovatiebeleid.

Ik verklaar me nader. Het is juridisch aanvechtbaar omdat de weigering van de twee ministers op drie gronden is gebaseerd. Ten eerste zeggen ze dat er een specifiek onderzoeksprotocol naar de milieurisico's van bomen ontbreekt. Een dergelijk protocol wordt echter in de procedure niet vereist. Je kunt op het einde van de procedure het ontbreken van een document niet gebruiken als argument voor een weigering. Dat is een aanfluiting van de rechtszekerheid. Dan had dat een van de elementen moeten zijn in de ontvankelijkheid.

Ten tweede zeggen ze dat er in de bomen een antibioticumresistentiemerker zit die verboden is. Ook dat klopt niet, juridisch niet en wetenschappelijk niet. Juridisch niet omdat het noch naar de Europese, noch naar de Belgische wetgeving correct is. Alleen degene die een gevaar inhouden voor de gezondheid van mens en milieu zijn verboden. Er is een rapport met een oplijsting van het ggo-panel van de Europese voedselautoriteit, waarin de bepaalde merker, hpt of hph, als onschadelijke wordt bestempeld. Meer nog, hij wordt grootschalig gebruikt op de wereldmarkt. Het klopt dus niet wat ze zeggen, ook niet wetenschappelijk.

Ten derde worden de publiekscommentaren als argument aangehaald. Ze zeggen dat het publiek tegen de agrobrandstoffen is. Maar daar ging het niet over. De publieksconsultatie ging over de milieurisico's voor de menselijke gezondheid en voor het milieu, niet over agrobrandstoffen. Gezien de discussie over de wereldwijde voedselcrisis en de eventuele rol van biobrandstoffen daarin, is het genoeg dat iemand het woord agrobrandstoffen uitspreekt, en sommige politici kruipen als honden terug in hun hok.

Het zou nochtans van politieke moed getuigen om te zeggen dat dit een essentieel onderzoek is, omdat het over biobrandstof van de tweede generatie gaat, die niet concurrentieel is met voedselproductie. Ik heb tot nader order nog geen pasta gegeten van populierenbast. Het wordt overigens ook geteeld op een andere soort grond.

Bovendien is het VIB een van onze paradepaardjes in het biotechonderzoek. We hebben in Vlaanderen van groene technologie een van onze onderzoeksspeerpunten gemaakt. In Wallonië heeft men dat niet gedaan. Daar heeft men voor de rode biotech gekozen, die geaxeerd is op menselijke gezondheid. Wat denkt u dat er zou gebeuren indien een Vlaamse minister in de federale regering zou beslissen dat er geen onderzoek meer wordt gedaan naar menselijke gentherapie? Het kot zou te klein zijn. Dit kan dus niet, mijnheer de minister-president.

Ik geef u nog een aantal cijfers. Het VIB krijgt van de Vlaamse belastingbetalers 38.104.000 euro per jaar. De totale onderzoeksmiddelen bedragen het dubbele. Het VIB omvat 65 onderzoeksgroepen met 1100 onderzoekers. 4 van de 25 toponderzoekers in de wereld zitten hier in Vlaanderen. Als er vandaag op het vlak van plantenbiotech in de wereld vooruitgang is geboekt, dan is dat integraal terug te brengen op het werk van drie Vlaamse professoren: Schell, Van Montagu en Fiers. Het zou toch godgeklaagd zijn mochten wij dit onderzoek verliezen.

De onderzoekers van het VIB hebben 40 verschillende nationaliteiten. Als een van de Verenigde Staten morgen meer geld geeft voor dat onderzoek, denk ik dat ons onderzoek op termijn bedreigd is. Een bepaalde onderzoeksgroep heeft zijn planten en veldproeven inderdaad al overgebracht naar de VS.

Mijnheer de minister-president, kaart dit volgende week alstublieft eens aan op het Overlegcomité, en probeer die beslissing ongedaan te maken. Beroep is immers niet mogelijk, en we weten allemaal hoe lang een procedure bij de Raad van State duurt. Eer zo'n procedure rond is, zitten alle onderzoekers al lang elders in de wereld.

De voorzitter

Minister-president Peeters heeft het woord.

Minister-president Kris Peeters

Mevrouw Moerman, ik betreur ten zeerste dat federale ministers een negatief oordeel hebben geveld over dit dossier. U hebt terecht gesteld dat biotech in het kader van planten voor ons van zeer groot belang. Het is zeer belangrijk dat we daar verder onderzoek in kunnen voeren. Bovendien zijn alle adviezen ter zake positief. Het is dan ook zeer betreurenswaardig dat het federale niveau toch beslist om dat negatief te beoordelen. U hebt daar absoluut een punt. Ik treed u daar volledig in bij.

Dit is nog eens een voorbeeld van hoe het federale niveau niet moet werken. Ik vind het niet verantwoord dat de federale ministers op basis van een drietal elementen, die u zelf ook hebt aangehaald, een negatief advies geven in een goed onderbouwd dossier. We kunnen niet duidelijk genoeg zijn: dit moet bijgestuurd worden.

Ik heb vandaag al contact gehad met de federale overheid om heel duidelijk te zeggen dat deze beslissing, hetzij in het Overlegcomité, hetzij op een andere manier, moet worden bijgestuurd. Ik zal er alles aan doen om dat ook zo snel mogelijk bij te sturen.

Eén argument dat men aanhaalt, is dat de evaluatie van de impact op de fauna en de flora niet aanwezig is. U hebt zelf al terecht opgemerkt dat dit geen vereiste was voor de toelatingsvoorwaarden.

Volgens wetenschappers is dat echter geen probleem. Als dat de bijkomende vraag is, dan kunnen we dat oplossen. Dat was oorspronkelijk echter niet gepland.

De boodschap aan de premier en aan een aantal andere mensen is heel duidelijk overgebracht. Dit is een probleem waar we indien nodig opnieuw een groot discussiepunt van maken. Dit moet en zal worden bijgestuurd. Ik zal er alles aan doen om dat zo snel mogelijk voor elkaar te krijgen.

Fientje Moerman

Mijnheer de minister-president, ik dank u voor uw antwoord, mede uit naam van de Vlaamse wetenschappers. We hebben er inderdaad een onderzoeksprioriteit van gemaakt en onze middelen daarop ingezet. U zegt dat dit voor u illustreert hoe het federale niveau niet moet werken. Ik wil geen intentieprocessen voeren, maar het is duidelijk dat als verschillende prioriteiten worden gelegd in de verschillende delen van het land, men veel minder gevoelig is voor de prioriteiten van het landsdeel waartoe men niet behoort.

Ik dank u omdat u daar een staatszaak van wilt maken.

De voorzitter

De heer Van Nieuwenhuysen heeft het woord.

Luk Van Nieuwenhuysen

Mijnheer de minister-president, ik ben ook tevreden met uw antwoord. Ik heb immers steeds meer de indruk - en ik sta daarin niet alleen - dat hoe meer Vlaanderen geeft aan het andere landsgedeelte, hoe meer de Franstaligen erop uit lijken te zijn om onze welvaart en onze toekomstkansen te dwarsbomen.

Zo is er het dossier-Zaventem dat blijkbaar moet wijken voor Charleroi. Recent was er ook de internationale campagne die werd gevoerd om het Vlaamse imago te besmeuren. En nu trachten twee Franstalige ministers uit de federale regering opnieuw een klap toe te brengen aan het biotechnologisch onderzoek in Vlaanderen. Dit is het zoveelste incident. Het is goed dat u daartegen ingaat. Ik heb begrepen dat u niet meteen via het Overlegcomité gaat. U hebt hier echter een duidelijk statement gemaakt.

Mijnheer de minister-president, als we de rekening maken van onze hulp aan Congo, dan rijst bij mij de vraag of het geen tijd wordt om eveneens de rekening te maken van onze hulp aan Franstalig België. Dat is een veelvoud van wat naar Congo gaat. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Demesmaeker heeft het woord.

Mark Demesmaeker

Ik sluit me nadrukkelijk aan bij de vraag van mevrouw Moerman. Ik ben ook opgetogen over het antwoord van de minister-president. De Vlaamse milieu-innovatie wordt hier inderdaad geboycot. Er zijn heel wat redenen om het besluit aan te vechten.

Mijn bijkomende vraag is wat de mogelijkheden zijn voor het VIB zelf om op een of andere manier in beroep te gaan.

De voorzitter

De heer De Meyer heeft het woord.

Jos De Meyer

Namens mijn fractie wil ik de minister-president feliciteren met zijn duidelijk en vastberaden antwoord. Wij zullen dit dossier blijven opvolgen.

De voorzitter

De heer Martens heeft het woord.

Bart Martens

Ik ken niet de details van het dossier noch de echte grond op basis waarvan de federale ministers dat proefexperiment hebben geweigerd.

Dit is een dossier dat een grondige maatschappelijke afweging vereist. Het klopt dat genetische manipulatie enorme kansen kan inhouden. Daartegenover staan ook een aantal maatschappelijke bedreigingen. Het is onze eigen paraparlementaire instelling, het viWTA, het Vlaams Instituut voor Wetenschappelijk en Technologisch Aspectenonderzoek, dat enkele jaren geleden een hele discussie op gang heeft gebracht over genetisch gemanipuleerd voedsel. Nu zitten we met een heel andere toepassing van genetische manipulatie voor heel andere doeleinden, met name genetische manipulatie van houtsoorten. Het lijkt me niet onverstandig om onze vertegenwoordigers binnen het viWTA aan te zetten om ook hierover een discussie te starten en alle maatschappelijke aspecten die aan deze technologie verbonden zijn, in kaart te brengen.

Om hier nu botweg te zeggen dat de federale ministers op verkeerde gronden een oordeel hebben geveld, daar ken ik het dossier onvoldoende voor. Het lijkt me wel nuttig en noodzakelijk dat we deze technologie verder ten gronde uitdiepen en nagaan wat de kansen en bedreigingen zijn voor de volksgezondheid, voor de biodiversiteit enzovoort.

De voorzitter

Mevrouw Dua heeft het woord.

Vera Dua

Mevrouw de voorzitter, het valt me toch op dat gelijk wat meteen in een communautaire sfeer wordt geplaatst. (Rumoer)

Mijnheer de minister-president, ik wil er u toch op wijzen dat in het verleden ook het omgekeerde is gebeurd. Na een negatief advies van de adviesraad hebben de federale ministers wel een goedkeuring uitgesproken. Het is dan ook te gemakkelijk om die zaak in de communautaire sfeer te plaatsen.

Ik wil me aansluitingen bij de bemerkingen van de heer Martens. Het gebruik van genetisch gewijzigde organismen is niet evident. Dat houdt risico's in, of het nu gaat om maïs, koolzaad of populieren. We moeten daar ontzettend voorzichtig mee omgaan. Voor ons is het voorzorgsprincipe zeer belangrijk. We mogen daar niet te los mee omspringen en zeggen dat het negatieve besluit volledig onterecht is. In deze zaak zijn het maatschappelijk debat, een zeer grote voorzichtigheid en het voorzorgsprincipe zeer belangrijk.

Mevrouw Moerman, het klopt dat men van populieren geen pasta maakt. Om dan populieren genetisch te manipuleren om er grondstof voor biobrandstof van te maken, dat is een zeer aparte interpretatie van het begrip biobrandstof van de tweede generatie. Houtafval kan daar inderdaad voor gebruikt worden. Als we onze Vlaamse landbouwgrond volzetten met genetisch gemanipuleerde populieren, terwijl we al een zeer lange weg hebben afgelegd om het populierenbestand zo veel mogelijk om te vormen om een ander soort bos te krijgen, dan zijn we niet goed bezig. De populier neemt grond in die geschikt is voor landbouw. De populier groeit niet op marginale, maar op vrij goede gronden.

De hele problematiek wordt hier iets te simpel voorgesteld. We moeten daar een grondig maatschappelijk debat over voeren om te zien hoe ver we daarin gaan. Voor ons geldt in de eerste plaats het voorzorgsprincipe. (Applaus bij Groen!)

Minister-president Kris Peeters

Mevrouw de voorzitter, ik heb er geen enkel probleem mee dat hierover debatten zouden worden gevoerd. Ik heb wel de indruk dat bepaalde collega's niet gehinderd worden door dossierkennis. Mijnheer Martens, als u de brief leest, dan kunt u alleen maar vaststellen dat de argumentatie zeer zwak is.

U weet waarschijnlijk dat er een koninklijk besluit van 21 februari 2005 is ter reglementering van de doelbewuste introductie in het leefmilieu evenals in de handel van genetisch gemodificeerde organismen enzovoort. Er is ook een samenwerkingsakkoord van 1997. Er is dus wel enige duiding en een kader.

Mevrouw Dua, ik weet niet welk ongunstig advies van de Bioveiligheidsraad door een federale minister werd omgezet in een positief advies.

Vera Dua

Dat is gebeurd toen ik minister was.

Minister-president Kris Peeters

Dat zou kunnen.

Hier gaat het om een gunstig advies van de Bioveiligheidsraad. Die bestaat toch wel uit belangrijke wetenschappers. Het lijkt me niet verstandig dat advies naast zich neer te leggen. Als het gunstig is, moet daar ook rekening mee gehouden worden. Minister Crevits heeft daar trouwens ook een gunstig advies over uitgebracht.

Ik denk dat alle elementen aanwezig zijn. Ik wil de zaak niet communautair op de spits drijven. Wanneer we met elementen, met argumenten en met adviezen onze dossiers kunnen staven, en daar wordt negatief op gereageerd op basis van zeer zwakke argumenten, dan is er een probleem. Er moet dan voor een bijsturing worden gezorgd. Niet meer en niet minder.

Mevrouw Dua, graag zou ik van u de dossiers krijgen die na een ongunstig advies van de Bioveiligheidsraad toch een positief advies hebben gekregen.

Fientje Moerman

Mevrouw Dua, u had het over een simpele voorstelling van zaken. Men kan Vlaanderen echter niet volzetten met genetisch gemodificeerde populieren. Van de 90 miljoen hectare die momenteel in de wereld zijn bebouwd met genetisch gemodificeerd materiaal, liggen er welgeteld 46.000 hectare in Europa, waarvan het grootste deel in Spanje, omdat we hier een zeer strenge regelgeving hebben.

Het gaat hier niet om productie, maar om wetenschappelijke veldproeven. Die proeven worden met alle mogelijke voorzorgsmaatregelen omringd. Die maatregelen zijn zelfs door de Adviesraad voor Bioveiligheid additioneel strenger gemaakt.

Ik onderschrijf de stelling van de heer Martens en mevrouw Dua dat we voorzichtig moeten zijn. Het is precies om die reden dat er een Europese procedure is, dat we over al die regelgeving beschikken en dat we wetenschappelijk advies vragen.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.