U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 9 januari 2002, 14.00u

van Luc Van den Brande aan minister Patrick Dewael, beantwoord door minister Patrick Dewael, minister Paul Van Grembergen en minister Steve Stevaert
91 (2001-2002)
De voorzitter

Aan de orde zijn de samengevoegde interpellaties van de heer Dewinter tot de heer Dewael, minister-president van de Vlaamse regering, over het pleidooi van de minister-president en de minister vice-president voor het opnieuw laten samenvallen van de verkiezing van het Vlaams Parlement met die van de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat en van de heer Van den Brande tot de heer Dewael, minister-president van de Vlaamse regering, over de verklaringen van de minister-president en andere Vlaamse ministers in verband met de organisatie van de Vlaamse verkiezingen.

In hun eerste grote interview van dit jaar kondigen minister-president Dewael en minister vice-president Stevaert alleen maar aan dat ze zullen deelnemen aan de komende federale verkiezingen. De politiek heeft volgens hen immers nood aan belangrijke politici. De Vlaamse regering is met andere woorden in de eerste plaats begaan met de federale verkiezingen. Minister-president Dewael beschouwt zijn functie als een tijdelijke opdracht omdat iemand anders met de portefeuille van Justitie is gaan lopen. De Kamer is zijn werkgever. De zappende minister wisselt dus van parlement, lijst en mandaat volgens de verkiezingen die zich aandienen. Wij nemen daar samen met de bevolking akte van.

Minister-president Patrick Dewael

In het interview werd over meer dan alleen maar de volgende federale verkiezingen gesproken. U moet de zaken correct weergeven.

Mag ik uit dit alles afleiden dat u tijdens de federale verkiezingen op geen enkele lijst zal voorkomen? (Samenspraken)

België is immers niet belangrijk voor u. (Applaus bij het VB)

Mijn ego is iets kleiner dan het uwe, ook al scoor ik beter volgens de peilingen. Bovendien heeft het Vlaams Blok genoeg goede kandidaten om op alle niveaus met een sterke lijst uit te pakken. Ik kan me bovendien moeilijk inbeelden dat het hoofd van de uitvoerende macht geïnteresseerd is in wat een bescheiden parlementslid van plan is. Voor alle duidelijkheid : ik interpelleer u.

In het interview zegt u voorts dat de kiezer het onderscheid niet maakt tussen de federale en de Vlaamse verkiezingen. Federalisme is inderdaad verwarrend en in die zin is het een perfecte oproep voor een onafhankelijk Vlaanderen. Maar u bedoelt dat de kiezer een dommerik is omdat hij het verschil niet kan maken. Dat is des te erger omdat de verkiezingen totnogtoe steeds samenvielen.

Met uw uitspraken geeft u de heer De Croo gelijk wanneer hij het Vlaams Parlement als een veredelde provincieraad afschildert. Terwijl u respect zou moeten afdwingen voor onze eigenheid, zoals wij onze kiezers respecteren.

De verkiezingen moeten samenvallen omdat we anders permanent bezig zijn met campagne voeren en verkiezingen. De kiezer gaat niet graag naar de stembus. Die twee uitspraken zijn hypocriet, demagogisch en populistisch. De verkiezingen zullen nooit allemaal samenvallen. De ware reden voor uw pleidooi, is uw angst voor verschillende meerderheden op federaal en regionaal niveau, en tussen Vlaanderen en Wallonië. Als de Vlaamse regering niet langer automatisch de premier volgt, valt het unitaire België uiteen.

Afzonderlijke deelstaatverkiezingen zouden een eigen Vlaams profiel ten goede komen. De vorming van de Vlaamse meerderheid zou volledig losstaan van die van de federale meerderheid. Het Vlaamse belang zou daardoor voor het eerst primeren op het federale belang of dat van de PS.

Het pleidooi om de federale en deelstaatverkiezingen te laten samenvallen, is ook populistisch, omdat het inspeelt op de afkeer bij de burger van politiek en verkiezingen. Minister Stevaert heeft ons al zoveel keer verteld dat hij de verzuring van de maatschappij wil aanpakken, maar maakt er nu handig gebruik van om zijn eigenbelang te dienen. Hij moest zich schamen.

Het Vlaams Blok wil enkele constructieve voorstellen doen in dit debat. Ten eerste moeten politici die zich verkiesbaar stellen voor het federale niveau, de moed hebben om hier vooraf hun ontslag in te dienen. Ten tweede moet wie verkozen wordt, zijn mandaat ook daadwerkelijk opnemen. De politieke stoelendans waarbij stemmenverzamelaars plaatsmaken voor onbekende politici, moet worden verboden. Ten derde zou een verkozen politicus maar minister kunnen worden in de regering van het niveau waarvoor hij zich daadwerkelijk kandidaat heeft gesteld. Deze drie principes komen de transparantie van de politiek ten goede en maken de burger duidelijk dat we hem ernstig nemen.

Minister-president Dewael is 2002 niet goed begonnen. Zijn uitspraken getuigen van een groot egoïsme. Blijkbaar worden sommige politici zenuwachtig en groeit de angst dat ze er volgende keer niet meer bij zullen zijn. De minister-president en zijn rechterhand, minister Stevaert, hebben duidelijk gemaakt dat het Vlaams Parlement voor hen niet meer is dan een zandbak, waarin ze spelen in afwachting van hun ware taak die zich op federaal niveau situeert. Dit spektakel is beschamend.

Zij komen alvast niet op voor de Vlaamse belangen. Integendeel, zij handelen nog maar eens in een typische unitaire Belgische reflex. Zij zijn voor de zoveelste keer de marionetten van de federale regering en maken duidelijk dat de beslissingen niet hier, maar in de federale Kamer worden genomen. Ik ben diep ontgoocheld. Het eigenbelang en de partijpolitieke belangen primeren op de Vlaamse belangen.

Het Vlaams Blok zal een motie indienen waarin we onze drie principes hebben neergeschreven. De stemming over deze motie zal een lakmoesproef zijn voor alle politieke partijen. Ik kijk vooral uit naar de reactie van Agalev, een politieke partij die zegt voorstander te zijn van een eerlijke politiek, en daar komen onze drie principes toch op neer. Ik ben benieuwd of de fractieleider van Agalev tegen de minister-president en minister Stevaert zal durven ingaan. (Applaus bij het VB)

Luc Van den Brande

Ik krijg de laatste tijd veel vragen over het gebrek aan ernst van onze Vlaamse ministers. Steeds vaker krijg ik te horen dat de Vlaamse regering niet namens het Vlaams belang handelt, maar uit een persoonlijk en een eng partijbelang. Eenvoudige en duidelijke democratische principes worden onder de mat geveegd en ondergeschikt gemaakt aan eigenbelang en particratie. Of hoe kunnen we de vraag om het laten samenvallen van de deelstaatverkiezingen en de federale verkiezen anders verklaren?

In zijn persmededeling argumenteert minister-president Dewael dat de burgers toch het onderscheid tussen federale en Vlaamse verkiezingen niet kunnen maken. Dat is een zeer arrogante en denigrerende uitspraak. Ik denk dat het juister is om te zeggen dat hij niet wil dat de mensen het onderscheid begrijpen. Zijn doel is om de institutionele chaos nog te vergroten.

Het voorstel kan onmogelijk gerealiseerd worden binnen de huidige bepalingen van de Grondwet. Artikel 65 stipuleert immers dat de Kamer vierjaarlijks vernieuwd wordt, terwijl artikel 117 bepaalt dat het Vlaams parlement verankerd wordt voor 5 jaar. Waar haalt men dat in 2003 de verkiezingen moeten kunnen samenvallen?

In de wandelgangen gaat trouwens het gerucht dat alle truuks goed zouden zijn om het paars-groene beleid op alle niveaus voort te zetten. Dat verbaast me niet als ik zie hoe de federale regering omgaat met de adviezen van de Raad van State.

Voorts vereist een goedwerkende democratie een hoog democratisch gehalte, dat tijdens een bestuursperiode steunt op de deelname van zoveel mogelijk mensen. Ieder individu kan tenslotte een uitspraak doen over het gevoerde beleid door middel van de verkiezingen. De minister-president is als liberale heraut van de burgerdemocratie bovendien voorstander van allerlei bevragingen en referenda. Nu is hij echter plots een tegenstander van verkiezingen op verschillende niveaus. Minister Stevaert was dan weer steeds een paladijn van de nieuwe politieke cultuur. Nu vindt hij het echter jammer dat de mensen er niets van begrijpen.

Een ander argument dat gebruikt wordt, is dat verkiezingen te veel zouden kosten. Men weet immers uit ervaring hoe duur communicatiestrategen kunnen zijn en hoe krap partijen bij kas kunnen zitten. In ons staatkundig systeem is het echter van het allergrootste belang dat de kiezers het Vlaamse beleid kunnen beoordelen.

De voorstellen gaan ook frontaal in tegen de Vlaamse staatswording. Die werd al te lang gehinderd door het dubbelmandaat. Ze gaan ook in tegen de verworvenheden van het St.-Michielsakkoord. Dat maakte het immers mogelijk dat het Vlaams Parlement rechtstreeks verkozen werd. Toen werd het principe van een van het federale niveau onderscheiden verkiezing ingevoerd.

De voorstellen gaan ook frontaal in tegen de verschillende resoluties van het Vlaams Parlement en maken de afzonderlijke verkiezing en legitimatie van de verschillende bestuursniveaus onmogelijk.

De afzonderlijke verkiezing van het Vlaams Parlement verhoogt de doorzichtigheid en dus het democratisch gehalte. Voorts verhoogt ze de efficiëntie van de bestuurskracht.

Met pijn in het hart stel ik vast dat met deze voorstellen duidelijk werd gemaakt dat men geen enkel belang hecht aan een Vlaamse staatkundige visie.

Minister Paul Van Grembergen

Het is goed dat de verschillende partijen nadenken over de staatsvorming en de opdrachten die hierbij horen.

Luc Van den Brande

Het behoort tot de goede orde dat de ministers antwoorden op de interpellaties want dit is, in weerwil van ons verzoek, geen actueel debat.

De voorzitter

Ik hoop dat men dit in de toekomst ook zal toepassen als men zelf geen interpellant is.

Luc Van den Brande

CD&V staat een confederaal model voor waarbij het zwaartepunt en de basisbevoegdheden bij de 2 deelstaten komen te liggen. Brussel en de Duitstalige gemeenschap zouden een geëigend statuut krijgen. Het zijn de deelstaten die moeten bepalen wat er nog confederaal zal gebeuren. Om hiertoe te komen zijn wel nog een aantal grondwetswijzigingen nodig. CD&V zal hiertoe echter de nodige initiatieven ontplooien.

Deze initiatieven zullen natuurlijk ook in hun invloed hebben op de samenstelling van het confederale parlement. De toekomstige Senaat zou moeten bestaan uit vertegenwoordigers van de deelstaten, waarbij natuurlijk wordt rekening gehouden met het gewicht van de deelstaten.

Het negentienlijnige voorstel van minister Van Grembergen is een vluchtweg uit het minimalistische Lambermontakkoord. Maar veel vragen blijven onbeantwoord. Wat zijn immers de bevoegdheden? Welke regels van besluitvorming gelden er? Wat gebeurt er met de pariteit?

De verschillende voorstellen blijken ingegeven te zijn door een verlengde paars-groene droom en hebben tot doel om asymetrische coalities in België en Vlaanderen onmogelijk te maken. In een confederaal staatsmodel zullen dergelijke asymetrische coalities er echter zeker komen.

De voorstellen worden ten slotte ook ingegeven door partijpolitieke en persoonlijke belangen. Ik neem aan dat alle liberale en socialistische ministers zich zowel op Vlaams als op federaal niveau verkiesbaar zullen stellen. Wat kan hier toch de reden voor zijn? Is er in de socialistische en liberale partij dan zo'n bloedarmoede aan bekwame politici?

Deze voorstellen kunnen dus alleen ingegeven zijn door persoonlijk en partijpolitiek belang.

Minister-president Dewael en minister Stevaert zijn dus kandidaat bij de volgende federale verkiezingen en, naar ik aanneem, ook de andere liberale en socialistische ministers. Ook de groene ministers zetten hun principes aan de kant. Zelfs minister Van Grembergen is van plan aan alle verkiezingen deel te nemen, wat volgens hem nodig is voor de geloofwaardigheid van Spirit.

Het Vlaams Parlement is een legislatuurparlement en een legislatuurregering hangt daar de facto mee samen. Ofwel stapt men uit de Vlaamse regering, ofwel draait men de kiezers een rad voor de ogen, maar beide zijn even onverantwoord. Een dergelijk gedrag tast de geloofwaardigheid van de politiek aan.

Wij menen dat er hiervoor een wettelijke regeling moet uitgewerkt worden, want een code zal niet volstaan. Wie zich aandient bij de kiezer voor een bepaald mandaat, moet dat mandaat ook uitoefenen. Alleen op het bestuursniveau waarvoor men verkozen is, mag men een uitvoerend ambt waarnemen.

Men spreekt over het primaat van de politiek, maar in feite gaat het om het primaat van de politici. Dat blijkt uit een aantal dossiers, onder meer een aantal puur politieke benoemingen en de hervorming van de administratie.

Over de volgende punten wens ik duidelijkheid. Welk institutioneel project is er voor Vlaanderen tijdens de tweede helft van de regeerpreiode? Daarvoor verwijs ik naar hoofdstuk 2 van het Vlaams regeerakkoord. Houdt men vast aan de afzonderlijke verkiezing voor het Vlaams Parlement? Kan mijn voorstel voor een wettelijke regeling op instemming rekenen?

Wij blijven kiezen voor een echte Vlaamse autonomie, inclusief verkiezingen. De politici moeten zich geloofwaardig opstellen. Om een betere bestuurskracht te realiseren, moet men de democratische duidelijkheid laten doorwegen en niet de eigen carrièreplanning. (Applaus bij CD&V en het VB)

Karel De Gucht

De heer Van den Brande pleit voor geloofwaardigheid en consequentie. Nochtans is hij van Bonheiden naar Mechelen verhuisd om zich kandidaat te stellen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Toen bleek dat het niet lukte om burgemeester van Mechelen te worden, is hij opnieuw naar Bonheiden verhuisd. (Samenspraken)

Luc Van den Brande

Ik stel voor dat de heer De Gucht een interpellatie indient om de minister-president te ondervragen. Dat zou ook ons helpen om duidelijkheid te krijgen over de punten die aan de orde zijn in dit debat. Ik voel echter aan dat er een zekere aarzeling bestaat.

De heer De Gucht vergeet één zaak. Een legislatuurparlement leidt tot een legislatuurregering. De leden van deze regering hebben een opdracht voor de Vlaamse regering. Dat betekent dat men niet weggaat in de helft van de legislatuur om louter persoonlijke belangen na te streven. (Applaus bij CD&V)

Dirk Holemans

Ik betreur het dat we over dit onderwerp een uitgebreid debat houden. Zo geven de politici aan de bevolking de indruk dat ze vooral met zichzelf bezig zijn en niet met de reële problemen. Verder meen ik dat het hier gaat om voorstellen die toch niet kunnen worden uitgevoerd. Men lost evenmin iets op door de Vlaamse en de federale verkiezingen te laten samenvallen, want dan zijn er nog de Europese verkiezingen, tenzij men een legislatuurparlement instelt op federaal niveau en dat is niet mogelijk. Ten slotte mogen we de spelregels niet wijzigen vooraleer ze aan hun resultaten getoetst werden.

Een snelle opeenvolging van verkiezingen dreigt de burgers in verwarring te brengen. De bekommernis daarover is terecht. De juiste reactie in dat geval is : verderstappen in de federale logica. De afschaffing van het dubbelmandaat werd gekoppeld aan het opsplitsen van de verkiezingen. Ik roep de minister-president op de federale logica niet los te laten. Vlaanderen heeft door het Lambermontakkoord bijkomende bevoegdheden en een grotere financiële autonomie verworven. Die autonomie moet ook in de toekomst blijken uit afzonderlijke verkiezingen, met Vlaamse thema's.

In de pers werden de belangrijkste argumenten tegen het samenvallen van de verkiezingen opgesomd. Ik zal ze hier niet herhalen. Ik roep de minister-president en de vice-minister-president op om het Vlaamse niveau ernstig te nemen. Ik stel voor dat ze aan hun collega's een protocol voorleggen dat bepaalt dat de Vlaamse ministers niet meedoen aan de federale verkiezingen. De minister-president draagt hier een belangrijke verantwoordelijkheid. Zal het Vlaams Parlement zijn werk kunnen doen tot 2004 of zullen de parlementsleden voor een halflege zaal vragen stellen aan ministers die bezig zijn met federale thema's? (Applaus bij CD&V, het VB, AGALEV en VU&ID)

Robert Voorhamme

Enkele ministers hebben gewoon denkoefeningen gedaan over hoe ons land in de toekomst beter georganiseerd kan worden en hebben zich uitgelaten over hun kandidaatstelling bij komende verkiezingen. Het is niet ongrondwettelijk om zich als Vlaams minister kandidaat te stellen bij federale verkiezingen. De meeste Vlaamse parlementsleden doen hetzelfde. (Samenspraken)

De volgende tien jaar zullen er niet minder dan zeven verkiezingen plaatsvinden. Dat is te veel. Een legislatuurparlement kan leiden tot een beter bestuur. De politieke partijen in ons land op federaal en Vlaams niveau zijn dezelfde. Bovendien bestaat er geen hiërarchie van bevoegdheden tussen het Vlaamse en het federale niveau. Veel materies hebben daarenboven betrekking op beide beleidsniveaus. Is het daarom niet beter om te kiezen voor één verkiezingsmoment? We moeten een keuze maken tussen separatisme of responsabilisering van politici.

Joris Van Hauthem

Tijdens de debatten naar aanleiding van de Sint-Michielsakkoorden toonden de VLD en de SP zich tevreden over de verschillende tijdstippen voor de Vlaamse en federale verkiezingen. De socialist Louis Van Velthoven wees er toen op dat de invoering van een legislatuurparlement en -regering de verhouding tussen het federale en het Vlaamse niveau zou wijzigen. Blijkbaar wil de heer Voorhamme terugkomen op die verwezenlijking. Volgens de heer Voorhamme is wie voorstander is van verschillende verkiezingsmomenten een separatist. Het betoog van de heer Voorhamme heeft niets te maken met een beter bestuur. Hij wil de federalisering terugschroeven.

Robert Voorhamme

We zijn geen tegenstander van rechtstreekse verkiezingen voor het Vlaams Parlement of van een legislatuurparlement. Wel integendeel. In een confederalistische staatsstructuur is het logisch dat de verkiezingen op hetzelfde moment plaatsvinden. Vindt de heer Van Hauthem dat de uitvoerende macht moet worden samengesteld uit parlementsleden?

Eric Van Rompuy

Waarom zegt de heer Voorhamme niet meteen waar het over gaat : sp.a wil minister Stevaert op nationaal vlak kunnen uitspelen. Daarbij zweert de heer Voorhamme al zijn vroegere standpunten over de staatshervorming af. (Applaus bij CD&V en het VB)

Robert Voorhamme

Om Vlaanderen echt sterk te maken hebben we er alle belang bij dat er niet om de haverklap nieuwe verkiezingen worden georganiseerd.

Eric Van Rompuy

U wil alleen sp.a sterker maken. Het draait allemaal om de figuur van minister Stevaert.

Minister Steve Stevaert

Ik heb nooit beweerd dat het Vlaams Parlement niet langer rechtstreeks verkozen hoeft te worden. We hebben deze hervorming trouwens niet nodig om ons kandidaat te stellen op verschillende lijsten.

Sven Gatz

Mijn fractie is niet enthousiast over de ideeën van de minister-president en minister Stevaert, die zogenaamd minder verkiezingen en meer politieke stabiliteit tot doel hebben. Vooreerst zullen er niet minder verkiezingen komen, want de Europese verkiezingen blijven bestaan. Nog voor het zomerreces zal daarenboven werk gemaakt worden van volksraadplegingen en referenda. Dat zal weer een andere vorm van stembusgang veroorzaken.

Het argument van meer politieke stabiliteit gaat niet op in een federale staat. Het is immers niet alleen onze bedoeling om meer bevoegdheden te decentraliseren. In een federaal systeem met confederale accenten zijn getrapte verkiezingen van Kamer en Senaat een volgende stap. Het voorstel van minister Van Grembergen is dus plausibel. Daarvoor is een grondwetsherziening noodzakelijk. Ik sluit me dan ook aan bij de heer Geysels die ervoor pleit om het huidige systeem uit te werken en pas dan bij te sturen.

Iedereen heeft het recht zich kandidaat te stellen bij verkiezingen. De kiezer moet kunnen oordelen over de geloofwaardigheid van de kandidaat en dus duidelijk ingelicht worden over de bedoelingen van de kandidaat. De verplichting om de laatste functie waarvoor men verkozen is op te nemen, gaat in tegen de bepalingen van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) en de politieke en burgerlijke rechten. Men moet rekening houden met de grondbeginselen van de liberale en sociale democratie, waarin we al een aantal decennia leven.

Het EVRM mag dan volgens de heer Dewinter ondergeschikt zijn aan het programma van het Vlaams Blok, wij redeneren anders. (Applaus bij de VLD, sp·a, AGALEV en VU&ID)

Iedereen, ook een minister, mag vrij zijn ideeën uiten. Men kan dit probleem principieel of pragmatisch benaderen. Het debat is zonder voorwerp omdat de verkiezingen van 2003 en 2004 volgens de huidige bepalingen van de Grondwet zullen verlopen. Pas na de verkiezingen zullen we kunnen oordelen op basis van feiten.

Ik acht mij niet verantwoordelijk voor uitspraken van ministers. Door de huidige Grondwet is de discussie inderdaad zonder voorwerp. Het Vlaams Parlement is trouwens niet bevoegd.

Velen zijn voor een cumulverbod maar weigeren mandaten op te geven zolang er geen verplichting is. Men kan echter voor zijn overtuiging blijven strijden. De NV-A heeft in het federale parlement een voorstel ingediend dat men, indien verkozen, zijn verantwoordelijkheid moet nemen en de mandaten in andere parlementen moet opgeven. Ik wijs trouwens op de mogelijkheid om plaatsvervanger te zijn. (Applaus bij CD&V en VU&ID)

Minister-president Patrick Dewael

Als minister-president moet ik steeds namens de Vlaamse regering spreken, maar toen mij tijdens dat interview werd gevraagd of de federale verkiezingen vervroegd zouden worden en of ik eraan zou deelnemen, deed ik dat niet. Ik spraak louter namens mijzelf. Voor de provincie- en gemeenteraadverkiezingen hebben we toch allemaal op dergelijke vragen moeten antwoorden.

Ik twijfel niet aan de rechtstreekse verkiezing van dit parlement, maar iedereen weet dat men in bepaalde federale staten gekozen heeft voor gelijktijdige verkiezingen. Dat doet volgens mij geen afbreuk aan de slagkracht van een rechtstreeks gekozen parlement, al kan men daarover van mening verschillen.

Ik heb gezondigd tegen de zuivere federale theorie omdat de praktijk nu eenmaal afwijkt van de theorie. De voorbije provincie- en gemeenteraadsverkiezingen doen mij vermoeden dat uit iedere fractie mensen zullen deelnemen aan de volgende federale verkiezingen. Op zich is dat niet zo erg en bovendien is het een democratisch recht.

In 1994 koesterde de VLD de illusie dat het de Europese verkiezingen kon winnen zonder boegbeelden, maar de CVP wou van die Europese verkiezingen een nationale test maken en zetten heel wat ministers op de lijst. De heer Louis Tobback werd als SP-lijstduwer verkozen, maar nam onmiddellijk ontslag uit het Europese parlement. Na de gemeenteraadsverkiezingen verkoos de CD&V-voorzitter ook burgemeester van Kortrijk te worden. Hij nam daarom ontslag uit de federale Kamer.

Deze voorbeelden bewijzen dat we elkaar niet te veel moeten aanvallen. De volgende federale verkiezingen zijn belangrijk en iedere partij zal met haar sterkste lijst willen uitpakken.

België kent bovendien geen federale partijen. De Volksunie zat in Vlaanderen in de meerderheid en op federaal niveau in de oppositie. Dat was niet eenvoudig om uit te leggen.

Ik weet dat ik hier niemand kan interpelleren, maar zal de heer Dewinter aan de volgende federale verkiezingen deelnemen?

Eric Van Rompuy

Zal de minister-president meedoen? Iedere partij kan immers twee lijsttrekkers aanduiden.

Minister-president Patrick Dewael

Als mijn voorzitter dat toestaat, wel. Ik veronderstel overigens dat de CD&V-voorzitter het ook wel zal vragen aan een van de broeders Van Rompuy.

Eric Van Rompuy

Dat is niet hetzelfde. Wij hebben geen minister-president in ons midden die gezworen heeft dat hij de kabinetsperiode zal uitdoen.

Minister-president Patrick Dewael

Mijn opdracht binnen deze regering blijft.

De komende acht jaar staan ons zes verkiezingen te wachten. De pre-electorale sfeer zal in het voorjaar van 2003 ook in het Vlaams Parlement merkbaar zijn.

Eric Van Rompuy

De minister-president zal Vlaanderen tijdens zijn campagne dus zes maanden lang niet besturen.

Minister-president Patrick Dewael

Dat heb ik niet gezegd. De pre-electorale sfeer zal in dit parlement merkbaar zijn en in 2004 zal het federale parlement begaan zijn met de Vlaamse verkiezingen.

Ik weet dat mijn voorstel een grondwetswijziging vereist. De eerstvolgende federale en Vlaamse verkiezingen zullen dus zoals gepland in 2003 en 2004 plaatsvinden. Omdat het belangrijk is dat we onze werking geregeld eens doorlichten, heb ik het debat proberen te openen. Ik denk dat ik daarin geslaagd ben. Maar uiteindelijk zal het federale parlement oordelen.

Ik ben blij dat ik het debat over dit onderwerp heb geopend. Het is duidelijk dat het een zeer gevoelige kwestie is in het Vlaams Parlement. Een gelijktijdige organisatie van de federale en de deelstaatverkiezingen is niet iets wat ik het koste wat het kost wil realiseren, maar het is interessant om erover na te denken.

Ik ben het wel niet eens met de partijpolitieke verwijten die me naar het hoofd werden geslingerd. Er is helemaal geen sprake van een stembusakkoord tussen mezelf en minister Stevaert : gelijktijdige verkiezingen zijn niet meer mogelijk vóór de volgende zittingsperiode.

Minister Paul Van Grembergen

Ik stond voor het eerst op een kieslijst in 1968 en heb sindsdien aan alle verkiezingen deelgenomen, ook de Europese. Ik neem het de heer Van den Brande kwalijk dat hij gebruik maakt van een krantentitel om het feit dat ik mij steeds ten dienste heb gesteld van mijn partij, belachelijk te maken. Ik heb nooit eisen gesteld over de plaats op een kieslijst. Ik heb me steeds geschikt naar de keuzes van mijn partij. Ik schaam me daar niet voor : mijn politieke keuzes blijven nog steeds overeind, los van alle partijpolitieke turbulenties. Het is toch onze taak om door onze plaats op een lijst de partij zoveel mogelijk stemmen te bezorgen en mee het profiel ervan te bepalen?

Ik ben het niet eens met het idee om de federale en deelstaatverkiezingen gelijktijdig te organiseren, zoals door minister-president Dewael en minister Stevaert werd gelanceerd. En het is niet meer dan normaal dat ik dat in een vrij Vlaanderen ook vrijelijk kan verkondigen. Een open politieke discussie behoort gelukkig nog steeds tot de mogelijkheden.

De heer Van den Brande zegt een confederalist te zijn. Wel, mijn voorstellen komen neer op een logisch confederaal model. Electorale overwegingen zijn mij daarbij vreemd, ik ga er trouwens van uit dat de realisatie van mijn model heel wat jaren zal vergen. Ik ben ervan overtuigd dat het Belgische politieke systeem een groter democratisch deficit kent dan het Europese : 6 miljoen Vlamingen kunnen geen oordeel vellen over de helft van de Belgische regering. Het Belgische systeem is volgens mij dan ook onhoudbaar. Er moet worden nagedacht over een volledige confederale invulling, de talrijke discussiepunten met het Waalse landsgedeelte vormen daar een bewijs van. Dat is mijn mening en zal altijd mijn mening blijven.

Ten slotte trekt de partij Spirit volledig de confederale kaart. Verdachtmakingen dat het tegenovergestelde het geval zou zijn, zijn onjuist en intellectueel oneerlijk.

Jan Laurys

Elke partij moet zoveel mogelijk stemmen verzamelen. Maar de huidige coalitie heeft het belang van de lijststemmen net gehalveerd. Is dat niet in tegenspraak met het naar voren schuiven van populaire politici?

Ik wil tot een afspraak komen met minister-president Dewael. Als hij zich niet kandidaat stelt voor de federale verkiezingen, zal ik dat ook niet doen.

Minister-president Patrick Dewael

Ik maak geen afspraken met het Vlaams Blok. Zal de heer Dewinter zich nu al dan niet kandidaat stellen voor de federale verkiezingen? Als men deze partij om haar mening vraagt, is de stilte steeds oorverdovend.

Het antwoord op deze vraag vindt men terug in onze principes. Als een minister zich kandidaat wil stellen voor de federale verkiezingen, moet hij hier eerst zijn ontslag nemen. En als een politicus wordt verkozen in een ander parlement, moet hij dat mandaat ook opnemen.

Agalev distantieert zich duidelijk van het standpunt van minister-president Dewael en minister Stevaert. Ik hoop dat de fractie hier een breekpunt van wil maken en eist dat het gezamenlijk standpunt van de Vlaamse regering rekening houdt met de argumenten van de groenen.

Eén ding is duidelijk : de directe democratie heeft afgedaan, al wierp minister-president zich vroeger op als de grote verdediger van dit principe. Hij wil zo weinig mogelijk verkiezingen en, als het even kan, zelfs aan de macht blijven zonder verkiezingen. Mijn belangrijkste conclusie is dan ook dat de minister-president zich gedraagt als een ordinaire partijpoliticus, waarvoor de strategische belangen van de VLD primeren. Wanneer hij het eens voor de Vlaamse belangen op zal nemen, is een open vraag.

De essentie van dit debat is niet wie zich al dan niet kandidaat zal stellen voor de federale verkiezingen. De essentie is dat de minister-president in zijn kaarten heeft laten kijken. Hij wil helemaal niet evolueren naar een Vlaamse staatkundige autonomie. Integendeel, hij stelt alles in het werk om asymmetrische meerderheden, die de breuk in België nog groter zouden maken, te vermijden.

Het standpunt van de minister-president verrast ons niet. De belangen van paars-groen en de Belgische federale regeringen moeten immers veiliggesteld worden. Wij kunnen dit echter niet aanvaarden. Dit zal blijken uit onze motie.

Luc Van den Brande

Uit de voorbeelden van de andere Europese federale landen blijkt dat er nergens tegelijkertijd deelstaat- en federale verkiezingen plaatsvinden. In Italië en in Frankrijk is het wel zo dat alle deelstaatverkiezingen op eenzelfde moment gehouden worden, maar wel op een moment dat verschilt van de federale of nationale verkiezingen.

Er zijn weliswaar verduidelijkingen gekomen maar er werd niets gezegd over het institutionele project van de Vlaamse regering.

Verder is het mij opgevallen dat de Vlaamse regering alles enkel in termen van personen ziet. Alle ministers zullen kandideren in 2003. Dat is echter het punt niet. Wel is het belangrijk dat men een eed heeft afgelegd dat men voor 5 jaar zou functioneren als minister. Indien men kandideert voor het federale niveau maar men neemt er zijn mandaat niet op, bedriegt men in feite de kiezer. In feite doet mij dit denken aan de conference van Wim Sonneveld. Patrick kwam en Patrick ging; Steve kwam en Steve ging; Paul kwam en Paul ging. Allen bleven ze mee-eten. (Applaus bij CD&V)

Dirk Holemans

De minister-president mag ideeën formuleren. Ik herhaal mijn vraag echter omdat hij mij met zijn argumenten niet heeft kunnen overtuigen. Men moet immers een onderscheid maken tussen een uitvoerend en een wetgevend mandaat. De minister-president zou in feite een sterktebod moeten formuleren om de verkiezing aan zich voorbij te laten gaan.

Minister-president Patrick Dewael

In verband met het uitvoerende mandaat zou ik toch wel willen opmerken dat als men zou stellen dat de heer Dewinter mag opkomen en minister Stevaert niet, men in feite het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens schendt.

Dirk Holemans

Ik wil het debat verbreden. De verschillen tussen het uitvoerende en wetgevende mandaat moeten echter blijven.

Minister-president Patrick Dewael

Ik ben het niet eens met de conclusies van de heer Holemans. Dit is voor mij echter geen punt van geloof. Ik ben de mening toegedaan dat het debat moet voortgezet worden.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Door de heren Van den Brande en Van Nieuwenhuysen werden tot besluit van deze interpellaties met redenen omklede moties aangekondigd. Ze moeten uiterlijk vrijdag 11 januari om 17 uur na de sluiting van de vergadering zijn ingediend.

Het Parlement zal zich daarover tijdens een volgende plenaire vergadering moeten uitspreken.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is toegankelijk.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.