Commissie voor Onderwijs, Vorming, Wetenschap en Innovatie Vergadering van 05/02/2009
Vraag om uitleg van de heer André Van Nieuwkerke tot de heer Frank Vandenbroucke, viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming, over de nood aan een volwaardige bacheloropleiding beheer mede-eigendom
De voorzitter: De heer Van Nieuwkerke heeft het woord.
De heer André Van Nieuwkerke: Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, op dit ogenblik is het niet mogelijk om in het hoger onderwijs of in de SYNTRA-opleiding op een volwaardige wijze het vak Beheer van mede-eigendom, dat leidt tot het uitoefenen van het beroep van syndicus, te volgen.
Dit is nochtans een voortdurend groeiende sector. In België bestaat ongeveer een derde van de woningen uit appartementen. Die staan vooral in Vlaanderen, en dan vooral aan de kust. Iedereen kent het begrip syndicus, maar het is soms gissen naar wat de syndicus precies doet en wat zijn verantwoordelijkheden zijn.
Wie onderzoekt of er in het hoger onderwijs een volwaardige opleiding bestaat, vindt slechts een flauwe en zwakke afgeleide van de opleiding Vastgoed. Dat kun je ook vaststellen in de SYNTRA-opleiding. Kortom, alles staat in deze wereld in het teken van het vastgoed en minder in het teken van het beheer van mede-eigendom.
Huizen verkopen is echter totaal iets anders dan appartementen beheren. Dat is een juridisch-technische zaak, die een typische opleiding vergt. Om als syndicus te worden erkend, moet je bovendien langs het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars passeren. Daarvoor komen op dit ogenblik 25 diploma's in aanmerking. Enkel als je scheikundig ingenieur of veearts bent, kom je blijkbaar niet in aanmerking.
De vereiste getuigschriften en bewijzen van beroepservaring leiden ertoe dat de kwaliteit van het beroep vastgoedmakelaar er sterk is op achteruitgegaan. Tot de SYNTRA-opleidingen kan men ook met een getuigschrift secundair of lager secundair onderwijs worden toegelaten. Met alle gevolgen van dien.
De syndicus krijgt dan slechts enkele uren. Dat leidt in de praktijk tot heel wat mistoestanden en wanbeheer. De welmenende syndici en/of vastgoedmakelaars, een klein percentage, moeten met lede ogen toezien hoe het beroep verder ontspoort. Bovendien zijn er heel wat klachten, die niet adequaat worden behandeld. Maar dat doet hier niet ter zake.
Het zou zinvol zijn indien men in de bacheloropleiding een aantal correcties zou aanbrengen. Indien men een gemeenschappelijke stam zou uitwerken en dan vanaf het derde jaar een specialisatie vastgoed en een specialisatie mede-eigendom, zou dat uiteraard de kwaliteit sterk de hoogte injagen.
Ook de SYNTRA-opleiding zou moeten worden doorgelicht. Men moet ervoor zorgen dat het vak Beheer van mede-eigendom volwaardig wordt opgenomen. Men moet ook strengere instapcriteria hanteren.
We moeten ook medewerking krijgen van de sector zelf, maar mijn observatie leert mij dat die op dit ogenblik langzamerhand een puinhoop aan het worden is. Wat bijvoorbeeld de cursussenpakketten betreft, bestaat er een groot verschil tussen de verschillende streken inzake de SYNTRA-opleidingen. Er is dus geen eenvormigheid.
Voor wie een heel leven heeft gespaard om een appartement te kopen, is het geen goede zaak vast te stellen dat bepaalde zaken niet kloppen en dat prijzen kunstmatig worden opgedreven. Het onderwijs zou hieraan kunnen verhelpen.
Mijnheer de minister, bent u bereid om het beheer mede-eigendom als een volwaardige bacheloropleiding te onderzoeken? Bent u eveneens bereid om in dezelfde zin de SYNTRA-opleiding bij te sturen?
De voorzitter: Minister Vandenbroucke heeft het woord.
Minister Frank Vandenbroucke: Wat mij betreft, kan het onderzoek van het beheer mede-eigendom als een volwaardige bacheloropleiding zeker gevoerd worden. Om misverstanden te vermijden, is het wel goed om daarvoor de procedures nog eens in herinnering te brengen.
Om te beginnen vind ik het aangewezen om eerst de vraag te stellen aan welke kwalificatie en aan welk kwalificatieniveau de sector precies behoefte heeft. Welke competenties verwacht men van iemand die een opleiding heeft afgewerkt die specifiek voorbereidt op het beroep van beheerder mede-eigendom?
Mijnheer Van Nieuwkerke, u spreekt over een bacheloropleiding of een afstudeerrichting binnen een bacheloropleiding. We hebben het dan over het kwalificatieniveau bachelor. Ik durf dat vandaag niet bevestigen, maar ook niet tegenspreken. Daar zijn deskundigen voor, in de eerste plaats wellicht binnen de sector zelf, die zich gemotiveerd over het gewenste niveau kunnen uitspreken. Misschien belanden we op basis van dat advies inderdaad op een bachelorniveau. Misschien komen we uit op een niveau dat overeenkomt met de sport die we willen toevoegen op onze onderwijsladder: het hoger beroepsonderwijs. Dat moet dus goed bekeken worden, zodat we tot een opleiding kunnen komen die echt goed zit.
In de veronderstelling dat we het toch over een bacheloropleiding hebben, zijn er ook verschillende opties. Gaat het om een volledig op zichzelf staande opleiding, of gaat het om een nieuwe afstudeerrichting, een bijkomende differentiatie binnen de bestaande opleiding in het vastgoed? In het laatste geval is het vrij eenvoudig. Hogescholen die nu al de bachelor in het vastgoed aanbieden, kunnen daar zelf een nieuwe afstudeerrichting aan toevoegen. Ze hebben daar geen toelating van minister, regering of parlement voor nodig. Zo'n afstudeerrichting wordt op gezette tijden natuurlijk ook onderworpen aan de kwaliteitszorg. Dan wordt de vraag gesteld of ze op een voldoende hoog niveau wordt aangeboden, of ze voldoende maatschappelijk relevant is, of de hogeschool voldoende investeert in omkadering en voorzieningen enzovoort.
Het is wat ingewikkelder als er ook hogescholen geïnteresseerd zijn in de afstudeerrichting terwijl ze de bovenliggende opleiding niet aanbieden, of als men dit als een volledig op zichzelf staande opleiding zou willen aanbieden, los van de bachelor in het vastgoed. Ingewikkelder, omdat dan een aantal programmatieprocedures moet worden gevolgd die enige tijd in beslag nemen, enkele maanden tot een jaar, en die een behoorlijke investering in een goed dossier vergen.
Ook hier geldt dat het initiatief bij de hogescholen zelf ligt. De procedures zijn bovendien in handen van twee onafhankelijke instanties: de Erkenningscommissie en de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie. Als alles goed gaat, dan komt de regering enkel tussen voor een bekrachtiging van het finale advies van die instanties en voor de formele erkenning als nieuwe opleiding.
Momenteel zijn er binnen het gecertificeerde SYNTRA-aanbod vier gecertificeerde opleidingen die relevant zijn voor de sector: administratief vastgoedbediende, vastgoedmakelaar, vastgoedpromotor en vastgoedexpert. Enkel voor de opleiding administratief vastgoedbediende geldt een diploma lager secundair als toelatingsvoorwaarde. Voor de opleidingen vastgoedmakelaar, vastgoedpromotor en vastgoedexpert geldt een diploma hoger secundair onderwijs als toelatingsvoorwaarde. Vrijstelling hiervan is mogelijk maar wel onder strikte voorwaarden. Op deze manier wordt de kwaliteit van de instroom gecontroleerd.
Momenteel worden de opleidingen hervormd. De sectorcommissie vastgoed van SYNTRA Vlaanderen besliste om in aansluiting op deze hervorming de bovenbouw van de opleidingen verder uit te breiden, onder andere met een gecertificeerde bijscholing syndicus. Nu al bestaan er binnen de verschillende SYNTRA's niet-gecertificeerde opleidingen syndicus/beheer mede-eigendom. Deze niet-gecertificeerde opleidingen zullen vanaf september 2009 worden herwerkt tot gecertificeerde bijscholingen om vanaf het cursusjaar 2010-2011 concreet te worden aangeboden in het SYNTRA-netwerk.
Mijnheer Van Nieuwkerke, er is dus wel wat beweging in de door u gewenste zin. Ik wil u vragen om eveneens na te denken over het hoger beroepsonderwijs, dat een kwalificatieniveau lager zit dan de professionele bachelor. Indien er interesse zou zijn om een competentieprofiel te ontwikkelen waar opleiders kunnen op inspelen, dan zou dat een nuttige oefening zijn.
De voorzitter: De heer Van Nieuwkerke heeft het woord.
De heer André Van Nieuwkerke: Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Wat de SYNTRA-opleiding betreft, ben ik tevreden dat men zelf al een correctie heeft doorgevoerd. Ook de SERV heeft ooit beroepsprofielen opgesteld. Ik zal dat nog eens nagaan.
Wat de bacheloropleiding betreft, komen er op juridisch-technisch vlak heel wat zaken kijken bij beheer mede-eigendom. Het gaat dan ook over beheergelden, aankoop, algemene vergaderingen enzovoort. Ik heb soms de indruk dat men te vlot toelaat dat mensen in die sector terecht komen.
De voorzitter: Het incident is gesloten.