U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

Mevrouw Vandecasteele heeft het woord.

Mijn vraag gaat over de nieuwe budgetbepaling voor personen met een handicap. Die nieuwe methode werd ingevoerd op 1 januari vorig jaar. Sindsdien wordt er gewerkt met een nieuw zorgzwaarte-instrument en wordt dat gekoppeld aan een ander budget.

Het probleem gaat over de toepassing van die nieuwe budgetbepaling op de mensen die op de wachtlijst staan. Organisaties als GRIP (gelijke rechten voor iedere persoon met een handicap) en Onafhankelijk Leven trekken aan de alarmbel, omdat de mensen die op de wachtlijst staan, momenteel plots geconfronteerd worden met een actualisering van hun reeds beloofde of toegekende budget. En op het moment dat dat ter beschikking zou worden gesteld, wordt dat ineens veranderd door die actualisering.

Het gaat om mensen die al zeer lang op de wachtlijst staan en die tussen 2017 en 2019 een budget hebben aangevraagd en heel de procedure voor een budgettoekenning hebben doorlopen, dus voor het ontstaan van het nieuwe zorgzwaarte-instrument. Die mensen hebben een toekenning gekregen. Ze kregen een rechtsgeldige brief met daarin een budget, waaraan ze ook hun akkoord gegeven hebben. Ze zijn daartegen dus niet in beroep gegaan. Maar de actualisering die nu gebeurt, betekent voor heel veel mensen van de wachtlijst dat het budget dat op dit moment toegekend zou moeten worden, eigenlijk vermindert. En dat gaat soms om een serieuze vermindering. Het gaat soms over enkele duizenden euro's, tot zelfs iemand die aangeeft dat hij met de nieuwe budgetbepaling plots 20.000 euro minder zou ontvangen. Dat is extra cru, omdat als die mensen sneller geholpen zouden zijn, ze wel nog volgens de oude budgetbepaling een budget zouden krijgen. Maar omdat er plots een administratieve ingreep gebeurt en de actualisering van een nieuwe budgetbepaling doorgevoerd wordt, krijgen ze plots te horen dat ze een lager budget zullen krijgen.

De vraag is of hier geen rechten geschonden worden. De vraag is ook of mensen nog in beroep zullen kunnen gaan tegen het nieuw toegekende budget dat ze nu gekregen hebben. Bovendien gaat het hier om een puur administratieve aanpassing, een actualisering, en niet om een nieuwe zorgzwaarte-inschaling.

Ik heb daar toch enkele vragen over, minister. Wat is de inschatting van de effecten van de actualisering op de mensen die op de wachtlijst staan? Wat is het maximale verlies aan budget dat de betrokkenen kunnen ervaren? Hoeveel mensen gaan er verliezen? Hoeveel mensen gaan er bij krijgen? Wat is de planning daarvan? Wat is het zicht daarop?

Vindt u het billijk dat personen met een handicap een budget toegewezen krijgen, om dan te ontdekken dat ze door een actualisering een lager budget zullen ontvangen? Gaat het hier volgens u om redelijke aanpassingen zoals beschreven in het protocol tussen de verschillende gemeenschappen, ten gunste van de personen met een handicap?

Kunnen betrokkenen bij kennisname van de actualisering van hun budget alsnog beroep aantekenen?

Wat zal de budgettaire impact zijn van deze actualisering van de toegewezen budgetten?

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

De nieuwe methode die sinds 1 januari 2020 na het nodige simulatiewerk en in nauw overleg met alle stakeholders is geïntroduceerd, optimaliseert de toepassing voor het bepalen van de hoogte van het persoonsvolgend budget.

De methodiek zet verder in op vraagsturing en een budget op maat, afgestemd op de zorgzwaarte van de gebruiker. De betrokkene ontvangt op deze manier het budget dat garandeert dat de gevraagde ondersteuning, in dagen, nachten of uren, voor zijn of haar profiel kan worden gerealiseerd conform de gemaakte afspraken met de sector.

Door deze toepassing wordt verder ingezet op de gelijke berechtiging van de prioriteitengroepen: personen met een gelijkend profiel ontvangen dezelfde middelen voor gelijkwaardige ondersteuning.

De aanpassing aan de nieuwe budgetbepaling zorgt voor zowel dalingen als stijgingen van de budgetten. Deze aanpassing vindt plaats in het kader van een lang en intensief traject met de sector over het evalueren en optimaliseren van het instrumentarium. Samen met de sector werden verschillende kostendrijvers geïdentificeerd en aangepakt. Er werden afspraken gemaakt over de middelen die nodig zijn om zorg en ondersteuning te kunnen bieden aan verschillende profielen. Op die basis kunnen correcte persoonsvolgende budgetten worden toegewezen en ter beschikking gesteld. Deze aanpassing ook toepassen voor de toewijzing in de prioriteitenlijsten, leidt verder tot een gelijke berechtiging van alle personen met een handicap.

Het protocol, waar u in uw vraag naar verwijst, is opgemaakt in het kader van de antidiscriminatiewetgeving. Deze wetgeving heeft tot doel om ongelijkheden tussen mensen met en zonder handicap weg te werken. Het persoonsvolgend budget bestaat net om een inclusief leven waar te maken, en de huidige aanpassing aan de budgetbepaling staat dat niet in de weg, wel integendeel.

Tegen elke beslissing van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap kan men in beroep gaan bij de bevoegde arbeidsrechtbank.

De budgettaire impact laat zich pas voelen op het moment dat een terbeschikkingstelling plaatsvindt. Er wordt niet ingegrepen op de toegewezen budgetten.

Er vindt geen macrobudgettaire aanpassing plaats. Door deze aanpassing kan het beschikbare budget wel effectiever worden ingezet en kunnen ook meer mensen geholpen worden.

Mevrouw Vandecasteele heeft het woord.

Minister, ik denk dat u mijn vraag niet goed hebt begrepen. Het gaat niet om de nieuwe inschaling die sinds 1 januari gebeurt bij mensen die op dat moment of na maart 2019 een aanvraag doen of hebben gedaan voor een budget. Het gaat hier wel degelijk over mensen die in de jaren voordien, tussen 2017 en 2020, een aanvraag hebben gedaan, die een hele inschalingsprocedure hebben doorlopen, die een brief hebben gekregen waarin hun een bepaald aantal punten en een bepaald budget werden toegekend. Het gaat over die mensen die na jaren wachten, eindelijk die terbeschikkingstelling van hun beloofde budget krijgen maar dan plots ontdekken dat u als minister een nieuwe inschalingsmethode aan het gebruiken bent en dat hun budget daaraan wordt aangepast via een administratieve ingreep. U spreekt over een nieuwe manier van inschalen en er wordt een nieuw zorgzwaarte-instrument gebruikt, dat dus voordien niet werd gebruikt. Het gaat hier over de mensen die op wachtlijst staan, hun budget toegekend krijgen en dan plots te horen krijgen dat het een beetje minder zal zijn.

Ik zal het nog wat verduidelijken. Op de website van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap staat momenteel nog dat iedereen die voor maart 2017 een dossier had aangevraagd, recht had op de oude budgetregeling voor een persoonsvolgend budget en niet onder de nieuwe regeling zou vallen. Voor die mensen wordt afbreuk gedaan aan het budget dat zij toegewezen hebben gekregen. Daar gaat het over, en niet over de mensen die na maart 2019 een aanvraag hebben gedaan.

Mijn vraag aan u, minister, is of het geen schending is van de rechten van die mensen wanneer men hun een brief stuurt met een bepaald budget en een bepaalde inschaling van de zorg om dan plots bij de uitbetaling van dat budget, jaren laten, te zeggen dat er minder budget wordt bepaald omdat er een andere methode wordt gebruikt?

De heer Vande Reyde heeft het woord.

Het gebeurt niet zo vaak, maar ik heb wel begrip voor de bezorgdheid van collega Vandecasteele. Er zijn mensen die zich in dat geval bevinden, maar dat betekent niet meteen dat het budget dat ze ter beschikking krijgen, niet correct is. Als je een beslissing krijgt waartegen je in beroep kunt gaan in een rechtsstaat, en achteraf bij de effectieve verwezenlijking van die beslissing in de vorm van een uitbetaling blijkt dat een ander bedrag te zijn, dan zou je kunnen denken dat je de kans moet hebben om tegen de nieuwe beslissing eventueel bezwaren te maken naargelang van de zorgsituatie. In de procedure zou daar toch enige rekening mee kunnen worden gehouden. Minister, ik hoor daar graag uw uitleg over.

Misschien kunnen de mensen die zich in een dergelijk geval bevinden, in kaart worden gebracht. Zo kunnen we zien over hoeveel mensen het gaat, die niet de kans hebben gekregen om eventueel bezwaar in te dienen op hun herziene budget.

Mevrouw van der Vloet heeft het woord.

Minister, ik denk dat u de vraag correct hebt begrepen. U geeft ook aan dat gelijkheid belangrijk is en dat u daarom iedereen die op de wachtlijst staat, een gelijk budget wilt geven met dezelfde zorgzwaarte. Als ik het goed heb begrepen, hebt u gezegd dat de gestelde zorgvraag met het nieuwe budget kan worden bepaald. Dat lijkt me heel belangrijk. Hebben we al een zicht op hoeveel mensen erop achteruitgaan, maar ook op hoeveel mensen erop vooruitgaan? U hebt ook gezegd dat er stijgingen zijn bij bepaalde mensen. Het is belangrijk om dat in kaart te brengen.

Minister, het gaat hier om een principiële goedkeuring. Daardoor komt het wellicht dat het op de website van het VAPH anders is vermeld. De Raad van State moet ook nog een advies geven. Het is belangrijk om ook dat nog even af te wachten. Als we kijken naar de toeleiding, is het misschien wel beter dat je, wanneer je weet dat je een budget gaat krijgen, dan ook de hoogte van dat budget kent. Vroeger stond men op de wachtlijst voor een ticket naar een dagcentrum, maar had men ook nog niet dat budget voor ogen. Nu krijgt men dat budget duidelijk op papier. Ondertussen wijzigt de regelgeving daarover.

Dat is natuurlijk heel moeilijk, ook over wel of niet daarmee naar de rechtbank kunnen gaan. Misschien is het wel belangrijk om dat in de toekomst mee te nemen naar de nieuwe toeleiding, dat het budget pas wordt bekendgemaakt wanneer je er effectief recht op hebt.

De heer Anaf heeft het woord.

Deze discussie over de budgetten hebben we al verschillende keren gevoerd. De vraag van mevrouw Vandecasteele is de evidentie zelf. Minister, u hebt nooit echt verborgen dat het uw ambitie was om met de nieuwe budgetcategorieën en de herzieningen persoonsvolgende budgetten af te romen en meer mensen op de wachtlijsten te helpen door minder budget te geven aan mensen, en vervolgens te hopen dat ze hun zorg georganiseerd krijgen met minder budget.

Minister, is er nu al één iemand effectief extra geholpen door die besparingen? Hoe staat het nu met het versneld inzetten van het uitbreidingsbeleid zoals beloofd bij de begrotingsbesprekingen. Zullen al die budgetten nu in 2021 worden toegekend?

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Mijnheer Anaf, we hebben inderdaad de ambitie om meer mensen te helpen in hun ondersteunings- en zorgnoden. De manier waarop u het formuleert, is een andere zaak. U spreekt over afromen. Het gaat erover hoe we mensen datgene geven waar ze nood aan hebben om hun zorgvragen op te lossen. Dat is het hele uitgangspunt. U kunt het anders verwoorden, maar dat is het uitgangspunt.

De bedoeling is dat we iedereen gelijkzetten, dus ook zij die op de wachtlijst stonden en een aanvraag hebben ingediend. We bekijken welke middelen ze nodig hebben en de nieuwe budgetcategorieën spelen daarop in.

Waarom is de website nog niet aangepast? Omdat het besluit van de Vlaamse Regering (BVR) nog niet definitief is goedgekeurd. De nieuwe budgetcategorieën zullen gesimuleerd worden met alle stakeholders. We zijn daarover in overleg. Samen met de sector kiezen we voor het principe van gelijkberechtiging. Dat kan een invloed hebben op sommigen, maar anderen zullen stijgingen zien.

De methodiek zet verder in op een vraaggestuurd budget op maat van de gebruiker, afgestemd op zijn of haar zorgzwaarte. Op die manier ontvangt iedereen het budget dat ervoor zorgt dat de gevraagde ondersteuning voor zijn of haar profiel gegarandeerd kan worden.

Mevrouw Vandecasteele heeft het woord.

Minister, ik ben bijzonder teleurgesteld in uw reactie. Ik hoor hier collega's die toch ook serieuze vragen stellen bij deze manier van werken, van een plotse actualisering van budgetten die reeds beloofd en toegekend zijn. Ik vind het toch wel straf. Personen met een handicap hebben eerst de correctiefase 2 gehad en krijgen nu deze actualisering. Er wordt gespeeld met die budgetten alsof het om niets gaat, maar met deze actualisering zijn er mensen die plots tot 20.000 euro per jaar verliezen. Ik vind dat geen correcte manier om met personen met een handicap om te gaan.

De gelijkberechtiging start op een bepaald moment, zoals ook op de site van het agentschap staat. De gelijkberechtiging gaat in vanaf maart 2020 voor mensen die een aanvraag indienden. Akkoord, maar je kunt niet met terugwerkende kracht mensen die een budget toegekend hebben gekregen, ineens bij de uitbetaling minder geven omdat er een aanpassing is gebeurd aan de manier van werken. Ik vraag me af of dit überhaupt rechtsgeldig is. Dat is spelen met mensen die bovendien al heel lang op de wachtlijst staan, alle procedures hebben doorlopen en alles correct hebben afgehandeld. Op het moment dat ze het budget dan zullen krijgen, wordt daarmee gespeeld. Ik vind dat onbehoorlijk. Ik hoop dat er met die mensen in dialoog wordt gegaan. Er zijn signalen van Onafhankelijk Leven en GRIP. Ik vind deze manier van werken onvoorstelbaar. Het is spelen met mensen.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.