U bent hier

Mevrouw D’Hose heeft het woord.

Minister, het beleid rond aanvullende financiering is heel belangrijk. Ik heb dat al een paar keer benadrukt in deze commissie. Uw voorganger, Sven Gatz, heeft daar ook een conceptnota voor opgesteld.

Een heel concreet voorbeeld uit die conceptnota was het op poten zetten van een kunstkoopregeling: Kunst Aan Zet. Het gaat eigenlijk om een renteloze lening om hedendaagse kunst van Vlaamse en Brusselse kunstenaars aan te kopen. Een bedrag van 500 tot 7000 euro kan worden gespreid over een periode van twee jaar om hedendaagse kunst aan te kopen. Dat is natuurlijk een pure win-winsituatie. Het is een win voor de kunstenaars van hedendaagse kunst, en het is uiteraard ook een win voor diegene die een aankoop wil doen, maar momenteel nog niet over het volledige bedrag beschikt.

Er werd daarvoor gekeken naar Nederland en het Verenigd Koninkrijk, waar men al langer een kunstkoopregeling heeft. Daar kan men zeggen dat er een significante groei is in de verkoop van hedendaagse kunst. In Nederland kan men spreken van een omzet van 3,8 miljoen euro. En de Britse tegenhanger Own Art doet het eigenlijk nog beter: daar toont men aan dat 83 procent van de kopers het kunstwerk niet had kunnen aanschaffen zonder die lening.

Intussen zijn we in Vlaanderen al wat verder gevorderd met Kunst Aan Zet. In september werd een bètafase opgestart, waar met een twintigtal pilootpartners werken konden worden gekocht met de Kunstlening.

We zijn nu toch al een tijdje verder, en ik vroeg mij af of u een laatste stand van zaken kon geven over de uitrol van de kunstkoopregeling. Is de bètafase inmiddels afgerond, en hoe evalueert u die? Wat zullen de volgende fases zijn, en welke rol zal Kunst in Huis hierin blijven spelen?

Op hoeveel plaatsen wordt Kunst Aan Zet momenteel aangeboden; is er voldoende regionale spreiding? Hoeveel werken werden reeds aangekocht met behulp van Kunst Aan Zet? Kunnen we hieruit conclusies trekken? Hoe zult u dit initiatief nog breder communiceren? Want ik heb soms de indruk dat nog niet iedereen op de hoogte is van dit toch wel zeer concreet en goed initiatief van aanvullende financiering. Ik dank u.

Minister-president Jambon heef het woord.

Minister-president Jan Jambon

Mevrouw D’Hose, wat uw eerste vraag betreft, over de stand van zaken en de bètafase: de bètafase is gestart in september vorig jaar en loopt zes maanden, dus tot en met februari 2020. In deze fase van het pilootproject is de renteloze kunstlening van Kunst Aan Zet gelanceerd met een netwerk van 22 galeries voor hedendaagse kunst en design in Vlaanderen en Brussel. In de marketingstrategie is bepaald om in een eerste fase met een soft launch de kunstlening te lanceren bij een publiek van kunstliefhebbers. Een grote marketingcampagne gericht naar een breder publiek van cultuurliefhebbers is voor een volgende fase. Ik kom daar meteen op terug bij uw vierde vraag.

Het doel van de bètafase is het testen en bijsturen van alle processen. Kunst in Huis vzw staat in voor het netwerk van aanbieders en de promotie; Hefboom cvba voor het kredietproces en de financiële screening van de partners. De grote lijnen van deze pilootfase zijn: het beheer van het galerienetwerk en de samenwerkingsvoorwaarden; een doorlichting van de General Data Protection Regulation (GDPR); een uitwerking van het criterium ‘zakelijk, stabiel en betrouwbaar’; marketing en communicatie; het kredietproces; de ontwikkeling van de mystery visit. Dat is een screening van de partners op het vlak van toegankelijkheid en klantvriendelijkheid.

Er is midden november een tussentijdse evaluatie van de bètafase gemaakt met de stuurgroep, waar het kabinet en de administratie deel van uitmaken. Ik bespreek kort de eerste conclusies. Een: het galerienetwerk reageert positief op het project en werkt actief mee aan de promotie. Twee: een juridische screening inzake GDPR resulteerde in een wijzing van de samenwerkingsvoorwaarden waarin de aanbieders samen met Kunst in Huis gedefinieerd worden als verwerker. Drie: de hefboom heeft de financiële screening van de partners verder verfijnd en voert die uit bij de pilootgalerieën. Na evaluatie van de screening van de zakelijke stabiliteit zal worden bepaald op welke wijze deze screening voor nieuwe partners deel zal uitmaken van het erkenningsproces.

Vier: het publiek reageert positief op het project, zowel in de galerieën, op de evenementen als op sociale media. Het effectieve gebruik van de kunstlening is nog beperkt – de cijfers volgen zo meteen. Het kunstpubliek moet nog vertrouwd raken met het idee van lenen voor kunst, en het bredere publiek van cultuurliefhebbers met het kopen van kunst. Er zijn in de afgelopen maanden extra inspanningen geleverd in de campagne om drempels te verlagen. De strategie en uitwerking van de brede lanceringscampagne in de volgende fase is in volle voorbereiding. De resultaten en analyse van de bètafase zijn natuurlijk bepalend voor de aanpak van de brede lanceringscampagne. Het kredietproces verloopt vlot. De klantenervaring van de leners wordt momenteel onderzocht en de conclusies maken deel uit van de evaluatie van de bètafase.

Kunst in Huis heeft een mystery visit ontwikkeld waarmee gepolst zal worden naar de ervaringen op het vlak van de klantvriendelijkheid en de toegankelijkheid van de aanbieder. Deze wordt in de volgende fase geïmplementeerd.

In maart rondt Kunst in Huis de evaluatie van de bètafase af en dit wordt besproken tijdens de stuurgroepvergadering in april. De volgende stuurgroepvergaderingen zijn voorzien in juni en oktober.

In de volgende fase zal het netwerk van aanbieders geleidelijk uitbreiden en start er een nieuwe marketingcampagne. Daar kom ik straks trouwens ook nog op terug. Kunst in Huis blijft instaan voor de coördinatie van het netwerk en het promoten van Kunst Aan Zet. Dat houdt in dat het potentiële aanbieders informeert, de intake, screening en het afsluiten van een samenwerkingsovereenkomst met nieuwe partners voor zich neemt, het netwerk van aanbieders beheert en waakt over de regionale spreiding, de diversiteit in het aanbod en de toegankelijkheid van de partners, mystery visits aflegt bij kandidaat-partners en bestaande partners, een communicatie- en marketingcampagne op poten zet en partnerships opricht met evenementen en netwerking. Ook van die fase volgt een evaluatie, in september 2020.

U vroeg ook op hoeveel plaatsen Kunst Aan Zet momenteel wordt aangeboden. De huidige 22 pilootpartners zijn verspreid over Vlaanderen en Brussels en elke provincie is vertegenwoordigd. Naast aanbieders in galerijsteden zoals Brussel en Antwerpen zijn er ook galeries uit onder meer Gent, Knokke, Heusden-Zolder, Waregem en Mechelen opgenomen in het netwerk. Er is gekozen om zowel met galeries uit centrumsteden als uit kleinere steden en gemeenten te werken. In de bètafase is er ook gekeken naar een ruim en divers aanbod van hedendaagse kunsten, met onder andere ook design, fotografie en edities.

Vanaf maart 2020, volgende maand dus, zullen er geleidelijk aan nieuwe aanbieders kunnen toetreden en zal het netwerk stelselmatig uitbreiden. Hiervoor zijn tijdens de bètafase al gesprekken gevoerd met potentiële aanbieders die zich kandidaat hebben gesteld of die door Kunst in Huis zijn benaderd. De interesse komt van organisaties uit zowel grote en kleine steden als landelijke gebieden en uit alle Vlaamse provincies en Brussel. Ook de kandidaat-aanbieders vertegenwoordigen kunstenaars en ontwerpers uit diverse disciplines in beeldende en toegepaste kunsten. Wij zullen het overzicht van de huidige 22 aanbieders als bijlage bij het verslag laten opnemen.

Tot nog toe zijn er vijf kunstwerken aangekocht met de renteloze kunstlening en is er één kredietaanvraag afgekeurd. De aankopen hebben plaatsgevonden in vijf verschillende galeries in vier verschillende steden. De galerijsteden waren goed voor drie aankopen, de kleinere steden voor twee aankopen. Op 11 februari was er al voor een bedrag van 13.300 euro geleend. De leenbedragen lagen tussen 1800 en 3800 euro en het gemiddelde bedroeg 2660 euro. De aangekochte werken waren van diverse disciplines uit de beeldende en toegepaste kunsten: tekenkunst, keramiek of glaswerk, design, tweedimensionaal werk en video. Met de kunstlening werden drie unieke werken en twee edities aangekocht.

Het aantal leningen – het zijn er vijf – is nog te laag om hieruit nu al doorgedreven conclusies te trekken of tendensen waar te nemen, maar we kunnen toch al stellen dat het aankopen van hedendaagse kunst met de kunstlening regionaal gespreid en in verschillende galeries gebeurt, zowel voor beeldende kunst als voor toegepaste kunst.

Uit een eerste feedback van de pilootpartners en kunstkopers blijkt dat er ondanks de 0 procentrente een drempel ervaren wordt om te lenen. Deze drempel is voornamelijk de idee van lenen voor een niet-noodzakelijk goed en het formele karakter van een lening, zoals de identiteitscontrole en de controle van de loonfiche, die het resultaat zijn van de wet op het consumentenkrediet ter bescherming van de consument. In het onderzoek van de customer journey komt dit ook naar voren in enkele cases, maar bij de meerderheid van de cases blijkt de renteloze kunstlening stimulerend te werken.

Een verdere analyse zal gebeuren aan het einde van de bètafase op basis van een bevraging van de ontleners en de aanbieders. De resultaten zullen van invloed zijn op de strategie en uitwerking van de volgende campagne.

Wat de brede communicatie betreft, is er in mei 2019 een pre-campagne gestart om Kunst Aan Zet te lanceren. Op dat moment was de lening en het netwerk van galeries nog in ontwikkeling. Op 6 mei 2019 organiseerde Kunst in Huis een persmoment voor voormalig minister van Cultuur Sven Gatz, die de naam en het concept Kunst Aan Zet aankondigde. Dit ging gepaard met de lancering van de website www.kunstaanzet.be en pagina’s op sociale media. De info over het persmoment en het persbericht werden verstuurd naar online en offline nieuwsmedia en cultuurorganisaties. Maandelijks stuurt Kunst Aan Zet ook een nieuwsbrief uit.

De renteloze kunstlening is bij 22 pilootgaleries gelanceerd begin september 2019. De campagne hiervoor is gestart in augustus, met de systematische aankondiging van de pilootgaleries op de website en Instagram. In augustus 2019 heeft Trends een uitgebreid artikel gewijd aan de renteloze kunstlening. De pilootgaleries ontvingen promotiemateriaal, waaronder brochures, flyers, raamstickers, voorbeeldteksten en digitale banners.

Het eerste weekend van september participeerde Kunst Aan Zet aan het Brussels Gallery Weekend. Samen met de echt Brusselse galeries werd de renteloze kunstlening voorgesteld aan de hand van een groepstentoonstelling. De organisatie heeft Kunst Aan Zet opgenomen in de communicatie via de website, de nieuwsbrief, de programmafolder en het stadsplan.

Op 10 september organiseerde Kunst in Huis een persmoment in Plus One Gallery en Sofie Van de Velde Gallery in Antwerpen. Minister Lydia Peeters kon hierop niet aanwezig zijn en de galeriehouders, een kunstenaar, Hefboom en Kunst Aan Zet hebben toen de renteloze lening aan de pers voorgesteld. Dit genereerde regionale media-aandacht.

Een aantal van de pilootpartners zetten Kunst Aan Zet extra in de kijker door hun tentoonstelling hierop af stemmen. MANIERA in Brussel maakte een presentatie van kunst en design dat met de kunstlening kon worden aangekocht, Base-Alpha Gallery in Antwerpen organiseerde een groepstentoonstelling met haar Vlaamse kunstenaars en De Mijlpaal in Heusden Zolder maakte een tentoonstelling ‘16 Aan Zet’, exclusief met werk dat via de kunstlening kon worden aangekocht.

Kunst Aan Zet heeft geadverteerd in de kunstmagazines HART en TheArtCouch. Deze laatste heeft ook redactioneel aandacht gegeven aan het project, zowel offline als online. De Witte Raaf heeft eveneens een artikel gewijd aan de kunstlening.

In oktober nam Kunst Aan Zet deel aan de beurs Belgian Art Design (BAD) in Gent. De galeries uit Gent en Waregem toonden op de stand van Kunst Aan Zet kunstwerken van Vlaamse en Brusselse kunstenaars. De presentatie maakte deel uit van de gegidste tour Start To Collect, die gericht is op startende kunstkopers. De organisatie wijdde een artikel aan Kunst Aan Zet op haar website.

Op de website en sociale media van Kunst Aan Zet worden de pilootgaleries, hun Vlaamse en Brusselse kunstenaars en de tentoonstellingen die relevant zijn voor de kunstlening continu gepromoot. Sinds november is er op vraag van websitebezoekers een pagina gecreëerd met voorbeelden van de kunstwerken die met de lening kunnen worden aangekocht, met de aankoopprijs en het afbetalingsbedrag bij een kunstlening op maximale termijn. In december volgde hierop een Facebookcampagne gericht op cultuurliefhebbers in een perimeter rond de galeries.

In februari volgt een videocampagne waarin een gezin zijn ervaring deelt over hedendaagse kunst verkennen en kopen van Vlaamse en Brusselse kunstenaars. De focus ligt op de haalbaarheid om kunst te kopen en de financiële duw in de rug van de kunstlening. Het filmpje wordt verspreid via de website, Instagram en Facebook.

Momenteel werkt Kunst Aan Zet in samenwerking met een marketingbureau de campagne voor de volgende fase uit. Er zijn samenwerkingen voorzien met Art Brussels, Antwerp Art Weekend, Antwerp Photo, Brussels Gallery Weekend en de BAD-beurs in Gent. De focus van de volgende campagne zal liggen op de activatie van de renteloze kunstlening bij een breed publiek van kunstliefhebbers dat nog drempels ervaart om kunst te kopen en de algemene naamsbekendheid van Kunst Aan Zet.

Mevrouw D’Hose heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw uitgebreid antwoord. We zijn nog in de opstartfase, maar toch vind ik vijf weinig. Ik had iets meer verwacht maar misschien ben ik te ongeduldig.

Het zal zaak zijn om het aantal aanbieders maar ook het aantal galeries omhoog te krijgen. Ik heb in uw antwoord niet gehoord of dat uw bedoeling is.

Ik stel ook vast dat de communicatie heel sterk gericht is op mensen die al naar een kunstbeurs gaan, die al in dat wereldje zitten, terwijl we het brede publiek willen aanspreken dat al een drempel ervaart om naar een expositie te gaan. Wanneer u in dat wereldje blijft communiceren, zult u nooit het brede publiek vinden dat een lening nodig heeft om een dergelijk kunstwerk aan te kopen. Ik kan me voorstellen dat het publiek dat naar dergelijke galeries gaat, daar sowieso het budget voor heeft. Dat is volgens mij dan ook een aandachtspunt in de communicatie.

De heer Peckmans heeft het woord.

Dit is een onderwerp dat mij bijzonder fascineert. Ik duik even in de geschiedenis. Het ontstaan van Kunst in Huis was het initiatief van de toenmalige cultuur- en gemeenschapscentra, om op een heel democratische manier kunst heel dicht, in alle nissen van Vlaanderen bij wijze van spreken, te brengen. Er is daarop ingegrepen na, meen ik toch te mogen zeggen, wat mismanagement van de voormalige vzw. Maar men heeft dan ineens de slinger helemaal omgekeerd en die plekken in heel Vlaanderen weggenomen, om zich opnieuw te concentreren op de hoofdplekken, Brussel, Gent, Leuven enzovoort. Ze hebben in die periode samen met het badwater het kind verwijderd. Daardoor zijn heel veel klanten verloren gegaan, niet het minst bedrijven, die daar in die tijd ook heel veel interesse voor hadden, niet vanuit een elitair initiatief, maar gewoon voor de cafetaria’s en de scholenbouw en dergelijke. Dat was een heel democratische manier, die ik in deze aanpak mis. Toen was er ook voorzien in een systeem van aankoop. Je kon met goedkope middelen en door huurgelden op te sparen werken verwerven.

Ik wil, voor alle duidelijkheid, niet terug naar die periode. Maar we weten allemaal dat de cultuur- en gemeenschapscentra en bibliotheken lokaal nieuwe uitdagingen aan het zoeken zijn. Ik wil toch eens suggereren om daar op een professionele, degelijke en gedetailleerde manier opnieuw aansluiting te zoeken bij de mensen die dat echt willen.

Het tweede aspect, ‘heel dicht bij de mensen’, vind ik heel belangrijk. Dat is ook het standpunt van Groen in dezen.

Minister-president Jambon heeft het woord.

Minister-president Jan Jambon

Mevrouw D’Hose, het ging hier over een pilootfase, een bètafase. Men heeft inderdaad het aantal galeries beperkt. Maar in de roll-out gaan we alle galeries aanschrijven. Als je in een bètafase een beperkt aantal galeries hebt, heeft het niet veel zin om naar een heel breed publiek te gaan. Het is de bedoeling om naar een breed publiek te communiceren wanneer we de roll-out doen.

Mijnheer Pelckmans, ik noteer uw suggestie om ook daarmee in de roll-out rekening te houden. Ik onderschrijf wat u zegt, we zitten op dezelfde golflengte.

Mevrouw D’Hose heeft het woord.

Minister-president, laat ons uitkijken naar de roll-out. Ik ga ervan uit dat die later dit voorjaar moet starten. Dan kunnen we wat meer communicatie hebben, ook op sociale en digitale media. Ik heb net eens de website bekeken. Daar staan maar dertien kunstwerken op. Dat moet wat meer body krijgen.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.