U bent hier

Commissievergadering

donderdag 17 oktober 2019, 13.56u

Voorzitter

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Er is nu zoiets als een smart mobility planner (SMOP) in de maak, dat is een routeplanner voor openbaar en multimodaal vervoer. Het is een project van de vier openbaarvervoeroperatoren in ons land: De Lijn, NMBS, MIVB en TEC. Ze willen via de routeplanner realtime info aanbieden van al hun voertuigen samen. Heel interessant natuurlijk voor de reiziger. In de toekomst willen ze via deze weg ook hun ticketverkoop verzorgen. SMOP werd opgestart met subsidies van de federale overheid in het kader van de Smart Mobility Call. Het project is ontwikkeld als opensourcesoftware: de software is herbruikbaar en gratis zodat iedereen in België die mobiliteitsoplossingen wil aanbieden, deze kan gebruiken.

In oktober, dus nu ergens, zou een eerste productversie op de markt worden gebracht. Tegen het eind van het jaar zou het afgewerkte product er moeten staan.

Daarnaast hebben we in het decreet Basisbereikbaarheid, waarover het hier al eventjes is gegaan, ook de Mobiliteitscentrale in het leven geroepen. Enfin, die is er nog niet, maar die zal verantwoordelijk worden voor de planning, uitvoering en opvolging van onder andere het vervoer op maat. Die Mobiliteitscentrale zal dus alle mobiliteitsinformatie samenbrengen en ook een rol als MaaS-speler kunnen vervullen. De Mobiliteitsraad van Vlaanderen (MORA) heeft daarover een advies gemaakt, in juni 2019, toen het nieuwe parlement misschien zelfs nog niet de eed had afgelegd. Ik weet het niet meer precies. Dat was eigenlijk een beetje een rare periode, waardoor we het daarover hier nog niet echt hebben gehad. Dat was een advies over de conceptnota over de uitwerking van de Mobiliteitscentrale, die door de vorige minister was gemaakt. Daarin stelt de MORA: “Om een gelijk speelveld te garanderen voor publieke en private MaaS-operatoren, adviseert de MORA om een onafhankelijke MaaS-regulator op te richten vóórdat de mobiliteitscentrale in werking treedt. Deze regulator moet in samenwerking met het (mobiliteits-) middenveld en andere relevante stakeholders zoals MaaS-platformen, technologiebedrijven, telecomoperatoren enz. de spelregels voor een Vlaams MaaS ecosysteem bepalen en handhaven.” Verderop in het advies stellen ze het volgende, en dat is wel belangrijk: “De garantie op een kwaliteitsvolle dienstverlening van de mobiliteitscentrale blijft een verantwoordelijkheid van de overheid. Om de monitoring en kwaliteitsbewaking efficiënt te laten verlopen zal het belangrijk zijn dat er in het bestek voor de mobiliteitscentrale ‘key performance indicators’ en ‘service levels’ worden opgenomen. De reiziger moet hierbij centraal staan zodat b.v. kan gemeten worden of de mobiliteitscentrale hem volgens zijn profiel heeft doorverwezen naar de juiste vervoerder.” Het is dat wat ik belangrijk vind. We weten allemaal dat er mensen met een beperking zijn die misschien niet meteen op de bussen van De Lijn kunnen. Daar was in De Zevende Dag nog een heel debat over, geloof ik. Er zijn echter ook andere spelers, zoals de Diensten Aangepast Vervoer (DAV’s). Die zouden eigenlijk allemaal mee in dat vervoer op maat kunnen zitten.

Verder zou volgens de MORA moeten worden gemeten “of hij snel correcte informatie kreeg van de mobiliteitscentrale, of hij tevreden is als klant enzoverder.” Men verwacht daar dus duidelijk heel veel van.

Tegelijk bereikte ons dan weer de informatie dat De Lijn naast SMOP (smart mobility planner) ook nog met een eigen routeplanner zou willen starten. Is dat nu waar? Ik lees even de VRT-nieuwsite van begin deze week voor: “Daarnaast wil De Lijn het ook mogelijk maken om via de app en (...) de aankondigingsborden te kunnen zien of een bus afgeschaft is of niet. Het zal wel nog enkele maanden duren vooraleer dit mogelijk is.” Men zou die software nog volop aan het afwerken zijn.

Ik kan op den duur niet meer goed volgen. We hebben dus SMOP, we hebben de Mobiliteitscentrale, eventueel voor MaaS, en dan nog eens een aparte routeplanner van De Lijn. Ik heb daar dus toch wel wat vragen over, om dat wat helderder te krijgen.

Minister, ziet u een rol voor Vlaanderen weggelegd in dat SMOP-verhaal? Klopt het dat De Lijn nog eens een eigen multimodale routeplanner in de markt zal zetten en zich als MaaS-speler wil opwerpen? Wat is uw visie hierop? Wanneer zal die tender voor de Mobiliteitscentrale in de markt worden gezet? Welke invulling zal aan de Mobiliteitscentrale worden gegeven? Vindt u het al dan niet de taak van de Mobiliteitscentrale om zich als MaaS-speler te ontwikkelen? Zult u in navolging van het MORA-advies over de uitwerking van de Mobiliteitscentrale een onafhankelijke MaaS-regulator oprichten, en dit dan vóór de inwerkingtreding van die Mobiliteitscentrale? Hoe verhouden al die initiatieven – SMOP, de routeplanner van De Lijn, de Mobiliteitscentrale – zich tot elkaar? Hoe ziet de regering de rol van de overheid in het MaaS-gebeuren? Zal Vlaanderen naar het voorbeeld van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest een rol op zich nemen om de backoffice te verzorgen door het ter beschikking stellen van gestandaardiseerde en gratis open data? Welke initiatieven zult u nemen om dat mogelijk te maken?

Deelt u de bezorgdheid dat private spelers verdienmodellen plaatsen boven de juiste mobiliteitskeuzes voor individu en maatschappij? Ik verwijs nog even naar bijvoorbeeld mensen met een beperking en bepaalde andere doelgroepen: hoe kunnen wij hierop anticiperen of aan remediëren en welke maatregelen zullen worden genomen? Het is een hele boterham. Het is ook een heel technisch verhaal. Ik hoop dat u wat licht kunt laten schijnen op wat op dit ogenblik nog een kluwen is.

Minister Peeters heeft het woord.

Minister Lydia Peeters

Het is inderdaad vrij technische materie. Ik ga ook de afkortingen SMOP en MaaS gebruiken. 

We zien alleszins een rol weggelegd voor het SMOP-verhaal. De SMOP als routeplannersoftware is gebouwd in open source als interoperabel project tussen de vier operatoren. Voor Vlaanderen zijn er dan ook tal van redenen om het instrument, dat hier ontwikkeld werd, ook effectief te integreren in het verhaal van de Mobiliteitscentrale.

Er zijn daarbij sowieso heel wat pluspunten op te noemen. Ik denk bijvoorbeeld aan het feit dat het project focust op realtime info voor de klant, een onontbeerlijk gegeven voor de goede werking van de Mobiliteitscentrale. Het reduceert ook het risico van een ‘vendor lock-in’, omdat het in open source is ontwikkeld en volgens open ecosysteemprincipes. Het heeft raakpunten en softwareservices die gebruikt kunnen worden door andere projecten van MaaS en van Informatie Vlaanderen, zoals standaardenwerkgroep MaaS, Mobiliteitscentrale, vervoerregio’s en licentiegedeelde mobiliteit. Het is een opensourcesoftware die hergebruikt kan worden voor tal van mobiliteitstoepassingen van andere departementen. We denken dus dat er sowieso wel een rol weggelegd is voor het SMOP-verhaal.

Klopt het dat De Lijn een eigen multimodale routeplanner in de markt zal zetten en zich als MaaS-speler wil opwerpen? Dat is alleszins niet de bedoeling. De Lijn heeft al een multimodale routeplanner in haar website en apps, maar wenst deze op een kostenefficiënte wijze te laten evolueren naar een verbeterde routeplanner met accurate realtime informatie van de vier operatoren. Op die manier wenst De Lijn tegemoet te komen aan de noden van de klant, inclusief notificaties bij vertragingen, up-to-date set of points of interest, en integratie van Blue-bike en Cambio-services. Ook de ticketingopties zouden erin meegenomen worden. SMOP biedt hiervoor de mogelijkheid om hun softwareservices te integreren. Maar zoals ik al zei, is het niet de bedoeling dat de SMOP als dienst in de markt wordt gezet.

De operatoren werken momenteel aan een roadmap 2020. Het is de bedoeling dat de software enkel ter beschikking wordt gesteld van een gesloten gebruikersgroep – als het ware testers – om de interne routeplannersoftware van de operatoren te verbeteren.

Wanneer zal de tender in de markt gezet worden? De tender voor de Mobiliteitscentrale is volop in voorbereiding. We wensen deze nog dit jaar in de markt te zetten. De operationele regiefunctie voor het vervoer ligt, zoals u zelf al aangaf, bij de Mobiliteitscentrale. We kennen ook de belangrijkste taken daarvan. Straks zullen de reizigers hun multimodale trip kunnen plannen, boeken en betalen via de Mobiliteitscentrale. Dat kan dan zowel telefonisch als via apps, via tablet, via pc en dergelijke en ook via de facturatie. Dit betekent dus dat de mobiliteitscentrale als het ware zal evolueren naar een Mobility as a Service of een MaaS-operator.

U had ook een vraag over het MORA-advies en u vroeg of we een onafhankelijke MaaS-regulator zullen oprichten. Dat is alleszins op dit ogenblik niet voorzien. Dan zou het decreet aangepast moeten worden, want in het huidige decreet basisbereikbaarheid is niet voorzien dat er nog een onafhankelijke MaaS-regulator zou worden opgericht.

Voor Vlaanderen zijn er tal van redenen om het instrument dat hier werd ontwikkeld, te integreren in het verhaal van de Mobiliteitscentrale. Het biedt services die door de Mobiliteitscentrale geïntegreerd kunnen worden in haar platform. Ik denk dan ook dat we dat zeker moeten doen.

Voor het aanbieden van data is het op dit ogenblik nog niet volledig duidelijk of Vlaanderen zal fungeren als backoffice. Die taak is immers niet alleen aan Vlaanderen toevertrouwd. Het maakt ook deel uit van de oprichting van het nationale accesspoint, dat moet worden opgericht zoals is opgenomen in de Europese regelgeving. Dat moet allemaal nog verder uitgeklaard worden.

Wat wel sowieso al duidelijk is, is dat er op het niveau van de Vlaamse overheid gewerkt wordt aan de Oslostandaarden en dat er momenteel ook een traject loopt met Informatie Vlaanderen voor het leveren van ondersteuning op het vlak van het te volgen proces en de te hanteren methodes, het vastleggen van de regels voor de interoperabiliteit, de open data, de realtime data en de standaarden van de informatie. Kortom, dat zit op dit ogenblik allemaal bij Informatie Vlaanderen, dat dat verder gaat uitwerken.

Uw laatste vraag had betrekking op de bezorgdheid van de private spelers. Sommigen zullen het niet graag horen, maar dat private spelers kunnen deelnemen aan de markt, is een gegeven dat eigen is aan de open markt, net zoals het ook een eigenheid is van een open markt dat spelers die een te groot verdienmodel hanteren, zich ook wel uit de markt zullen prijzen. Vermoedelijk gaan we dus veeleer naar een verdienmodel gaan zoals de talloze websites waarop je op zoek kan gaan naar de snelste of de goedkoopste vlucht of de routeplannerapps waar er advertenties verschijnen, maar waar je er ook heel snel voor kunt kiezen om geen advertenties meer te zien, weliswaar mits betaling. Indien zou blijken dat er aberraties optreden, zullen we op dat moment moeten kijken op welke wijze daar het best op gereageerd wordt.

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Ik ben blij dat het een geïntegreerd verhaal is. Ik zag het allemaal een beetje als aparte dingen. U hebt nu duidelijk gemaakt dat het een geïntegreerd verhaal wordt.

Met betrekking tot het aspect van de regulator moeten we zien hoe die zaken op termijn evolueren. Maar zoals u zegt, gaat men zich normaal ook niet uit de markt prijzen. Ik denk dat we vanuit deze commissie toch altijd het belang van de reizigers in de eerste plaats voorop zullen stellen. Ik denk dat iedereen daar in het verleden toch altijd mee akkoord ging. Als ik u hoor zeggen dat het naar een systeem gaat waarbij men zal kunnen kiezen tussen de snelste of de goedkoopste, neem ik aan dat je daar ook kunt melden dat je bijvoorbeeld een senior bent of iemand met een beperking en dat je bepaalde kortingen kunt krijgen. Ik neem aan dat dat allemaal meegenomen wordt, het hele doelgroepenverhaal.

Als dat goed in elkaar steekt en het werkt zoals we dat in bepaalde Scandinavische landen zien – in Denemarken en Zweden bestaan zulke dingen – is dat echt wel een handige tool voor de reiziger. Als de informatie dan nog eens accuraat en realtime is, des te beter. Het is iets technisch. Dat wil niet zeggen dat we niet in het oog moeten houden of het ook allemaal correct verloopt. Daar moeten we misschien nog eens over nadenken, over de controle achteraf, als het eenmaal in de markt is. Misschien kan dat verder gebeuren door het departement. Het is uw zorg om daar verder op toe te zien, in de eerste plaats.

Bedankt voor het antwoord. Ik ben al blij dat het een geïntegreerd model is.

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Minister Lydia Peeters

Ik wil datgene wat mevrouw Brouwers zegt, absoluut ter harte nemen. We moeten het zeker opvolgen. Het is een technologische ontwikkeling, een technische materie ook, maar wel zeer belangrijk. Het zal een handige tool zijn voor de reiziger.

We zullen er zeker op toezien dat alle mogelijke dingen er correct in worden opgenomen. Doelgroepenverhalen enzovoort, zullen er volgens mij mee in kunnen worden opgenomen.

We zullen zien hoe het verder evolueert. We volgen het zeker mee op.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.