U bent hier

De heer Caron heeft het woord.

Minister, ik kom nog eens terug op de afbouw van DVB-T door de VRT omdat mijn mailbox blijft vollopen met berichten en argumenten ter zake.

Niet iedereen heeft kabel-tv of toegang tot een snel 4G-netwerk. 45.000 mensen die vandaag DVB-T van de VRT krijgen, zullen worden afgekoppeld. Dat betekent dat die mensen op een andere manier toegang tot uitzendingen van de openbare omroep moeten realiseren op technisch vlak. De VRT bespaart hiermee grosso modo 1 miljoen euro. Dat kan iets meer zijn, afhankelijk van het feit of je de omschakeling naar DVB-T2 berekent. Als de kijkers voor zichzelf een alternatief moeten ontwikkelen, dan varieert de kostprijs tussen 5 en 8 miljoen euro. Wat de VRT uitspaart aan 1 miljoen euro, kost de burgers 5 tot 8 miljoen uit eigen zak.

De berekening is niet zo moeilijk te maken. Als die 45.000 mensen allemaal een abonnement nemen op Antenne TV van TV Vlaanderen, dan komt dat op 5.373.000 euro per jaar. Het is nog niet duidelijk of Antenne TV de stations van de VRT al dan niet zal overnemen. Er zijn natuurlijk nog andere manieren. Men kan ook Satelliet-tv nemen bij TV Vlaanderen, en dat kost dan voor die 45.000 kijkers 8 miljoen euro per jaar. Elke andere formule via kabel, analoog of digitaal van Proximus of Telenet is sowieso duurder. 4G is in dezen onbruikbaar wegens de kostprijs. Het volume aan bits dat men nodig heeft om tv te kijken op een tablet of een computer, is veel te groot om dat via 4G te doen. Het kan technisch, maar het is onbetaalbaar. Daarnaast is het ook zo dat de goedkope internetabonnementen van Proximus, Telenet en andere absoluut niet volstaan om dagelijks televisie te kijken. Er is een gelimiteerd volume dat je voor de basiskostprijs kan krijgen.

Ooit leek toegang tot VRT-televisie bijna een basisrecht, eerst analoog, later digitaal. De interpretatie hiervan is gewijzigd, stel ik vast. De VRT bespaart ruim 1 miljoen euro door het afkoppelen van DVB-T. De kijkers moeten daardoor een factuur betalen die x keer hoger is. Heel veel van die kijkers zijn overigens geen intensieve kijkers. Het zijn mensen die eerder sporadisch kijken. Bent u zich bewust van de kostprijs voor die burgers? Vindt u dat aanvaardbaar? Hoever staan de onderhandelingen tussen de VRT en TV Vlaanderen om de zenders van de VRT via Antenne TV aan te bieden? Is het bedoeling dit snel af te ronden opdat de DVB-T-kijkers zouden kunnen overschakelen naar het goedkoopste alternatief?

Minister Gatz heeft het woord.

Minister Sven Gatz

Of ik dat aanvaardbaar vind of niet, is niet aan de orde. Noch het Mediadecreet, noch de beheersovereenkomst vandaag laten me toe in te gaan tegen de beslissing van de VRT die autonoom is op dit gebied. Dat is hier in de commissie bij de vorige vraagstelling uitvoerig geduid.

Los hiervan heb ik de VRT gewezen en zal hen blijven wijzen op de maatschappelijke verantwoordelijkheid die ze in dezen dragen teneinde hier afdoende over te communiceren en het proces van de afschakeling in zo goed mogelijke banen te leiden. Dan gaat het hierbij ook over de alternatieven, zoals VRT NU. Daarvan heeft de VRT afgelopen weekend laten weten dat op 1 augustus een app beschikbaar zal zijn die kijkers toelaat programma's live en uitgesteld te bekijken op een smartphone of tablet.

De VRT laat me weten dat de onderhandelingen tussen de VRT en TV Vlaanderen om de VRT-televisiezenders via Antenne TV aan te bieden, constructief en positief verlopen.

De VRT hoopt de onderhandelingen binnenkort te kunnen afronden. Gelukkig laat ook TV Vlaanderen mij weten dat de onderhandelingen positief verlopen en dat zij ook denken binnenkort tot een oplossing te kunnen komen.

Ik wil toch nog even een element toevoegen, omdat in de vraagstelling duidelijk wordt aangegeven dat de toegang tot VRT-televisie ooit bijna een basisrecht leek, eerst analoog, later digitaal, en dat de interpretatie hiervan zou zijn gewijzigd. Dat gaat dan over de universele beschikbaarheid van televisiediensten. Ik scherm daar helemaal niet mee, maar ik heb daarstraks gewezen op het bestaan van het Mediadecreet en de beheersovereenkomst, en ik wil hier ook op de EU-richtlijn Universele Dienst wijzen. Die stelt niet dat een openbare omroep zijn programma’s free-to-air via de ether zou moeten uitzenden. Dat staat nergens geschreven. De doelstelling van een algemene of grote beschikbaarheid van het programma-aanbod van openbare omroepen op bepaalde netwerken wordt gerealiseerd via een andere juridische verankering, de must-carryregeling uit die EU-richtlijn Universele Dienst. Zoals u weet, bepaalt die richtlijn dat lidstaten bepaalde netwerken die voor een significant aantal eindgebruikers het belangrijkste middel zijn om omroepprogramma’s te ontvangen, kunnen aanduiden: op hen rust dan de verplichting om de programma’s van de openbare omroep via die netwerken door te gegeven. Ik zeg het echter nog eens: geen van de bepalingen uit die richtlijn inzake elektronische communicatie bouwt de verplichting in dat openbare omroepen hun programma’s free-to-air moeten uitzenden via DVB-T of een ander kanaal.

Het spijt me. Ik wil het zakelijk houden, zoals u zegt. Ik besef dat een aantal mensen daar rechtstreeks door worden getroffen, maar gelet op de cijfers van het Ipsos-onderzoek, dat, als ik me niet vergis, ook aan u is bezorgd, is die groep niet zo groot. Ook biedt de VRT wel degelijk een alternatief en overtreedt ze hierbij geen enkele wettelijke verplichting, noch Vlaams, noch Europees.

De heer Caron heeft het woord.

Minister, dank u wel. Dat het geen grote groep is, is een feit. Anderzijds is het natuurlijk wel zo dat men door de manier van bevragen, het contacteren van drieduizend mensen via een vaste telefoonlijn, een belangrijk deel van de gebruikers niet bereikte, als je bedenkt dat het systeem heel veel wordt gebruikt in vakantiewoningen, appartementen, campings, door vrachtwagenchauffeurs in hun rustpauzes, door mensen onderweg enzovoort. Voor hen is er geen alternatief. Dat wordt natuurlijk niet gemeten in het Ipsos-onderzoek. In die zin is er bij veel mensen dus toch wel enige twijfel. Voor het standaard thuisgebruik is het zeker een betrouwbaar onderzoek, maar voor die vele toepassingen erbuiten is dat niet zo.

Het staat niet in het decreet en het staat niet in de beheersovereenkomst. Minister, ik moet zeggen dat ik mea culpa moet slaan voor het feit dat ik dat toen bij de bespreking en het bekijken van de beheersovereenkomst niet heb opgemerkt, want het stond wel in de vorige beheersovereenkomst. Het staat helaas niet in de nieuwe, en dat is mij ook ontgaan.

Dan is er het principe van free-to-air. Volgens de VRT betekent free-to-air niet dat men digitaal, terrestrisch of op een andere manier gratis toegankelijk moet uitzenden, maar ik wil toch verwijzen naar de praktijk in Europa, waar de DVB-T-uitzendingen overal wel bestaan wat de openbare omroepen betreft. Daar heb je wel een toegankelijkheid. Je kunt ter zake overigens ook de analogie maken met de radio, met FM en DAB+. Ik wil ook even verwijzen naar een punt dat is gemaakt door de Europese Commissie in het kader van de overname van De Vijver Media door Telenet. Ik zal het voorlezen: “Basic pay TV channels are channels included in the basic channel package offered by TV distributors. In Belgium, most households pay a monthly fee to a cable company or telephone company in return for such a basic package of TV channels. De Vijver Media’s channels Vier and Vijf are included in this basic package and are therefore basic pay TV channels. Only the channels of the public broadcasters are available for free, without any subscription, and therefore qualify as free-to-air channels.” Die laatste zin is belangrijk. Ik leg de nadruk op dat ‘for free’. In deze alinea zegt de Europese Commissie dat je zodra men een betalend abonnement moet hebben, dus niet meer kunt spreken van free-to-air. Dat is eigenlijk de geest daarvan. Ik zal niet naar de rechtbank stappen om het aan te vechten, dat is niet mijn rol als politicus, maar als iemand dat wil doen, dan moet de VRT zich met dit soort alinea’s wel minstens vragen stellen. Minister, ik mag zakelijk zijn, maar ik wil het toch maar zeggen.

Daarnaast is het zo dat bijvoorbeeld het bekijken van VRT NU via een computer technisch niet eenvoudig is. Het is een zeer complexe aangelegenheid, en je kunt een aantal toepassingen niet hebben die vandaag via DVB-T wel kunnen, zoals doorspoelen en pauzeren. Sommige dingen kun je wel, sommige kun je niet. Het is in ieder geval veel complexer, en ook bij Chromecast zijn er veel beperkingen. De jongste tijd heeft de VRT daarenboven nogal wat programma’s versleuteld. Dat is eigenlijk verbazingwekkend. Je vraagt je af hoe het komt dat je daar als kijker niet naar kunt kijken. Daarover wordt ook geen echte toelichting gegeven. “This stream is not available.” Daarmee moet je het dan doen. Meer dan dat krijg je niet qua uitleg. Ik zal me dan maar indirect tot de VRT richten: er zijn dus toch een aantal zaken die veel vragen doen rijzen en waarvan ik vind dat men zich daarover bij de VRT toch maar eens moet bezinnen. Misschien zullen via die petitielijsten toch kijkers naar de rechtbank stappen. Ik weet niet wat ze zullen doen.

Ik betreur het echter ten zeerste dat de VRT deze beslissing neemt voor volgens mij veel meer dan 45.000 kijkers en zeker voor doelgroepen die ze op een andere manier niet meer zal bereiken.

Mevrouw Seghers heeft het woord.

Ik ben verheugd dat we deze kwestie nog voor het reces opnieuw ter sprake kunnen brengen. De beslissing van de VRT, die op het eerste gezicht niet zo verregaand lijkt, is toch een stuk ernstiger en complexer dan de VRT laat uitschijnen. Het gaat over een aantal fundamentele zaken.

Ik wil beginnen met me aan te sluiten bij de bedenking van collega Caron met betrekking tot het Ipsos-onderzoek. We hebben daar inderdaad een samenvatting van ontvangen. Daaruit zou moeten blijken dat huishoudens met DVB-T iets jonger, groter en hoger opgeleid zijn dan de modale tv-kijkers. Er worden echter ook een aantal vaststellingen gedaan die volgens mij enigszins tegenstrijdig zijn en waarvoor men in het onderzoek geen verklaring tracht te vinden. Enerzijds zouden gezinnen met DVB-T een minder sterke band hebben met het medium tv. Ze zouden minder frequent en minder lang televisiekijken. Anderzijds zijn ze net beter uitgerust op het vlak van multimediatoestellen thuis en zijn ze ook meer vertrouwd met online platformen die video’s beschikbaar maken. Het gebruik van websites en apps ligt over nagenoeg de hele lijn veel hoger bij DVB-T-gebruikers, ook als het gaat over betaalde platformen zoals Netflix. Dat is frappant voor een groep die klaarblijkelijk minder frequent en minder lang televisie zou kijken. Ik kan alleen maar vaststellen dat ik het profiel dat in die studie gecreëerd wordt van de DVB-T-kijker niet kan rijmen met de talloze mails van kijkers, die collega Caron en ongetwijfeld ook alle andere collega’s ontvangen. Dat zijn mensen voor wie DVB-T de verkozen of de enige vorm van tv-kijken is, vanuit financiële of praktische overwegingen. Collega Caron verwees al naar truckchauffeurs en binnenschippers. Dikwijls schrijven mensen ons ook uit naam van familieleden of vrienden, omdat het een heel gebruiksvriendelijke technologie is. Ik blijf dus met grote vraagtekens zitten omtrent de voor de steekproef gehanteerde methodologie.

De cruciale vaststelling van Ipsos uit de steekproef is echter dat de DVB-T-kijkers uit eigen beweging geen andere manier van tv-kijken overwegen. Indien ze verplicht worden om een nieuwe antenne te kopen, zal iets minder dan 50 procent dat doen. Ik krijg dus de indruk dat men dit in het onderzoek wil afdoen alsof de meerderheid van de DVB-T-kijkers de technologie zou opgeven als ze er zelf in moet investeren. Het impliceert echter ook dat de helft van de kijkers geen alternatief ziet om naar tv te kijken. Dat hoeft ook niet te verbazen. Los van financiële en praktische overwegingen, staat VRT NU namelijk – en dat is eigenlijk de bottomline inzake de kwestie van universele toegang – nog onvoldoende op punt om als volwaardig alternatief en/of platform beschouwd te kunnen worden. Het encrypteren van het aanbod door middel van DRM-technologie zorgt op vele toestellen voor problemen. Bart Caron zei het al. Technische specialisten stellen zich er ook terecht vragen bij of hierdoor het free-to-air-principe niet geschonden wordt. Minister, ik zou u dus willen oproepen om dit nader te laten onderzoeken. Ik denk dat dit onderzoek verdient.

Ik vraag me af of de voorvechters van de afschaffing van DVB-T uit eigen overweging naar de WK-matchen van de Rode Duivels zouden kijken op hun Sporza-livestream of via VRT NU. Beeld het u eens in, zo’n stream, die constant blijft haperen, bufferen, uitvalt, of zelfs wanneer het vlot verloopt toch nog tot twee minuten achterloopt op de actie, zodat je eerst je buren hoort juichen voordat je zelf het beeld van het doelpunt op je scherm krijgt. Dan spreek ik over een verbinding via een vaste lijn of wifi-connectie, niet over de 4G die men de DVB-T-gebruikers wil aanpraten en die echt leidt tot een gevoelige meerkost, want je komt er dan niet met een eenvoudig internetabonnement.

Onze fractie betreurt dus ten zeerste de beslissing van de VRT. De openbare omroep moet er zijn voor elke Vlaming. Met de afschaffing van DVB-T is dat niet meer het geval. Er is nog veel werk aan de winkel, enerzijds voor de beleidsmakers. Ik heb het de vorige keer al op tafel gelegd: ik denk dat we er werk van moeten maken, dat het tijd wordt tijd dat we internet erkennen als basisrecht. Dat heeft ook de ombudsman trouwens geadviseerd. Op die manier kan de kostprijs van internet wel gedrukt worden. Anderzijds is er ook werk aan de winkel voor de VRT, want de VRT heeft de plicht om een open platform te garanderen. VRT NU is dat in het huidige medialandschap, in zijn huidige vorm gewoonweg niet. Dat is echt een probleem. Ik denk dat we deze kwestie zeker nog verder moeten opnemen met de VRT. Ik roep u daartoe op, minister.

De heer Vandaele heeft het woord.

Minister, ik ben in elk geval blij dat we een schuldige gevonden hebben in de heer Caron. Het siert hem dat hij toegeeft dat hij niet gezien heeft dat het niet meer vermeld stond in de beheersovereenkomst. Dat is een foutje, collega. (Opmerkingen van Bart Caron)

Dat was een grapje, maar ik neem er akte van, collega Caron. Die mails krijgen wij natuurlijk ook. Blijkbaar zijn er inderdaad nogal wat mensen die een deel van hun comfort verloren zien gaan, dus alle begrip daarvoor.

We hebben dit debat hier al eens gevoerd, minister. U hebt het antwoord al eens gegeven: dit is een keuze van de VRT.

Je kunt natuurlijk, zoals collega Caron en collega Segers, zeggen dat dit toch een verplichting is waar de VRT zich nu vanaf maakt. Ik durf daar momenteel geen uitspraak over doen. Wat ons betreft: we nemen er akte van dat dit inderdaad de keuze is van de VRT. We kunnen dan eigenlijk alleen maar vragen dat ze de overgang zo soepel mogelijk laat verlopen en dat ze ook zoveel mogelijk informeert. Nu wordt er voor de app VRT NU aangekondigd dat dat per 1 augustus zal gebeuren. Laat ons dus hopen dat dat allemaal goed verloopt en dat dat een gebruiksvriendelijke app is.

Dus het is nog altijd wel iets anders, maar laat ons hopen dat dit dan toch een deel van het comfort kan terugbrengen voor de mensen die nu hiermee worden geconfronteerd.

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Minister, in tegenstelling tot de vorige vragen die hierover gesteld zijn, moet ik zeggen dat ik nu toch ook begon te twijfelen na de mail die wij hebben gehad en waaruit de heer Caron heeft voorgelezen, in verband met wat de Europese Commissie heeft gezegd in het kader van de overname van De Vijver Media. Daarin zeggen zij: “Only the channels of the public broadcasters are available for free without any subscription and therefore qualify as free-to-air channels.” De vraag is: ‘free-to-air’, is dat nu gratis of niet? Er is hier duidelijk een interpretatieverschil tussen collega’s, specialisten, mensen van de VRT, u. Iedereen zegt hier wat anders.

Aan de ene kant hoop ik dat u gelijk hebt en dat we daar geen veroordeling of zoiets kunnen oplopen, mochten mensen daar juridisch mee verder gaan. Maar het blijft toch wat wringen.

In dat opzicht heb ik een vraag voor u. U hebt gezegd dat er wordt gesproken of onderhandeld met TV VLAANDEREN om de tv-kanalen van de VRT op te nemen in hun basisaanbod. Maar dan is het wel te hopen dat het voor de mensen die daar abonnee zijn dan ook niet plots duurder zal worden. Want misschien zal de VRT daar ook wat voor in de plaats vragen. Dat is mij nog niet helemaal duidelijk. Laten we hopen dat die abonnementsgelden dan niet kunnen of mogen worden verhoogd door TV VLAANDEREN, voor zover wij daar tenminste iets over te zeggen hebben.

Maar we zitten toch nog wel met wat vragen. Het gaat over een kleine groep. Vanuit onze fractie hebben we het misschien ook wat mee geminimaliseerd. Maar hoe langer hoe meer begin ik mij toch af te vragen of we hier wel op het juiste pad zijn wat dit dossier betreft. 

De heer Caron heeft het woord.

Ik wil nog een paar dingen zeggen, voor de duidelijkheid.  De DVB-T-technologie laat een zeer groot gebruikerscomfort toe. Je hebt meteen beeld, je kunt spoelen, je kunt pauzeren, je kunt opnemen. Je kunt al die dingen doen op een zeer eenvoudige manier, wat voor een minder handig publiek een heel belangrijke kwestie is.

Van DAB+ en FM vinden wij wel dat er geen enkele vorm van een abonnement nodig is om die te beluisteren. Terecht overigens. Dat is ook onderstreept door Els Van de Sijpe tijdens de hoorzitting. Ik citeer: “DAB+ en internetradio zijn complementair. DAB+ is gratis wegens geen data-abonnement.” Waarom dan wel? Voor de televisie.

Ik wil toch nog benadrukken dat, als je via computertechnieken wilt kijken naar televisie, via VRT NU, dan moet je minstens een abonnement hebben van 50 euro per maand om een onbeperkt datavolume te kunnen binnenhalen. Dat is geen kleine prijsverhoging voor mensen. Ofwel moet je een Telenet- of een Proximusabonnement nemen, wat niet altijd mogelijk is op een camping, onderweg enzovoort.

Minister, ik rond af met een indirecte vraag. Kan de VRT, vooraleer ze de DVB-T helemaal afschakelt, in alternatieven voorzien, ook een tv-app, zoals de RTBF er trouwens een heeft, die technologisch even gemakkelijk bruikbaar zijn en democratisch, binnen normale prijscategorieën vallen, als die DVB-T-technologieën? Zolang die alternatieven niet op punt staan, zeker tot dan, zou er uitstel van die beslissing moeten komen. Ik dank u.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.