U bent hier

De voorzitter

Mevrouw de Bethune heeft het woord.

Sabine de Bethune (CD&V)

Voorzitter, wat in Zuid-Congo gebeurt, volgt iedereen in deze zaal in de media. Er woedt een hevig conflict. De volgers van een vermoorde traditionele chef in Dibaya hebben zich de voorbije maanden tegen de Congolese overheid afgezet en hebben een jongerenmilitie opgericht. Het Congolese leger heeft de opdracht gekregen het conflict met geweld in de kiem te smoren. Het maakt hierbij geen onderscheid tussen militieleden en gewone jongeren uit de dorpen. Volgens de VN zijn al honderden doden gevallen. Deze cijfers zijn onder meer bevestigd door de vondst van zeventien massagraven in april 2017. De zoektocht naar de oorzaken en naar bewijzen is de aanleiding geweest van de terechtstelling van experts van de VN.

Het geweld heeft tot gevolg dat binnen de provincie Kasaï 1,5 miljoen mensen op de vlucht zijn geslagen. De ngo’s hebben ons verteld dat een half miljoen kinderen direct zijn getroffen en dat hongersnood dreigt.

Duizenden mensen zijn naar het buurland Angola gevlucht, waar ze door medewerkers van de United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) worden opgevangen. De mensen die daar na een lange tocht zonder water of voedsel toekomen, zijn in slechte fysieke en emotionele toestand. Over het lot van de mensen die binnen Congo op de vlucht zijn, hebben we tot nu toe weinig informatie gekregen. Er zijn haast geen internationale getuigen en er is geen verslaggeving.

Met betrekking tot dit geweld heeft de VN aan de alarmbel getrokken. De VN zoekt 60 miljoen euro voor humanitaire hulp. Indien ik goed ben ingelicht, is er tot nu toe weinig internationale wil om aan dit noodfonds bij te dragen.

Ik wil benadrukken dat Broederlijk Delen een solidariteitsactie heeft opgezet om, samen met de lokale partners, de eerste nood van 1200 families te lenigen. Dit is een zeer concreet en mooi voorbeeld van solidariteit door een van de partners van de Vlaamse Regering.

Minister-president, kunt u ons meedelen welke inspanningen de Vlaamse Regering kan leveren om dit leed te verhelpen? Kunnen fondsen worden gestort? Misschien hebben organisaties al geld ontvangen. Gaat het om het specifiek fonds van de UNHCR die de vluchtelingen in Angola opvangt? Ziet u een concrete mogelijkheid om de actie van Broederlijk Delen te steunen? Maakt dit deel uit van het pakket aan noodhulp van de Vlaamse Regering? Aangezien Congo geen partnerland is, past dit niet binnen de bilaterale hulp. Kan de enveloppe voor noodhulp worden gebruikt om een concreet Vlaams project ginds te steunen?

Ik heb nog een meer algemene vraag. Wereldwijd worden de Vlaamse diplomatieke inspanningen stelselmatig uitgebouwd. Ziet u een mogelijkheid om die diplomatieke kanalen te hanteren om het geweld van de Congolese regering en van de nog steeds zetelende Congolese president Kabila stop te zetten?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Mevrouw de Bethune, u hebt de aanleiding van het conflict geschetst. Het gaat om de zeer hoog oplopende spanningen tussen de Congolese autoriteiten en de milities van Jean-Pierre Mpandi, het lokale hoofd in Dibaya.

Hij steunde de oppositie tijdens de laatste verkiezingen in de Democratische Republiek Congo. In de provincie Kasaï alleen al is ruim een miljoen mensen gevlucht. De VN lanceerde een ‘flash appeal’ om 64,5 miljoen dollar te mobiliseren om veiligheidsmaatregelen te kunnen nemen met betrekking tot de levens van de inwoners in de provincie Kasaï.

Daarnaast heeft de internationale gemeenschap nog maatregelen genomen. De VN Veiligheidsraad keurde op 31 maart 2017 resolutie 2348 goed, waardoor het mandaat van MONUSCO, de VN-vredesmacht in de Democratische Republiek Congo, met een jaar is verlengd. En de Raad van de Europese Unie heeft op 29 mei met onmiddellijke ingang beperkende maatregelen getroffen tegen negen personen op leidinggevende posten in het landsbestuur en in de commandostructuur van de veiligheidstroepen van de Democratische Republiek Congo.

Zoals we allemaal weten, is de Vlaamse Regering niet bevoegd voor de materie veiligheid en kan ze dus ook geen veiligheidsmaatregelen ondersteunen om de afname van dit geweld militair af te dwingen. De Vlaamse Regering ondersteunt wel humanitaire acties van het Central Emergency Response Fund (CERF), die zijn gericht op het redden van levens. Tussen januari en mei van dit jaar heeft CERF al 9,6 miljoen dollar dringende noodhulp vrijgemaakt voor de getroffen regio in de Democratische Republiek Congo.

Broederlijk Delen is een traditionele ontwikkelingsorganisatie en geen humanitaire organisatie. De middelen voor humanitaire acties zijn voorbehouden voor humanitaire actoren, zoals u weet. Ik wil het debat niet gaan voeren over de uitvoerende partner, maar wijs erop dat wij op dit ogenblik nog maar 200.000 euro beschikbaar hebben voor noodhulp. Gelet op het feit dat het hier vooral gaat om veiligheid en dat er een internationale actie moet zijn – dat is ook de ‘flash appeal’ van de VN – denk ik dat het niet direct onze bevoegdheid is om daaraan bij te dragen.

Dat ligt ook in lijn met wat de Raad van State daarover gezegd heeft. Ontwikkelingssamenwerking blijft een parallelle bevoegdheid, met de bevoegdheid van de gewesten en de gemeenschappen voor die aangelegenheden die tot hun materiële bevoegdheid behoren. En dus is veiligheid het voorbehouden terrein van de Federale Regering. Wij zijn bovendien niet actief in de Democratische Republiek Congo. We hebben er ook geen actieve bilaterale betrekkingen. Het is wel een partnerland van de federale overheid, die op dat vlak, neem ik aan, ook haar verantwoordelijkheid opneemt.

De voorzitter

Mevrouw de Bethune heeft het woord

Sabine de Bethune (CD&V)

Bedankt, minister president, voor de update aan informatie over de manier waarop de internationale gemeenschap en ons land proberen het hoofd te bieden aan de dramatische evolutie daar. In het licht van de politieke uitdagingen daar, is het een vreselijke situatie, die verder uit de hand dreigt te lopen en mogelijk nog veel erger kan worden in de komende maanden. Maar dat weet u natuurlijk.

Ik heb begrepen dat er nog maar 200.000 euro beschikbaar is op de Vlaamse begroting voor noodhulp. Ik heb niet bij de hand wat het budget was dat wij dit jaar ter beschikking hadden voor noodhulp vanuit Vlaanderen, maar misschien moeten we ons daarover beraden. God weet wat er in de wereld nog gaat gebeuren. De solidariteitsinspanning die wij moeten leveren, zou in verhouding moeten zijn met wat in de wereld gebeurt. Is de Vlaamse Regering in staat om een bijkomende inspanning te doen? We zijn nog maar halverwege 2017 en spijtig genoeg kunnen we vrezen dat er zich nog dramatische feiten gaan voordoen.

U hebt mij al meermaals geantwoord dat Vlaanderen een ‘pledge’ gedaan heeft in de CERF en dat we zo wereldwijd de nood helpen te lenigen. Ik kan niet nalaten om een speciaal pleidooi te houden voor Congo en voor Kasaï. Ik weet dat Congo geen partnerland is als het gaat over structurele ontwikkelingssamenwerking, maar als het over noodhulp gaat, denk ik dat we ons er toch over moeten beraden of we vanuit Vlaanderen geen extra inspanningen kunnen doen. Als wij beseffen hoeveel mensen daar bij ons hebben gestudeerd, een stukje verbonden zijn aan België en Vlaanderen, velen van hen ook een stukje Nederlands spreken, en met hun familie ook banden hebben hier, dan denk ik dat het goed is om naar kanalen te zoeken om, als het dan over noodhulp gaat, extra solidair te kunnen zijn. Ik kan u daar maar toe oproepen. Spijtig genoeg zal het geweld niet onmiddellijk gaan liggen in Oost-Congo.

Mogelijk vinden we nog de weg om een stukje bij te dragen. U hebt dat zeker niet tegengesproken, maar ik wil grote waardering uitspreken voor het concrete project van Broederlijk Delen, dat hier ook op noodhulp gericht is. Zij willen mensen die hun hebben en houden verloren hebben en wier dorpen verwoest zijn, de kans geven om opnieuw op te starten en hun velden en dorpen weer op te bouwen.

De voorzitter

Mevrouw De Meulemeester heeft het woord.

Ingeborg De Meulemeester (N-VA)

Ik wil graag het antwoord van de minister-president onderschrijven. De situatie in Congo, en voornamelijk rond de streek Kasaï, is inderdaad heel schrijnend. Maar de situatie zoals ze vandaag is, maakt het net heel moeilijk om daar te werken. De westerse ngo’s hebben bijna geen toegang tot Kasaï, en dat maakt het zo moeilijk.

Zoals de minister-president zegt, zijn onze noodhulpmiddelen al enorm geslonken, en het is nog maar juni. Ik begrijp de zorg van collega de Bethune, maar we moeten ook beseffen dat onze middelen niet onuitputtelijk zijn. Ik denk dat de situatie daar goed verder gevolgd zal worden.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik wil nog meegeven, collega’s, dat wij nu bij de begrotingswijziging nog eens 1 miljoen euro bijkomend vrijgemaakt hebben voor noodhulp. We hebben die gegeven aan de getroffen gebieden Zuid-Soedan. Zoals collega De Meulemeester zegt, is het een zeer gevaarlijk gebied, waar op dit ogenblik in eerste instantie op veiligheid moet worden ingezet. Er is zeer uitzonderlijk niet alleen een ontvoering geweest van VN-waarnemers, maar er is zelfs moord op die twee gepleegd, wat zeer uitzonderlijk is. Bij ontvoeringen worden die mensen meestal gevangen gehouden en dan weer vrijgelaten, maar hier zijn ze ook vermoord. En dus is het maar de vraag of een of andere noodhulporganisatie er toegang zou kunnen toe krijgen, nog los van het feit, collega de Bethune, dat Broederlijk Delen inzet op structurele hulp en zelf zegt dat het geen noodhulporganisatie is. Ik heb er ook geen vraag van gekregen. En dus denk ik dat we met het resterende krediet voor de rest van het jaar het best uitkijken waar we dat nog prioritair kunnen gaan besteden.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.