U bent hier

De voorzitter

De heer Vanderjeugd heeft het woord.

Francesco Vanderjeugd (Open Vld)

Minister, u hebt een plan klaar om de bijensterfte terug te dringen. U hebt er ook de nodige aandacht aan gegeven gedurende de voorbije legislatuur en de afgelopen jaren. Er is een nieuw bijenteeltprogramma tot stand gekomen. Dat werd opgesteld in overleg met de bijensector. De Europese Commissie heeft het plan goedgekeurd en zal via een verdeelsleutel van 50/50 mee financieren. Het geplande budget daarvoor bedraagt 750.000 euro.

Het nieuwe plan bestrijkt de periode 2017-2019. Er zitten acties in zoals het verbeteren van de controle van de varroamijtziekte, het verbeteren van de genetische diversiteit van onze bijenstapel enzovoort. Het ontwikkelen van een websiteapplicatie hoort daar ook bij. Dit wordt vertaald in zes concrete actiepunten, die u ook kent.

Minister, beschikt u over een volledige evaluatie van het vorige Vlaamse bijenplan? Welke maatregelen werden gerealiseerd en welke niet of slechts gedeeltelijk? Een toezichtcomité is verantwoordelijk voor de opvolging van het nieuwe actieplan. Beschikt dat over eigen budgettaire middelen of andere ondersteuning? Dat is niet echt duidelijk. Zal het comité jaarlijks een verslag opstellen?

Ook op het federale niveau is men bekommerd om het bijenbestand. Is er overleg geweest en zijn er federale beleidsaccenten opgenomen in het Vlaamse actieplan? In juni 2015 ondervroeg ik u over het bijenbestand en het actieplan van de Franse staatssecretaris voor Milieu. U had daar toen kennis van genomen. Hebt u bepaalde elementen opgenomen in de opmaak van het nieuwe actieplan?

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Mijnheer Vanderjeugd, ik beschik niet over een evaluatie van het vorige plan aangezien dit nog volop loopt. Om te kunnen genieten van Europese cofinanciering moest het plan dat vanaf volgend jaar ingaat, uiterlijk op 15 maart ingediend zijn bij de Europese Commissie. Er is dus een overlap in de opmaak van een nieuw plan en het andere. Bij de opmaak van het nieuwe programma heb ik rekening gehouden met elementen uit en ervaringen met het lopende programma.

Het toezichtcomité bestaat uit vertegenwoordigers van de overheid en Vlaamse representatieve bijenteeltfederaties en -organisaties. Het beschikt niet over een eigen budget. Dit zal in het nieuwe kader meer worden geformaliseerd, bijvoorbeeld met het opstellen van een huishoudelijk reglement. Nu liep een en ander meer ad hoc. Dat zal in de toekomst meer worden gestructureerd en geformaliseerd. Het nieuwe programma zal overeenkomstig het gewijzigde Europese kader jaarlijks moeten worden geëvalueerd, met niet enkel een overzicht van de uitgaven, maar ook met een performantiemeting van elke maatregel. Het toezichtcomité zal dit opvolgen en jaarlijks de evaluatie goedkeuren.

De scope van de federale en Vlaamse beleidslijnen is verschillend. De federale initiatieven situeren zich in de veterinaire en sanitaire sfeer, met onder meer acties met betrekking tot ziektemonitoring, ontwikkeling van onderzoek inzake bijengezondheid en een reductieplan voor het gebruik van pesticiden. Het Vlaamse bijenteeltprogramma past vooral in de Europese gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en is gericht op het telen van bijen en de productie van honing. Vanuit het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) wordt dus belang gehecht aan de economische aspecten van de bijenteelt. Bij het opstellen van het nieuwe programma werd erover gewaakt dat de acties niet overlappen of dubbel gebeuren met federale initiatieven.

Het Franse bijenactieplan toont aan dat ook de Franse minister van Milieu de bijensterfte ziet als een multifactorieel probleem. De sterfte is niet terug te brengen tot één enkele oorzaak, maar tot een complex aantal factoren. In het Franse plan ligt de focus op onvoldoende stuifmeelaanbod in kritieke periodes, onvoldoende kennis van de rol van de bestuivers in het natuurlijke systeem en dergelijke meer. De strijd tegen de jaarlijkse bijensterfte wordt er langdurig en gecoördineerd aangepakt. Op Vlaams niveau wordt ook die gecoördineerde langetermijnaanpak naar voren geschoven. Op 5 mei 2015 had naar aanleiding van de hoge wintersterfte van 35 procent – een gigantisch cijfer – een rondetafel plaats waarop alle stakeholders aanwezig waren. Op deze rondetafel werden een aantal actiepunten geformuleerd. Deze actiepunten zijn geïmplementeerd in het nieuwe Vlaamse bijenteeltprogramma, met aandacht voor monitoring, onderzoek, imkeropleidingen, een continu en verhoogd stuifmeelaanbod, en op een efficiëntere kennisopbouw door betere communicatie en coördinatie. De wintersterfte in het voorjaar van 2016 is teruggebracht naar ongeveer 12 procent voor Vlaanderen. We moeten echter alert blijven.

Ik wil nog meegeven dat er binnen Vlaanderen verschillende waardevolle initiatieven lopende zijn. Vanuit het Praktijkcentrum Bijen wordt ingezet op een nauwe communicatie tussen het Vlaamse en het federale niveau. Daarnaast zijn er in verschillende provincies, steden en gemeenten initiatieven genomen om de bijensterfte met concrete maatregelen zoals bijenhotels, bloemenmengsels en bermbeheer terug te dringen. Ook de fyto-industrie voert haar eigen bijenactieplannen uit. Via het Praktijkcentrum Bijen wordt ingezet op sensibilisering en verder onderzoek en op een betere coördinatie van alle lopende initiatieven. Zo heeft er op 29 juni een dialoogmoment plaatsgevonden tussen het Praktijkcentrum Bijen en de fytosector. Verder wordt in de loop van februari 2017 vanuit de federale Bijenwerkgroep een colloquium georganiseerd waarop de verschillende beleidsniveaus hun diverse initiatieven in België ten bate van de bijen zullen kunnen voorstellen.

Dit is iets wat we heel erg belangrijk vinden en daarom besteden we er veel aandacht aan.

De voorzitter

De heer Vanderjeugd heeft het woord.

Francesco Vanderjeugd (Open Vld)

Minister, u zegt dat er een evaluatie van het vorige bijenplan moest zijn voor 15 maart 2016. Dit was een voorwaarde om Europese cofinanciering te krijgen. Komt de cofinanciering in het gedrang?

Ik heb nog een bijkomende vraag over het SALV-advies van 12 juni, waarin wordt gepleit voor een geïntegreerd plan, waarin zowel aandacht is voor de honingbij als de wilde bestuivers. In hoeverre zult u dat opnemen in uw volgende beleidsbrief?

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Mijnheer Vanderjeugd, u hebt mijn antwoord fout begrepen ofwel heb ik het niet goed uitgelegd. Het huidige plan loopt nog. Het volgende plan moest al zijn ingediend tegen 15 maart van dit jaar. Dat is ook gebeurd. De cofinanciering komt zeker niet in het gedrang. Er is wel een overlap. Het huidige plan loopt nog en dus is de evaluatie nog niet afgerond, maar er moest wel al een nieuw plan worden ingediend voor de komende periode. We hebben daarin rekening gehouden met bepaalde ervaringen, maar een grondige evaluatie van het lopende plan is er nog niet.

Ik heb het advies van de SALV uiteraard ook gezien. Er zijn verschillende aspecten. Wij hebben dit bijenplan opgemaakt, we hebben gekeken naar het federale niveau en hebben het op elkaar afgestemd, maar we hebben het natuurlijk vooral opgemaakt vanuit de bevoegdheid Landbouw. Daarnaast zijn er ook de bevoegdheden rond leefmilieu, en we proberen die ook mee te nemen, maar als je naar de Europese cofinanciering kijkt, is dat vooral vanuit het GLB. Die accenten moest je ook vertalen in dat plan. Ik begrijp de bezorgdheid dus wel om dat gecoördineerd te doen, maar het feit dat we het plan nu vooral hebben moeten schrijven op basis van het Europese GLB, neemt niet weg dat we op Vlaams niveau wel bezig zijn met die coördinatie in het praktijkcentrum, waar we al die puntjes wel meenemen. Het ene sluit het andere niet uit. Ik kan de SALV dus wel volgen, maar vanuit Europa, en binnen het kader van de cofinanciering en het GLB, moesten wij vooral de nadruk leggen op het economische aspect en de link met landbouw.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.