U bent hier

De voorzitter

De heer Vandaele heeft het woord.

Voorzitter, minister, op 12 november lieten de milieubewegingen Bond Beter Leefmilieu (BBL) en Natuurpunt weten dat ze uit de opvolgingscommissie over het Mestactieplan (MAP) stappen. Ze vinden het voorstel dat u op 7 november aan Europa hebt gedaan, ondermaats. Ze vinden ook dat er niet of nauwelijks rekening werd gehouden met de op- en aanmerkingen die ze door de maanden heen hebben gemaakt in de opvolgingscommissie. Ze worden, zeggen ze, door in de commissie te zitten medeplichtig gemaakt in een verhaal waar ze niet achter staan.

Ze stellen tegelijk vast dat wat stikstof in ons oppervlaktewater betreft, nog één op vijf meetpunten een overschrijding te zien geeft. Voor fosfaat is de toestand dramatisch: 70 procent van de meetpunten voldoet niet aan de norm en de concentraties zijn gemiddeld vier keer hoger dan de norm.

Minister, dat de milieubewegingen uit de commissie stappen, is geen kleinigheid. Daarmee verdwijnt niet alleen een stuk van het middenveld uit het overleg, maar ook een belangrijk deel van de deskundigheid, met name over de effecten van nutriënten op ecosystemen en op het milieu. De mensen die overblijven rond de tafel, zijn vooral mensen uit de landbouwsector en ambtenaren van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Er is weinig academische achtergrond. Ons eigen wetenschappelijk instituut, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) is daar niet bij. De eigen administratie, het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), waar toch ook deskundigheid aanwezig is, is er niet bij.

Vandaar mijn vragen. Mij lijkt dat zonder de milieubewegingen de commissie vandaag onvoldoende draagvlak heeft. Gaat u door met de commissie in de huidige vorm? Zo ja, hoe zult u dat doen?

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Voorzitter, mijnheer Vandaele, samen met u betreur ik natuurlijk dat Natuurpunt en BBL uit het overleg zijn gestapt. Het gaat over de Opvolgingscommissie Mestactieplan. We hebben die samen opgericht. We hebben ook samen beslist wie erin zit, dat gebeurde in de vorige legislatuur. Ik heb de beslissing van de Vlaamse Regering bij waarin we hebben beslist wie in de commissie zit. Ze werd opgericht in 2011 en is ondertussen al heel veel samen geweest. In alle transparantie wordt daar een overzicht gegeven van MAP 4, van wat de gevolgen zijn en van wat de resultaten zijn op het terrein. Er wordt in alle transparantie ook gezegd wat de resultaten zijn van het vele wetenschappelijke onderzoek dat gebeurt op vlak van de waterkwaliteit in het MAP 4, maar natuurlijk ook in opbouw naar MAP 5.

Het is dus heel jammer dat men daaruit stapte. We hebben de grote lijnen al overlegd met de Europese Commissie. De Commissie weet ook dat de BBL en Natuurpunt uit het overleg zijn gestapt. We werken nu aan een concreet actieplan waarmee we in december terug naar de Europese Commissie gaan. In ieder geval zullen we de BBL en Natuurpunt verder blijven uitnodigen en hen alle stukken bezorgen.

We zullen – ook zonder dat ze aan de tafel zitten – altijd blijven zoeken naar een evenwicht tussen economische rentabiliteit en betere waterkwaliteit in Vlaanderen. Die aanpak levert resultaat op. We zijn er nog niet, dat klopt, maar de waterkwaliteit gaat er absoluut op vooruit. We zullen deze aanpak dan ook voortzetten.

Het gaat vooruit, minister, dat is waar. Maar uitgerekend op het vlak van fosfaat, het voorbeeld dat ik daarnet gaf, liepen we in de voorbije vier jaar sterk terug. Het is erger dan voorheen.

Als organisaties aan tafel gaan zitten, verwachten ze toch dat er rekening gehouden wordt met hun inbreng, op een of andere manier, en dat ze ernstig worden genomen. Als ik het allemaal hoor en nalees, heb ik de indruk dat er niet of nauwelijks rekening werd gehouden met de op- en aanmerkingen van de milieuverenigingen. Ze zaten er eigenlijk voor spek en bonen bij.

Ze hebben nog geen reactie gekregen van u op hun vertrek. Dat is toch een beetje raar, want ondertussen weten we dat al enkele weken. U wist het al voordat ze het naar de pers hebben gebracht.

Minister, kunt u aantonen dat wel naar de milieubeweging werd geluisterd? Welke concrete elementen hebt u opgenomen in MAP 5 op suggestie van de milieuverenigingen?

De voorzitter

De heer Sanctorum heeft het woord.

De heer Hermes Sanctorum-Vandevoorde (Groen)

Minister, u betreurt het samen met ons, zegt u, dat de milieubewegingen het overleg hebben verlaten, maar u hebt ze natuurlijk ook weggejaagd. Als ze deelnemen aan dat overleg, verwachten ze dat ze au sérieux worden genomen in plaats van een eenzijdige aanpak ten voordele van enkele belangenorganisaties. Het is normaal dat zij op hun rechten staan.

Minister, de heer Vandaele heeft het net aangehaald: fosfaat is een torenhoog probleem. U spreekt wel over een verbetering van de waterkwaliteit, maar dat geldt absoluut niet voor fosfaat. Dat is nu net een van de elementen waarom de milieubeweging uit het overleg stapt want er wordt onvoldoende perspectief geboden om die fosfaatproblemen op te lossen. Minister, wat zegt Europa over uw voorstel van aanpak van de fosfaatvervuiling?

De voorzitter

De heer Sintobin heeft het woord.

Ook wij vinden het spijtig dat er milieuverenigingen uit het overleg gestapt zijn, maar de schuld bij een ander leggen als men het overleg verlaat, dat is natuurlijk niet correct. Het is nooit verstandig om een overleg te verlaten.

Het is trouwens een verkeerd signaal, mijnheer Vandaele. Beweren dat er niet wordt geluisterd naar de verzuchtingen van de milieubeweging bij de opmaak van MAP 5 lijkt me al te ver te gaan. Het zou trouwens de eerste keer zijn dat er niet naar de milieubeweging wordt geluisterd bij de opmaak van een MAP. Daar kunnen de landbouworganisaties zeker over meespreken. Zij hebben het overleg nooit verlaten. Ook met hun verzuchtingen werd niet altijd rekening gehouden. MAP 1, 2, 3, 4 en 5 werden almaar strenger. Een overleg verlaten lijkt me niet de juiste houding, mijnheer Vandaele.

De voorzitter

Mevrouw Rombouts heeft het woord.

Voorzitter, men suggereert dat er minder expertise aan tafel zit doordat de milieubeweging is opgestapt; de heer Vandaele heeft organisaties opgesomd zoals universiteiten en overheidsadministraties.

Minister, zijn de wetenschappers de basis van elk voorstel dat op tafel komt? Ik denk dat het zo is, maar kunt u dat ook bevestigen? Is dat in dezen ook het geval? Ik ga ervan uit dat de hele discussie wetenschappelijk onderbouwd is. Ik hoop dat ik daarop een positief antwoord krijg.

De Opvolgingscommissie Mestactieplan (OMAP-commissie) is belangrijk omdat ze iedereen moet betrekken, alle opmerkingen en suggesties moet meenemen en ervoor moet zorgen dat ook het middenveld wordt betrokken.

Dit moet als een kans worden beschouwd. Ik betreur het sterk dat die kans niet wordt ingevuld. Ik kan enkel hopen dat de mensen die de kans krijgen om mee aan tafel te zitten, die ook effectief nemen.

De voorzitter

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Minister, u geeft aan dat u het betreurt dat de milieuverenigingen zijn opgestapt. Ik denk dat we dat allemaal betreuren. Begin deze maand hadden zij al te kennen gegeven dat ze niet tevreden waren met de gang van zaken.

Ik wil een inhoudelijke vraag stellen. Zijn er vandaag tekenen dat het voorstel zoals het tijdens de laatste opvolgingscommissie voorlag, geen kans van slagen heeft in Europa? Dat lijkt mij in dezen heel belangrijk. Heeft het voorstel dat vandaag klaarligt voor MAP 5 slaagkans in Europa?

De voorzitter

Mevrouw Robeyns heeft het woord.

Een milieubeweging verlaat niet zomaar het overleg. In het verleden hebben ze altijd constructief meegewerkt aan de verschillende mestactieplannen. Vandaag blijken de inspanningen uit het verleden niet voldoende te zijn. Het is vijf voor twaalf. De kwaliteit van onze waterlopen is heel slecht. We halen de normen die Europa oplegt net.

Het is duidelijk dat iedereen inspanningen moet leveren, zeker de landbouwsector. Een recent rapport van de VMM toont aan dat het overvloedig gebruik van mest en pesticiden in landbouwgebieden effectief een doorslaggevende invloed heeft op de kwaliteit van onze waterlopen. Minister, ik roep u ertoe op om de noodkreet van deze milieuverenigingen ernstig te nemen en alsnog de nodige inspanningen te leveren om onze milieudruk effectief te verlagen en daar waar nodig milieuwinsten te boeken.

Collega’s, Vlaanderen moet over een nieuw Mestactieplan onderhandelen met de Europese Commissie. Wij moeten dat Mestactieplan op dit moment nog uitschrijven. De grote lijnen zijn uitgetekend. De Europese Commissie zal oordelen of de voorstellen die wij op tafel leggen, evenwichtig zijn en er inderdaad toe bijdragen om de waterkwaliteit in Vlaanderen te verbeteren.

We weten allemaal dat een eenzijdige aanpak van de problematiek van onze waterkwaliteit, vanuit gelijk welk standpunt, niet zal werken. Ik denk dat niemand hier daarvan moet worden overtuigd. We moeten dus naar evenwichten zoeken. Dat doen we in Vlaanderen ook. We hebben de goede traditie om te overleggen met alle actoren op het terrein. We doen dat met Natuurpunt, met de Bond Beter Leefmilieu, met de landbouworganisaties, alle administraties, onze wetenschappelijke instellingen. Alles wat we indienen bij de Europese Commissie, wordt heel grondig wetenschappelijk onderbouwd.

Ik ontken dat er een eenzijdige aanpak zou zijn. De aanpak steunt op wetenschappelijk onderzoek, mevrouw Rombouts. We doen geen voorstellen die op los zand zijn gebouwd. We doen voorstellen die op wetenschappelijk onderzoek gebaseerd zijn. We delen dat in alle transparantie op de opvolgingscommissie, waarbij alle partijen opmerkingen kunnen formuleren. Ik nodig iedereen ertoe uit de verslagen van het overleg van de opvolgingscommissie na te lezen en te zien of alles inderdaad zomaar van tafel wordt geveegd. Ik denk dat het resultaat is dat er geluisterd wordt en verder wordt gezocht naar evenwicht.

Het is niet waar dat de waterkwaliteit niet goed is en achteruitgaat. Er zijn ook objectieve gegevens, onder andere van de VMM, waaruit blijkt dat de waterkwaliteit is verbeterd. Natuurlijk kun je niet verwachten dat je op een-twee-drie alles zomaar wegwerkt. De waterkwaliteit kan slechts stap voor stap worden verbeterd. We doen daar met z’n allen heel veel inspanningen voor.

Wanneer u mij zegt dat ik nog niet heb gereageerd op het feit dat Natuurpunt en BBL uit het overleg zijn gestapt, dan moet ik dat toch enigszins nuanceren. Ik heb dit officieel gelezen in de pers vorige vrijdag. Op datzelfde moment kreeg ik ook de mededeling.

Twee weken geleden, toen wij in de marge van de plenaire vergadering onze mooie golem hebben verwelkomd en ingehuldigd, werd me tijdens de persconferentie in het oor gefluisterd dat Natuurpunt en BBL zouden opstappen uit het overleg. Men beschouwt dat dan blijkbaar als een officiële mededeling. Dat is ook op geen enkel moment aangekondigd bij de Opvolgingscommissie Mestactieplan (OMAP) zelf. Ik zal daarop reageren en ik zal hen blijven uitnodigen om verder in overleg te gaan.

Ik kan nog geen concrete maatregelen meedelen omdat ik momenteel volop bezig ben met het uitwerken van dat actieplan met die concrete maatregelen waarmee wij in december naar de Europese Commissie zullen gaan. Op die manier werken wij aan een nieuw MAP 5. Het gaat om een voortzetting van een traditie waarbij we zoeken naar ecologische leefbaarheid, een economische toekomst voor onze bedrijven en een betere waterkwaliteit in Vlaanderen.

Minister, overleg met de sectoren en deskundigen en met het middenveld is altijd belangrijk voor alle beleidsdomeinen, ook voor Landbouw en Leefmilieu. Daar zijn we het over eens. Maar het moet natuurlijk echt overleg zijn, waarbij er echt naar elkaar wordt geluisterd.

Als we kijken naar de verschillende overlegorganen, dan krijgen we soms het gevoel dat er iets schort aan de wederkerigheid. In milieuplatforms zie ik dat heel veel andere sectoren traditioneel aanwezig zijn op dat overleg. Maar omgekeerd merk in dat minder. Ik denk bijvoorbeeld niet dat de milieusector betrokken is bij plattelandsontwikkeling, bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid enzovoort. Ik kan me voorstellen dat, wanneer er harder wordt ingezet op die wederkerigheid, het wederzijds vertrouwen kan groeien, wat het proces waarschijnlijk versterkt.

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.