U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 29 januari 2014, 14.07u

Voorzitter
van Lydia Peeters aan minister Kris Peeters
183 (2013-2014)
De voorzitter

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Mevrouw Lydia Peeters

Voorzitter, in 2009 heeft de minister-president in zijn regeringsverklaring aangekondigd dat hij met een winkelvisie naar buiten zou treden. U zou bepalen hoe de mensen in Vlaanderen moeten winkelen. Er moest daarbij vooral op de kernversterking worden gefocust. In 2010 heeft de minister-president dan zijn winkelnota gepresenteerd. Daarin pleitte hij opnieuw voor de kernversterking. In 2011 volgde een omzendbrief waarin de lokale besturen een afwegingskader wordt aangeboden om te bepalen waar en hoe mag worden gewinkeld. In 2012 verscheen ten slotte een tweede winkelnota, de winkelnota 2.0, waarin opnieuw de focus op de kernversterking wordt gelegd.

Minister-president, al deze nota’s bevatten goede bedoelingen. Bijna vijf jaar na de eerste aankondiging hebben we echter de studie van Locatus kunnen inzien. U kent Locatus allicht. Uit die studie blijkt dat de winkelleegstand voor het zesde jaar op rij is gestegen. In uw winkelnota is nog sprake van een leegstand van om en bij 6 procent. Momenteel gaat het om 8 tot 9 procent. In sommige regio’s, Antwerpen en Limburg, ligt dit zelfs boven 10 procent. Dit betekent dat, ondanks al uw goede bedoelingen en alle genomen maatregelen, een op tien handelspanden daar leegstaat.

Mijn vraag is kort en eenvoudig. Hoe reageert u op deze negatieve cijfers in verband met de leegstand van de handelspanden? Wat zult u hieraan doen?

De voorzitter

Minister-president Peeters heeft het woord.

Minister-president Kris Peeters

Voorzitter, ik deel de bezorgdheid van mevrouw Peeters om de winkelleegstand. Dat is ook de reden waarom we zijn overgegaan tot het opstellen van een winkelnota en tot andere initiatieven om hierop een antwoord te formuleren.

Een van die antwoorden bestaat erin dat we de lokale besturen hebben opgeroepen om voor hun stad of gemeente mogelijk kernversterkende projecten in te dienen. Bepaalde gemeenten hebben hierop ingespeeld. Andere gemeenten hebben dat niet gedaan. Een voorbeeld hiervan is Dilsen-Stokkem. Hoewel de leegstand daar meer dan 10 procent bedraagt, heeft die stad dat niet gedaan.

De leegstandsproblematiek toont aan dat een bijkomend beleid noodzakelijk is. Dat beleid kan en moet ook vanuit de lokale besturen komen. We hebben daarvoor projecten in het leven geroepen. Ik wil nogmaals het voorbeeld van Dilsen-Stokkem aanhalen. Daar zijn, spijtig genoeg, geen projecten ingediend. De leegstand is er nochtans vrij aanzienlijk. (Rumoer)

Ik kan de lokale besturen er enkel toe oproepen hierop in te gaan. Dat is mijn antwoord.

Mevrouw Lydia Peeters

Minister-president, gisteren hebben minister Reynders en gouverneur Reynders elkaar ontmoet. Ik nodig u, als naamgenoot, nu uit om eens naar Dilsen-Stokkem te komen. U kent die stad waarschijnlijk niet. Dilsen-Stokkem is absoluut geen winkelstad. Wat wel een winkelstad is, is de vlakbij gelegen stad Maaseik. We stellen echter vast dat de leegstand daar nog een pak hoger ligt. (Applaus bij Open Vld)

Volgens u zijn er een aantal oproepen geweest. Ik kaats die bal even terug. Het was niet evident een aanvraag in te dienen. Uit de resultaten blijkt echter dat een gemeente twee keer in de prijzen is gevallen. Dat is toevallig de gemeente Puurs. (Applaus bij Open Vld)

Heel toevallig is dat. Minister-president, ik kan misschien eens naar Puurs komen, en dan komt u eens naar Dilsen-Stokkem, maar waarvoor ik altijd heb geijverd en waarop ik altijd heb gehamerd, is dat u projectvoorstellen hebt gedaan. En ja, in de eerste ronde heeft een veertigtal lokale besturen daarop ingetekend, in de tweede ronde iets meer. Niet alle lokale besturen komen daarvoor in aanmerking.

Maar wat is het bijkomende verhaal? U wilt focussen op economisch en ruimtelijk beleid, en wat gaat u doen? U hebt de mond vol van omgevingsvergunningen, maar met de sociaal-economische vergunningen, met alle planlasten die u met uw winkelnota en uw afwegingskader oplegt aan de lokale besturen, zal het nog moeilijker worden om mensen met nieuwe winkels te laten starten, om ervoor te zorgen dat er meer zelfstandigen handelspanden zullen bezetten. Dat, minister-president, is uw verdienste. (Applaus bij Open Vld) 

De voorzitter

Mevrouw Fournier heeft het woord.

Minister-president, een winkel openhouden is niet meer vanzelfsprekend. Ik heb het zelf gedaan. Ongeveer negen jaar geleden ben ik ermee gestopt. Vroeger werden winkels van generatie op generatie overgenomen. Dat gebeurt nu niet meer.

Bij ons hebben we heel sterke winkels, die de kinderen niet meer overnemen. Dat is heel jammer. De kinderen zien het niet meer zitten om zoveel uren te kloppen, om bijvoorbeeld ook op zaterdag en zondag open te houden.

Winkelen wordt in vergelijking met vroeger op een totaal andere manier beleefd. Veel stadsbesturen kunnen daar ingrepen doen. Ze kunnen strategieën uitwerken, ze kunnen maatregelen nemen inzake mobiliteit, parkeermogelijkheden en ruimtelijke ordening. Vlaanderen doet ook wat het kan. Hier mag toch worden gezegd dat de minister-president de eerste is die maatregelen neemt voor kernversterking, om de middenstand te ondersteunen. In het verleden heeft geen enkele minister dat zo goed aangepakt. Dat mag worden gezegd.

Momenteel zijn er al bijna geen bakkers en beenhouwers meer te vinden. Ik ben bang dat er straks ook geen winkeliers meer zullen zijn, waardoor de leegstand nog zal toenemen. Ik roep u op, minister-president, om het beroep van winkelier aantrekkelijker en meer sexy te maken. Dat kan via onderwijs of mediacampagnes, wat vroeger ook al gebeurde.

De voorzitter

De heer Diependaele heeft het woord.

De heer Matthias Diependaele

Ik vond zowel de vraag als het antwoord een beetje gebrekkig. Wat je moet doen, is in detail naar het onderzoek zelf kijken. Ik wil drie zaken opnoemen die tonen dat het vaker ligt aan maatschappelijke evoluties. Hier komen zeggen dat er meer leegstand is en dat dat wel de schuld zal zijn van de overheid, mevrouw Peeters, van uw liberale partij zouden we dit soort zaken niet mogen horen. Sommigen in uw rangen zouden zelfs verwijzen naar ‘creative destruction’, maar dat is een heel ander debat.

Het aandeel winkels dat langer dan een jaar leegstaat, daalt. Dat betekent dat er een versnelling is van de herinvulling van de leegstaande panden. Je moet ook kijken naar de soorten leegstand. Het gaat vooral over videotheken, cd- en dvd-winkels die ook software verkopen, en reisbureaus. Dit debat over e-commerce hebben we ook al in de commissie gevoerd. We hebben erop gewezen dat er een risico bestaat dat we door e-commerce te ondersteunen, winkels leeghalen. We moeten eigenlijk inzetten op het dubbelgebruik van e-commerce, gewone winkels dus die daarnaast ook een website hebben, inzetten dus op die twee sporen.

De groei van de winkelmeters is gestopt. De laatste jaren was er altijd een groei, het aantal vierkante meters bleef stijgen, en dat is nu ook gestopt. Dat is een veel belangrijkere waarschuwing. Ik had gehoopt hier een diepgaander debat te kunnen voeren dan het welles-nietesspelletje over een of andere winkel in Puurs.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Diependaele, u hebt gelijk, we moeten de studie inderdaad nuanceren. Het kennisnetwerk is op dit moment de studie aan het afronden omdat de kwalitatieve analyses per gemeente heel interessant kunnen zijn. Iedere gemeente krijgt een feitenfiche waar heel wat bruikbare elementen in zitten. Tot hier wat de studie zelf betreft.

Verder vind ik dat mevrouw Fournier gelijk heeft. Bij mijn weten is het de eerste keer dat de Vlaamse Regering een winkelnota heeft opgemaakt waarin er een copernicaanse omwenteling wordt gepland in het distributielandschap. Daarin staat namelijk dat de kern belangrijk is voor de detailhandel en niet de periferie of de grote handelsvestigingen waar sommigen in het verleden meer voor voelden.

Ik kan alleen maar onderstrepen dat er in alle objectiviteit een oproep is geweest naar alle gemeenten. Ik kan het alleen maar betreuren dat niet alle gemeenten daarop hebben ingespeeld. Zeker de gemeenten die dat om verschillenden redenen niet hebben gedaan, moeten daar natuurlijk de consequenties van aanvaarden. Als er 10 procent leegstand is, is het volgens mij niet aangewezen om te verwijzen naar andere gemeenten waar dat aantal nog hoger is. De 10 procent leegstand in de gemeenten die ik daarnet heb vernoemd, lijkt mij groot genoeg.

Er kunnen nog andere initiatieven worden ontwikkeld, zoals het aantrekkelijk maken van het beroep van winkelier, dat natuurlijk te maken heeft met het statuut van zelfstandige in het algemeen. Ik kan alleen maar onderstrepen dat elke gemeente en elke stad het zeer apprecieert dat er detailhandel in de kernen aanwezig is, van bakkers, beenhouwers tot modezaken. Het is iets typisch Vlaams dat we moeten koesteren en maximaal stimuleren. Daar wordt verder aan gewerkt. De nakende regionalisering van de IKEA-wet zal dat toelaten. U verwijst naar de omgevingsvergunning. Ik heb begrepen dat de discussies in dit parlement werden gestart, dat die zo snel mogelijk kunnen worden afgerond en dat u daaraan zult deelnemen, mevrouw Peeters.

Ten slotte ben ik er, als ik word uitgenodigd, zeer graag toe bereid om mij ter plaatse te begeven om te kijken wat de problemen zijn. Ik kan natuurlijk geen uitnodiging versturen om naar de prachtige gemeente Puurs te gaan. Andere mensen zijn daarvoor beter geplaatst. Ik ga er echter van uit dat het geen enkel probleem is om u daarvoor uit te nodigen.

Mevrouw Lydia Peeters

Minister-president, bij deze nodig ik u graag uit om naar onze mooie stad Dilsen-Stokkem te komen.

We moeten tot de kern van de zaak komen. Vijf jaar lang kondigde u aan dat u het winkelen in Vlaanderen wilde sturen en dat u focust op kernversterking. Wat blijkt? Vijf, zes jaar lang stijgt de leegstand. U hebt tal van projectoproepen gedaan. U hebt een bedrag van 13 miljoen euro uitgetrokken voor die projectoproep. Nu zegt u dat het spijtig is dat een aantal lokale besturen daar niet op hebben ingetekend. U kunt amper 4 miljoen euro van die 13 miljoen euro uitgeven omdat dat het resultaat is van uw call in die projectoproepen.

Eerlijk gezegd, minister-president, zou u het gewoon moeten toegeven. Vandaag roept ook de CD&V-fractie op om bijkomende maatregelen te nemen. De N-VA zegt dat men meer rekening had moeten houden met e-commerce. Al die dingen golden ook in 2009, 2010, 2011 en 2012. Maar wat blijkt? Neen, we hollen andermaal achteruit. De resultaten zijn slecht. U nuanceert die cijfers nu.

Ik blijf bij de kritische bedenkingen die we altijd hebben geuit bij heel het verhaal rond de winkelnota. Wat wil een starter, wat wil een zelfstandige? Die wil eenvoud in het vergunningenbeleid en die wil snel een vergunning. Die wil niet eerst opnieuw een planproces opstarten om na te gaan waar men wel nog kan en mag winkelen.

Minister-president, dat is wat u doet met uw winkelnota: u legt bijkomende verplichtingen op. We juichen toe dat die omgevingsvergunning er komt, maar we zullen zien of ze inderdaad zal pleiten voor een vereenvoudiging en een versnelling. Dat moeten we nog zien. Ik stel mij daar vragen bij. De socio-economische vergunning daar niet in integreren, zal andermaal een bijkomende last creëren. Onze fractie pleit andermaal voor eenvoud en vereenvoudiging opdat zelfstandigen aan de slag kunnen gaan. (Applaus bij Open Vld)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.