U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 10 juli 2013, 14.00u

van Peter Reekmans aan minister Freya Van den Bossche
416 (2012-2013)
De voorzitter

De heer Reekmans heeft het woord.

Peter Reekmans

Voorzitter, ik heb gisteren een brief in mijn mailbox ontvangen. Ik zou de voorzitter nu kunnen onderbreken en vragen om te luisteren naar mijn actuele vraag. Ik mag in het halfrond ook niet spreken. (Rumoer)

Ik had eigenlijk niet verwacht vandaag een actuele vraag over dit onderwerp te moeten stellen. Tijdens mijn laatste toespraak heb ik gesteld dat de Vlaamse Regering met betrekking tot de distributietarieven goed bezig is.

Het beste wat ik deze week heb ontvangen, is een brief van Infrax waarin te lezen staat dat de open brief zijn effect niet heeft gemist. Dat is ook zo. Normaal gezien, organiseert een overheidsbedrijf, een semi-overheidsbedrijf of hoe we dat ook willen noemen dat iets te vertellen heeft, een persconferentie. Dit haalt dan de voorpagina van de kranten. Infrax heeft 100.000 euro uitgegeven om in alle kranten een open brief te laten verschijnen waarin iets wordt verteld waar in feite enkel de gemeentebesturen boodschap aan hebben. De consument of de burger hebben hier niets over te zeggen. Het gaat hier om heel veel geld.

En dan zeggen dat er maar 10 cent per klant werd besteed… Zelfs die 10 cent is voor mij te veel.

Minister, de boodschap van Infrax was dat dit het einde van de vrije keuze van de gemeenten was, het einde van de concurrentie en een prijsstijging voor alle gezinnen. Ik wil evalueren in politieke gedachten. Ik heb samen met de heer Sanctorum altijd gepleit voor één Vlaams nutsbedrijf, het liefste ter vervanging van het Vlaams Energiebedrijf, dat toch een lege doos is: gebruik dat geld nuttig om één nutsbedrijf te maken, om de leidingen aan iedere consument aan te bieden. In dat geval zou u Infrax en Eandis kunnen vereffenen en het geld naar de gemeentebesturen laten vloeien. Dan kunnen we er weer een tijdje tegen en is ook het probleem van de begrotingen van de lokale overheden opgelost voor enkele jaren.

Maar goed, zo ver is het nog niet en dat is ook de vraag niet. Ik wil ook evalueren en ik wil gaan naar één nutstarief, minstens één binnen de koepel Eandis en één binnen de koepel Infrax. En dan ga ik ermee akkoord om die twee entiteiten te houden, op voorwaarde dat er echte concurrentie komt. Ik vind dat een nieuw gemeentebestuur elke legislatuur, als er een nieuwe ploeg aankomt, moet kunnen beslissen, bij welke koepel ze willen toetreden. Vandaag leggen we vast voor achttien jaar, we hebben dus geen vrije keuze. Om de achttien jaar, strikt genomen, zijn de intercommunales in ontbinding en kunnen we veranderen.

Minister, mijn vraag is dus heel simpel: akkoord voor twee koepels met één nutstarief voor elke koepel, maar dan wel met vrije concurrentie, of voor één Vlaams nutsbedrijf met één prijs voor alle Vlamingen om de elektriciteit tot in het stopcontact te laten komen? Graag kreeg ik daar uw reactie op.

De voorzitter

Minister Van den Bossche heeft het woord.

Mijnheer Reekmans, uw vraag heeft twee delen en het eerste gaat over de campagne. Het is natuurlijk heel gemakkelijk om 100.000 euro uit te geven aan een grote publiciteitscampagne als de energieconsument de kosten daarvoor draagt. Ik ken geen enkel bedrijf dat daar zo lichtzinnig mee zou omspringen. Als u het mij vraagt, toont dit bovendien aan dat concurrentie in dezen, in iets dat eigenlijk een natuurlijk monopolie behelst, vaak – helaas – leidt tot profileringsdrang eerder dan tot efficiëntie, iets wat wordt beweerd in die advertentie. Bovendien werd de dag erna nog een persconferentie gegeven om de mening uiteen te zetten, het was dus simpelweg niet nodig geweest om die 100.000 euro door de consument te doen betalen. En dat terwijl in de advertentie staat dat ze zo bezorgd zijn over de tarieven. Het is nogal hypocriet om diezelfde tarieven daardoor op te drijven.

Bovendien was de informatie manifest onjuist. Er stond letterlijk in dat de tarieven voor alle gezinnen en bedrijven zouden stijgen door een fusie. Dat is twee keer gelogen. Een keer omdat een fusie vanzelfsprekend een aantal efficiëntievoordelen met zich meebrengt. We hebben vandaag elf netbeheerders, we willen graag evolueren naar maximaal twee netbeheerders. Het kan ook één zijn, maar het mogen er maximaal twee zijn. Die efficiëntiewinsten zijn er niet enkel op het vlak van het schrappen van politieke mandaten, we hebben er al heel wat geschrapt, maar er zijn er nog altijd 485. De efficiëntiewinsten, ook in overheadkosten, vertalen zich in een lager tarief, men kan niet zeggen dat het tarief daardoor duurder wordt.

Bovendien is het zo dat zelfs als er geen efficiëntiewinsten zouden worden geboekt en wij de tarieven simpelweg naar elkaar laten toevloeien, we uitkomen bij een gewogen gemiddelde van de bestaande tarieven. Met andere woorden: op de ene plek zullen ze wat dalen, op de andere plek zullen ze wat stijgen zodat ze voor iedereen op een redelijke wijze gelijk zijn. Er is ook geen reden waarom de ene zo veel meer zou moeten betalen dan de andere voor dezelfde service.

De communicatieoefening was niet alleen duur voor de consument, maar bovendien onjuist. Ik begrijp ze ook niet, want er wordt geageerd tegen het idee dat Vlaanderen één netbeheerder zou willen. Vlaanderen sluit niet uit dat op een dag inderdaad die ultieme stap zal worden gezet.

Wat Vlaanderen nu wil en wat ook in het akkoord staat, is dat men maximaal een interne fusieoperatie onder de koepel van Eandis en Infrax doet, dat men minstens binnen elk van die twee gebieden tot het eenheidstarief tracht te komen en dat we tegelijkertijd ook binnen die gebieden zouden solidariseren. Dat is eigenlijk het akkoord dat Eandis en Infrax met de regering hebben afgesloten. En ik heb niets gelezen in de advertentie dat daartegen ingaat en dus begrijp ik het probleem helemaal niet.

Peter Reekmans

Minister, ik begrijp inderdaad ook het probleem niet, maar twee, drie weken geleden stond ik hier nog vooraan en toen stelde ik de vraag aan minister Bourgeois of het wel kon dat een raad van bestuur, dat was de PBE, een onderdeel van Infrax, een uittredende raad van bestuur, nog snel besliste om een waarborgstelling te doen over maar liefst 500 miljoen euro voor Infrax zonder de gemeenteraden van de respectievelijke gemeenten daarin te betrekken. Ondertussen heeft de gemeente Lubbeek daar klacht tegen ingediend en ook mijn eigen gemeente. Voor mijn gemeente gaat het om exact 3,9 miljoen euro waar we borg voor staan, en mijn eigen gemeenteraadsleden wisten dit zelfs nog niet.

Enerzijds vraagt men een waarborgstelling van Infrax van 500 miljoen euro. Anderzijds zegt men dat de tarieven zullen stijgen. Dan vraag ik me zowel voor Eandis als voor Infrax af in welke mate dat schrappen en besparen een invloed heeft gehad op de factuur van de consument. Of gaat dit voor de zoveelste keer via dividenden of via een billijke vergoeding, zoals de heer Martens dat noemt, terug naar de gemeentebesturen? Verdoken belastingen, met andere woorden.

De voorzitter

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Ik weet niet welke collega Reekmans ik voor me heb. Mijnheer Reekmans, u hebt in het verleden heel duidelijke stellingen ingenomen. Ik volg die en blijf die volgen. De minister is nu een eind op weg in uw richting. Vandaag bent u genuanceerd, ik weet niet waarom. Misschien bent u bestuursverantwoordelijkheid aan het opnemen in een of andere gemeente. Ik denk voor een keer dat de minister gelijk heeft en dat u iets fermer moet zijn en zeggen dat u voor de consument gaat. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

Mevrouw De Knop heeft het woord.

Irina De Knop

Dat de heer Reekmans een enorme evolutie heeft gemaakt in zijn gedachten, is duidelijk. Minister, u zei daarnet dat er een akkoord is tussen Infrax en Eandis om naar één tarief te evolueren en om die fusie intern te realiseren. Dat zal allemaal wel waar zijn, maar ze zullen ook wel geen werk maken van een open brief als er geen fusie tussen beide nutsbedrijven zou dreigen. U zegt dat dit een aantal ontegensprekelijke voordelen zou hebben. Kunt u daar nog even op inzoomen? Uiteindelijk is dat wel de essentie van het verhaal. Wat zijn de voordelen van een fusie? Is dat een noodzakelijke voorwaarde om tot een eenheidstarief te komen?

De voorzitter

De heer Hendrickx heeft het woord.

Marc Hendrickx

Mijnheer Reekmans, we kunnen de dure campagne wel hekelen, daar hebt u een punt. Maar er was wel een dieperliggende oorzaak. Ik denk dat de minister daarover duidelijkheid heeft verschaft. Vlaanderen wil een fusie tussen twee koepels. Minister, plant u nog begeleidende maatregelen om dat proces te bespoedigen?

De voorzitter

De heer Sanctorum heeft het woord.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde

Minister, ik heb de indruk dat iedereen het eens is met die interne harmonisering per werkmaatschappij binnen Eandis en Infrax. Zoals uzelf en de heer Reekmans hebben aangegeven, is een verdergaande integratie een ander paar mouwen. Ik weet dat de Limburgers daar heel solidair in zijn. Zij zijn tegen een verdere integratie. Ik ben ervan overtuigd dat finaal, wanneer we Eandis en Infrax laten samensmelten en in handen van een Vlaamse overheid brengen, de energiefactuur van de Vlaming daar beter van wordt.

Het is echter duidelijk dat niet iedereen het daarmee eens is. Ik weet dat uzelf voorstander bent van een integratie van Eandis en Infrax zodat de tarieven in heel Vlaanderen worden geharmoniseerd. Ik vraag me echter af wat het standpunt is van de Vlaamse Regering. Is er een integratie in de maak van die twee werkmaatschappijen Eandis en Infrax?

De voorzitter

De heer Bothuyne heeft het woord.

Het is duidelijk dat de heer Reekmans wel degelijk kan evolueren alsook zijn standpunten. Dat is toe te juichen.

Niemand is gebaat bij een open oorlog tussen de netbeheerders, noch wij, noch de gemeenten, noch de energieklant. Het is ook duidelijk dat we efficiënter moeten en kunnen werken wanneer het gaat over het netbeheer en de integratie van onze huidige elf intercommunales naar maximum twee entiteiten in Vlaanderen. Dat is een goede lijn, dat is ook onze lijn. Het is belangrijk dat daarbij het debat niet over die intercommunales en over die gemeentebesturen wordt gevoerd, maar met die intercommunales en hun aandeelhouders.

Minister, ik wil dus vragen dat u met die intercommunales, met die lokale besturen aan tafel zou gaan zitten om tot de best mogelijke oplossing te komen. Doe een De Coninckje: federaal minister De Coninck heeft op federaal niveau actief, maar ook in alle discretie bemiddeld tussen de sociale partners, ver weg van de pers en de camera’s, en ze heeft een historisch akkoord tussen de sociale partners bewerkstelligd over arbeiders en bedienden. Ik roep u op hetzelfde te doen wat het netbeheer in Vlaanderen betreft.

Ik zal beginnen met de vragen van de heren Hendrickx en Sanctorum over wat de regering wil, of we nog begeleidende maatregelen zullen nemen enzovoort. Daags na de ontmoeting die ik samen met de minister-president heb gehad met Infrax en Eandis, is er een conceptnota goedgekeurd door de regering. Er is afgesproken dat Eandis en Infrax “zich engageren om binnen hun werkgebied over te gaan tot één tarief, ten laatste tegen het moment van de volgende tariefperiode”. Ik citeer, zodat u weet dat dit geen vrije interpretatie is. Het moment van de volgende tariefperiode, dat betekent dus ten laatste vóór januari 2016.

Ik vervolg mijn citaat: “Hieraan gaat een efficiëntieoefening vooraf, die een maximale interne fusieoperatie inhoudt.” Daaraan is uiteraard ook voldaan als men binnen heel Vlaanderen tot een eenheidstarief komt. Dat betekent dus dat Infrax en Eandis minstens al binnen hun eigen gebied, met zeven intercommunales, zeven netbeheerders voor Eandis en vier voor Infrax, een fusie moeten doorvoeren. Dat is geen klein bier. De tijd begint te dringen op dat vlak. Eandis, bijvoorbeeld, is al volop bezig met alle voorbereidingen. Ik zou er nog niet zo zeker van zijn dat Infrax een even groot voorstander is van die interne fusieoperatie als Eandis. Dat staat wel degelijk in dit akkoord, maar ik vang daar toch ook bijzondere geluiden over op.

Betekent dit dat er eenheidstarieven komen? Ja, minstens binnen elk nieuw netgebied. Dat betekent dat er minstens binnen het Eandisgebied en binnen het Infraxgebied één gelijk tarief komt, dus van elf tot twee. Natuurlijk kan men ook tot één Vlaams tarief komen, maar dan moet men natuurlijk ook tot één Vlaamse netbeheerder komen. Er moet immers een zekere reflexiviteit zijn, zo zegt men, en dat is ook wel logisch: op de plaats waar dit wordt veroorzaakt, daar wordt ook het tarief gemaakt, daar wordt dit ook vertaald in de kosten. Hoe groter die gebiedsomschrijving, des te meer wordt er gesolidariseerd.

Tegelijk, en dat staat ook in dat akkoord, is de Vlaamse Regering bereid om het plafond op de solidarisering van kosten van openbaredienstverplichtingen te schrappen en die openbaredienstverplichtingen te solidariseren, ook binnen die nieuwe netgebieden. Heel concreet betekent dit dat, als er kosten worden gemaakt ten behoeve van beleid waartoe wij in dit parlement samen hebben beslist, die ook weer gelijk zullen worden verdeeld over Vlaanderen. Niet het feit dat u toevallig veel mensen met serres of zonnepanelen in de buurt hebt, zal dus bepalen of uw tarief veel hoger ligt dan dat van uw buurman.

Wat lijkt me nu concreet het probleem te zijn? Infrax lijkt een aantal aspecten van deze beslissing graag te willen. Ik denk dan aan de solidarisering. Dat kan de prijs immers omlaag halen. Infrax wil echter niet alle aspecten. Dan denk ik aan het eenheidstarief en de fusieoperatie. Hier en daar lijkt men ter zake toch een zekere weerstand te ondervinden van lokale bewindslui. Dat gaat natuurlijk niet op. Het is het volledige plaatje: dit moet fair en goed zijn voor heel Vlaanderen, of niet. We kunnen niet voor één regio iets bijzonders doen en de rest laten stikken. Dat gaat niet.

In het akkoord staat ook heel duidelijk dat de Vlaamse Regering alle decretale stappen zal zetten om deze oefening mogelijk te maken. Feit is wel dat het noodzakelijk blijkt dat Infrax herbevestigt dat het minstens binnen de contouren van dit akkoord dat al is gesloten, bereid is om verder te werken en verder te praten. Ik krijg veeleer het gevoel dat het dat overleg ernstig heeft bemoeilijkt door een gevecht te voeren over iets dat niet in dit akkoord staat. Mijnheer Bothuyne, ik ben echter altijd bereid om aan tafel te gaan zitten en te bekijken of we toch tot een goed akkoord kunnen komen. Ik hoop dat. We hebben daar de komende maanden nog wel de tijd voor. Dat betekent echter wel dat het hierover moet gaan.

Zou ik op termijn graag een fusie willen tussen de twee maatschappijen? Als u het mij vraagt, is het op termijn een goed plan, maar enkel op voorwaarde dat beide intercommunales allebei zuivere intercommunales zijn geworden zodat ze kunnen samenwerken. Het is niet evident om aan zuivere intercommunale te vragen om een gemengde intercommunale als partner te nemen en te fuseren omdat het zou kunnen ingaan tegen de wens van de bestuurders van de zuivere intercommunale om die intercommunale zuiver te houden. De Vlaamse Regering heeft eerder aangegeven – onder meer minister Bourgeois heeft dat gezegd – dat distributie bij uitstek iets is om in overheidshanden te blijven.

Er wordt ook onderhandeld over de uittrede van Electrabel. Dat is logischerwijze een vraag die we ons pas later moeten stellen, maar minstens kunnen we dat wat we nu al kunnen voorbereiden, al wel doen. Dat is ook mijn concrete oproep en de taak van zowel de regering als van de netbeheerders en hun werkmaatschappijen. Wij kunnen dat ook niet alleen doen en we zullen het trachten te bereiken via verdere onderhandelingen.

Ik hoop toch dat het gezond verstand en de rust een beetje weerkeren in hoofde van Infrax want zoals men het nu heeft aangepakt, is dat niet bevorderlijk voor een degelijk akkoord.

Peter Reekmans

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik raad de collega’s aan die begaan waren met mijn zogenaamde evolutie, om de Handelingen uit het verleden eens na te lezen. Ik heb altijd hetzelfde gezegd. Ik heb altijd gepleit voor een eerlijke, correcte prijs voor alle Vlamingen. En alle zever over ‘het is historisch gegroeid’ was voor mij geen uitleg.

Ik ben voor een tweesporenbeleid. Ofwel geef je de gemeentebesturen vrije keuze bij elke nieuwe legislatuur. Ik weet wat ik vandaag zou kiezen. Ik zou dadelijk veranderen want ik kan ieder gezin in mijn gemeente onmiddellijk 120 euro per jaar laten besparen door gewoon van netbeheerder te kunnen veranderen. Ofwel ga je op termijn naar één Vlaams nutsbedrijf, want er speelt geen concurrentie.

Maar ze moeten kiezen. Je kunt niet in een open brief oneerlijk communiceren dat er concurrentie is want die is er niet. Om de 18 jaar kun je beslissen, maar er is geen lokale overheid die 18 jaar aan de macht is – op sommige plaatsen wel. Ieder nieuw bestuur zou in opdracht van haar inwoners moeten kunnen kiezen en dan heb je concurrentie. Als dat niet gaat, dan moet er een Vlaams nutsbedrijf komen dat een eerlijke en correcte prijs geeft voor iedereen. (Applaus bij LDD)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.