U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 9 januari 2013, 14.06u

Actuele vraag van mevrouw Mieke Vogels tot mevrouw Hilde Crevits, Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken, over de luchthaven van Deurne en de ondertunneling van de Krijgsbaan
De voorzitter

Mevrouw Vogels heeft het woord.

Mieke Vogels

Voorzitter, minister, collega’s, het dossier van de luchthaven van Deurne blijft me nog elke dag verbazen. Weet u waarom? Omdat het dossier een wel zeer speciaal effect heeft op ondernemers, die deftige heren die ons bijna alle dagen komen overtuigen van het heil van de markt, van het feit dat vraag en aanbod elkaar in evenwicht houden. Diezelfde deftige heren pleiten voor een slanke overheid, maar zetten plots al hun principes opzij als het over de luchthaven van Deurne gaat.

Er is geen markt voor een regionale luchthaven, niet in Deurne, niet in Wevelgem, niet in Oostende. (Rumoer)

Er is geen vraag van ondernemers om die luchthaven te gebruiken. U moet de cijfers niet ontkennen: er waren minder dan 140.000 gebruikers in 2012. Er is geen markt. Het kan toch geen toeval zijn dat deze Vlaamse Regering al jaren een commerciële uitbater zoekt, uiteindelijk één kandidaat overhoudt die zijn ‘best and final offer’ formuleert in april 2012, en dat er nu nog altijd geen akkoord is.

Er is meer, collega’s. Diezelfde deftige heren die voor die slanke overheid zijn, vinden nu dat die overheid geld moet stoppen in een bodemloze put via aanloopsubsidies, via 40 miljoen euro voor de ondertunneling van de Krijgsbaan.

Minister, het is tijd om een plan B voor de luchthaven van Deurne te ontwikkelen. Ik vrees dat u het niet van plan bent. Minister, hoelang zal het nog duren voor er een akkoord zal zijn met de commerciële partner?

Wanneer wordt de bouwvergunning afgeleverd? Maar vooral wil ik van de minister weten of zij de werken voor de ondertunneling van de Krijgsbaan zal laten starten nog voor er een definitief akkoord is met de commerciële uitbater.

De voorzitter

Mevrouw De Ridder heeft het woord.

Collega’s, het zal u wellicht niet verbazen dat mijn verhaal niet licht van toon zal verschillen van dat van mevrouw Vogels.

Deze luchthaven moet uiteraard voldoen aan een reeks internationale veiligheidsnormen, met name de 150 meter uitloopstrook aan begin en einde van de startbaan. Dat is dus de reden waarom de Krijgsbaan aan het einde van de startbaan ondertunneld moet worden.

Mevrouw de minister, ik vraag reeds sinds 2005 hoe het met dit dossier zit en wat de plannen zijn van de regering. Ik heb dit eerst aan de toen bevoegde minister Peeters gevraagd, en sinds deze legislatuur vraag ik dit telkens weer opnieuw aan u. We wachten nu al acht jaar, en dat is toch erg lang.

Het directoraat-generaal heeft ons al één keer uitstel verleend, maar dat uitstel verstrijkt in februari 2013. Wat nu? Bijna tien jaar getalm en traagheid heeft er alvast voor gezorgd dat investeerders wegblijven, dat minder reizigers worden aangetrokken en dat bedrijven geen investeringen meer doen of daar op vervoerscapaciteit durven rekenen. Dus dalende reizigersaantallen, dalende vervoerstrafiek, beide nog eens bezwaard door de crisis.

Dit geeft aan bepaalde groeperingen en aan bepaalde politici – waaronder mijn voorgangster op de tribune – argumenten om te dromen, niet van een plan B maar van een plan P, waarbij de P staat voor park, de geheime droom van vele groenen.

Ikzelf ga echter resoluut voor de toekomst van die luchthaven.

Mevrouw de minister, op de website van het Agentschap Wegen en Verkeer staat vermeld: vergunning eind december, uitvoering januari. Dit blijkt dus niet het geval te zijn.

Op 14 februari vervalt het uitstel. Hebt u spijkerharde garanties dat er een nieuw uitstel komt en dat de toekomst van onze luchthaven gevrijwaard blijft? Of betekent een en ander de doodsteek voor de luchthaven van Antwerpen?

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Collega’s, het is een mooi beeld: twee dames van de oppositie die vragen stellen met een totaal uiteenlopende teneur en vertrekkend vanuit een totaal uiteenlopend standpunt. Ikzelf zal proberen wat helderheid te brengen in dit dossier.

Het is de keuze van deze Vlaamse Regering om een duurzame toekomst te geven aan onze Vlaamse regionale luchthavens. Dit staat zo in het regeerakkoord verwoord en zal ook in de toekomst het standpunt blijven. We willen dit blijven doen door de exploitatie van de luchthaven over te laten aan een private partner.

De beide dames wijzen er terecht op dat de onderhandelingen al een tijd aanslepen. Men mag evenwel niet uit het oog verliezen dat het niet gaat om een exploitatie van 1, 3 of 5 jaar, maar wel van 25 jaar. Het is bovendien een dossier met tal van componenten. Denk maar aan de statuten voor het personeel, de juiste concessievergoeding enzovoort.

De Vlaamse Regering heeft hierover eind 2012 nog eens grondig van gedachten gewisseld. Het is de bedoeling om in de komende weken in dit dossier te beslissen. Dit voorjaar moet finaal getrancheerd worden.

Wat de startbaan betreft, heb ik de Handelingen van de voorbije jaren nog eens geconsulteerd, met name de vragen die hierover aan mij zijn gesteld. U weet dat dit geen eenvoudig dossier is. De start- en landingsbaan heeft een lengte van iets meer dan 1.500 meter. Het ICAO-certificaat dat we nu opnieuw hebben aangevraagd, bevestigt die lengte en er moet een safety zone aan gekoppeld worden. Helaas moet daartoe de Krijgsbaan ondertunneld worden.

Het dossier vordert traag omdat men een paar keer van gedacht is veranderd. We zijn lang geleden gestart met een plan voor de bouw van een tunnel, maar dan opteerde men plots voor een goedkopere omleidingsweg die op allerhande ruimtelijke bezwaren stuitte. Ik zie de heer Van Mechelen knikken. Nadien is men toch weer naar de ondertunneling overgestapt.

De Vlaamse Regering heeft in 2009 voor een vertunneling van de R11 gekozen. De R11bis komt er omdat we in die zone met een heel zware congestie zitten. We moeten ervoor zorgen dat de ondertunneling compatibel is met de plannen voor de toekomst. Indien we dit niet zouden doen, zouden we het andere dossier hypothekeren.

Tijdens de huidige fase is de bouwvergunning aangevraagd. De adviezen zijn ingewonnen. Eind december 2012 heeft het stadsbestuur van Antwerpen zijn advies gegeven. Ik wacht nu op de bouwvergunning. Wat de tunnel betreft, zijn alle stappen gezet.

Mevrouw Vogels heeft me gevraagd of ik de tunnelwerken van start wil laten gaan, hoewel het contract nog niet helemaal rond is. Het uitgangspunt van de Vlaamse Regering blijft dat de regionale luchthavens een grote toegevoegde waarde voor Vlaanderen hebben. Die luchthavens blijven bestaan. Dat standpunt geldt ook voor de regionale luchthaven in Deurne. Dat is in onze ogen de toekomst.

Het is evident dat we al het mogelijke doen om ervoor te zorgen dat de werken zo snel mogelijk van start kunnen gaan. Volgens mij zou geen enkele private investeerder geïnteresseerd zijn zolang we die werken niet hebben uitgevoerd. We beschikken momenteel over een geïnteresseerde kandidaat-investeerder.

Het is de bedoeling de werken zo snel mogelijk uit te voeren. Aan die ondertunneling is trouwens ook een fietsplan gekoppeld. Ik nodig iedereen uit dat plan nog eens te bekijken. Het gaat hier om een heel mooi plan waarover vrij intensief is nagedacht.

Mevrouw De Ridder, we hebben tijdig, in oktober 2012, een nieuw certificaat aangevraagd. De procedure loopt. We hebben al zeer uitvoerig verslag uitgebracht over de stand van zaken met betrekking tot de bouw van de tunnel. We wachten momenteel op een brief waarin ons een nieuw certificaat en een bijkomende termijn voor de volledige realisatie van het project worden verleend.

Mieke Vogels

De minister heeft me niet echt overtuigd. In feite heeft ze mij nog wat banger gemaakt. In de loop van december 2012 heeft de Vlaamse Regering het aanslepend onderhandelingsproces met Egis nog eens herbekeken. Ik vraag me af of op dat ogenblik ook nieuwe randvoorwaarden zijn opgesteld.

De minister onderhandelt met welgeteld één commerciële kandidaat-exploitant. Die kandidaat kan de lat dan ook zeer hoog leggen. De vraag is of de minister nog meer belastinggeld op tafel zal leggen om toch maar een commerciële exploitant te vinden.

Indien de kandidaat-exploitant het echt meent met de overnameplannen voor de luchthaven van Deurne lijkt het me weinig geloofwaardig dat de minister de werken aan de ondertunneling al zonder ondertekening van start zou laten gaan. In feite betekent dit alles dat er een enorm wantrouwen tussen de onderhandelaars heerst. De onderhandelaar namens Egis weet immers dat de ondertunneling in de begroting staat en dat er een bouwvergunning is. Mij lijkt het normaal de kandidaat-exploitant te vragen te tekenen voor de bouwwerken beginnen. Dit lijkt me een minimale voorwaarde voor goed bestuur en voor het behoud van belastinggeld.

Het spreekt voor zich dat de minister opnieuw een vergunning heeft aangevraagd. Het lijkt me logisch dat ze een nieuw certificaat heeft aangevraagd.

Wat mij meer interesseert, is hoe het zal aflopen. Ik heb vernomen dat er geen spijkerharde garanties over een mogelijke verlenging of een uitstel van de uitvoeringsperiode zijn. Ik heb niets over de uitkomst van de vergunningsaanvraag gehoord. Zal de vergunning worden verleend? Wanneer zal dat dan gebeuren? Dit valt onder de bevoegdheden van een ander lid van de Vlaamse Regering. Ik neem aan dat de Vlaamse Regering een collegiaal orgaan is. Ik zou in dit verband graag wat meer garanties en antwoorden krijgen. Dat alles opnieuw is ingediend, lijkt me evident. Wat mij interesseert, is de uitkomst, zowel op inhoudelijk vlak als op het vlak van de timing.

De voorzitter

De heer Martens heeft het woord.

Bart Martens

Voorzitter, ik vraag me af in welke mate de minister een financiële bottom line hanteert. Welk bedrag moet de private partner minimaal voor de exploitatie van de luchthaven over hebben? Ik herinner me nog dat de Vlaamse Regering voor de opsplitsing in een luchthavenontwikkelingsmaatschappij en een luchthavenexploitatiemaatschappij het standpunt aanhield dat minstens de helft van het bedrag door de privésector moest worden ingebracht. Daar is nu geen sprake meer van.

Dat slechts een enkele private partner overblijft om onderhandelingen mee te voeren, plaatst de minister natuurlijk in een bepaalde positie. Dit is zeker het geval indien we beslissen dat het contract hoe dan ook moet worden afgesloten. De vraag is welke bottom line van die private partner wordt verwacht als het om de exploitatie van de luchthaven gaat. Ik stel immers vast dat de kostendekkingsgraad van de regionale luchthavens momenteel lager ligt dan de kostendekkingsgraad van De Lijn.

De voorzitter

De heer Hendrickx heeft het woord.

Marc Hendrickx

Mechelen is weliswaar Antwerpen niet, maar Antwerpen is toch een voorstad van Mechelen. (Gelach)

Mevrouw Vogels, u stelt dat er geen markt is voor het gebruik van die luchthaven. Ik durf dat toch te betwijfelen: er is sprake van 140.000 passagiers in een crisisjaar. U moet ook eens gaan uitleggen in de diamantwereld daar dat daar geen markt voor zou zijn. Ook de komst van de exploitant bewijst trouwens dat er daar nog geloof in de toekomst is.

Minister, ik hoorde van de collega’s uit Mortsel dat er wat bewaren zijn geuit over fietspaden en zo. Hebt u daar weet van en neemt u dat mee in heel de omschrijving die is gericht aan die mogelijke exploitant?

De voorzitter

Mevrouw Bastiaens heeft het woord.

Caroline Bastiaens

Minister, ik ben eigenlijk zeer blij met uw betoog over de luchthaven van Deurne. Het verheugt me in het bijzonder dat u en heel de Vlaamse Regering willen blijven gaan voor de toekomst van alle regionale luchthavens, en in het bijzonder dus ook van de regionale luchthaven van Deurne. Een aantal leden hebben het al aangehaald: in deze moeilijke economische tijden heeft ook de regionale luchthaven een rol te spelen, en zeker in Antwerpen. Als u dus zegt dat de toekomst verzekerd blijft, dan zijn we daar zeer blij mee.

Ik wil me ten slotte ook aansluiten bij de vraag naar het begin van de ondertunnelingswerken. Het lijkt me inderdaad zeer belangrijk dat die toekomst verzekerd kan blijven, en de eerste stap daartoe is de ondertunneling van de Krijgsbaan.

De voorzitter

Mevrouw Bastiaens, proficiat met uw eerste betoog in de plenaire vergadering. (Applaus)

U weet dat dit u een applaus oplevert in de geschiedenisboeken.

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Voorzitter, de voorbije dagen raakte bekend dat het verkeer op de Kempische kanalen, en het Albertkanaal in het bijzonder, met 7 procent is gedaald. Toch stelt niemand het nut van die kanalen, en van het Albertkanaal in het bijzonder, in vraag, wel integendeel. Ook Groen doet dat niet. Ik hoop dat ook Groen blijft geloven in die verkeersdrager.

Als echter bepaalde deelcijfers over de luchthaven van Deurne dalen, dan worden die door Groen en een aantal mensen uit de buurt misbruikt om meteen het bestaansrecht van die luchthaven in vraag te stellen. Ik wijs u erop dat het aantal charterpassagiers met 30 procent is gestegen. Ik geef toe dat het aantal vliegbewegingen met een kleine 10 procent is gedaald. Stelt dat echter het levensrecht van deze regionale luchthaven in vraag? Ik denk het niet.

Trouwens, mevrouw Vogels, de werken die zullen worden uitgevoerd aan en op de Krijgsbaan hebben natuurlijk hun effect op de luchthaven, maar zijn op de eerste plaats bedoeld voor een vlottere doorstroming van het landverkeer, van het wegverkeer. Ik dacht dat u in het kamp stond van de mensen van Ademloos en stRaten-generaal, die in dit dossier de leidende partij zijn en er uitdrukkelijk voor pleiten dat deze tunnel wordt gegraven! (Applaus bij het Vlaams Belang)

Minister Hilde Crevits

Bij het begin van het jaar laaien de emoties op. Ik denk dat we vooral met de voeten op de grond moeten blijven om dit dossier tot een goed einde te brengen. Enig realisme leg ik inderdaad wel aan de dag.

Mevrouw De Ridder, ik begrijp uw vragen. Ik heb het daarnet proberen te zeggen: in dit dossier staan we voor cruciale weken en maanden. Als u me vraagt wanneer de spade in de grond gaat voor de bouw van die tunnel, dan zou ik ‘vorige week’ willen antwoorden, maar men moet uiteraard een bouwvergunning krijgen. Ik kijk even naar mijn collega, minister Muyters. Om een bouwvergunning te kunnen geven, moet men alle adviezen hebben gekregen. Het advies van de stad Antwerpen is gegeven bij de laatste collegevergadering van 2012. Het was een beetje moeilijk om de administratie tussen Kerstmis en Nieuwjaar te laten oordelen over vergunningen. Wat die bouwvergunning betreft, bevinden we ons in een finale fase. Alle adviezen zijn binnen. Het dossier is vergunningsklaar, maar ík zal die vergunning niet geven. Meer nog, ik zal me ook totaal niet inspannen om collega’s te beïnvloeden. Dat moet op een objectieve manier kunnen gebeuren. Het dossier is dus klaar voor een beslissing.

Hetzelfde geldt wat de aannemingsprocedure betreft. In de zomer van 2012 hebben we de aanbesteding gelanceerd. We hebben een aantal aannemerscombinaties die deze werken heel graag zouden uitvoeren. Wij staan nu aan de vooravond van de finale gunning. Wij zitten op dit moment in een standstillperiode. Ik kan u daar niet meer over zeggen, want de wet verbiedt me dat.

Ik ben het ermee eens dat het vijf voor twaalf is. Het ICAO-certificaat (International Civil Aviation Organization) vervalt in april. Het is evident dat we een nieuw certificaat willen. Een paar maanden geleden hebben we die aanvraag laten doen. Meer nog, de staatssecretaris die moet oordelen over de bijkomende derogatie en de autoriteiten die dat certificaat moeten verlenen, zijn perfect op de hoogte van de stand van zaken in het dossier en van de inspanningen die wij leveren.

Het is ook van belang dat we kunnen aantonen dat er geen tijd verloren is gegaan. We willen die R11bis vertunnelen. We moeten bij de ondertunneling van de Krijgsbaan rekening houden met de toekomst en ervoor zorgen dat dit project het begeleidende project niet hypothekeert. We hebben een ontheffing moeten vragen voor een MER. Dat is gelukt, want die is toegekend. Het is een dossier dat enige tijd vraagt.

Mijnheer Penris, de oorsprong ligt in het feit dat we die RESA-strook (Runway End Safety Area) moeten aanleggen. Ik heb daarnet tegen mevrouw Vogels gezegd dat ze het dossier moet bekijken. Dat heeft ook een flankerend fietsprogramma, dat ook niet onbelangrijk is. Uiteraard moet dat ook goed zijn voor de doorstroming.

Er zijn opmerkingen gemaakt door de gemeenten. Daar wordt rekening mee gehouden. Uiteraard zal het de vergunningverlener zijn die uiteindelijk de voorwaarden zal bepalen.

De bouwvergunning is in twee delen opgesplitst: een deel voor de tunnel zelf en een deel voor de flankerende werken. De werken zullen op die manier worden uitgevoerd.

Wat de toekomst van de luchthaven zelf betreft, wil ik benadrukken dat de Vlaamse Regering en ikzelf geloven in de waarde van regionale luchthavens. Ook de Nationale Bank wijst in zijn studies op de toegevoegde waarde van die luchthavens. We moeten dan ook niet belachelijk doen over regionale luchthavens. Zij leveren een grote toegevoegde waarde. We moeten hun toekomst duurzaam verankeren.

Mijnheer Martens, u had het daarnet over de minimumbedragen. U zult het volledige dossier kunnen bekijken zodra de onderhandelingen volledig zijn afgerond. Wij hebben het dossier gelanceerd. Er zijn offertes en economische plannen ingediend. Op basis daarvan moeten wij stapsgewijs verdergaan. Dat betekent dat de kandidaat-exploitant zijn plan moet indienen, dat er vervolgens een bestek moet worden opgemaakt en een nieuw plan moet worden ingediend. Vervolgens moet er een best and final offer worden ingediend. Daar kunnen we niet binnen een termijn van twee of drie maanden over oordelen. We moeten daar heel zorgzaam mee omgaan.

We hebben vroeger gezegd dat alle veiligheidszaken door de Vlaamse overheid zullen worden betaald. Dat zal ook in de toekomst zo zijn. De personeelskwesties moeten echter ook goed worden geregeld.

Wat de cijfers betreft, raad ik u aan om de statistieken van de luchthaven Deurne van de laatste jaren te bekijken. U moet ook goed de uitleg lezen die de luchthavenautoriteit geeft voor de dalende trafiekcijfers. Zij verwijzen onder andere naar de lijn op Manchester, die is weggevallen maar die intussen opnieuw is opgestart. Zij verwijzen ook naar de touch-and-go’s, die verminderd zijn omdat in het kader van de milieuvergunning is beslist dat de trainingsvluchten in het belang van de omwonenden moeten worden gedoseerd. Dat kan toch niet worden aangegrepen als een reden om die luchthaven te sluiten.

Mieke Vogels

Minister, ik heb drie opmerkingen. Ten eerste wordt over dit dossier niet gediscussieerd op basis van cijfers. Het gaat over ‘geloven in’.

Twee, mijnheer Penris, het kanaal is een verkeersdrager voor het vervoer van goederen waarbij we een groot aantal vrachtwagens van de weg kunnen halen. De luchthaven van Deurne is een vervoersdrager voor een aantal rijkere mensen die perfect over een alternatief beschikken via de hogesnelheidslijnverbindingen die ondertussen gerealiseerd zijn. (Opmerkingen)

Fyra heeft daar niets mee te maken, het gaat over de rechtstreekse verbinding tussen Antwerpen en Zaventem.

Drie, ik blijf betreuren, minister, dat u in deze economische toestand blijft volhouden dat u de eerste spadesteek zult zetten voor er een commercieel exploitatieakkoord getekend is. Ik hoop dan ook dat u geen addendum nodig hebt van het boek ‘Blijvende blunders’ waaruit blijkt dat we in Vlaanderen nog altijd hopen littekens zien van tunnels en bruggen die destijds werden aangelegd op basis van ‘het geloof’ van politici, maar die nooit gebruikt zijn. (Applaus bij Groen)

Mijnheer Martens, zodra ReTiBo gerealiseerd is, wil ik graag vergelijkingen maken tussen de luchthaven en De Lijn, maar op luchttellingen ga ik liever niet in.

Minister, uw antwoord overtuigt mij niet. U hebt geen spijkerharde garanties dat er een uitstel komt. U hebt dus geen spijkerharde garanties voor het voortbestaan van de luchthaven. Ik begrijp dat u gedurende de laatste maanden een bepaald scenario moet volgen met de vergunningsaanvragen, de raadgevingen en de adviezen die u moet opvragen, maar u hebt daarvoor jaren tijd verloren door de bocht van Kris Peeters, die het ineens nodig achtte om een omleiding en een ondertunneling, half met een sleuf, te onderzoeken. En daarom racet u nu tegen de klok.

Het stelt me teleur omdat dit het enige stukje was van het Masterplan waar geen bijzonder heikele punten meer in zaten van vergunningstechnische of financiële aard. Dit was het enige stuk van het Masterplan Mobiliteit Antwerpen waarvan ik dacht dat de Vlaamse Regering er tijdig haar ei in zou kunnen leggen. U doet dit niet. U hebt te lang getalmd. Als het niet lukt voor dit deel, dan maak ik me heel ongerust, niet alleen over de toekomst van de luchthaven van Antwerpen, maar over de algemene toekomst van de mobiliteit van de hele regio.

De voorzitter

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Actuele vraag van de heer Kurt De Loor tot de heer Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, over de nood aan bijkomende ondersteuning van de OCMW's
Actuele vraag van de heer Wilfried Vandaele tot mevrouw Joke Schauvliege, Vlaams minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur, over de plannen van De Watergroep (de vroegere VMW), om naast drinkwater ook andere nutsvoorzieningen zoals internet, telefonie en televisie te leveren

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.