U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Van Volcem is nog onderweg: zij zou ergens in een tunnel opgehouden worden.

De heer van Rouveroij heeft het woord.

Sas van Rouveroij

Voorzitter, minister, collega’s, ingevolge een ongeval waar zij gelukkig niet zelf bij betrokken is, zit mevrouw Van Volcem vast in de tunnel. Ik wil haar dus verontschuldigen omdat zij niet op tijd aanwezig is, en ook de hoop uitdrukken dat zij alsnog kan aansluiten. Indien niet, mag ik dan misschien een beroep doen op uw mildheid om deze vraag te verschuiven? (Opmerkingen)

Ik zie dat daartegen protest rijst. U zult dus hardvochtig moeten zijn en het reglement hanteren. Wij hopen met zijn allen dat mevrouw Van Volcem hier alsnog op tijd arriveert.

De voorzitter

Laten wij hopen dat zij hier tijdig aanwezig is om te kunnen aansluiten.

De heer Reekmans heeft het woord.

Peter Reekmans

Voorzitter, minister, collega’s, als u mild bent, wil ik wel iets langer praten, zodat mevrouw Van Volcem op tijd kan arriveren. (Gelach)

De afgelopen tijd krijg ik wel vaker gelijk over dossiers waarmee ik enkele jaren geleden met pek en veren uit dit halfrond werd gejaagd. U weet nog dat ik op veel aversie vanuit de meerderheid stootte toen ik de website www.leegstand.be heb opgericht. Er werd opgemekt dat van de duizend woningen die op de site stonden er drie daar niet thuishoorden. U kondigde toen aan dat u er iets aan zou doen. Ik ben nog eens gaan kijken naar de woningen die toen op mijn site stonden en op dat moment al drie tot vijf jaar leeg stonden. Vandaag staan zij nog altijd leeg. De sector zendt het signaal uit dat er een renovatiestop is afgekondigd. Men komt 200 miljoen euro te kort om noodzakelijke renovaties uit te voeren. Als wij dat niet doen, zullen er dit jaar alleen al – bovenop de achtduizend leegstaande woningen – nog vijfhonderd leegstaande woningen bij komen.

Bovendien horen wij dat er nieuwe woningen worden gebouwd die moeten dienen als tijdelijke opvang voor mensen die in een oude, te renoveren woning wonen. In het licht van uw ambitie om 43.000 extra woningen te realiseren en 140.000 renovatie- en huurwoningen tegen 2020 energiezuiniger te maken, en dat daarvoor 3 miljard euro nodig is, dan zeg ik dat u een zwaar probleem hebt. De sector zegt in een persbericht dat voor 2012 200 miljoen euro ontbreekt en er een renovatiestop geldt. In een reactie zegt u dat er geen renovatiestop is. Is er nu al dan niet een renovatiestop?

De voorzitter

De heer de Kort heeft het woord.

Dirk de Kort

Voorzitter, minister, collega’s, op 22 maart hebben wij in de commissie zeer uitvoerig van gedachten gewisseld, naar aanleiding van de telex van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW). In die telex staat dat wegens de talrijke renovatieaanvragen – wat positief is, want dat toont aan dat de maatschappijen zeer actief zijn – een renovatiestop moest worden aangekondigd. In een interessante gedachtewisseling hebt u een aantal maatregelen verwoord. U hebt onder meer gezegd dat naast het budget van 126 miljoen euro er 228 miljoen bij zou komen. U kondigde ook bijkomende denksporen aan, zoals een onderzoek om na te gaan of rentesubsidies mogelijk zijn en of kan worden overwogen om sociale huisvestingsmaatschappijen te laten starten met vormen van bescheiden wonen. U wees ook op de budgetten die bij de VMSW beschikbaar zijn ten voordele van de SHM’s en die nog kunnen worden geactiveerd. Wij waren daar zeer tevreden over.

Daardoor klinkt het toch heel bevreemdend dat wanneer de sociale huisvestingsmaatschappijen, elk op hun beurt, contact opnemen met de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW), men daar zegt dat er op dit moment geen renovatieproject meer mag worden opgestart.

Minister, het is dus echt noodzakelijk om op dat vlak duidelijkheid te scheppen. Het is niet alleen voor de huurders belangrijk. Het is zeker ook een groot probleem in de steden. We krijgen zo een bijkomend huisvestingsprobleem: er wordt minder opgestart voor nieuwe huisvesting, en we zullen werken moeten stilleggen wegens de renovatiewerken die nu worden opgestart.

De voorzitter

Minister Van den Bossche heeft het woord.

Vorig jaar hebben we de sociale huisvestingsmaatschappijen een inventaris laten opmaken van de staat van hun patrimonium. Vlaanderen had geen zicht op de renovatienoden. Tot op dat moment was er, ondanks het feit dat er gemiddeld jaarlijks ongeveer 110 miljoen euro werd uitgegeven aan renovatie, nooit een tekort. De projecten die werden aangemeld, konden telkens worden gefinancierd. Wie eerst kwam, kreeg eerst het geld. Er was nooit een tekort.

Zodra we de lijst met alle renovatienoden hadden, zijn de huisvestingsmaatschappijen begonnen met alles in dossiers te gieten. Dat is logisch en goed. Ze zijn toen begonnen met allemaal tegelijk die dossiers in te dienen. Ondanks het feit dat we intussen aan gemiddeld 210 miljoen euro per jaar zitten voor renovatie voor die sector – dat is, op erg korte tijd, bijna een verdubbeling –, is dat nog altijd minder dan wat wij nu aangemeld krijgen.

Dan heb ik gezegd aan de VMSW: “Stop met aan wie het eerst komt, het eerst geld te geven. Druk de pauzeknop in en maak een lijst met prioriteiten. Neem eerst de woningen waar leegstand is of dreigt, neem dan de woningen waar de bouw- of andere vergunning dreigt te vervallen als we het op de lange baan schuiven, en neem dan – als derde groep bij de prioriteitsbepaling – de dossiers waar we van Europa subsidies krijgen boven op de onze, die we zouden dreigen te verliezen.”

Sedert deze week weten we om hoeveel dossiers het gaat. Ze zouden om en bij de 94 miljoen euro vertegenwoordigen. In dat geld moeten we nu voorzien. Die dossiers moeten we nu eerst deblokkeren. Ook in de toekomst zal de VMSW, op basis van een logische prioriteitenlijst, moeten werken voor renovatiewerken in de sector.

De eerste mogelijkheid om de budgetten te deblokkeren, is: schuiven. Je kunt schuiven met andere budgetten, die nu minder worden ingezet, en in het budget van het volgende jaar opnieuw in een andere richting schuiven. Dat kan ik zeer zeker. Je kunt ook opteren voor rentesubsidies. Op die manier kun je met een klein bedrag een groot volume trachten te renoveren. Ook over die mogelijkheid wil ik met de collega’s van de meerderheid zeker van gedachten wisselen. De gelden voor Domus Flandria komen vanaf 2015 geleidelijk vrij. Het gaat in totaal om 550 miljoen euro. Men zou ervoor kunnen pleiten om dat bedrag te gebruiken voor het lenigen van energie- en renovatienoden.

Ik hoop dat daarmee de grootste onrust uit de sector zal kunnen verdwijnen.

De voorzitter

Mevrouw Van Volcem, minister Van den Bossche heeft al geantwoord. Misschien kunt u gebruikmaken van de repliek om uw punt te maken.

De heer Reekmans heeft het woord.

Peter Reekmans

Minister, bedankt voor uw antwoord. De ongerustheid is misschien even weg, dat is waar. Maar het feit dat er zo massaal dossiers zijn ingediend, bewijst mijn gelijk van drie jaar geleden, toen ik het had over de massale leegstand. Toen werd dat ontkend. Maar de leegstand was en is er. Ik geloof maar al te graag dat u er iets aan wilt doen.

Maar ik wil vanuit de oppositie ook enkele voorstellen doen die we al eerder deden over hoe u eruit kunt geraken. U raakt immers niet uit het probleem door het huidige beleid te blijven voeren, vandaar dat mijn partij heel duidelijk zegt: schaf de koopwoningen af en laat ons de oudste, bestaande huurwoningen verkopen die een pak geld aan renovatie kosten. We krijgen die oude huizen toch niet gerenoveerd en energiezuinig gemaakt. Laten we de kopers ervan een sociale lening geven, want dan pas bent u bezig met een sociaal project. Wij krijgen die woningen als overheid niet gerenoveerd en er zijn vandaag mensen die een betaalbare woning zoeken. Laat ons de nieuwe koopwoningen afschaffen, want dan kunt u van het budget van 700 miljoen euro op jaarbasis een groot stuk vrijmaken. Huurwoningen moet u blijven bijbouwen, maar daarnaast moet u massaal blijven inzetten op de huursubsidie.

Als u die cocktail gaat gebruiken, minister, dan hebt u onze steun. Wijk alstublieft af van het tot nu gevoerde beleid, want nu gaan we voor wat ons sociale huisvestingsbeleid betreft de afgrond in.

De voorzitter

De heer de Kort heeft het woord.

Dirk de Kort

Minister, het is natuurlijk goed dat u op dit moment zicht hebt op wat de renovatiebehoeften en -projecten voor heel Vlaanderen zijn en dat er in overleg met de VMSW de prioriteiten kunnen worden gesteld. We hebben in de commissie vernomen dat het onder andere is bij een combinatie van EFRO-subsidies (Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling), een bouwvergunning die al werd verleend of een verhuis van het aantal mensen die al is gebeurd. Op dit moment wordt nog altijd het signaal gegeven ten aanzien van de sociale huisvestingsmaatschappijen dat er met geen enkel project mag worden gestart. Dat is een verkeerd signaal, het moet worden bijgestuurd.

Minister, ik zou toch wel willen weten wat nu het effectieve budget is voor renovatie dat er extra komt boven de 126 miljoen euro.

De voorzitter

Mevrouw Van Volcem, u krijgt twee minuten spreektijd, dan kunt u toch een beetje inhalen.

Mevrouw Van Volcem heeft het woord.

Voorzitter, ik dank u daarvoor en ik bied u ook mijn excuses aan omdat ik te laat ben.

Minister, u weet dat ik een totaal andere aanpak zou bepleiten wat sociale huisvesting betreft. U weet dat ik vind dat uw aanpak van het woonbeleid een beetje te eenzijdig is. U zet zich vooral in voor het sociaal woonbeleid, maar zelfs voor die 6 procent van de mensen in onze samenleving is het beleid ontoereikend. Uw doelstellingen zijn goed. U zegt dat u via het grond- en pandenbeleid nieuwbouw wilt realiseren en dat u ook aan renovatie wilt doen. Daar hebt u 3 miljard euro voor nodig.

Wij zeggen al lang dat de recepten die voorliggen, stuitten op financiële grenzen en op ruimtelijke grenzen. We kunnen niet blijven bijbouwen, de ruimte geraakt op, dat wordt bewezen door het aantal hectare dat de bouwmaatschappijen nog in hun bezit hebben.

We hebben al vaak van gedachten gewisseld over de vraag hoe u dit structurele probleem zult oplossen, ook voor de allerzwaksten. U weet dat er nu ongeveer 70.000 woningen moeten worden gerenoveerd als het renovatieschema wordt gevolgd en dat er 24.000 nieuwe woningen worden gebouwd om de mensen die nu in een oude woning zitten te herhuisvesten. Dat betekent eigenlijk dat we, bij het bouwen van 2000 woningen per jaar, de komende 12 jaar bijna niemand nieuw kunnen helpen.

Ook wij zijn eerder voorstander van het afschaffen van het systeem van sociale koopwoningen. Zet meer in op de huursubsidie, dan zult u zien dat u veel vlotter mensen kunt bedienen dan nu. Nu duurt een doorloopproject makkelijk zes jaar en dat is veel te lang voor te veel mensen. Ik wil u vragen om voor iedereen in dezelfde omstandigheden hetzelfde te doen.

De voorzitter

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Voorzitter, ik wil eerst mijn medeleven uitdrukken ten opzichte van mevrouw Van Volcem. Wij hadden deze voormiddag om half 11 een vergadering van de commissie Wonen. Ondertussen is het bijna half 3 en mevrouw Van Volcem is nu pas hier geraakt: de verkeersknoop in Vlaanderen is dermate dat we er toch eens een apart interpellatiemoment over zouden moeten organiseren.

Ik heb zelf geen actuele vraag over dit onderwerp willen stellen. Ik ging er immers van uit dat we na het uitvoerig debat dat we op 22 maart 2012 naar aanleiding van een vraag om uitleg van een lid van CD&V in de commissie hebben gevoerd, over alle elementen beschikten om verder te kunnen werken.

Minister, blijkbaar hebt u in de krant een verklaring afgelegd die tot bijkomende vragen heeft geleid. Op zich heb ik daar geen problemen mee. Ik vind dat een minister mag communiceren. Ik had echter liever gezien dat u eerst in de bevoegde commissie van het Vlaams Parlement had gecommuniceerd en pas daarna de kranten had benaderd.

De voorzitter

De heer Hendrickx heeft het woord.

Marc Hendrickx

Voorzitter, ik dank de minister voor haar uitleg. Ik heb nog een bijkomende vraag. Is de benadering van de ingediende projecten de voorbije jaren veranderd? Tot een tijdje geleden bedroeg de input 110 tot 120 miljoen euro. De projecten kenden een doorlooptijd van zes, zeven of acht jaar. Door de bijkomende input van honderden miljoenen euro’s, tot zelfs 250 miljoen euro, is er plots een toestroom ontstaan. De toekenning van de middelen aan die projecten verloopt plots een stuk vlotter. Heeft de VMSW haar benadering veranderd of wat is de oorzaak hiervan?

De voorzitter

Mevrouw Vogels heeft het woord.

Mieke Vogels

Voorzitter, volgens mij heeft de minister op een persmededeling van de Vereniging van Vlaamse Huisvestingsmaatschappijen (VVH) gereageerd. De VVH heeft aan de alarmbel getrokken.

Ik wil me bij een aantal van de vorige sprekers aansluiten. Volgens de minister is dit geen probleem van de sector. Er is weer rust in de sector. Volgens mij gaat het hier echter om het zoveelste signaal dat er heel wat zand in de machine van de sociale huisvesting zit.

We beschikken nu niet over voldoende tijd om het debat ten gronde te voeren. Volgens mij moeten we dat echt wel eens doen. De discrepantie groeit. Steeds meer mensen staan op een wachtlijst voor een sociale huisvesting. Ik vrees dat ondertussen bijna 15 procent voor een sociale woning in aanmerking komt. We zitten met een essentieel probleem om het betaalbaar wonen voor elke Vlaming te garanderen. We moeten daarover een debat ten gronde voeren.

Minister, ik wil me tevens bij de concrete vraag van de heer de Kort aansluiten. Wanneer zal het signaal worden gegeven dat met de projecten kan worden gestart? Hebt u zicht op de timing? Wanneer kan welke maatschappij verwachten van start te kunnen gaan en subsidies te kunnen krijgen?

Ik zal eerst even op de opmerking van de heer Reekmans reageren. We proberen de leegstand ook op andere manieren aan te pakken. Ik verwijs in dit verband naar de audits en onderzoeken die bij een aantal SHM’s lopen of zullen worden gestart. De ongeoorloofde of onlogische leegstand vormt hierbij een van de belangrijkste aandachtspunten. Dit leidt in de praktijk tot diepgravend onderzoek. Ik neem dit punt zeker ernstig.

De heer de Kort heeft gevraagd wanneer we zullen weten welk project van start zal kunnen gaan. De VMSW, die hier overigens heel hard aan heeft gewerkt, heeft pas deze week de lijst met alle prioriteiten kunnen afwerken. De prioriteiten zijn de projecten waarvoor mensen al zijn verhuisd, de projecten waarvan de vergunningen zouden aflopen en de projecten waarvoor we, indien we niet snel zouden voortwerken, Europese subsidies dreigen te verliezen.

Het zou in totaal om 93 miljoen euro gaan. Ik heb volgende week een afspraak om heel de lijst te overlopen. We zullen dan nagaan wanneer we kunnen meedelen welke projecten van start kunnen gaan.

Op het ogenblik dat we de prioriteiten moesten bepalen, heb ik de pauzeknop ingedrukt. Indien we gewoon hadden gesteld dat iedereen zijn projecten verder kon starten, hadden we de projecten moeten betalen waarvan de aanvragen het eerst toekwamen. Het zou dan niet noodzakelijk gaan om de dringendste projecten, de projecten waarvoor al mensen zijn geherhuisvest of waarvoor we geld dreigen te verliezen. Volgens mij is deze werkwijze zeker verdedigbaar. Ik heb dat trouwens in de commissie al toegelicht.

Wat de communicatie betreft, heb ik geen initiatief genomen. De VVH heeft een persmededeling rondgestuurd. Aangezien die persmededeling heel wat aandacht heeft gekregen, is me om een reactie gevraagd. Ik heb die reactie gegeven. Ik heb hier zelf op geen enkele wijze aanleiding toe gegeven.

Een aantal mensen hebben me gevraagd of we al dan niet in sociale koopwoningen moeten voorzien. Het voordeel is dat we op die manier een groter aanbod tot stand kunnen brengen voor de mensen die een betaalbare woning zoeken. Ik vind dat belangrijk.

Dit betekent niet dat we alles per definitie enkel en alleen op de sociale koopwoningen moeten inzetten. Ik weet dat er ook andere denksporen zijn. Een aantal mogelijkheden zijn daarnet al aangehaald. Wat mij betreft, is dit zeker het onderzoeken waard. Ik zal natuurlijk te allen tijde het Vlaamse regeerakkoord respecteren. Indien we op een andere manier dan langs de klassieke paden over meer woonzekerheid voor de mensen kunnen nadenken, moet dat zeker kunnen. Indien we zouden merken dat de budgetten voor het grond- en pandenbeleid sneller dan de daadkracht van de maatschappijen zouden evolueren, zouden we zeker mogelijkheden hebben om andere wegen in te slaan.

Ik wil nog zeggen waar de versnelling vandaan komt. Volgens mij wisten veel maatschappijen zelf niet waar er zich renovatienoden bevonden, anders zouden ze nu niet plots al die dossiers indienen die ze op onze vraag hebben onderzocht. Het klopt wel dat we de VMSW hebben gevraagd om een aantal drempels weg te werken die het soms lang doen duren, om overbodige stappen te elimineren en om daarmee al aan de slag te gaan. De voornaamste oorzaak lijkt me toch de inventaris te zijn die de maatschappijen hebben gemaakt.

Peter Reekmans

Minister, de duur van de renovatie van een woning van zes à acht jaar lijkt me het grootste probleem van heel de leegstand. Mocht een particulier zo te werk gaan – zes à acht jaar een lening afbetalen zonder de woning te kunnen gebruiken –, dat zou onbetaalbaar worden. De overheid zou het op zijn minst even goed moeten doen als een particulier. Zo’n loopduur is onaanvaardbaar anno 2012.

Voor heel veel raden van bestuur van de huisvestingsmaatschappijen is hun opdracht hun boven het hoofd gegroeid. Ik pleit ervoor om experten in plaats van politici in die raden van bestuur te zetten en de zitpenningen aan hen te geven. Zo wordt dat geld nuttig gebruikt en krijgen we expertise.

Tot slot, minister, ben ik tevreden dat u wilt onderzoeken of u de heel oude huurwoningen toch op de koopmarkt kunt brengen, want ik ken gevallen waarin het tot twaalf jaar duurde voor ze gerenoveerd werden. Laat ons die woningen tenminste aanbieden aan mensen met een sociale lening. Dan zijn we pas sociaal bezig.

Dirk de Kort

Minister, op het gebied van communicatie ten aanzien van de sociale huisvestingsmaatschappij kon toch wat worden bijgestuurd. Na de telex van 6 maart en de gedachtewisseling van 22 maart had de VMSW een signaal moeten geven dat er even een pauze werd ingelast en dat er in de nabije toekomst opnieuw zou worden gestart met de werkzaamheden. Ik nodig u uit om binnenkort een communicatie ten aanzien van de huisvestingsmaatschappijen te versturen – zeker omdat de diverse afdelingen vanuit de VMSW verschillende signalen krijgen. Dat is niet goed. Dat zorgt ervoor dat ook de betrokken aannemers ongerust zijn. Laat ons niet vergeten dat het vaak kleine ondernemingen zijn die daar hun boterham verdienen.

Minister, het is zeer jammer dat de Vlaamse Regering geen antwoord kan bieden op dergelijke noden. De mensen begrijpen het niet meer. De wachtlijsten en -tijden zijn ellenlang terwijl de mensen overal panden leeg zien staan. Er zijn ook zeer strenge criteria voor de toewijzing van een woning. Opeens wordt een deel van die leegstaande woningen dan via het OCMW toebedeeld aan mensen die niet op de wachtlijst staan. Dat maakt het totaal onbegrijpelijk voor de mensen die in nood zitten.

Mijnheer Penris, u mag het mij niet kwalijk nemen, we hadden deze morgen collegebijeenkomst in Brugge van 8 uur tot 12.30 uur. Commissievoorzitter, ik heb het groenboek geschreven, deelgenomen aan hoorzittingen, mijn steentje heb bijgedragen, zoveel zelfs dat ik de commissie ervan heb kunnen overtuigen om twee dagen naar Brugge te komen.

De voorzitter

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.