U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 7 maart 2012, 14.01u

van de Vlaamse Regering
1428 (2011-2012) nr. 1
De voorzitter

Algemene bespreking

Dames en heren, aan de orde is het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie.

De algemene bespreking is geopend.

Mevrouw De Knop heeft het woord.

Irina De Knop

Voorzitter, minister, dames en heren, in de commissie hebben we gediscussieerd over een amendement van de meerderheid. Wij vinden het niet erg netjes van de meerderheid dat ze van een puur technisch ontwerp van decreet gebruikmaakt om een politiek amendement in te dienen.

We blijven bovendien, zoals ik in de commissie al zei, met een aantal bedenkingen zitten. Minister, ik onderschrijf het doel om mensen met betalingsproblemen of in energiearmoede een zo laag mogelijke energieprijs aan te rekenen. Dat is een nobel uitgangspunt. Wij vragen ons wel af of dit het juiste antwoord is op de uitdaging. Dit amendement is met name een voorafname op de evaluatie van de openbaredienstverplichtingen die momenteel nog loopt. Het parlement geeft in dit amendement aan de regering heel erg veel marge om uitzonderingen te bepalen. Eigenlijk is het een beetje een blanco cheque. Zoals ik net zei, ik vraag me af of deze maatregel het correcte antwoord biedt op het gestelde probleem in een meer algemeen beleid.

Bovendien, minister, blijkt ook, zoals ik verneem te velde, dat u een beetje een eigenaardige invulling hebt gegeven aan het begrip consultatie. U zei in de commissie: we hebben de sector geconsulteerd en ik krijg daarover geen formele standpuntbepaling. Ik heb vernomen dat de consultatie eerder beperkt is gebleven.

Inhoudelijk dan: principieel hebben we er moeite mee dat commerciële dienstverleners verplichtingen opgelegd kunnen krijgen inzake hun klantenportefeuille. Er bestaan andere systemen. Vandaar ons pleidooi om dit in een totale evaluatie te bekijken. Er bestaan andere voorbeelden, zoals de autoverzekering, waarbij het commerciële risico door de hele sector wordt gedragen, door het zogenaamde tariferingsbureau. Dat is dus een soort solidarisering tussen de verschillende commerciële partners. Op die manier kan het commerciële risico op een voordeliger manier worden opgevangen dan het vandaag gebeurt via de distributienetbeheerders.

Daarom lijkt het ons nuttiger deze bedenkingen nog eens grondig te bekijken. Om die reden zullen we het amendement niet steunen en bijgevolg ook niet het ontwerp van decreet.

De voorzitter

De heer Martens heeft het woord.

Bart Martens

Mevrouw De Knop, ik snap u niet goed. Dit amendement is geen voorafname op de evaluatie van de sociale openbaredienstverplichtingen, maar een resultaat van die evaluatie. We hebben die evaluatie gepresenteerd gekregen in onze commissie door de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG) en het Vlaams Energieagentschap (VEA). Ze hebben aangehaald dat er wel degelijk een probleem was bij mensen die bij de sociale leveranciers, zijnde de netbedrijven, zaten om terug te keren naar de commerciële markt na het wegwerken van hun schuldenberg. We geven daar met dit amendement een passend antwoord op, want het is heel tragisch dat mensen die al veel inspanningen hebben gedaan om hun schuldenberg op te ruimen en de eindjes terug aan elkaar te knopen, blijven zitten met de duurste tarieven die er zijn.

De Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG) legt tarieven op aan de netbeheerders die ze via haar budgetmeters moet doorrekenen aan die gedropte klanten. Die tarieven behoren tot de hoogste van heel de markt. De mensen met de grootste moeilijkheden om hun facturen te betalen en die destijds zijn gedropt door de commerciële leverancier, maar die erin slagen om hun schulden weg te werken, blijven zitten met de duurste tarieven, als ze niet terug kunnen keren naar de commerciële markt. Dat is fundamenteel onrechtvaardig.

In onze regelgeving geven we de leveranciers het recht om klanten te droppen. Na een aangetekend schrijven en verschillende aanmaningen kan een commerciële leverancier een klant met betalingsproblemen droppen. Daar tegenover moeten we de plicht kunnen stellen om klanten die gecleard zijn, die hun schuldenberg hebben weggewerkt, opnieuw contracteren.

Mevrouw De Knop, het was een oud standpunt van Open Vld in de vorige legislatuur, dat we klanten die bij de sociale leverancier zitten, zouden moeten dwingen om terug naar de commerciële markt te gaan. Natuurlijk wordt dat onmogelijk als die commerciële leveranciers dergelijke klanten door een hoger risicoprofiel weigeren een nieuw contract aan te bieden. Dat willen we met dit amendement uit de weg ruimen. We willen dat klanten die een schuldenberg hebben weggewerkt, een tweede kans krijgen van de commerciële leveranciers.

Het is dus inderdaad een politiek amendement op een technisch decreet. Ik vraag me af wat daar het probleem mee is. We zijn niet verkozen om technische reglementen goed te keuren, we zijn verkozen om politiek, decreetgevend werk te doen. Dat hebben we met dit amendement perfect gedaan.

We geven trouwens niet te veel marge aan de regering. De regering kan inderdaad uitzonderingen toestaan op die verplichting om klanten opnieuw aan te nemen, maar die zijn ook beperkt. Het kan gaan om klanten die vragen een contract af te sluiten met een leverancier die in een bepaald werkingsgebied niet aanwezig is. Het kan gaan om klanten die nog schulden hebben bij een commerciële leverancier, die een contract weigert als de klant de oude schulden niet inlost. Dergelijke argumenten zijn valabel om te zeggen dat een leverancier bij zo’n klant niet opnieuw een contract kan afsluiten. Maar de gulden regel moet zijn dat mensen die alle inspanningen hebben gedaan om hun schulden af te bouwen, een tweede kans moeten krijgen op de markt. Ze moeten de kans krijgen te ontsnappen aan die zeer dure tarieven die via de budgetmeters worden doorgerekend.

Irina De Knop

Mijnheer Martens, u zegt dat het geen voorafname is, maar dat dit initiatief er komt in navolging van een evaluatie. Het klopt dat er een evaluatie is gebeurd. Maar er zijn nog geen maatregelen genomen om het systeem van openbaredienstverplichtingen aan te passen, hoewel dat ook aan de orde is. In die zin gaat het dus wel over een voorafname van de globale discussie.

Het stoort mij ook dat u ons steeds in de schoenen wilt schuiven dat wij liberalen liberaal zijn, en het zo voorstelt dat u de mensen die het moeilijk hebben met verve verdedigt. U strooit de mensen zand in de ogen. Uiteraard moeten wij ervoor zorgen dat mensen die het moeilijk hebben, worden geholpen. Ik heb dat ook gezegd. Het is zeer jammer dat zij het hoogste tarief betalen. Ik ga volledig akkoord met de noodzaak daaraan te remediëren. Wij vragen ons wel af of het systeem as such niet moet worden herdacht. Het systeem met sociale leveranciers is er, en het werkt. Maar misschien werkt dat niet optimaal.

In het algemeen stoort het mij – en dan heb ik het niet enkel over dit amendement – dat wij veel maatregelen treffen die in feite oplapwerk zijn. Maar nooit kunnen wij hier eens een discussie ten gronde voeren over het beleid – of het beleid wel sociaal is, of efficiënt, enzovoort. Dat moeten wij toch eens doen. Ik begrijp niet waarom dat niet gebeurt. Er zetelen hier zo veel hoogopgeleide, verstandige mensen, maar wij doen niets anders dan pleisters op houten benen aanbrengen. Ik stel dat aan de kaak. Fundamentele zaken kan men niet vlug met een amendementje in de marge regelen.

De voorzitter

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Voorzitter, minister, collega's, initieel wilden wij het technisch ontwerp van decreet goedkeuren. Maar en cours de route heeft de meerderheid een amendement ingediend. Ik heb er geen probleem mee dat de meerderheid, bij voortschrijdend inzicht, vaststelt dat er problemen zijn die moeten worden aangepakt.

Maar zoals mevrouw De Knop het zegt, is het zo dat de aanpak van fundamentele zaken moet worden voorafgegaan door een fundamenteel debat. Quid dat mevrouw De Knop en haar fractie afwezig waren toen de mensen van het veld kwamen getuigen: ik denk dat wij eens moeten leren om geen misbruik te maken van grote momenten zoals de goedkeuring van ontwerpen van decreet. Als u naar aanleiding van dergelijke initiatieven politieke boodschappen wilt lanceren, laat dat dan voorafgaan door een grondig debat, met besluiten die worden gedragen door iedereen en getoetst door de mensen die dat moeten doen: de Raad van State. Als u het gelijk aan uw kant hebt, dan moet u daar niet bang van zijn. Wij hebben problemen met het amendement, en daarom zullen wij ons onthouden bij de stemming over het amendement en bijgevolg ook bij de stemming over het aldus geamendeerde ontwerp van decreet.

De voorzitter

Minister Van den Bossche heeft het woord.

Voorzitter, collega's, mevrouw De Knop begon met te stellen dat zij het doel deelt, maar het niet netjes vindt dat de meerderheid aan politiek doet door een amendement in te dienen op een ontwerp van decreet. Ik vind dat niet alleen netjes, dat is ook de taak van het parlement. Het siert de commissie dat zij uit de resultaten van de evaluatie die in de herfst op een studiedag is voorgesteld, dat ene element haalt dat via een decretale aanpassing moet worden geregeld. De rest kan worden geregeld via een besluit.

Ik vind dat het de meerderheid en dus ook de commissie siert dat ze zeer kort op de bal wil spelen en de eerste gelegenheid te baat neemt om dat probleem op te lossen.

Ik begrijp dat het mooi geweest zou zijn om een apart initiatief te nemen. Anderzijds ben ik toch wel blij dat we dit vrij snel kunnen regelen. Sta me dus toe om toch ook wel enthousiast te zijn over dat soort amendementen.

Mevrouw De Knop, u zegt dat het systeem niet werkt en noemt het een houten been. Het systeem heeft zeker zijn goede zijde. Dat is dat mensen, wanneer zij worden gedropt door een commerciële leverancier, toch niet verstoken blijven van energie. Dat is de essentie van het systeem. Daarom is er een sociale leverancier aangeduid die verplicht is om energie te leveren aan die mensen. Intussen doen die mensen aan schuldafbouw. Het enige probleem is dat, wanneer die mensen hun schulden hebben afgebouwd, zij niet gemakkelijk meer kunnen terugkeren naar de markt. Nochtans is dat de bedoeling. Dat doel bindt ons allen. Wij willen de terugkeer naar de markt verzekeren. We vinden dat aan commerciële leveranciers ook regels mogen worden opgelegd als het basisbehoeften betreft die zij dekken, zoals energie er duidelijk een is. Wij vinden dat je niet zomaar iemand kunt weigeren, simpelweg omdat hij ooit in het verleden een keer zijn rekeningen niet heeft kunnen betalen.

Ik vind overigens ook dat je die mensen niet als een risico mag bestempelen, waartegen men zich moet verzekeren, simpelweg omdat ze ooit hun rekeningen niet konden betalen. Op het moment dat zij terugkeren naar de markt, zijn zij schuldenvrij en kunnen ze starten met een schone lei. Ik vind dat zij dan het recht hebben te kiezen voor de voor hen meest voordelige en aantrekkelijke leverancier.

Ik vind het dus geen houten been. Ik vind wel dat er aanpassingen nodig zijn. Sturm und Drang en alles met de grond gelijk willen maken, simpelweg omdat er eens een nieuwe minister of meerderheid is, vind ik ook niet slim. Het goede dat in het verleden werd uitgevonden, moet je behouden. Wat niet werkt, moet je proberen te verbeteren. Dat is althans wat ik tracht te doen.

Intussen tracht de federale overheid iets te doen aan het hoge tarief sociale leverancier. Het is toch wel weinig wenselijk dat gedropte klanten het hoogste tarief betalen dat op de markt ter beschikking is. Je kunt ze natuurlijk ook niet het laagste tarief laten betalen om redenen die ons allen bekend zijn. We willen die sociale leverancier ook niet aantrekkelijker maken voor hen. Ze moeten nog altijd trachten op die markt de meest voordelige leverancier te zoeken. De wijze waarop de gemiddelden sinds kort berekend worden op advies van de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG), vinden we niet goed. Het ministerieel besluit (MB) zal op dat vlak dus worden aangepast, zo heeft men mij verzekerd.

Daarmee is er een systeem dat in theorie goed werkt, en zou het een systeem kunnen worden dat het ook in de praktijk goed doet. Naast die aanpassing, waar ik zelf bijzonder tevreden over ben, zijn er ook een aantal duidelijke vereenvoudigingen via dit nieuwe decretaal initiatief, waardoor maatschappijen veel minder werk zullen hebben wanneer zij vergunningen aanvragen. Ook dat is fijn en goed meegenomen. Maar vanzelfsprekend is het aspect dat door de meerderheid werd toegevoegd aan het decreet, het meest belangwekkende.

De voorzitter

De heer Bothuyne heeft het woord.

Voorzitter, ik denk dat het belangrijkste al gezegd werd. Wij gaan het technisch decreet, dat toch een aantal belangrijke vereenvoudigingen doorvoert op het terrein, ondersteunen. Uiteraard ondersteunen we ook ons eigen amendement, om de redenen die daarnet door onder andere de heer Martens werden geschetst.

Mevrouw De Knop, dit amendement zorgt er net voor dat we de marktwerking stimuleren. De energiemarkt is per definitie een gereguleerde markt. Dit is inderdaad een bijkomende regulering om ervoor te zorgen dat iedereen een plaats heeft op deze vrije markt, ook diegenen die op een bepaald moment moesten afhaken.

Hiermee kunnen we een tweede kans geven aan de mensen die het ook effectief verdienen en kunnen we er bovendien voor zorgen dat de marktwerking wordt gestimuleerd. Dit amendement verdient dan ook uiteraard onze steun.

Irina De Knop

Ik sta achter het principe dat u de markt wilt laten werken. Veel zal echter afhangen van de uitzonderingen die de Vlaamse Regering daarin kan bepalen. Daarin geven we met dit amendement, of u het nu wilt of niet, een vrijgeleide aan de Vlaamse Regering om dat in te vullen. Wij maken geen deel uit van die regering en zijn met andere woorden niet zo zeker van het feit dat de marktwerking daardoor ten volle zal kunnen spelen.

Mevrouw De Knop, u kunt erop rekenen dat de markt nog nooit zo zal hebben gespeeld. Er zal in nagenoeg geen enkele uitzondering worden voorzien.

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De algemene bespreking is gesloten.

De voorzitter

Artikelsgewijze bespreking

Dames en heren, aan de orde is de artikelsgewijze bespreking van het ontwerp van decreet.

De door de commissie aangenomen tekst wordt als basis voor de bespreking genomen. (Zie Parl. St. Vl. Parl. 2011-12, nr. 1428/3)

– De artikelen 1 tot en met 22 worden zonder opmerkingen aangenomen.

De artikelsgewijze bespreking is gesloten.

We zullen straks de hoofdelijke stemming over het ontwerp van decreet houden.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.