U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 15 februari 2012, 13.59u

van Sas van Rouveroij aan minister Hilde Crevits
232 (2011-2012)
van Dirk de Kort aan minister Hilde Crevits
233 (2011-2012)
De voorzitter

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Minister, u bent hier ‘just in time’. Dat is een goede eigenschap in het maritieme gebeuren.

Helaas raken onze schepen niet meer ‘just in time’ op hun bestemming. Er is de afgelopen uren een belangrijke staking aan de gang, de derde in twee maanden tijd. Dat kost ons handenvol geld. De havenwerkgevers hebben berekend dat de objectieve kost 1 miljoen à 1,5 miljoen euro per uur is. Een stakingsdag kost de gemeenschap algauw een miljard oude Belgische frank, of 25 miljoen euro. Dat is niet niets.

Men kan begrip opbrengen voor de frustratie van de stakers. Niemand ziet zijn pensioenleeftijd graag opgetrokken worden. De mensen hebben misschien ook vragen bij de manier waarop een en ander afgewikkeld wordt. Maar de havengemeenschap in het algemeen – of de havengemeenschappen, want er staan hier ook mensen van andere sympathieke havengemeenschappen – stelt toch vast dat een heel kleine groep erin slaagt een heel grote gemeenschap te gijzelen en zo goed als kapot te maken.

Uw federale collega Van Quickenborne heeft overleg gepleegd met de stakers. Ik heb vernomen dat u dat vanmiddag ook hebt gedaan, omdat er inderdaad een pingpongspel werd gespeeld: welke overheid moet nu over wat gaan? Wie moet waarover beslissen?

Actueler kan een vraag niet zijn, minister. Wat heeft het overleg van vanmiddag opgeleverd? Waarover is het debat met de betrokken stakers precies gegaan? Hoe hebben zij op het gesprek met u gereageerd?

De voorzitter

De heer van Rouveroij heeft het woord.

Sas van Rouveroij

Minister, als de NMBS staakt, protesteert Vlaanderen. En terecht want tienduizenden werknemers worden gegijzeld en geschaad in hun recht op arbeid. Als de haven- en rivierloodsen staken, protesteren de voltallige private en publieke havengemeenschappen en havenbedrijven. En terecht. Maar dan hoor je de civiele samenleving iets minder. Ik begrijp dat, maar het is spijtig want het gaat, mutatis mutandis, om hetzelfde probleem: ook hier worden honderden bedrijven en tienduizenden werknemers gegijzeld in een discussie die niet echt de hunne is. Wat er ook van zij, de schade is gigantisch. Die is onverantwoord hoog: meer dan 1 miljoen euro per dag. Vooral de onrechtstreekse schade loopt op. De heer Bruyninckx, de grote havenbaas van Antwerpen, zei gisteren nog dat de imagoschade enorm is omdat de betrouwbaarheid van de loodsdiensten een van de essentiële onderdelen is van de dienstverlening, die grote reders naar de havens van Antwerpen, Zeebrugge, Gent of Oostende brengt.

Minister, ik heb geen begrip voor deze actie. Ik sluit mij aan bij wat de éminence grise van het arbeidsrecht vanmiddag heeft verklaard: Roger Blanpain heeft het over misbruik van stakingsrecht. Dit is een onrechtmatige staking, die onrechtmatige schade creëert. Hij vindt dat de overheid de stakers zou moeten opeisen. Minister, hebt u bij het overleg vanmiddag aan de stakers duidelijk gemaakt dat dit een onaanvaardbare stakingsactie is? Hebt u hun ook duidelijk gemaakt dat u, als ze volharden in de boosheid, van uw bevoegdheid tot opeising gebruik zult maken?

De voorzitter

De heer de Kort heeft het woord.

Dirk de Kort

Minister, het is heel duidelijk dat een klein groepje Vlaamse ambtenaren de welvaart in het gedrang dreigt te brengen. Dit heeft een impact, niet alleen voor onze Vlaamse havens maar ook voor de Vlaamse samenleving. Hieraan moet in de toekomst paal en perk worden gesteld. U hebt in het verleden met betrekking tot dit dossier een goede en behoedzame aanpak aan de dag gelegd om te vermijden dat er naar het stakingsmiddel moet worden gegrepen.

Minister, hoe kan in de toekomst deze openbare dienstverlening worden verzekerd opdat de competitiviteit, de concurrentiekracht van onze Vlaamse havens niet in het gedrang komt? Daar dreigen wij nu het slachtoffer van te worden. Trafiek en arbeidsplaatsen dreigen naar de omliggende havens, bijvoorbeeld in Frankrijk, te worden verplaatst.

Minister, ik heb dit vroeger bij de Antwerpse haven aan den lijve ondervonden. Er waren in de jaren 80 kleine stakingen. Het ging over personeel dat wegens veranderingen in de bibliotheek en het museum bepaalde arbeidsvoorwaarden kreeg. Toen werden de sluizen platgelegd. Diepgaande hervormingen waren toen noodzakelijk. Dat lag aan de basis van de oprichting van het Autonoom Gemeentebedrijf. Minister, dit is ook het moment om met betrekking tot het loodswezen verdere hervormingen door te voeren.

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Collega’s, dank u voor de vraag. Mijnheer Penris, de vraag is inderdaad heel actueel. Heel Vlaanderen weet dat sinds een paar dagen de loodsen staken en dat de effecten op het hele economische weefsel enorm zijn. Er komen geen schepen meer binnen, er varen er wel nog buiten tijdens deze dag. De havens lopen leeg, daar komt het op neer. Een haven heeft natuurlijk trafiek nodig en moet dus volop toegankelijk zijn.

Ik heb deze voormiddag via de media vernomen dat de gesprekken met minister Van Quickenborne afgerond zijn, maar dat de vakbonden toch ook uitdrukkelijk vroegen om ook met mij te spreken. Ik heb onmiddellijk tijd gemaakt, niet alleen om deze middag met de vakbonden te spreken maar ook om, onmiddellijk na mijn verblijf in deze plenaire zitting, het gesprek aan te knopen met de havenbedrijven en de haven-CEO’s. Zij komen om 17 uur naar mijn kabinet om de problematiek grondig te bespreken en om te bekijken hoe we dergelijke zaken verder kunnen aanpakken.

Ik heb de vakbonden duidelijk gemaakt wat de effecten zijn van die staking, dat is evident. Ik heb geluisterd naar hun bekommernissen, die zijn gericht tegen de federale pensioenhervorming. Ik heb hun ook duidelijk gemaakt dat er wat Vlaanderen betreft, een sectoraal akkoord is gesloten en dat we willen dat dat wordt gerespecteerd. De eerstvolgende onderhandelingsronde om zo’n sectoraal akkoord te bespreken, is 2013-2014. Dat is het juiste moment, niet nu. Er is nu ook totaal geen budgettaire ruimte. We hebben een afsprakenkader dat op 28 oktober 2011 is ondertekend. Dat moet worden nageleefd.

Zij hebben toch gevraagd om hun zorgen nog eens te mogen uiten. Ik ben heel duidelijk geweest in mijn antwoorden. Op dit ogenblik is de vergadering geschorst omdat ik naar hier moest komen. Eerst heb ik de beroepsverenigingen bij mij gevraagd, de Beroepsvereniging van Loodsen (BvL) en de Onafhankelijke Vereniging van Loodsen (OVL), en vervolgens de drie vakbonden. Die laatste vergadering is nog niet helemaal afgelopen. Om 17 uur komen de bedrijven en de CEO’s. Ik hoop tot een doorbraak te komen, opdat er weer activiteit zou zijn in onze havens. Het kan uiteraard niet de bedoeling zijn dat ik daar met een tas met geld sta. We hebben een duidelijk afsprakenkader.

Mijnheer van Rouveroij, ik heb me geïnformeerd: het KB laat niet toe dat wij opeisen. Het is een aantal jaar geleden eens gebeurd. Ik laat in het midden wie toen het initiatief heeft genomen. Daarna heeft de Raad van State het besluit vernietigd. Ik stel me trouwens de vraag of het in dit dossier veel soelaas zou bieden. Eén beroepsvereniging zegt me dat zij niet staken, maar enkel werken tijdens de werkuren. Het is net cruciaal dat schepen op eender welk moment binnen kunnen in de haven. Het is bij uitstek een continue dienst.

Collega’s, ik overleg nu volop verder. Ik ontvang straks ook de bedrijven. Wat de reorganisatie betreft van het loodswezen, kent u het regeerakkoord. De bedrijven vragen ook geen privatisering. Over de kwaliteit van de prestaties die de loodsen leveren, bestaat in Vlaanderen eigenlijk geen discussie. Die is goed en hoogstaand. Over het materiaal dat ze gebruiken, bestaat ook geen discussie. We hebben nog maar net miljoenen geïnvesteerd in nieuwe boten, die ze straks in gebruik kunnen nemen. Het discussiepunt is wellicht de beschikbaarheid. Ik heb de bedrijven gevraagd om me een lijst te bezorgen met knelpunten. Dat is een debat, heren de Kort en van Rouveroij, dat een beetje los staat van de staking, omdat het gaat over een duurzame mogelijke hervorming.

Wat de staking zelf betreft, hoop ik echt dat die zo snel mogelijk kan worden beëindigd. Dat heb ik ook duidelijk gemaakt. Men is nu aan het staken, maar ik denk dat spreken in dit dossier veel belangrijker is.

Jan Penris

Ik wil u daarvoor oprecht bedanken, minister. Vanmorgen bereikten ons nog berichten dat uw kabinet er niet meer over wou spreken en dat er reguliere momenten zijn om elkaar tegen te komen. Ik ben heel blij dat u het geweer van schouder verandert en alsnog met die mensen wilt praten. Het is heel belangrijk zodat ze u niet kunnen verwijten dat u met hen geen gesprek wou aangaan.

De toestand is dramatisch. Gisteren lagen er tachtig schepen geïmmobiliseerd. Dertig schepen achter de sluizen worden nu stilaan gelost, hoor ik, maar vijftig schepen waren buitengaats aan het wachten. Dat zijn toestanden die je in geen enkele Afrikaanse haven tegenkomt, met alle sympathie voor de Afrikaanse havens, overigens. Die toestanden kun en mag je hier in Europa en zeker in Vlaanderen niet tolereren.

Deze loodsen die nu het stakingswapen grijpen, zijn overheidsambtenaren. Ik ben democraat genoeg om respect te hebben voor het stakingswapen wanneer het nuttig wordt aangewend, maar dat is hier niet het geval. We moeten maar eens nadenken over de manier waarop wij kunnen omgaan met onze overheidsdiensten en het stakingswapen dat zij kunnen misbruiken. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Sas van Rouveroij

Minister, ik vind het bijzonder goed dat u alle middelen inzet om deze mensen ertoe aan te zetten het werk weer op te nemen zoals het hoort en niet onder de vorm van een langzaamaanactie of een stiptheidsactie. Het is spijtig dat klaarblijkelijk het middel van de opeising daarvoor niet kan worden ingezet, hoewel ik dacht dat in het verleden Chabert en Simonet dat ooit hadden gedaan.

Het tweede probleem is de reorganisatie. Daarover hebben we het al eens gehad, want dat is niet nieuw, in het kader van uw beleidsplan 2009-2014 in januari 2010. Toen heb ik u gezegd dat reorganisatie onvermijdelijk is. In het kader van de nieuwe beheersovereenkomst hadden we het er nog eens over, met het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust. Dat was in februari 2011.

Telkenmale hebben wij u gezegd dat er iets fout is aan het systeem. Een reorganisatie dringt zich op. De privé- en publieke havenbedrijven vragen dat ook heel nadrukkelijk. Ik vraag u om daar op korte termijn werk van te maken.

Dirk de Kort

Het is goed dat een dialoog met de loodsen wordt gevoerd, zodat mag worden gehoopt dat op korte termijn de staking kan worden beëindigd. Ik vraag me zoals de collega’s wel af of wij niet moeten nadenken over hoe de openbaredienstverlening van het loodswezen kan worden verzekerd. Zoals het nu gaat, rijzen er problemen. Op deze manier komt ook de bevoorrading van het land een beetje in het gedrang. Is het niet mogelijk om via een opeising een deel van de dienstverlening te verzekeren?

De voorzitter

De heer Roegiers heeft het woord.

Jan Roegiers

Voorzitter, minister, collega's, namens mijn fractie zeg ik u alle steun toe voor het voeren van de gesprekken. Wij wensen u ook alle succes toe. Ik denk dat het niet goed is om olie op het vuur te gieten, zoals een aantal collega’s doen. Enkel sereniteit kan op dit ogenblik helpen. Wij zijn het er allemaal over eens dat deze staking op een bijzonder ongelukkig moment wordt georganiseerd. Wij willen u dus uitdrukkelijk steunen in uw overleg met de mensen van het loodswezen.

De voorzitter

De heer Hendrickx heeft het woord.

Marc Hendrickx

Voorzitter, minister, collega's, ook wij danken u omdat u het gesprek onmiddellijk bent aangegaan. Zonder vooruit te lopen op de resultaten die er misschien aankomen, denk ik toch de collega’s te mogen bijtreden. Als een opeising niet kan, moeten wij toch nadenken over mogelijkheden om een minimale dienstverlening te waarborgen. De schade die vandaag wordt aangebracht aan de economie en ook aan het imago is gigantisch. Dat moeten wij in de toekomst vermijden.

Straks wordt hier nog gedebatteerd over de havens. Als het zo voorgaat, moeten wij dat binnenkort niet meer doen, want dan evolueren wij naar toestanden zoals die in Marseille – we hoeven zelfs niet naar Afrikaanse havens te verwijzen. Wij vragen u om dat probleem aan te pakken.

De voorzitter

De heer Verstrepen heeft het woord.

Jurgen Verstrepen

Ik word een beetje onwel als ik hier hoor hoe men met fluwelen handschoenen wil ingrijpen. Er vallen woorden als ‘sereniteit’ en bedankjes voor het gesprek. Wij worden geconfronteerd met vakbonden die misbruik maken van het stakingsrecht. Zij spelen Russische roulette met 150.000 jobs, 6,6 procent van de Vlaamse tewerkstelling, 9,1 procent van het bbp en 17,7 miljard euro toegevoegde waarde. Antwerpen is de economische motor. Maar toch gaat men vlotjes en geduldig met die staking om. Men onderzoekt zelfs niet de piste hoe men de stakers kan dwingen om te werken.

Mijn collega van Open Vld zei het al: in 1975 hebben de heren Chabert en Simonet dat wél gedaan. Ik wil graag weten waarom u dat niet meer kan. Als dat klopt, dan faalt het systeem. Dit is nefast voor Vlaanderen. Elke seconde telt. Dit kost ons veel meer dan wat fraudebestrijding opbrengt. Ik vind dat de vakbonden hun boekje te buiten gaan. U moet de loodsen opeisen en hen dwingen te doen waarvoor zij worden betaald.

Minister Hilde Crevits

Voorzitter, collega's, vooreerst dit: ik heb het geweer helemaal niet van schouder veranderd. Alle brieven die wij tot vandaag hebben ontvangen, waren gericht tegen de federale pensioenhervorming. Wij moeten het debat zuiver houden: het is de federale overheid die de pensioenen wil hervormen, en een aantal groepen in de samenleving zijn daar bezorgd over. Vlaanderen is daar eigenlijk niet bij betrokken en ik wens dat ook zo te houden.

Toen een en ander werd doorverwezen en mij het bericht bereikte dat men met Vlaanderen wilde spreken, dan heb ik onmiddellijk mijn agenda van vandaag vrijgemaakt. Ik heb er wel bijgezegd dat niet enkel de vakbonden, maar ook de bedrijfswereld en de haven-CEO’s erbij moeten zijn. Ik wil immers alle klokken horen luiden.

Wat de afspraken betreft, wil ik opmerken dat ons sociaal overleg heel goed in elkaar zit. Ik vind het spijtig dat we nu staan waar we staan. Normaal gezien krijg ik een brief. Indien er een fundamenteel probleem is, start de bemiddeling. De staking is het ultieme wapen. Eerst moeten de vakbonden en de beroepsorganisaties een heel protocol met afspraken volgen.

Ik vind het spijtig dat we nu met stakingen te maken krijgen. Plots wordt met de Vlaamse overheid gesproken. Ik heb het gevoel dat er allerlei looneisen en andere voorwaarden naar boven komen die eigenlijk niets met het pensioendebat te maken hebben.

Ik heb die boodschap ook overgebracht. Ik heb verklaard dat ik het sociaal overleg een schitterend model vind. Dit betekent echter dat iedereen de instrumenten in de juiste volgorde moet gebruiken. Ik heb het gevoel dat nu een wanverhouding is ontstaan.

Bepaalde mensen poneren hier zomaar dat ik moet opeisen. De Raad van State heeft de opeisings- of opvorderingsbeslissing destijds vernietigd. Ik heb advies ingewonnen. Ik heb gevraagd of dat al dan niet kan. Ik heb vernomen dat ik niet kan opeisen. De lijst met beroepen waarvoor een opeising mogelijk is, staat in een federaal koninklijk besluit. De loodsen staan niet op die lijst. Daardoor kan ik die mogelijkheid niet gebruiken.

Sommigen denken blijkbaar dat een opeising het wondermiddel is. Ik verwijs in dit verband naar de woorden van de heer Roegiers. We bevinden ons in een situatie die eigenlijk een evenwichtsoefening inhoudt. Ik heb slechts één doel. Ik wil iedereen ervan overtuigen zo snel mogelijk opnieuw aan het werk te gaan. Indien ik mensen zou opvorderen, zouden ze stiptheidsacties of acties in verband met de beurtrol kunnen voeren. Er kan veel worden gedaan om voor een stremming te zorgen. Ik wil vooral dat de rust terugkeert en dat er ten bate van onze havengemeenschap opnieuw kwalitatief, snel en deskundig werk wordt geleverd.

Er is gesteld dat de maatschappij hier misschien minder van wakker ligt. Als onze winkels straks niet meer worden bevoorraad, zal de reden misschien zijn omdat de schepen niet meer in de havens kunnen varen. Met dat belang voor ogen moeten we trachten ervoor te zorgen dat het werk snel kan worden hervat.

Jan Penris

Mijnheer Roegiers, ik gooi geen olie op het vuur. Ik gooi olie op de golven. Ik richt me hier vandaag ook rechtstreeks tot de stakende loodsen en de mensen die voor de maritieme toegang verantwoordelijk zijn. Ik weet dat ze meeluisteren. Ik herhaal dat ik veel begrip voor hun frustraties heb. Ik ben echter van mening dat het vandaag gekozen wapen het verkeerde wapen is. Ze vechten voor hun boterham. Achter de sluizen werken echter 60.000 mensen met gezinnen voor hun boterham. Die mensen hun brood pakken ze vandaag af. Dat mag niet. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Sas van Rouveroij

De haven van Gent heeft vandaag relatief weinig last gehad. De havens van Antwerpen en Zeebrugge hebben des te meer last ondervonden. Het moet duidelijk zijn dat er over de grenzen van de havens heen een grote solidariteit bestaat. Dit probleem moet worden aangepakt. Ik heb begrepen dat, op de sp.a na, alle partijen vinden dat wanneer de fluwelen handschoen niet helpt, even de vuist moet worden gemaakt. Ik roep de minister op dat ook te doen.

Dirk de Kort

Het is een goede zaak dat de minister net opnieuw duidelijk de krijtlijnen heeft uitgetekend waarbinnen dat gesprek met de loodsen moet worden gevoerd. De minister heeft geschetst volgens welk protocol en op welke wijze het sociaal overleg moet verlopen. Ik wens de minister met dat sociaal overleg trouwens alle succes toe.

Wat het standpunt van de heer Roegiers betreft, wil ik erop wijzen dat we allemaal krijtlijnen moeten durven te trekken. Dat geldt voor iedereen die bij een lokale overheid of bij de Vlaamse overheid verantwoordelijkheid draagt. Indien mensen over de lijnen gaan, moeten we hun dat zeggen en moeten we hen op hun verantwoordelijkheid wijzen. Dat moet nu ook ten aanzien van de loodsen gebeuren. We moeten hun duidelijk maken dat ze het stakingsmiddel op dit moment onterecht aangrijpen.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.