U bent hier

De voorzitter

Algemene bespreking (Voortzetting)

Dames en heren, aan de orde is de voortzetting van de algemene bespreking van het ontwerp van decreet houdende de middelenbegroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 2012, het ontwerp van decreet houdende de algemene uitgavenbegroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 2012 en het ontwerp van decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2012.

We gaan nu verder met de bespreking van het beleidsdomein Bestuurszaken.

De heer De Loor heeft het woord.

Voorzitter, ministers, collega’s, zonder afbreuk te doen aan andere thema's die onder de bevoegdheden van minster Bourgeois vallen, zal ik me in dit betoog concentreren op het luik Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn ( OCMW's) en hun sociale dienstverlening en, meer bepaald, op de toekomst daarvan. De redenen daartoe zijn enerzijds het korte tijdsbestek en anderzijds het ongelooflijke belang en de aandacht die de toekomst van OCMW's en het sociaal beleid op lokaal vlak verdienen.

Binnen een paar dagen zitten we rond de kerstkalkoen en een week later wensen we elkaar het allerbeste toe voor het nieuwe jaar. Tegelijkertijd houd ik mijn hart vast. Ik heb daar een aantal redenen voor.

In het Vlaams regeerakkoord staat een passage die mij ten zeerste verontrust of verontrustte: “Vrijwillige fusie van gemeente en OCMW wordt decretaal mogelijk gemaakt”. Dat is een ‘fout’ die ondertussen werd ingezien. Als decreetgever zijn we namelijk niet in staat om een fusie mogelijk te maken. Toch merk ik dat in het witboek Interne Staatshervorming nog steeds wordt gesproken over een verregaande integratie van gemeente en OCMW. Over de noodzaak aan een doorgedreven samenwerking bestaat een grote politieke consensus. En dat is maar goed ook: samenwerking van ondersteunende diensten, zoals de technische dienst, de personeelsdienst, ICT, de poetsdienst, enzovoort, biedt heel wat kansen, opportuniteiten en voordelen.

Een fusie tussen gemeente en OCMW is echter niet één brug, maar vele bruggen te ver. We dienen ons de vraag te stellen of een fusie wel wenselijk is, zeker in tijden van economische crisis waarbij het aantal cliënten dat de sociale diensten over de vloer krijgt exponentieel is gestegen en waarbij het water de sociale diensten aan de lippen staat. Dat zou maatschappelijk onverantwoord zijn.

Een gevaar dat er de laatste jaren is bijgekomen, is de vaak weinig rooskleurige financiële toestand van de lokale besturen. Ik vrees dan ook voor een uitverkoop of stopzetting van bepaalde OCMW-diensten. Dat zal ongetwijfeld tot sociale ongelukken leiden.

Zowel politiek als economisch staan de OCMW's en hun sociale dienstverlening dus onder druk. Maar wie is het kind van de rekening van dat zogenaamde efficiëntieverhaal? Juist, de kwetsbare jongeren, senioren, alleenstaanden, eenoudergezinnen, huurders, enzovoort. Het OCMW is vaak het laatste vangnet voor een steeds groter wordende, kwetsbare groep in onze samenleving.

Minister, een fusie, waarbij het sociaal beleid op hetzelfde niveau komt te staan als de andere gemeentelijke beleidsdomeinen – en daarmee wil ik geen afbreuk doen aan andere beleidsdomeinen –, zou de uitvoering van de basisopdracht van OCMW’s niet meer verzekeren. Die basisopdracht houdt, zoals verwoord in artikel 1 van de OCMW-wet, in dat iedereen recht heeft op een menswaardig bestaan. Die opdracht waarmaken kan best vanuit een aparte juridische entiteit met een specifieke opdracht en een eigen rechtspersoonlijkheid.

De maatschappelijke inzet is dus heel groot. Als we fouten maken, vallen er mensen uit de boot. Dé uitdaging voor het sociale beleid bestaat er dus in om OCMW's in die mate te vernieuwen dat ze op een zelfstandige manier, met de expertise die ze de voorbije decennia hebben opgebouwd, hun specifieke opdracht kunnen uitoefenen.

Wij steunen dan ook de begroting en de beleidbrieven.

Ik ga nu over op het luik van de inburgering, dat mevrouw Pehlivan normaal voor haar rekening zou nemen.

Minister, tegenover 2011 stijgt de uitgavenbegroting 2012 met een kleine 6 procent voor het Inburgerings- en Integratiebeleid. Dat is een wezenlijke stijging die ruimschoots de indexaanpassing overstijgt. Er wordt 7,7 miljoen euro uitgetrokken voor de werkingsmiddelen voor integratie en inburgering.

De Huizen van het Nederlands kunnen voor hun werking rekenen op circa 5 miljoen euro. Dat is een positief en bemoedigend verhaal, waarvoor de minister van Inburgering onze waardering verdient.

Inburgering is een noodzakelijke toegangspoort tot integratie. Kennis van het Nederlands en toeleiding tot werk zijn essentiële hefbomen voor een succesvolle integratie. Het inburgeringstraject is weliswaar noodzakelijk, maar nog onvoldoende om ‘nieuwe Vlamingen’ het gevoel te geven dat zij erbij horen als burger. Dat zegt u zelf ook, minister. Ik citeer uit uw beleidsbrief: “Samen inburgeren als Vlaams model van inburgeringscoaching is bijgevolg een goed initiatief om de inburgeraar een steun in de rug te geven op weg naar volwaardige deelname aan het maatschappelijke leven. Terzelfder tijd moeten we helaas ook vaststellen dat de ontvangende samenleving daarin nog progressie kan maken.”

De volwaardige deelname aan het maatschappelijke leven van vele allochtonen, jong en oud, verloopt nog steeds moeizaam. Uitsluiting en achterstelling in wonen, werk, onderwijs en welzijn zijn helaas nog steeds meer regel dan uitzondering.

Minister, namens mijn fractie spreek ik mijn steun uit voor uw beleid, maar we zullen hier in de toekomst in de commissie nog veel over kunnen discussiëren. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

De heer Segers heeft het woord.

Willy Segers

Minister, een van de belangrijkste budgettaire wijzigingen binnen uw beleidsdomein Inburgering en Integratie is de herschikking van 1 miljoen euro en het bijkomend inschrijven van 0,3 miljoen euro om de onthaalbureaus verder in hun werking te ondersteunen. Daarmee schenkt u de sector voldoende ruimte om de integratie van nieuwkomers zo vlot mogelijk te laten verlopen. Wij beschouwen inburgering immers nog altijd als de essentiële opstap naar integratie.

In het inburgeringsverhaal blijft de kennis van het Nederlands een sleutelbegrip. We zijn tevreden dat u blijft inzetten op het actieve taalpromotiebeleid. Daarnaast blijven wij hameren op het belang van een verhoging van het civiele effect. Zoals daarjuist gesteld, vormt inburgering geen doel op zich, maar is het een instrument om de kansen van de nieuwkomer in de samenleving te verhogen. Daarom kijken wij ook uit naar de realisatie van het inburgeringscertificaat tegen eind 2012. Dat certificaat wordt uitgereikt als de kennis van het Nederlands als tweede taal en de maatschappelijke oriëntatie is aangetoond. Onze N-VA-fractie pleit dan ook voor dat meer resultaatsgerichte beleid.

Overigens kan een effectief integratiebeleid enkel bewerkstelligd worden als er over de verschillende beleidsdomeinen heen stevig wordt samengewerkt. Integratie is immers een gedeelde verantwoordelijkheid. We stellen tevreden vast dat men ook vanuit de andere beleidsdomeinen steeds meer en beter werkt aan de toegankelijkheid van die dienstverlening. De door u opgerichte commissie Integratiebeleid vormt daarbij een katalysator.

Een laatste belangrijke inburgeringspijler is de hervorming van de sector. Op vraag van het parlement zult u trachten tot een verhoging van de efficiëntie van het beleid en een aanpak op maat te komen. De N-VA beschouwt het door u uitgetekende hervormingsverhaal daarvoor als de beste optie. U plaatst onder meer de regierol van de lokale besturen centraal. Integratie vindt immers plaats in contact met de directe omgeving. Het is daar dat integratie moet aanvatten. De ontwikkeling van de integratiemonitor vormt alvast een belangrijk hulpmiddel daartoe.

Ik kom tot het beleidsdomein Binnenlands Bestuur en de interne staatshervorming. De implementatie van het witboek vormt daarin uiteraard een belangrijke stap. We volgen de realisatie ervan dan ook met veel belangstelling op de voet. Het vormt alvast een duidelijk signaal dat de 62 doorbraken systematisch worden opgevolgd en er ook in dit verhaal heel wat aandacht gaat naar meer autonomie en verantwoordelijkheid van de lokale besturen, wat de bestuurskracht versterkt.

We moeten er overigens rekening mee houden dat de financiële situatie van de gemeenten inderdaad niet rooskleurig is, wat met de vereffening van de Gemeentelijke Holding uiteraard verder wordt bemoeilijkt. De minister heeft altijd al het mogelijke gedaan ten aanzien van de lokale besturen en zal dat blijven doen. Het Gemeentefonds stijgt met 3,5 procent. Ook voor de Gemeentelijke Holding zal de Vlaamse Regering haar verantwoordelijkheid nemen.

Daarnaast zijn we ook tevreden dat het Eredienstendecreet binnenkort wordt goedgekeurd. Bijzondere aandacht gaat naar de eenvoudige boekhoudkundige formules wat alvast voor meer transparantie moet zorgen bij de verdeling van de gemeentelijke middelen voor erediensten.

Tot slot vormt het Planlastendecreet een ander belangrijk werkstuk. De Vlaamse Regering heeft al vijf sectorale voorontwerpen van decreet goedgekeurd. De N-VA kijkt uit naar de beleidsprioriteiten die de regering zal bepalen en waarop de lokale besturen zullen kunnen inspelen. Dit Planlastendecreet houdt immers ontegensprekelijk heel wat voordelen voor de gemeenten in.

Minister, wij hebben het volste vertrouwen in het uitgestippelde beleid. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

De heer Yüksel heeft het woord.

Veli Yüksel

Twee weken geleden werd de nieuwste editie van de Stadsmonitor voorgesteld. Die Stadsmonitor is een echte goudmijn aan gegevens die nodig zijn om een krachtig stedenbeleid uit te tekenen. Dat is een positief gegeven. Het bewijst dat de steden nog altijd een grote aantrekkingskracht uitoefenen op grote delen van onze samenleving. Maar de bevolkingstoename en de samenstelling ervan stellen het beleid voor grote uitdagingen.

Die uitdagingen vereisen een antwoord op vele fronten. Wat het financiële aspect betreft, stel ik tot mijn grote tevredenheid vast dat de middelen die via het Stedenfonds naar de dertien centrumsteden gaan, verder blijven groeien zoals decretaal vooropgesteld. In tijden van budgettaire krapte – een krapte die overigens met de dag lijkt toe te nemen – is dat verre van evident. Het toont aan dat de Vlaamse Regering het belang van voldoende financiële ondersteuning van de Vlaamse steden blijft vooropstellen.

Minister, ik verwacht dat u alles in het werk zult stellen om de financiële middelen bestemd voor de steden ook in de toekomst te vrijwaren.

Minister, groeiende steden, dat betekent dat er geïnvesteerd moet worden op vele vlakken. De stedelijke bevolking moet in de eerste plaats behoorlijk en betaalbaar kunnen wonen. Er zijn dus meer woongelegenheden nodig. Maar zoals we weten, is ruimte in de steden schaars en zal er met de nodige creativiteit naar oplossingen gezocht moeten worden.

De stadsvlucht van jonge gezinnen blijft een probleem in een aantal centrumsteden. Een van de oplossingen kan erin bestaan dat er fiscale stimulansen worden gegeven om mensen, en met name jonge gezinnen, in de stad te houden. De studie over de gedifferentieerde fiscaliteit zal de komende weken opgeleverd worden. We kijken daarnaar uit.

Naast wonen zijn er nog andere uitdagingen. Steden moeten ook aantrekkelijke plaatsen zijn om te ondernemen en te werken met een centrale zorgfunctie en een bruisend cultureel leven. Onze steden moeten ook bereikbaar zijn, letterlijk en figuurlijk. Er is dus nood aan een integraal stedenbeleid waarbij vanuit diverse beleidsdomeinen inspanningen moeten worden geleverd om onze steden nog aantrekkelijker te maken.

Steden zijn geen eilanden. Er is een voortdurende interactie met de omliggende gemeenten waarvan de inwoners voor heel wat zaken aangewezen zijn op de diensten die in de steden aangeboden worden. Stad en rand zijn in die zin onlosmakelijk met elkaar verbonden. Beslissingen in de stad blijven niet zonder gevolgen voor de omliggende gemeenten en omgekeerd. Daarom hecht ik steeds meer belang aan de uitbouw van een werkbare stadsregionale samenwerking.

Minister, uw beleidsbrief bevat heel wat doelstellingen. Aan ideeën is er geen gebrek, ook aan actuele gegevens ontbreekt het niet. Het komt er nu op aan om alle informatie waarover wij beschikken, te gebruiken om een vuist te maken voor de steden en maatregelen te nemen die de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de steden verder vergroten. (Applaus bij CD&V)

De voorzitter

De heer Verfaillie heeft het woord.

Jan Verfaillie

Collega’s, beste vrienden allemaal, ik wil eerst en vooral de Groen!-fractie danken omdat zij eindelijk achter het Plattelandsfonds staat. Ik ben daar heel gelukkig mee. Zij zal het initiatief van de meerderheid en van minister-president Peeters steunen om in 2013 te komen tot een Plattelandsfonds. Dit is in het verleden niet altijd het geval geweest. Hierbij mijn dank voor het voortschrijdende inzicht.

Minister, u weet dat de gemeentelijke financiën onder druk staan. Ik trap eigenlijk een open deur in. Ook de financiën in Vlaanderen en de federale en provinciale financiën staan onder druk. De lokale besturen zijn meer dan ooit genoodzaakt om de euro’s waarover ze beschikken twee keer te draaien vooraleer ze uit te geven. Ik ben lokaal bevoegd voor financiën. Minister, wij hebben een leningaanvraag gedaan bij meerdere financiële instellingen. Wij hebben aan een bepaalde bank een pakket gegund. Zij hanteren de referentie-intrestvoet plus een aantal basispunten. Voor de financiële crisis moesten we tien, twintig of dertig basispunten extra betalen. De risicopremie die de lokale besturen nu moeten betalen, loopt op tot meer dan honderd basispunten. Dat is een verzwaring voor de budgettaire mogelijkheden van de gemeente.

Minister, u hebt het in uw beleidsbrief ook over de financiële problemen. U geeft toe dat de lokale besturen meer creativiteit aan de dag moeten leggen om efficiëntiewinsten te boeken. Wij kunnen daarbij inderdaad bondgenoten zijn. U hebt al het witboek voor de interne staatshervorming. Daarover is in de bevoegde commissie gediscussieerd. In het kader van de interne staatshervorming is er ook de administratieve vereenvoudiging. Het kaderdecreet is goedgekeurd. De dertien of veertien sectorale decreten, die aangepast moeten worden, kunnen ook zorgen voor efficiëntiewinsten en kostenbesparingen. Alle lokale verantwoordelijken kunnen bevestigen dat wij studiebureaus aanstelden om studies te maken. Als je de eerste versie van het plan kreeg, moest je de naam van de andere gemeente bij de eerste ‘draft’ en bij de eerste lezing lezen. Het was niet Zottegem dat ik in Veurne tegenkwam, en ook niet Gent – maar dat is een andere problematiek –, het was een andere gemeente.

Minister, wij hebben vorige week een kleine aanpassing gedaan van de parameters van het Gemeentefonds. In het parlement was er altijd afgesproken om een grote hervorming door te voeren wanneer er meer financiële mogelijkheden zijn. Maar die komen er niet. Ik ben dan ook heel tevreden met de aanzet van de Open Vld-fractie in de commissie een aantal weken geleden om over de partijgrenzen heen te bekijken hoe we tot een betere verdeling over de gemeenten en steden in Vlaanderen kunnen komen van de middelen van het Gemeentefonds.

Minister, op 14 oktober 2012 wordt er elektronisch gestemd. Hebt u al antwoord gekregen van uw federale collega van Binnenlandse Zaken? Wil zij participeren in de betaling?

De voorzitter

Wenst de regering nog te reageren? (Neen)

De voorzitter

Internationaal Vlaanderen

Dames en heren, we vangen nu de bespreking aan van het beleidsdomein Internationaal Vlaanderen.

Mevrouw Poleyn heeft het woord.

Sabine Poleyn

Voorzitter, de CD&V-fractie steunt de begroting en de beleidsbrief. Dit komt allicht niet onverwacht. Ik kan drie redenen tot tevredenheid geven. (Opmerkingen)

Ten eerste, ondanks de precaire financiële situatie realiseren de Vlaamse Regering en de minister-president met betrekking tot dit beleidsdomein een stijging van het budget. Dit budget is bedoeld voor de steun aan ontwikkelingslanden om zich aan de klimaatverandering aan te passen. Dit is voor hen een nieuw probleem en we moeten hen steun verlenen. Het budget is ook bedoeld voor de herdenking van de Eerste Wereldoorlog en voor de initiatieven om de Holocaust door middel van een platform voor herinneringseducatie te herdenken. Daarnaast zal dat budget ook dienen om Vlaanderen tijdens de Olympische Spelen in Londen als investeringsregio te promoten. Die drie concrete prioriteiten kunnen voor Vlaanderen een meerwaarde betekenen.

Ten tweede, we stellen met vreugde vast dat de minister-president het komende jaar van plan is om, net als de voorbije jaren is gebeurd, het beleidsdomein op alle vlakken zonder al te veel bijkomende middelen uit te bouwen. Hij plant voor 2012 allerlei nieuwe initiatieven. We kunnen dat zeker waarderen. Hij tracht immers steeds win-winsituaties te vinden.

Ik verwijs in dit verband naar de uitbouw van de academische diplomatie en van Flanders Knowledge Area. De rol van de universiteiten en de hogescholen als Vlaamse buitenlandse diplomatieke actoren wordt gewaardeerd en versterkt.

Ik verwijs ook naar de vele buitenlandse missies die de minister-president zelf onderneemt. Die missies zijn soms nog waardevoller dan een bijkomende subsidie voor het Vlaams Agentschap Internationaal Ondernemen (F.I.T.). De minister-president kan Vlaanderen op de kaart zetten. De missies hebben een meerwaarde voor de bedrijven die eraan deelnemen en trekken hopelijk ook buitenlandse investeerders aan.

Ten derde, we waarderen dat de minister-president regelmatig op suggesties van de commissie ingaat. We komen niet zo vaak samen, maar de vergaderingen blijken vruchtbaar.

Ik verwijs in dit verband naar de coherentie op het vlak van het ontwikkelingsbeleid en van het buitenlands beleid in het algemeen binnen de Vlaamse Regering. We kunnen stap voor stap verbeteringen waarnemen. Er zijn plannen om zo snel mogelijk met de Federale Regering tot meer coherentie te komen. We hopen dat dit ook met de provincies zal lukken.

Ik verwijs tevens naar de vraag om Brussel als hoofdstad een duidelijker plaats te geven. De minister-president is hier onmiddellijk op ingegaan en schenkt in zijn beleid meer aandacht aan Brussel.

Ik verwijs verder ook naar de visie op noodhulp die beetje bij beetje is gegroeid. We weten immers hoe moeilijk het is op dit vlak een beleid te ontwikkelen.

Ik kan hieruit ook een conclusie trekken. Indien ik me niet vergis, was de minister-president bij het begin van de legislatuur om goede redenen niet aanwezig en heb ik daarom minister Crevits gevraagd hem als startend minister bevoegd voor het buitenlands beleid drie zaken te overhandigen. Ik weet niet of ze dat effectief heeft gedaan.

In de eerste plaats heb ik hem een verrekijker gegeven om ver te kijken en een langetermijnvisie te ontwikkelen. In de tweede plaats heb ik hem een paar stevige stapschoenen gegeven om een pragmatisch en realistisch beleid te voeren. In de derde plaats heb ik hem een creatieve en innovatieve portefeuille gegeven om met weinig geld veel te kunnen realiseren.

Ik moet toegeven dat ik met betrekking tot de begroting 2012 en de bijbehorende beleidsbrief de indruk heb hij deze drie voorwerpen heeft gebruikt. Dit geldt zeker voor de portefeuille. We verlenen de minister-president dan ook al onze steun.

De voorzitter

Mevrouw Dillen heeft het woord.

Marijke Dillen

Voorzitter, Vlaanderen en de meeste andere Europese landen verkeren in een diepe financieel-economische crisis. Die crisis is ditmaal niet enkel van tijdelijke aard, maar wijzigt ook de machtsverhoudingen tussen naties en continenten. Deze crisis is dan ook veel bedreigender voor onze welvaart. Ik denk dat we ons daar allemaal bewust van zijn.

De macht verschuift tegenwoordig steeds duidelijker naar Azië en naar Zuid-Amerika. Die verschuivende economische machtsbalans brengt andere politieke en strategische factoren met zich mee. Vlaanderen is te klein om zwaar op politieke of strategische factoren te wegen. Op economisch vlak meen ik evenwel te mogen stellen dat we niet zo klein zijn.

U legt de focus voor het buitenlands beleid van Vlaanderen terecht bij het internationaal ondernemen. Vlaanderen heeft inderdaad nood aan een sterkere internationalisering van zijn economie. Onze fractie is het met deze keuze volledig eens.

Collega’s, Vlaanderen heeft het de afgelopen jaren niet slecht gedaan, integendeel. Maar vandaag zien we helaas de tekenen van verzwakking almaar duidelijker. Net als in de ons omringende landen, zien we ook bij ons de industriële productie achteruitgaan. Vlaanderen blijft op dat vlak veel te afhankelijk van de Duitse locomotief. Het grootste deel van onze export gaat naar onze buurlanden, wat ons heel afhankelijk maakt.

Minister-president, u reageert daarop door een focusgroep van 25 landen te selecteren. De vraag rijst of er van veel focus sprake kan zijn. Kunnen wij dat wel aan? Beschikken wij over voldoende diplomatieke contacten om ons te kunnen focussen op zoveel landen? Onze fractie twijfelt daaraan.

Vlaanderen moet zich blijven bewegen binnen de Belgische federale constructie. De vraag is welke meerwaarde er nog uitgaat van deze federale constructie, waarin beide taalgroepen, beide volkeren, over zowat alles van mening verschillen. Minister-president, België is al lang geen meerwaarde meer en belemmert Vlaanderen om voluit de economische kaarten uit te spelen.

In uw beleidsbrief stelt u de verdere en sterkere samenwerking met Nederland voor. Daarover bestaat in de commissie een grote eensgezindheid. Voor de meeste leden om puur economische factoren, voor andere ook uit een Heel-Nederlandse emotie. In het kader van die Heel-Nederlandse emotie is ook de ontwikkelingssamenwerking met Zuid-Afrika belangrijk.

Minister-president, daarnet had ik het over de machtsbalans die verschuift naar Zuid-Amerika en Azië. We mogen daarbij ook Zuid-Afrika niet vergeten. De zogenaamde BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) werden aangevuld met Zuid-Afrika. We weten allemaal dat het met het Afrikaans niet goed gaat. Het gaat ook niet goed met de leefsituatie van de blanke bevolking. Die verlaat op grote schaal het land of, erger nog, wordt in afgelegen gebieden afgeslacht, zodat we al bijna mogen spreken van een echte genocide. Ook met andere Afrikaners, die niet tot de landbouwsector behoren, gaat het allesbehalve goed.

U weet ongetwijfeld, minister-president, dat de ANC-regering weinig tot niets voor blanke Zuid-Afrikanen doet en dat veel van deze mensen na de machtsoverdracht in grote problemen zijn gekomen. Veel van hen zijn goed geschoold en kunnen mits enige steun weer toetreden tot de Zuid-Afrikaanse samenleving en er zelfs een meerwaarde voor betekenen. Ik pleit ervoor dat Vlaanderen zijn ontwikkelingssteun in deze zin herwerkt en meer aandacht schenkt aan deze bewust vergeten groep.

Jan Roegiers

Mevrouw Dillen, ik ben enigszins verbaasd. Ik heb namelijk geen weet van een genocide in Zuid-Afrika. Ik vind dat we met woorden moeten opletten.

Marijke Dillen

U weet heel goed, mijnheer Roegiers, dat de leefsituatie van de blanke bevolking in landbouwgebieden in Zuid-Afrika meer dan hachelijk is. Heel veel van de blanke boeren worden werkelijk afgeslacht. Ik heb gezegd dat we bijna mogen spreken van een genocide. Dat gebeurt daar op zeer grote schaal, mijnheer Roegiers, en ik denk dat u dat goed genoeg weet. We mogen echt van een schande spreken. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Jan Roegiers

Mevrouw Dillen, wat u zegt wil ik zelfs niet in twijfel trekken, ik ken het onvoldoende.

Maar boeren die in armoede leven of van wie de boerderijen zijn afgepakt, is nog wel iets anders dan een genocide.

Marijke Dillen

Dat de boerderijen van die arme blanke boeren worden afgepakt, is op zich al een schande. Maar die blanke boeren worden ook afgeslacht, die worden vermoord. Informeer u in dit dossier, mijnheer Roegiers.

Boudewijn Bouckaert

De waarheid ligt in het midden. Mevrouw Dillen, u hebt gelijk dat er een gebrek is aan rechtsbescherming voor de blanke boeren in Zuid-Afrika. Het politieapparaat van het heersende regime treedt te weinig op en blijft in gebreke bij de bescherming van die mensen.

Dat rechtvaardigt niet het gebruik van het woord ‘genocide’, want dat is een toestand waarbij een regime op systematische wijze een volk uitroeit. Politiek correcte personen zullen blind zijn voor het ene, maar u moet toch ook oog hebben voor het andere en dus op uw woordgebruik letten.

Ward Kennes

Ik veronderstel dat u verwijst naar de ‘plaasmoorden’ waarbij op afgelegen plaatsen boerenfamilies geregeld worden afgeslacht. Een genocide is nog iets anders: dat is een bewust georganiseerde poging van een overheid om een bevolkingsgroep uit te roeien. In dit geval is het onduidelijk of het om politiek georganiseerde moordbendes gaat, dan wel of het om ‘gewone’ criminelen gaat. Het is een reëel probleem voor een aantal blanke boeren, en dan vooral voor diegenen die in het noorden wonen. Een genocide is nog iets anders, want dat is een term uit het internationale volkenrecht met een heel specifieke betekenis.

Genocide is een juridische term uit het internationale volkenrecht. Dat neemt niet weg dat wat de blanke boeren overkomt crimineel is en een schandvlek op het blazoen van de ANC-regering. Kijk evenwel uit met die term, want woorden kunnen kogels zijn, en die zijn, als ze eenmaal zijn afgevuurd, niet meer te stoppen. Maar dat doet niets af aan het leed van de blanke boeren in Zuid-Afrika.

Wim Wienen

Indien de heer Kennes twijfelt of de plaasmoorden politiek zijn gestuurd, dan wil ik herinneren aan de campagnes van de jongerenvereniging van het ANC, onder de slogan ‘Kill the Boer, Kill the Farmer’. Ik krijg dan toch de indruk dat er van politieke sturing sprake is.

Boudewijn Bouckaert

Die jeugdleider van het ANC is er door het ANC uitgegooid.

Marijke Dillen

Op juridisch vlak is het misschien zo, maar ik heb niet gezegd dat het om een genocide gaat, maar wel dat het begint te gelijken op een genocide. Dat heb ik willen aankaarten. Als de heer Roegiers zich zal hebben geïnformeerd, dan zal hij mij zeker steunen. Alle andere sprekers treden mij bij: die moorden gebeuren op grote schaal en het regime zorgt niet voor bescherming. Het is een schande dat die mensen zo weinig bescherming krijgen.

De voorzitter

De heer Roegiers heeft het woord.

Jan Roegiers

Voorzitter, minister-president, collega's, ik wil hier in een kort tijdsbestek twee zaken bespreken: Zuid-Afrika en de wapenhandel, en ook wat in dat verband in Luik is gebeurd. Dat laatste is iets dat mij na aan het hart ligt.

Minister-president, vanaf 2012 start de nieuwe strategienota 2012-2016 over de samenwerking met Zuid-Afrika. Collega’s, u weet dat onze samenwerking geconcentreerd is op Limpopo, Kwazulu Natal en Vrijstaat, en zich focust op voedselzekerheid en recht op duurzame tewerkstelling.

Maar, sinds 2010 is Zuid-Afrika een BRICA-land (Brazilië, Rusland, India, China en Afrika) geworden. Heel opvallend was de toespraak van president Zuma toen hij voor de eerste keer met de BRIC-landen samenkwam. Hij zei dat Afrika de komende tien jaar 480 miljard nodig heeft voor de verbetering van de infrastructuur. Zuma roemde de BRIC-landen voor hun economische groei en rol in Afrika als grootste handelspartners en nieuwe investeerders. Hij verwachtte dat de economische betrekkingen nog verder zullen verbeteren. Hij eindigde met de opmerking dat dat mogelijkheden schept voor meer directe investeringen en groei van de handelsbetrekkingen tussen Afrika en de BRIC-landen. Hij vroeg 480 miljard en wij investeren 5 miljoen euro in ontwikkelingshulp aan Zuid-Afrika.

Het pleidooi dat ik wil houden, is wat ik in de commissie ook heb gezegd. Ik wil de strategienota 2012-2016 niet in twijfel trekken, maar ‘gouverner c ’est prévoir’: het zou goed zijn om vanaf nu verder te kijken dan 2016 en na te denken over onze verdere samenwerking met Zuid-Afrika. Die zit volgens mij veel minder in de richting van ontwikkelingssamenwerking.

Het spijt me dat ik dit moet aankaarten na de gebeurtenissen in Luik van vorige week. Ik wil het wel loskoppelen van alle emotionaliteit. U weet dat ik al jaren hard bezig ben met de strijd tegen de illegale wapenhandel.

De voorzitter

Mijnheer Roegiers, wilt u afronden?

Jan Roegiers

Ik betreur dat er, nadat we daar al jaren op aandringen, nog altijd geen of amper samenwerking is tussen de Federale Regering die het centraal wapenregister behandelt en de gewesten die bevoegd zijn voor de vergunningen voor de invoer.

De voorzitter

De heer Hendrickx heeft het woord.

Jan Roegiers

Federaal minister van Justitie Turtelboom heeft aangekondigd dat ze die strijd nu gaat aanbinden. Ze zal daarover contact opnemen met de gewesten, meer bepaald met de minister van Sport, om die illegale wapens, die halve karabijnen, uit onze samenleving te krijgen.

De voorzitter

Mijnheer Roegiers, de heer Hendrickx heeft het woord.

Jan Roegiers

Voorzitter, min 24 en ik ben aan min 15 gestart.

De voorzitter

Neen, u bent niet aan min 15 gestart. (Opmerkingen van de heer Jan Roegiers)

Ik bewaak hier de tijd. (Opmerkingen van de heer Jan Roegiers)

U mag dat dan aan de diensten vragen. De klok was op 3 minuten gezet. (Opmerkingen van de heer Jan Roegiers)

Mijnheer Roegiers, ík oefen toezicht uit op de orde in de plenaire vergadering. En iedereen wordt hier op dezelfde manier behandeld.

De heer Hendrickx heeft het woord.

Marc Hendrickx

Ondanks de moeilijke budgettaire omstandigheden bleef de Vlaamse ontwikkelingssamenwerking standhouden. Dat alleen al is een niet evidente verdienste. Toch blijft de doeltreffendheid een belangrijk aandachtspunt. De focus van het Vlaams buitenlands beleid inzake armoedebestrijding en sociale ontwikkeling ligt al enkele jaren op zuidelijk Afrika en de partnerlanden. Traditioneel legt Vlaanderen het accent op werk, gezondheidszorg en voedselzekerheid.

Terecht blijven de millenniumdoelstellingen het uitgangspunt voor het beleid. Voor de concrete vertaling van het beleid kijken we uit naar de strategienota's voor Zuid-Afrika, Mozambique en Malawi. Die moeten het kader bepalen waarbinnen de Vlaamse ontwikkelingssamenwerking zich de komende jaren zal manifesteren. In dit kader is de bezorgdheid van de minister-president inzake goed bestuur en mensenrechten volkomen terecht. Voor de N-VA is dit een belangrijke factor die voldoende moet doorwegen in de keuzes die zullen worden gemaakt. De doeltreffendheid van het beleid moet en kan echter beter. Onderzoek toont aan dat de moeilijkheden bij het beheer van de middelen en instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking niet of in elk geval onvoldoende zijn afgenomen. Nochtans was dat een van de doelstellingen van de Verklaring van Parijs die nog altijd een rode draad vormt voor ontwikkelingsbeleid. Draagvlakversterking is dan ook terecht opgenomen in de beleidsdoelstellingen van de Vlaamse Regering.

Ook op het vlak van ontwikkelingssamenwerking is de N-VA ervan overtuigd dat efficiëntie en effectiviteit noodzakelijk zijn. Niet alleen is een goed beheer van overheidsmiddelen een plicht en eigen aan goed bestuur. Het correct omspringen met belastinggeld is daarenboven noodzakelijk voor het maatschappelijk draagvlak, zeker in tijden van budgettaire krapte. Het optreden van de internationale donorgemeenschap in Malawi is in die optiek een erg belangrijk precedent. Uit onvrede met de gebrekkige progressie van de Malawische overheid in de strijd tegen corruptie en wanbeleid op het vlak van gezondheidszorg werd de budgetsteun hiervoor bevroren. Ik kan alleen maar toejuichen, minister-president, dat u zich daarbij hebt aangesloten.

Een belangrijke stap voor de stroomlijning en vereenvoudiging van het ontwikkelingsbeleid is het kaderdecreet Ontwikkelingssamenwerking. Afgelopen vrijdag gaf de Vlaamse Regering haar goedkeuring aan de vereenvoudiging van de ontwikkelingseducatie en de integratie van het beleid rond convenants gemeentelijke ontwikkelingssamenwerking in het kaderdecreet Ontwikkelingssamenwerking. De bespreking kan nu volgen in de commissie in het Vlaams Parlement. Daarnaast kijken we uit naar de uitwerking van de nodige uitvoeringsbesluiten volgend jaar.

De N-VA vraagt verder, maar niet het minst ook aandacht voor de vierde pijler. Het is een goede zaak dat het vierdepijlersteunpunt verder zal worden uitgebouwd in 2012. Het is in die optiek dan ook jammer dat de federale overheid de vierdepijlers blijft doodknijpen, onder andere door de fiscale aftrekbaarheid van giften uit te hollen met een strategie die erop gericht is kleinere vrijwilligersorganisaties te raken. Eerst kwam er een uitgavenminimum van 50.000 euro, daarna volgde de uitsluiting van organisaties die actief zijn in EU-landen. Wij hopen dat u ook hiervoor aandacht hebt als u met de nieuwe federale collega’s aan tafel zit. Het kan toch niet dat de federale overheid ondermijnt wat de Vlaamse opbouwt.

Tot slot wens ik nog de aandacht te vestigen op enkele belangrijke punten. Op het dossier van de Westelijke Sahara heb ik lang aangedrongen. Ik hoop dat de Vlaamse Regering niet meewerkt aan een koehandel met Marokko of Spanje om een compensatie uit te werken, zoals nu al uit verschillende hoeken wordt gevraagd. Anders kom ik terug op dit dossier in de commissie.

Verder wil ik nog even aandacht vragen voor het systeem van noodhulp. Onlangs was er een toekenning van 300.000 euro aan de Filipijnen. Eens te meer toont dit aan dat een structurele oplossing nodig is.

Het stemrecht van Vlamingen in het buitenland bij de regionale verkiezingen blijft nog steeds een manco. Aangezien zowat alle partijen hier het erover eens zijn, hoop ik dat we daar dringend werk kunnen van maken, ook van het buitenlands onderwijs. Voor het waarborgfonds mikken we op financiering.

Sabine Poleyn

Mijnheer Hendrickx, inzake de vierde pijler verwijst u naar de federale overheid, maar in sommige provincies is de provinciale overheid een sterke stimulator. Laten we hopen dat ze dat na de interne staatshervorming nog kunnen.

De voorzitter

De heer Dehandschutter heeft het woord.

Lieven Dehandschutter

Voorzitter, ministers, collega’s, de Russen komen. In de Koude Oorlog was dat een slogan die ons koude rillingen bezorgde, maar nu is het een heuglijke mededeling dat het aantal Russische toeristen in de eerste 8 maanden van dit jaar in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar met liefst 39 procent is gestegen. De Chinezen met 30 procent meer volgen in hun spoor. Alles tezamen zijn er in die 8 maanden 3 procent, en in absolute cijfers een half miljoen buitenlandse toeristen meer naar Vlaanderen gekomen.

Minister, het is een bewijs dat vooral de kunststeden sterk in trek zijn met een groei van 7,7 procent, maar het is ook een bewijs dat Vlaanderen als bestemming in de lift zit en dat de inspanningen van Toerisme Vlaanderen op de buitenlandse markten lonen.

Minister, u slaagt erin uw ambitie waar te maken om de Groote Oorlog op een serene en waardige manier te herdenken. Uw regering heeft heel wat middelen vrijgemaakt om dit gebeuren met een nationale en internationale uitstraling te omkaderen. Het is een goed idee om daarbij niet alleen de Westhoek, maar ook heel Vlaanderen te betrekken, de vredesgedachte centraal te stellen en op het belang te wijzen dat de Eerste Wereldoorlog heeft gehad voor de Vlaamse ontvoogdingsgeschiedenis.

De sensibilisering van jongeren is ook belangrijk, niet alleen via scholen, maar ook via jeugdbewegingen, verenigingen en jonge gezinnen. Als wielerliefhebber en gewezen supporter van uw stadsgenoot Patrick Sercu, ben ik zeer opgetogen om in 2013 de herdenking van honderd jaar Ronde van Vlaanderen te vieren. Het is positief dat ook daar heel Vlaanderen bij betrokken zal worden en dat dit niet alleen een aangelegenheid wordt van Brugge, Oudenaarde en de Vlaamse Ardennen. Als inwoner van Sint-Niklaas, waar de Ronde van Vlaanderen van 1977 tot 1997 startte, hoop ik daartoe een steentje te kunnen bijdragen.

Minister, toeristen naar Vlaanderen brengen is belangrijk, maar Vlamingen vakantiemogelijkheden geven, is evenzeer belangrijk. Ik ben heel tevreden dat het Steunpunt Vakantieparticipatie verder wordt uitgebouwd. Dat er nood aan is, bewijzen de cijfers.

Brussel is en blijft onze Vlaamse hoofdstad. Het is belangrijk dat Brussel wordt meegenomen in de toeristische promotie van Vlaanderen. Ik ben verheugd dat ook op de luchthaven van Zaventem de aandacht voor Brussel en Vlaanderen zal worden versterkt.

Vorig jaar hebben we een aantal discussies gehad over rapporten van het Rekenhof. U hebt daarop ingespeeld en u hebt een aantal hervormingen doorgevoerd. Wij juichen dat toe en wij stellen ook vast dat de manier waarop u Toerisme Vlaanderen hebt hervormd, geslaagd is. Wij zijn trouwens als commissie correct geïnformeerd geweest door de administrateur-generaal.

De voorzitter

Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid

Dames en heren, we gaan nu over tot de bespreking van het beleidsdomein Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid.

De heer Kennes heeft het woord.

Ward Kennes

Minister, collega’s, de Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid (DAR) hebben een groot bereik. De Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling is daar een element van en werd in april van dit jaar goedgekeurd. Ze zet de langetermijnvisie uit om tegen 2050 in Vlaanderen een duurzame maatschappij te ontwikkelen. Hiervoor zijn transities nodig, een duur woord voor een geleidelijke maar fundamentele verandering in onze manier van leven, van produceren en van consumeren. Deze transitieaanpak is al toegepast op duurzaam wonen en bouwen en materialenbeheer. Minister, in 2012 zet u ook het transitieproces landbouw en voeding, ecocultuur en de middenveldtransitie op de rails.

Om succes te boeken moeten methodologie-, opvolgings- en leerinstrumenten worden ontwikkeld. Maar dit alles zal slecht succes kennen als het ook gepaard gaat met een mentale en spirituele transitie. Vlaanderen en de wereld zal op termijn slechts duurzaam worden wanneer begrippen als solidariteit, verbondenheid, matigheid en soberheid aan belang winnen. Solidariteit is meer dan Music for Life. Verbondenheid is meer dan handelsakkoorden afsluiten. Matigheid is produceren in functie van menselijke behoeften en niet mensen afhankelijk maken van productie. Soberheid is geen armoede, maar genieten van wat er is en niet koortsachtig najagen wat men nog niet heeft.

Ik ben ervan overtuigd dat we er met wetten, decreten, verdragen en resoluties alleen niet gaan komen. Vorming, kennisuitwisseling, ondersteuning van transitie-experts en budgettaire middelen zijn nodig, maar alleen zullen ze niet volstaan.

In 2012 wordt opnieuw een Wereldconferentie georganiseerd voor duurzame ontwikkeling, twintig jaar na Rio en tien jaar na Johannesburg. Ik wil u vragen om deze wereldtop niet alleen voor te bereiden op het Belgische, Europese en internationale niveau, maar om de gelegenheid aan te grijpen om ook binnen Vlaanderen samen met alle stakeholders te werken aan een draagvlak voor duurzame keuzes.

Ik reken erop dat we in de eerste helft van 2012 ook in dit parlement samen met de Vlaamse Regering de top in Rio kunnen voorbereiden. Het is zeker even belangrijk om vooraf als parlement te worden betrokken bij de standpuntbepaling, als om achteraf grondig te worden gebrieft over het verloop van de top.

Een belangrijk element in uw beleidsbrief is de helpdesk duurzame overheidsopdrachten, en in het bijzonder de overeenkomst met de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten over de structurele ondersteuning van een steunpunt duurzame lokale overheidsopdrachten. De lokale besturen zijn grote investeerders en aankopers en in die zin een zeer belangrijke partner voor een duurzaam aankoopbeleid.

De Vlaamse overheid zal het merkbeleid ontwikkeld in 2011 verder toepassen. Dit komt tegemoet aan de wens van de Expertencommissie voor Overheidscommunicatie inzake herkenbaarheid van de onderdelen en de profilering van de Vlaamse overheid als één geheel. Het Vlaamse merkenverhaal positioneert Vlaanderen als de regio bij uitstek van mensen als makers die reeds eeuwen door kennis en kunde worden gedreven. Het is een verhaal van baanbrekend en spraakmakend vakmanschap gisteren, vandaag en morgen.

Minister-president, u was afgelopen weekend in Libië. Op welke manier hebt u de kans gehad om het merkenbeleid van Vlaanderen in uw contacten gestalte te geven?

De voorzitter

De heer Van Hauthem heeft het woord.

Joris Van Hauthem

Voorzitter, dames en heren ministers, collega’s, als we de beleidsbrief Vlaamse Rand bespreken, zouden we gewoon kunnen verwijzen naar de bespreking van vorig jaar, want de beleidsbrief is bij wijze van spreken een copy-paste ervan. (Opmerkingen van de heer Kris Van Dijck)

Ja, mijnheer Van Dijck, u kunt dat constant beleid noemen, maar ondertussen is er wel een en ander aan het veranderen, niet alleen sociologisch en demografisch. Binnen het korte tijdsbestek vraag ik ook aandacht voor de institutionele metamorfose die de Rand zal ondergaan.

Een staatshervorming in dit land verloopt altijd volgens hetzelfde stramien – u moet dat maar eens nagaan. Er worden wederzijds bevoegdheden aan de deelstaten toegekend, maar dan wel op de kap van de Brusselse Vlamingen en de Vlamingen in de Rand, en er wordt financieel cash betaald. Dat is altijd het stramien waarbinnen een Belgische staatshervorming verloopt. Dat was zo en dat is nu niet anders.

De prijs voor de pseudosplitsing van BHV wordt onder meer in de Rand betaald. Natuurlijk kon de minister hierover niets zeggen in zijn beleidsbrief van dit jaar, want die was er al toen het akkoord werd gesloten, maar we willen wel van de minister van de Vlaamse Rand vernemen wat hij nu denkt te doen ten aanzien van wat er institutioneel op ons af komt. De vraag is dus of de minister van de Vlaamse Rand en de Vlaamse Regering zullen ageren door de slechte aspecten van dit akkoord actief te bestrijden en of ze pogingen zullen ondernemen om ze tegen te houden.

De faciliteitengemeenten worden electoraal bij Brussel geannexeerd. Voor de benoeming van de burgemeesters wordt een nieuwe regeling uitgewerkt, we krijgen dus twee soorten burgemeesters: burgemeesters die volgens onze procedure al dan niet worden benoemd en burgemeesters die volgens de federale procedure al dan niet worden benoemd. Men wil volgens de beleidsbrief de taalwetgeving handhaven, maar we weten allemaal dat de omzendbrief-Peeters in het vizier komt omdat administratieve geschillen nu voor de algemene vergadering van de Raad van State worden beslecht. Wat de Vlaamse administratieve rechtbanken betreft, gaat het beroep in milieu- en vergunningszaken trouwens niet meer naar de Vlaamse Raad van State, maar, zo staat in het regeerakkoord, ook naar de algemene vergadering van de Raad van State.

En dan is er nog de hoofdstedelijke gemeenschap, waar we het al over hebben gehad. Als we de Franstalige pers heel goed lezen, weten we hoe zij dat interpreteren, percipiëren en vertalen voor hun achterban. Het is het voorgeborchte, of zelfs meer dan dat, van ‘le très grand Bruxelles’: het beleidsniveau, mijnheer Van Rompuy, waar alle Vlaamse gemeenten, alle gemeenten van de oude provincie Brabant deel van zullen uitmaken. Dat dreigt een nieuw bestuursniveau te worden. De gewesten moeten inderdaad de invulling geven, maar de vraag is of het Vlaamse Gewest en de Vlaamse Regering daar ook in zullen toetreden.

Minister van de Vlaamse Rand, u zegt terecht dat dit voor de Rand eigenlijk onaanvaardbaar is, dat de prijs die we moeten betalen voor de zogenaamde splitsing of halve splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde, veel groter is dan de opbrengst en we dus alles beter bij het oude laten, want dat is nog beter dan wat nu op tafel ligt. En dus is mijn vraag aan u wat u als minister van de Vlaamse Rand zult doen. Bent u bereid om vanuit dit parlement en vanuit uw positie als viceminister-president van de Vlaamse Regering belangenconflicten in te roepen en ervoor te zorgen dat een aantal dingen op het federale vlak niet goedgekeurd worden? Dat is in mijn ogen vandaag in het kader van uw beleidsbrief Vlaamse Rand de cruciale vraag. Het antwoord is ofwel: “ja, ik ga daar iets aan doen”, ofwel: “neen, ik laat het over me heen gaan”, maar dan komt u volgend jaar wellicht opnieuw met een beleidsbrief op de proppen waarin we nog eens op de automatische piloot verder vliegen. Het kan toch niet dat de Vlaamse Regering boven onze hoofden heen laat beslissen over het institutionele kader van de Vlaamse Rand! Dat zou mij in het licht van een zogenaamd assertief Vlaams beleid helemaal onaanvaardbaar lijken. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Van Dijck heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega’s, ik ben stand-in voor collega Demesmaeker. Ik wens vanuit onze fractie klemtonen te leggen met betrekking tot de Vlaamse Rand. Dat beleid wensen we wel degelijk op de voet te volgen. De regio heeft immers te maken met heel specifieke maatschappelijke problemen, als gevolg van een proces van ontnederlandsing. Om daar een antwoord op te bieden, zijn een visie, een volgehouden beleid en budgettaire middelen nodig.

Onze bezorgdheid gaat niet uit van een taalfetisjisme, maar van een oprechte bezorgdheid voor het dagelijkse leven van de inwoners. Die ontnederlandsing heeft immers een invloed op onderwijs, op welzijn, op het verenigingsleven en dus de gemeenschapsvorming, en op het straatbeeld.

De minister van de Vlaamse Rand heeft een verticale en een horizontale bevoegdheid. Wat zijn verticale bevoegdheid betreft, stijgt globaal het beleidskrediet Coördinatie Vlaamse Rand met bijna 290.000 euro aan nieuwe middelen. Het toont het belang aan dat de Vlaamse Regering aan het Randbeleid blijft hechten. Toch willen we er vanuit de N-VA op wijzen dat we bezorgd zijn om de toekomst: we zijn een randgebied van een snel groeiende hoofdstad. We zien, horen en voelen de gevolgen, en het moet ons dwingen om nieuwe denkoefeningen te maken.

We hadden gehoopt dat een akkoord rond BHV rust en pacificatie zou brengen in de Rand, maar we vrezen dat het akkoord dat uiteindelijk tot stand is gekomen, dat niet zal doen. We zijn daar zeer bezorgd over en de toekomst zal het moeten uitwijzen. Ondertussen doet de Vlaamse minister bevoegd voor de Vlaamse Rand wat in zijn mogelijkheden ligt. Ik haal slechts enkele blikvangers van projecten aan waar daarstraks nogal smalend over is gedaan, maar we moeten begrijpen dat schepencolleges in de Rand niet kunnen worden vergeleken met schepencolleges in het Gentse als het gaat over een beleid dat gemeenschapsvorming tot stand moet brengen.

De vzw ‘de Rand’ is met de gemeenschapscentra en de initiatieven voor taalpromotie een belangrijke partner in de Vlaamse Rand. De verdere ondersteuning ervan, met een koppeling van extra middelen voor de gemeenschapscentra, juichen we toe. Op het vlak van inburgering is de onthaalbrochure voor nieuwkomers een mooi instrument, maar nog belangrijker zijn de verschillende erkende integratiediensten in de Vlaamse Rand. Het wordt belangrijk deze verder te ondersteunen.

Het Investeringsfonds voor Grond- en Woonbeleid voor Vlaams-Brabant (Vlabinvest) krijgt een extra investeringsdotatie. Ook dat is een belangrijke maatregel. Vlabinvest is immers een organisatie die het mogelijk maakt dat mensen betaalbare huur- en koopwoningen kunnen verwerven. De Vlaamse overheid neemt hier haar verantwoordelijkheid om het wonen in eigen streek mogelijk te houden.

Dat de minister zijn horizontale bevoegdheid inzake het beleid voor de Vlaamse Rand ter harte neemt, bewijst het feit dat de Vlaamse Regering vorige week nog op zijn initiatief het flankerend beleid Vlaams Strategisch Gebied rond Brussel goedkeurde. Deze beslissing bevat 63 maatregelen om het eigen karakter van de Vlaamse Rand te versterken, en de negatieve effecten van de uitdeinende grootstad te milderen. Nagenoeg alle ministers zijn hierbij betrokken en engageren zich gezamenlijk om een hele reeks maatregelen tot uitvoering te brengen op het vlak van mobiliteit, economie en werk, wonen en huisvesting, welzijn, onderwijs en jeugd, open ruimte, geluidshinder, ontvangst en integratie en toerisme.

Samengevat: onze fractie is tevreden met deze beleidsbrief en bijhorende begroting. Zullen alle problemen hiermee verdwijnen? Uiteraard niet, we zijn realistisch genoeg en we beseffen dat we nog voor grote uitdagingen staan, waarbij wij zeker moeten, willen en zullen nadenken over de toekomst, maar niet zullen afwijken van onze doelstelling: het Nederlandstalige en groene karakter van de Vlaamse Rand behouden en versterken. (Applaus bij CD&V en de N-VA)

De voorzitter

De heer Delva heeft het woord.

Paul Delva

Voorzitter, minister, collega’s, wij zijn tevreden over de beleidsbrief Brussel die in lijn is met de beleidsnota. Het regeerakkoord wordt verder uitgevoerd. Vlaanderen blijft investeren in zijn opmerkelijke hoofdstad, elk jaar opnieuw vele honderden miljoenen. Hierbij staan terecht de gemeenschapsbevoegdheden voorop. De Brusselnorm vormt hierbij meer dan ooit onze leidraad, en met resultaten. Dankzij de vele investeringen bijvoorbeeld in cultuur groeide Brussel uit tot een culturele vuurtoren die zijn licht over heel Vlaanderen en België uitspreidt. Het net van de 22 gemeenschapscentra en de vele vrijwilligers vormt een belangrijke gemeenschapsvormende factor in onze hoofdstad.

We blijven ook investeren in ons onderwijs, in onze scholen in Brussel. Dat is pure noodzaak. Op enkele kilometers hier vandaag groeien duizenden kinderen op in moeilijke omstandigheden en achtergestelde buurten. De kinderarmoede in Brussel is een blaam, ook voor ons. Natuurlijk vormen goede scholen een belangrijke factor in het gelijkekansenbeleid, en dus moet Vlaanderen ter zake zijn verantwoordelijkheid blijven nemen. Ondertussen werpt de verwachte demografische evolutie in onze hoofdstad haar schaduw op de toekomst van de stad. In afwezigheid van de heer Van Der Taelen moet toch iemand het hebben over de bevolkingsexplosie in Brussel. Ik had de gevolgen van deze explosie veel liever anders en positiever geformuleerd. Meer inwoners genereren veelal meer kansen en initiatieven. Ik kijk echter met ongemak naar de groei van de armoede in de stad, en naar de hoge werkloosheidscijfers. De sociale onderbuik van Brussel rommelt. De diverse beleidsniveaus, ook het Vlaamse, hebben er alle belang bij tijdig en krachtig op deze bevolkingsexplosie te anticiperen, met toekomstgerichte beleidsmaatregelen.

Ik wil het nog even hebben over het kerntakendebat.

De voorzitter

Mevrouw De Knop heeft het woord.

Irina De Knop

In afwezigheid van de heer Van Der Taelen wil ik toch ook even het woord nemen. Mijnheer Delva, u bent heel terecht bezorgd over de te verwachten bevolkingsexplosie in Brussel. Ik wil de lofzang die de heer Van Dijck daarnet uitte over het beleid dat wordt gevoerd in de Rand, helemaal niet temperen. Minister, we hebben het daarover ook gehad in de commissie. Met alle respect, maar er wordt vandaag onvoldoende nagedacht over de gevolgen van die bevolkingsexplosie, in Brussel, maar ook in de Rand. Minister Smet is hier ook aanwezig. Met name wat het onderwijs betreft, is het belangrijk dat we allemaal onze verantwoordelijkheid nemen en niet alleen bijkomende plaatsen creëren in het onderwijs, maar ook nagaan wat de effecten zijn van de mogelijke verfransingsdruk in de Rand. Dat kan de minister bevoegd voor de Vlaamse Rand ook niet onverschillig laten. Minister, niet alleen in het onderwijs zijn er heel wat noden, maar ook op het vlak van welzijn. We vinden dat in het vandaag door de Vlaamse Regering gevoerde beleid onvoldoende rekening wordt gehouden met deze bevolkingsgroei.

De voorzitter

Minister Bourgeois heeft het woord.

Minister Geert Bourgeois

Mevrouw De Knop, wat u zegt, is volstrekt onjuist. Ik heb net in de commissie uitleg kunnen geven bij de te verwachten demografische groei. Het klopt dat Brussel, zoals de heer Delva zegt, voor een explosieve bevolkingsgroei staat. We zien echter dat die groei er niet is in de onmiddellijke zes randgemeenten. Daar is zelfs sprake van een stagnatie of een afname. In de ruimere Rand is er wel een toename, maar die is geringer dan in de rest van Vlaanderen. We hebben echter geen zicht op de verschuivingen, waarvan we allemaal aanvoelen dat die er zijn. Hoogstwaarschijnlijk is er inderdaad een verdringing van de autochtone bevolking in de Vlaamse Rand. Ze wordt weggedrongen als gevolg van de dure woningen en kavels en dergelijke meer. U weet dat we daarvoor een bijkomende studie bestellen. We hebben aangekondigd een studie te maken met betrekking tot de gezinssamenstelling, met betrekking tot al die effecten die er zijn, net zoals dat in Brussel is gebeurd. Aan de hand van dat wetenschappelijk onderzoek kunnen we een zicht krijgen op wat we niet kunnen afleiden uit de loutere bevolkingscijfers. Dat vergt dus diepgaand onderzoek.

Als u zegt dat er niet wordt ingezet op het opvangen van die gevolgen, dan hebt u het bij het verkeerde eind. Minister Smet is hier. Er is sprake van een ruimere omkadering, niet alleen in het lager onderwijs, maar ook in het secundair onderwijs, precies om daaraan tegemoet te komen. Dat geldt net zo zeer voor Welzijn: minister Vandeurzen investeert in de achterstand die bestaat in welzijnsvoorzieningen in Vlaams-Brabant, en zeer specifiek ook in de kinderopvang. Daarbij gaat er een bijzondere aandacht naar de taalverwerving. Iedereen weet echter hoe moeilijk dit is. Wij zijn bevoegd voor een aantal materies. Een aantal sleutels hebben we niet in handen. Die zijn federaal. Er is de taalwetgeving. Het gebruik van de talen is vrij, en dus zit je met die druk, met die ontnederlandsing. Het is allang niet meer de Franstalige bourgeoisie die verschuift naar de Vlaamse Rand. Dat heeft ook te maken met de internationalisering, met de instroom van derdelanders, van allochtonen. Dit is een zeer complexe situatie, met een immense druk op wat eigenlijk dorpen zijn.

In het filmpje over de zes Vlaamse randgemeenten zie je een idyllisch beeld van zes rustige, landelijke dorpen. Die worden echter geconfronteerd met immense uitdagingen.

Deze Vlaamse Regering zit volledig op dezelfde lijn als de vorige Vlaamse Regering. Mijnheer van Rouveroij, ik heb begrepen dat u in mijn afwezigheid hebt uitgehaald naar het beleid dat uw partij in een vorige periode mee gesteund heeft. Ik blijf dat beleid verdedigen. Mijn partij zal uw minachting voor dat soort beleid ook bekendmaken. Het verenigingsleven in de Rand is bijzonder belangrijk. Als u daar minachtend over doet, is dat geheel voor uw rekening. Bij ontstentenis van een actie door veel gemeentebesturen, moet de vzw ‘de Rand’ nu eenmaal initiatief nemen om die verenigingen te steunen.

Mevrouw De Knop, we gaan dus door met dat beleid, zowel wij, ministers, op beleidsmatig vlak, als op het terrein, waar we het kleine Vlaamse verenigingsleven, de kleine Vlaamse man steunen tegen die immense druk. Het is inderdaad nodig om heel kleinschalige initiatieven te steunen die de gemeenten anders, bij gebrek aan steun, niet zouden kunnen ontplooien.

Joris Van Hauthem

Minister, we zullen het debat uit de commissie niet overdoen. Ik blijf mij toch verbazen. U wekt de indruk dat u de demografische explosie die in Brussel gebeurt, voor een stuk minimaliseert door steeds weer te herhalen dat de bevolkingsgroei in de Vlaamse Rand minder groot is dan de gemiddelde groei in Vlaanderen. U gaat er nogmaals onderzoek naar voeren. De ontnederlandsing gaat razendsnel vooruit. Dat blijkt nu al uit de cijfers van Kind en Gezin en de cijfers van de minister van Onderwijs. Als we dan tegelijkertijd vaststellen dat de bevolkingsgroei in de Rand niet erg groot is, is er sprake van een verdringing.

Minister, u zegt dat er nog diepgaander onderzoek naar moet gebeuren. Dat kan best zijn. We kunnen echter niet blijven studeren. Er moet eindelijk eens worden gehandeld. Dat is mijn grootste verwijt ten aanzien van ook deze beleidsbrief. We weten wat er op ons afkomt en toch blijven we op automatische piloot vliegen.

De voorzitter

De heer van Rouveroij heeft het woord.

Sas van Rouveroij

Minister Bourgeois, als u er vanmorgen, toen de fractieleiders de begroting bespraken, bij geweest zou zijn, had u gehoord wat ik gezegd heb en zou u het woord ‘misprijzen’ niet in de mond nemen. Ik vind het bijzonder ongelukkig en ongepast. Ik zal u letterlijk zeggen wat ik heb gezegd: “De ‘Cuba night’ van de scouts van Dilbeek, Halloween in Tervuren of een zeepkistenrace in Linkebeek. Belangrijk? Jazeker. Mijn vraag is alleen: is dit een taak voor uw Vlaamse Regering of voor de gemeentebesturen?”

Minister Geert Bourgeois

Wel, dat bewijst natuurlijk dat u geen enkel zicht hebt op wat er in de Rand gebeurt. Er zijn gemeentebesturen. Maar denkt u dat het gemeentebestuur van Linkebeek dat Vlaams verenigingsleven zal steunen? Als u zegt dat de vzw ‘de Rand’ dat niet langer als haar taak mag beschouwen, dan zegt u dat Vlaanderen dat verenigingsleven moet loslaten. Daar komt het op neer.

Mijnheer Van Hauthem, mevrouw De Knop, ik luister met zeer veel aandacht naar uw analyses, die ook de mijne zijn. U trapt open deuren in. We weten dat er een ontnederlandsing is. We kennen de problemen. Alleen hoor ik de alternatieven niet. Wij doen wat we kunnen, regeringsbreed. Elke minister ontplooit daarin zijn bevoegdheden en middelen. Wij voeren het beleid dat we kunnen voeren.

Irina De Knop

Minister, ik ben blij dat u uw visie wat bijstuurt en dat u niet langer zegt dat we ongelijk hebben, maar dat u hetzelfde aanvoelt.

Ik hoop dat er geen bevolkingsexplosie op ons afkomt en dat de studies waar u naar verwijst, gelijk hebben. In de commissie werden er andere studies aangehaald, die daar wel voor waarschuwen.

Minister, ik hoop dat u voorop wilt lopen op de tendensen en ze niet achterna moet hollen. In ieder geval is nu al duidelijk dat het Nederlandstalig onderwijs in Brussel de toevloed nog maar moeilijk aankan en dat de gevolgen daarvan voor de Rand zullen zijn.

Als u het ondersteuningsbeleid niet aanpakt, en dan spreek ik alleen over het onderwijs, dan hollen we de feiten achterna. Ik dacht dat het net uw bezorgdheid zou zijn, als minister van de N-VA, om een voorloper te zijn in het beleid rond de mogelijke ontnederlandsing, in plaats van gewoon het huidige beleid voort te zetten.

Minister Geert Bourgeois

Ik heb die studie niet gemaakt. Het is een studie van de Studiedienst van de Vlaamse Regering, die prognoses maakt over de demografische ontwikkeling in Vlaanderen en specifiek in de Rand en de zes faciliteitengemeenten. Zijn die juist of niet? Ik ben geen voorspeller en ook geen demograaf. We zullen zien wat het is. Ik kan alleen zeggen dat er een wetenschappelijke studie naar gevoerd is, die in schril contrast staat met de bevolkingsexplosie in Brussel, die de heer Delva terecht aanhaalt. Ik zie wat ik zie in Vlaams-Brabant en de Rand.

Dat kan natuurlijk correct zijn, want wij voeren in de Vlaamse Rand ook een beleid van open ruimte, waarbij veel minder woongelegenheden geschapen worden. Maar als u verder gaat, mevrouw De Knop, en zegt dat wij geen ondersteunend beleid voeren, dan verdraait u de feiten. Minister Smet weet dat ik, als minister bevoegd voor de Vlaamse Rand, dat beleid heel sterk mee ondersteun en dat ik daar telkens op hamer. Hij heeft die aanmoedigingen trouwens niet nodig. Hij voert ook dat beleid van veel bredere ondersteuning, nu ook in het secundair onderwijs.

De voorzitter

Minister Smet heeft het woord.

Minister Pascal Smet

Ik onderstreep wat mijn collega zegt. Het Nederlandstalige onderwijs in Brussel neemt zijn verantwoordelijkheid op. We hebben dat ook gezien met de capaciteitsuitbreiding. Je kunt er ook niet omheen dat het Franstalige onderwijs in Brussel wat meer verantwoordelijkheid zou mogen opnemen.

Je moet de cijfers goed lezen. Niemand kan ontkennen dat er een lichte stijging is van mensen die in Brussel wonen en in de Rand naar Nederlandstalige scholen gaan, maar het overgrote deel van de kinderen die anderstalig zijn en in de Rand naar school gaan, zijn kinderen die daar effectief ook wonen.

Paul Delva

Collega’s, nog een woord over het kerntakendebat. De ambtelijke Taskforce Brussel moet binnenkort zijn eindrapport voorleggen aan de Vlaamse Regering, met verbetervoorstellen voor samenwerking tussen de administraties. CD&V gaat volop voor een model van partnership. We stellen vast dat veel projecten in Brussel slagen dankzij een intensieve en constructieve samenwerking van alle partners, inclusief de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC). De terrein- en dossierkennis van de VGC is een absoluut pluspunt voor een efficiënt beleid op het terrein. De Vlaamse Gemeenschap en de VGC vormen in Brussel meer dan één plus één.

Tot slot, collega’s, een scheutje poëzie op dit late uur in deze ernstige begrotingsdebatten: een korte haiku over onze hoofdstad en de band Brussel-Vlaanderen. Het is misschien een droombeeld, maar als Brusselse Vlaming blijf ik erin geloven. (Opmerkingen)

Brussel, zorgenkind

Een warme Vlaamse wind maakt

Brussel blij bemind. (Applaus)

De voorzitter

De heer Dehandschutter heeft het woord.

Lieven Dehandschutter

Voorzitter, minister, collega’s, het belang en de noodzaak van het Vlaamse beleid in Brussel kan en mag niet worden onderschat. Met de aangekondigde staatshervorming in het vooruitzicht blijft het voor de N-VA belangrijk dat er een sterke aanwezigheid is van het Vlaamse beleid in onze hoofdstad. Wij vinden dat ook terug in het beleid van deze regering en van minister Smet.

Eerst en vooral wordt er voldoende aandacht aan het Nederlands geschonken. Zo belooft u, minister, een behoeftedekkend en kosteloos aanbod Nederlandse lessen voor Brusselaars. Dat is een belangrijk signaal in een stad waar het Nederlands terrein moet terugwinnen. Dat dit kan, bewijst het succes van het Brusselse Huis van het Nederlands, waarvan de expertise over heel Vlaanderen wordt uitgedragen.

Ondanks dat succes moeten we er ook op blijven hameren dat de taalwetgeving in Brussel wordt gerespecteerd. Het feit dat er nog steeds geen Vlaamse vicegouverneur is, bewijst dat dit verre van een evidentie is. We moeten echter niet alleen de Brusselse politici op hun plichten wijzen, we moeten ook zelf als Vlaamse overheid onze verantwoordelijkheid opnemen. Dan denk ik meteen aan het politieke kerntakendebat dat u hebt aangekondigd.

Binnen die context kijken we uit naar het eindrapport van de Task Force Brussel, zodat dit kerntakendebat kan worden aangevat. Maar we moeten ook verder kijken dan 2012. Met de te verwachten Brusselse bevolkingsexplosie is het van het allergrootste belang dat zowel over de partij- als over de gemeenschapsgrenzen heen wordt samengewerkt. Vooral inzake Onderwijs moet elke gemeenschap haar wettelijke verantwoordelijkheid nemen. Overigens is onze fractie tevreden dat u in uw Brusselbeleid ook rekening houdt met de repercussies voor de Vlaamse Rand en dat u ijvert voor de nodige samenwerking, afstemming en betrokkenheid.

Tot slot is de N-VA tevreden dat er in de nieuwe beheersovereenkomst met de VRT gestipuleerd wordt dat passende aandacht moet worden besteed aan Brussel als hoofdstad van Vlaanderen. Brussel staat immers centraal in de Vlaamse mozaïek en in de visie van de N-VA. (Applaus bij de N-VA en CD&V)

De voorzitter

De heer Roegiers heeft gezegd dat ik een deel van zijn spreektijd heb afgenomen. We tellen hier tot op de seconde. De heer Roegiers heeft welgeteld 3 minuten en 18 seconden mogen spreken. Wanneer hij zegt dat hij 15 seconden te weinig heeft gekregen, dan is dat een leugen. Ik wens dat hij dat morgen rechtzet.

De voorzitter

Onderwijs en Vorming

Dames en heren, we bespreken nu het beleidsdomein Onderwijs en Vorming.

Mevrouw Helsen heeft het woord.

Kathleen Helsen

Het is de eerste keer dat de leden van de commissie Onderwijs een begroting behandelen terwijl de bespreking van de beleidsbrief nog niet is afgerond. Dat geeft een heel bizar gevoel. Het was dan ook niet vanzelfsprekend te weten op welke manier ik mijn uiteenzetting zou houden. Eigenlijk moet de beleidsbrief nog besproken worden. We zouden in de commissie nog ten gronde op een aantal elementen moeten ingaan. Het is eigenlijk dan ook nog te vroeg om algemeen beschouwend een uiteenzetting te houden over de beleidsbrief.

Minister, bij de bespreking van de beleidsbrief vinden wij een aantal punten belangrijk. Wij kijken uit naar het antwoord dat u zult geven op de vragen die wij u sowieso zullen voorleggen.

Leerlingenbegeleiding en leerzorg vinden wij een heel belangrijk dossier. We hebben daar in de commissie een gedachtewisseling over gehouden. We hebben daarover verschillende opmerkingen gemaakt. Minister, in welke mate houdt u rekening met die opmerkingen? Ook wat de leerlingenbegeleiding betreft, zijn wij heel nieuwsgierig naar de evolutie van het dossier. Wij vragen ons af hoe u de brede benadering zult organiseren.

Een ander belangrijk punt zijn de centra voor loopbaanbegeleiding waarbij u kiest voor de oprichting van nieuwe centra. Hoe zult u de samenwerking realiseren met die organisaties die momenteel al activiteiten ontwikkelen op het terrein in het kader van die begeleiding?

Een ander dossier betreft de hervorming van het secundair onderwijs. Wij hopen, minister, dat u rekening zult houden met onze inbreng vanuit het parlement vooraleer u de conceptnota ontwikkelt. Wij zijn tijdens heel wat zittingen actief bezig geweest met dit dossier. Het is belangrijk dat er zo snel mogelijk een algemene visie wordt ontwikkeld over hoe die hervorming van het secundair onderwijs er moet uitzien. In het kader van die visie moeten we dan bekijken welke zaken nu al kunnen worden aangepakt en welke zaken op langere termijn moeten worden gerealiseerd.

Minister, u neemt een grote hap uit de Vlaamse begroting. Het gaat over 38,2 procent. Wanneer we echter het onderwijsbudget bekijken, dan zien we dat vooral de verloning van personeel daar een groot aandeel in heeft. Dat is ook maar goed, onderwijs is immers vooral een werk van mensen.

U maakt in de begroting voor volgend jaar een aantal belangrijke keuzes, die mijn fractie ten volle ondersteunt. CD&V heeft er, voor wat betreft de integratie van academiserende hogeschoolopleidingen in de universiteiten, zeer sterk voor gepleit – en wij blijven daarvoor pleiten – dat de professionele bacheloropleidingen worden versterkt, maar ook dat de rol van de associaties wordt versterkt en dat de onderwijslijn in het continuüm wordt gerealiseerd. De opstart van de informatisering van de studietoelagen is een tweede belangrijke keuze in de begroting. Wij vinden dat dit een zeer belangrijk dossier is omdat de automatische toekenning van studietoelagen een grote stap vooruit is, zeker omdat ouders van vooral kleutertjes nog niet altijd gebruik maken van hun rechten. Een derde belangrijke keuze is de extra omkadering voor het basisonderwijs. Minister, voor volgend jaar voorziet u in 16 tot 20 miljoen euro voor het eerste trimester van het volgende schooljaar. Mijn fractie vraagt aandacht voor extra omkadering voor de kleuterscholen. Wij vragen ook bijzonder veel respect voor de scholen die ervoor hebben gekozen om een vestigingsplaats op te richten en niet zozeer een autonome school.

Minister, wij zijn er ook van overtuigd dat u volgend jaar voor enorme uitdagingen staat. U voorziet in extra omkadering voor het basisonderwijs maar het zal een hele uitdaging zijn om voldoende leerkrachten te vinden. Minister, u staat voor de uitdaging om op de juiste manier door de moeilijke financiële situatie te geraken. Ook daar zijn wij benieuwd naar de keuzes die u zult maken.

De voorzitter

Mevrouw Van Steenberge heeft het woord.

Gerda Van Steenberge

Voorzitter, minister, collega’s, dit is een absurde bespreking. Het doel van deze bespreking is binnen mijn spreektijd te blijven. Ik zal dat proberen te doen. Voorzitter, als u mij halfweg een zin doet stoppen, stop ik halfweg mijn zin. Dat is tegenwoordig tijdens een begrotingsbespreking het belangrijkste doel.

Het gaat hier over een bespreking op basis van een virtuele begroting. Normaal gezien wordt een begroting samen met een beleidsbrief besproken. Wij moeten een beleidsbrief bespreken die wij overmorgen zullen bespreken in de commissie.

Ik begin met een voorstel. Minister, ik stel voor dat u een nieuwe beleidsbrief schrijft op basis van echte cijfers en een echte groei. Als in februari de begrotingswijziging wordt besproken, kunnen wij dan de bespreking doen van de echte beleidsbrief op basis van de echte begroting. Het is te gek om los te lopen dat wij overmorgen in de commissie een beleidsbrief zullen bespreken waarvan er nu al delen worden besproken in de plenaire vergadering. Ik geef mevrouw Meuleman niet graag en niet vaak gelijk. Maar deze keer heeft zij wel gelijk als zij, namens Groen!, zegt niet te zullen spreken tijdens deze begrotingsbespreking.

De voorzitter

Mevrouw Deckx heeft het woord.

Kathleen Deckx

Mevrouw Van Steenberge, bij mijn weten is het niet de minister die de werkzaamheden van de parlementscommissies bepaalt. De beleidsnota was tijdig in het parlement. De minister draagt daarvoor geen verantwoordelijkheid.

Minister Pascal Smet

Ik wou hetzelfde zeggen. Ik zeg niet dat mevrouw Van Steenberge mij beschuldigt. Maar ik heb hetzelfde gevoel als mevrouw Deckx: ik heb niet de parlementaire werkzaamheden bepaald. U weet dat ik ongeveer anderhalve dag per week ter beschikking sta van de commissie Onderwijs. U kunt daarover dus niet klagen. U hebt wellicht niet de bedoeling gehad om te zeggen dat ik de agenda bepaal, maar het zou voor diegenen die op een snelle en wat onaandachtige manier het verslag lezen, die indruk kunnen wekken. Daarom ben ik blij met wat mevrouw Deckx stelt. Ik kan u meteen gerust stellen: wat in onze beleidsbrief staat, zullen we ook proberen uit te voeren. U weet dat het in Onderwijs niet iets is wat je op één jaar doet. Het gaat ook om een voortzetting van datgene waarmee je al eerder bent begonnen. Daarna pas wordt er geoogst. U hoeft zich daarover niet al te veel zorgen te maken.

Gerda Van Steenberge

Het gaat me vooral om de absurditeit van de bespreking die we vandaag voeren. Achter de schermen hebben een aantal commissieleden me verteld dat ze dit ook echt absurd vinden. Dit is niet de schuld van de minister. Ik kijk nu naar hem omdat hij de minister van Onderwijs is. Niemand kan mij er echter van beschuldigen dat ik niet wil komen of niet graag zou werken. Ik wil donderdag gerust komen. Ik vind het echter absurd. Mevrouw Helsen heeft al een paar punten aangehaald die verwijzen naar de beleidsbrief, die we dan overmorgen in extenso zullen bespreken.

Ik zal me dan tot de bespreking van de begroting beperken. Of ik mijn zeven minuten zo vol zal krijgen, is nog de vraag. In de begroting staat in feite zeer weinig. De heer De Meyer heeft al over de continuïteit van het beleid gesproken. In feite is in de begroting weinig anders te vinden.

De voorzitter

De heer Bouckaert heeft het woord.

Boudewijn Bouckaert

Voorzitter, als voorzitter van de commissie Onderwijs wil ik even de puntjes op de i zetten. De beleidsbrief en de begroting hangen gedeeltelijk samen, maar zijn niet hetzelfde. Hier bespreken we de begroting. De beleidsbrief zullen we in de commissie rustig bespreken. Ik hoop dat donderdag af te werken.

De bespreking van de beleidsbrief is niet eerder afgewerkt omdat onze commissie een zeer drukke agenda heeft. Er zijn heel wat voorstellen van decreet, hoorzittingen en dergelijke. Bovendien gaan veel commissieleden graag om vijf uur naar huis. (Rumoer)

Om die redenen is de beleidsbrief nog niet afgehandeld. Ik stel voor dat punt donderdag af te werken. Die opmerking over het vertrek om vijf uur slaat overigens niet op mevrouw Van Steenberge. (Opmerkingen van mevrouw Gerda Van Steenberge)

De voorzitter

De heer Wienen heeft het woord.

Wim Wienen

Voorzitter, ik vind dat een zeer eigenaardige redenering. Ik ben nog nieuw in het Vlaams Parlement. Ik heb echter het genoegen gehad om ook een tijdje als medewerker in dit huis te werken. Dit is de allereerste keer dat ik hoor stellen dat een beleidsbrief volledig los van een begroting staat. (Opmerkingen van de heer Boudewijn Bouckaert)

De manier waarop de begroting wordt opgesteld, is net gewijzigd om de begroting iets meer op de beleidsdoelstellingen van de Vlaamse Regering te enten. Op die manier wordt de link tussen de beleidsbrief en de begroting net duidelijker gemaakt. Ik denk dan ook dat de heer Bouckaert zich vergist.

De voorzitter

Mijnheer Bouckaert, ik moet toch even iets verduidelijken. Ik mag me niet inhoudelijk in het debat mengen. Er zijn echter duidelijke schriftelijke afspraken met de Vlaamse Regering gemaakt. De beleidsbrief en de begroting moeten op elkaar worden afgestemd. Ik zal u die afspraken eens bezorgen. Ik heb dit punt tijdens de vergadering van de commissievoorzitters trouwens ook ter sprake gebracht. Dit alles verbaast me zeer. Er zijn duidelijke afspraken om de behandeling van beide documenten op elkaar af te stemmen. Ik zal u de afspraken ter zake nog eens bezorgen.

Boudewijn Bouckaert

Voorzitter, u moet ook rekening houden met de agenda van de commissie. Ik kan aantonen dat die agenda enorm beladen is. De beleidsbrief is al voor een groot gedeelte behandeld. We hebben naar afstemming gestreefd, maar dat is niet volledig gelukt.

Gerda Van Steenberge

De afschaffing van de lessen godsdienst was blijkbaar belangrijker dan de beleidsbrief.

Ik zal eerst algemeen op de begroting ingaan. We moeten deze begroting niet enkel op basis van virtuele cijfers en een groei van 1,6 procent bespreken. Ik heb dit punt ook in de commissie al gemaakt. Ik zal de discussie van deze ochtend niet herhalen. Dit punt is al uitgebreid aan bod gekomen.

Zelfs op basis van dit groeipercentage is de netto beleidsruimte voor Onderwijs zeer klein. Mevrouw Helsen heeft al vermeld dat een groot gedeelte van het onderwijsbudget immers voor de lonen wordt gebruikt. Na aftrek van de conjunctuurbuffers en de provisies blijft er nog 230 miljoen euro voor echt onderwijsbeleid over. Dat is niet veel.

Indien we van een economische inkrimping uitgaan, zal de Vlaamse Regering 500 miljoen euro moeten zoeken. Ik vraag me af waar ze dat geld zal zoeken en ik hoop dat het niet bij Onderwijs zal zijn. De minister engageert zich elke keer dat het geld niet uit het onderwijsbudget zal komen. Ik hoop dat echt. Er is nu al weinig ruimte voor een echt onderwijsbeleid.

Als we in tijden van economische crisis willen nagaan of echt in het onderwijs wordt geïnvesteerd, kunnen we misschien het best de vergelijking maken met andere landen in Europa die ook met de Europese crisis te maken hebben. De minister verwijst in zijn begroting zelf naar de landen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Dankzij de heer De Meyer hebben we een overzicht van de situatie in de andere landen van de OESO gekregen. De minister gaat er altijd prat op dat Vlaanderen binnen de OESO de beste leerling van de klas is.

Minister Pascal Smet

We zitten boven het gemiddelde.

Gerda Van Steenberge

De cijfers nuanceren uw stelling toch wat, minister. Wat de stijging van de lonen betreft, zitten we inderdaad aan de top. Alleen weten we niet hoe hoog de lonen al waren in de andere landen. Als we kijken naar de stijging in het onderwijsbeleid zelf, hangen we aan de staart. In vergelijking met de andere Europese landen investeert de Vlaamse Regering niet echt veel in onderwijsbeleid.

Dat de economische groei achteruit gaat, is een zekerheid voor de begroting. De heer Vereeck heeft dat deze morgen ook gezegd: er zijn zekerheden in de Vlaamse begroting, maar er zijn ook onzekerheden. Een onzekerheid is de pps-constructie. Het is niet zeker dat de scholenbouw via DBFM (Design Build Finance Maintain) door Eurostat aanvaard zal worden. Ook de heer De Meyer werpt dat geregeld op in de commissie. Toch wil de regering verder werken met nieuwe pps-constructies, ondanks deze onzekerheid.

Dat is duidelijk, want de Vlaamse Regering heeft geen geld binnen de begroting voor scholenbouw. We zitten nu al met een achterstand van tien of zelfs twintig jaar. Scholen die er al hadden moeten staan, kunnen zelfs nog geen plannen opstellen, omdat ze niet zeker zijn van hun centen. Nochtans is scholenbouw heel belangrijk. Zeker in het licht van de demografische groei en vanuit de wil om kleinere klassen te hebben. Buiten de DBFM-operaties, in de werkelijke begroting dus, is er van scholenbouw weinig of niets te vinden.

Ik haal nog twee thema’s aan die in 2012 zeker op de agenda staan en waarbij ik vind dat de verkeerde keuze wordt gemaakt. In tijden van economische krapte is er een opportuniteit, minister, die erin bestaat dat we keuzes moeten maken. De hervorming van het secundair onderwijs hebt u in het begin van de legislatuur met veel tamtam aangekondigd. Na de hoorzittingen blijkt toch wel dat er eerst randvoorwaarden vervuld moeten zijn, voor we kunnen spreken van een echte hervorming, als die er al moet komen.

Een van die randvoorwaarden is het lerarenkorps. Dat moet mee zijn en de leraren, zowel de huidige als de toekomstige, moeten worden voorbereid op een eventuele hervorming. We moeten eerst het debat over de lerarenopleiding en de lerarenloopbaan voeren. Deze week nog is gebleken dat Vlaanderen met een enorm tekort aan leraren zal te kampen hebben tegen 2020. Er was eerst sprake van een tekort van 20.000 leraren, maar nu blijkt dat het aantal inschrijvingen in de hogescholen voor het eerste jaar bachelor onderwijs daalt met 6 procent. Het tekort aan leerkrachten zal dus nog groter zijn.

Minister, u zegt dat u verontrust bent dat steeds minder jongeren leraar willen worden. U zegt: “Volgens mij waardeert de samenleving niet voldoende wat leerkrachten voor kinderen doen.” Neen, het is niet de samenleving die de leerkrachten niet waardeert.

De voorzitter

We sluiten af.

Gerda Van Steenberge

De rest zullen we bespreken overmorgen in de commissie, minister, bij de beleidsbrief. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

Dank u wel, mijnheer Penris. Mevrouw Van Steenberge heeft welgeteld 7 minuten gehad. (Rumoer en opmerkingen)

Je kunt geen minuten doorgeven. Volgend jaar worden ook geen vervangers toegelaten. Ik pas dan strikt het reglement toe. (Applaus)

Sommige collega’s vinden andere vergaderingen belangrijker dan de plenaire vergadering hier. (Rumoer)

Mevrouw De Knop heeft het woord.

Irina De Knop

Voorzitter, minister, collega's, h et hoeft geen betoog dat Open Vld het onderwijs in Vlaanderen een bijzonder warm hart toedraagt. Meer zelfs, het is voor liberalen het beleidsdomein bij uitstek waar de emancipatie van de mens start. Nodeloos te zeggen dus dat liberalen het onderwijsbeleid in Vlaanderen steeds met argusogen zullen volgen. Maar niet alleen deze, vooral ideologische, overtuiging maakt dat onze fractie het onderwijsbeleid van dichtbij opvolgt. Ook het beleid zelf dat deze regering voert, noopt ons ertoe om extra waakzaam te zijn over wat er met ons onderwijs zal gebeuren. Want dat beleid boezemt ons weinig vertrouwen in.

In het korte tijdsbestek dat mij is toegekend, kan ik onmogelijk gedetailleerd ingaan op alle beleidskeuzes waarover wij bedenkingen hebben. Ik wil mij daarom focussen op de centrale lijn van onze kritiek, namelijk dat van alle aangekondigde en opgestarte beleidswerven weinig in huis zal komen. U kondigt voor het begrotingsjaar 2012 niet minder dan 34 werven aan, van ontwerpen van decreet over conceptnota's en charters tot het afsluiten van cao’s. Het strekt de minister tot eer om ambitieus te willen zijn, maar te veel ambitie kan ook verlammend werken.

Ik zeg niet dat al die werven zinloos zouden zijn, maar alles willen realiseren in het vooropgestelde tijdsbestek, lijkt onrealistisch. Misschien zal er daardoor uiteindelijk zelfs niets gebeuren. Want niet alleen is het aantal op te starten of af te ronden beleidswerven problematisch, het probleem zit hem ook in het aan elkaar koppelen van verschillende dossiers door de minister zelf. Zo worden nogal wat dossiers gekoppeld aan het lerarenloopbaandebat, iets waar we nu toch al een tijdje zitten op te wachten. Andere dossiers worden dan weer gekoppeld aan de hervorming van het secundair onderwijs. Nog andere dossiers zijn gelinkt aan de nieuwe omkadering van het basisonderwijs.

Als kers op de taart is er de wankele budgettaire context. Wij vrezen dan ook dat in februari de provisie voor de nieuwe omkadering voor het basisonderwijs eraan moet geloven, en dat zou bijzonder jammer zijn. In dat verband stelt zich inmiddels een actuele, belangrijke vraag: wat gaat de Vlaamse Regering doen met de huidige terbeschikkingstellingsregeling? De kostprijs van die tbs-regeling zou meer dan 211 miljoen euro bedragen, afgaande op het antwoord van een vraag van een collega van CD&V. Ten gevolge van de federale pensioenhervorming, waarbij de minimumpensioenleeftijd wordt opgetrokken naar 62 jaar, moet volgens ons in het onderwijs de tbs-regeling worden aangepast.

Immers, ten gevolge van de federale wetswijziging ontstaat in het Vlaams onderwijs een vacuüm van twee jaar. Het ziet er dus naar uit dat de Vlaamse Regering niet anders kan dan de leeftijd voor de huidige tbs-regeling op te trekken naar 60 jaar. Dit zou eventueel kunnen worden verantwoord met een verwijzing naar het tekort aan leraren. Onze fractie is dan ook benieuwd naar het standpunt van de minister en van de Vlaamse Regering met betrekking tot het al dan niet aanpassen van de huidige tbs-regeling.

Minister Pascal Smet

Het klopt dat de Federale Regering een aantal maatregelen heeft genomen. Ik neem aan dat mevrouw De Knop ook weet dat de tekst die in de Kamercommissie is goedgekeurd een basistekst is. Het is een wettekst waarbij een ruime delegatie aan de koning wordt gegeven om besluiten uit te vaardigen. In de persoverzichten van vandaag staat dat mijn collega van de Franse Gemeenschap en ikzelf vandaag met elkaar hebben gesproken over de tbs-regeling. Wij zullen samen de federale overheid benaderen om een aantal zaken uit te klaren, want er zijn nog veel onbeantwoorde vragen. Ik heb inmiddels een nota met de mogelijke gevolgen – die wij nog niet precies kunnen becijferen – uitgewerkt.

Het spreekt voor zich dat de Vlaamse Regering en de sociale partners, zoals afgesproken, rond het jaareinde nog eens samen rond de tafel zullen zitten. De Vlaamse Regering op zich zal wellicht nog voor het kerstreces samenkomen, de Vlaamse Regering met de sociale partners erna. We zullen de situatie beoordelen en de mogelijke gevolgen bespreken. Na overleg met de sociale partners zullen we de nodige maatregelen nemen.

Irina De Knop

Kort samengevat: er is nog geen regeringsstandpunt. U moet me vergeven dat ik niet alleen de pers lees, maar ook aan u zelf de vraag stel.

Minister Pascal Smet

We kunnen nog geen standpunt innemen omdat een paar dagen geleden in de Kamercommissie een aantal amendementen werden goedgekeurd. Het gaat om heel brede amendementen die principes bevatten en enorm veel delegatiemogelijkheid geven aan de koning. Dat betekent dat er heel wat uitvoeringsbesluiten moeten worden genomen.

Er zijn nog heel wat vragen open. Ik geef een voorbeeld. Hoe gaan we de anciënniteit berekenen? Wat zit daar allemaal achter? Hoe zit het met de diplomabonificatie? Telt die mee? Dat moet allemaal nog worden uitgeklaard.

De Vlaamse Regering kan materieel gezien nog geen beslissing nemen. Mijn collega van de Franse Gemeenschap zegt dat ze het punt op het Overlegcomité ter sprake zal brengen. De Vlaamse Regering gaat de komende dagen kijken hoe ze daarop moet reageren. Het lijkt me wijs om met de sociale partners en met de Federale Regering rond de tafel te zitten. De Vlaamse Regering zal volgend jaar de beslissing nemen die ze moet nemen.

De voorzitter

De heer Van Mechelen heeft het woord.

Dirk Van Mechelen

Zoals mijn fractieleider al zei, we hebben vanmorgen al een uitgebreid debat gehad over de verdoken kostprijs die nog gaat opduiken in de begroting 2012, 2013 en 2014. We hebben andermaal een dossier dat wordt doorgespeeld naar de gemeenschappen door de snelle besluitvorming in de federale commissie. Dit noopt de Vlaamse Regering tot een bijzondere ad-remreactie. Ze moet ervoor zorgen dat ze een principiële keuze maakt ofwel om de leeftijd aan te passen, ofwel om in extra budget te voorzien, vanzelfsprekend ten laste van andere dringende opdrachten.

Wat de federale commissie doet, is haar verantwoordelijkheid. Wij moeten bekijken wat we daar al dan niet van overnemen. Wij zijn niet verantwoordelijk voor zaken die de federale overheid schrapt.

Dirk Van Mechelen

Het gaat niet over overnemen! Het gaat over het afstemmen van onze regelgeving op de besluitvorming die geldt voor eenieder in dit land. Ik kan alleen maar zeggen: hoe trager u reageert, hoe hoger de factuur oploopt. Dat geldt niet alleen voor Onderwijs, minister Smet, dat geldt al de hele dag. Die factuur tikt hier met de minuut aan. Februari wordt ontzettend boeiend.

Minister Pascal Smet

Dat februari boeiend zal zijn, daar twijfel ik ook niet aan. Ik denk dat niemand daaraan twijfelt.

Wat mijn dossiers betreft, reageren we wel ad rem. Zodra we zien wat er goedgekeurd is, reageren we en gaan we na wat we moeten doen. Vandaag zijn er nog te veel vragen rond de tbs-regeling (terbeschikkingstelling) en wat de beslissingen van de federale commissie daaromtrent juist inhouden. Ze moet nog veel beslissingen nemen. Maar ik zal wel de komende dagen en na het reces – ik neem aan dat de Vlaamse Regering daarmee akkoord zal gaan – met de Franse Gemeenschap en de Federale Regering rond de tafel zitten om de juiste implicaties en toekomstige beslissingen voor te bereiden en eventueel in gang te zetten. Dat is een ad-rembeleid.

Dirk Van Mechelen

Het siert u.

Irina De Knop

Minister, terug naar het algemeen beleid inzake Onderwijs. We moeten geen lid zijn van de oppositie om te durven twijfelen aan de realisatieraad van het door u aangekondigde beleid.

Trouwens, we hebben al een precedent op dat vlak. Al enkele jaren ligt er een ontwerp van kaderdecreet over leerzorg op tafel. Na overleg met de klassieke partners werd echter geen maatschappelijk draagvlak gevonden en evacueerde de Vlaamse Regering die maatregelen naar later, met uitzondering van enkele noodmaatregelen die veeleer een pleister op een houten been zijn in plaats van dat ze het probleem structureel oplossen.

Dit dossier toont aan waar het in de toekomst met al die andere dossiers ook fout kan lopen. Het is zoals met een ziek kind, de eerste tekenen van koorts zijn vastgesteld. (Applaus bij Open Vld en Groen!)

De voorzitter

Mevrouw Deckx heeft het woord.

Kathleen Deckx

Voorzitter, ministers, collega’s, in 2011 investeerde Vlaanderen meer dan 10 miljard euro in onderwijs en in 2012 zal dat nog meer zijn. Hieruit blijkt heel duidelijk het grote belang dat Vlaanderen hecht aan onderwijs. Dat is heel goed, want goed opgeleide mensen zijn letterlijk onze grondstof.

Het voorbije jaar werden we geconfronteerd met heel wat uitdagingen. De grote steden trokken opnieuw aan de alarmbel omdat ze vrezen voor te weinig zitjes voor alle kinderen. Niet alleen daar, maar ook buiten de steden moet worden geïnvesteerd in scholenbouw en onderhoud van scholen, want een gezonde, veilige en milieuvriendelijke omgeving is absoluut noodzakelijk voor het welbevinden van de leerling.

Minister, i k stel vast dat u, niettegenstaande wat hier al werd gezegd, zeer veel middelen uittrekt, maar ik weet niet of dat voldoende zal zijn. We hebben op dat vlak te maken met een grote achterstand. Misschien moeten we het debat wel eens durven te voeren over hoe het daarmee verder moet. Signalen over overvolle kleuterscholen bereikten ons. U beloofde een nieuw omkaderingssysteem voor kleuter- en lager onderwijs. U zult de huidige regeling herzien en u voorziet in een bijkomend budget dat tot een oplossing moet leiden.

Minister, ik vertrouw erop dat u een nieuw omkaderingssysteem voorstelt, een evenwichtig systeem dat uiteraard leidt tot minder kleuters in een klas en bijgevolg tot betere werkomstandigheden voor de kleuteronderwijzers, maar dat u ook voldoende aandacht hebt voor leerlingenkenmerken.

De voorzitter

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Mevrouw Deckx, u hebt het over het belang van onderwijs voor Vlaanderen en de aandacht voor de grootsteden. Het is bijzonder ironisch dat uw eigen schepen, de heer Voorhamme, aan de noodrem – ik durf niet te zeggen alarmbel – heeft getrokken om te zeggen dat Vlaanderen niet voldoet, dat hij er niet genoeg mee kan aanvangen, dat hij zijn eigen grootstedelijk beleid wil voeren, dat het niet snel genoeg gaat. Met de instrumenten die hij heeft, kan hij niet genoeg doen voor Antwerpen en voor de uitdagingen waarmee de stad wordt geconfronteerd. Dat is een schrijnend verhaal en ik ben benieuwd of u dat kunt ombuigen naar een positief verhaal, want ik zie het niet meer. Ik vind dat een noodkreet.

Minister Pascal Smet

Toen ik dat las, vroeg ik me af wat Robert heeft gezegd. Uiteraard heb ik, zoals dat met partijgenoten gaat, contact gehad met hem. Toen bleek dat de soep niet zo heet wordt gegeten als ze wordt opgediend.

De afgelopen tweeënhalf jaar heb ik al meerdere keren gezegd dat een minister van Onderwijs niet mag zeggen hoe de scholen lesgeven. De Grondwet is de Grondwet. De Grondwet zegt dat er vrijheid van onderwijs en pedagogische vrijheid is.

De minister van Onderwijs bepaalt niet hoe er les wordt gegeven. In ons systeem van onderwijs bepaalt de Vlaamse overheid de eindtermen. Wij zeggen wat de scholen minimum aan onze kinderen moeten leren. Wij zullen ook een kwaliteitscontrole uitvoeren en we zullen erkenningsvoorwaarden bepalen. Als je daaraan voldoet, krijg je geld om je scholen te doen werken en om je leerkrachten te betalen. Zo zit dat in elkaar.

Ik stel vast dat er vandaag meer en meer gevraagd wordt aan de overheid en de minister. In de commissie kreeg ik zelfs de vraag om te bepalen hoeveel mayonaise er op een sandwich voor de pauze mocht. Dat is een nieuwe evolutie.

Robert heeft heel duidelijke vragen gesteld. De boodschap die hij wou geven, was: “We moeten de hervorming van het secundair onderwijs doen.” Dat is de bottomline. De hervorming is nodig en we mogen er niet te lang mee wachten. Het was geen verwijt aan de Vlaamse Regering. We zitten perfect op schema.

Je zult ook in de hoorzitting horen dat veel mensen zeggen dat je er voorzichtig voor moet gaan. U bent blijkbaar vergeten dat in deze begroting toch geld is vrijgemaakt – 1 miljoen euro – om net in de steden Antwerpen, Gent, Brussel en de mijnstreek nieuwe experimenten op te zetten. De manier waarop in de steden les wordt gegeven, heeft zijn grenzen bereikt. Dat is een delicate oefening voor een minister van Onderwijs, want die mag er eigenlijk niets over zeggen. We hebben het toch gedaan. Je kunt me niet verwijten dat ik mijn verantwoordelijkheid niet neem. Mocht ik hoofd van een net zijn, zou ik misschien ook sneller en anders zijn in de steden. Maar ik ben het niet, ik ben minister. Ik kan alleen maar aanzetten om dat te doen.

We gaan verder op de lijn van de hervorming. We doen de experimenten. We doen de omkadering. We hebben de talennota – Nederlands is zo essentieel in de steden – om de kinderen de middelen te geven om te studeren. Die lijn zullen we verder volgen. Ik heb begrepen van Robert dat het toch wel genuanceerd was wat hij gezegd heeft.

Minister, het is nog frappanter dat u nu de hete patat doorschuift naar de scholen en zegt dat het aan hun eigen pedagogische projecten ligt. Als ik Robert goed gelezen heb – en ik heb dat gedaan – dan heeft hij het over de broodnodige... (Rumoer. Opmerkingen)

Robert of mijnheer Voorhamme, iedereen weet over wie ik het heb. Hij had het niet over het pedagogisch project van de scholen. Hij had het ook over de broodnodige structuurhervormingen. Hij had het echt niet over de mayonaise op de sandwich. Ik verdraai waarschijnlijk uw woorden weer, maar ik heb het toch wel goed gehoord dat het aan de mayonaise op de sandwich ligt. Hij had het over broodnodige structurele hervormingen die er moeten komen en waar u blijkbaar in gebreke blijft, volgens uw eigen schepen.

Boudewijn Bouckaert

Pascal. (Gelach)

Ik weet niet of het over Le Petit Robert of Le Grand Robert gaat, maar het zal wel over Voorhamme gaan. Het is ontroerend hoe u probeert uw socialistische partijgenoot uit Antwerpen uit de wind te zetten. Dat treft mij wel. Ik denk toch dat u het een beetje onder de mat veegt. Wat ‘Le Petit Robert’ heeft gezegd, is dat ons onderwijs afval produceert. Mocht ik dat zeggen, dan kreeg ik de banbliksems van die kant over mij. Hij zegt dat ons onderwijs afval produceert, dat er te veel zittenblijvers zijn, dat het niet afgestemd is op de arbeidsmarkt, dat het betuttelend is, dat bijvoorbeeld nieuwe ICT-methodes niet mogen worden toegepast.

Ik denk dat dat serieuze kritiek is. U moet dat niet verbloemen. U moet dat ernstig nemen. Ik denk dat we er morgen ook nog een debat over zullen hebben, mijnheer Pascal.

Irina De Knop

Minister, u hebt het al tal van keren gezegd dat u niet de bevoegdheid hebt om pedagogisch in te grijpen. De vrijheid van onderwijs is voor u blijkbaar een absoluut adagium. Ik denk dat u nog altijd verantwoordelijk bent voor de kwaliteitsnormen in dat onderwijs. (Opmerkingen van mevrouw Gerda Van Steenberge)

Ik denk dat het zijn grenzen heeft, mevrouw Van Steenberge. Absoluut.

In die zin dat het aan de minister van Onderwijs is om de contouren te bepalen waarbinnen het onderwijs gebeurt, om de kwaliteitsnormen te bepalen, om na te gaan of de eindtermen voldoende zijn, om te zien of er voldoende kwalitatief onderwijs is en of het in voldoende mate wordt afgedwongen. Als minister van Onderwijs bepaalt u ook mee wat de inhoud van de lerarenopleiding moet zijn. U hebt dus alle tools in handen om er wel iets aan te doen. Dat u elke keer opnieuw de verantwoordelijkheid van u af schuift, dat is een beetje zielig.

Minister Pascal Smet

Ik schuif de verantwoordelijkheid niet van mij af. (Rumoer. Opmerkingen van de voorzitter)

Voorzitter, mevrouw De Knop zei daarjuist: “hoe later op de avond, hoe studentikozer”. Ik zou bijna zeggen: hoe later op de avond, hoe zotter. Iemand van de Open Vld die zegt – u moet het maar doen, mevrouw De Knop, en ik denk dat uw fractieleider het niet goed heeft gehoord – dat de vrijheid van onderwijs, in dit land nota bene een grondwettelijke vrijheid – ik weet niet of u de Grondwet kent, maar dat is wel iets belangrijk in een rechtsstaat, het is de basisakte – niet heilig moet zijn en dat we die moeten beknotten! Ja, nu snap ik het: mevrouw De Knop, ‘beknoppen’. Dat is inderdaad wel straf, de vrijheid van onderwijs beknotten! Dat gaan we dus niet doen! (Rumoer. Gelach)

De voorzitter

Heeft de vergadering behoefte aan een halfuur schorsing? (Rumoer)

Als het niet wat rustiger wordt, dan schors ik. Iedereen zit hier maar te lachen en plezier te maken. (Rumoer)

Als u dat wilt, schors ik de vergadering, maar ik werk de agenda van vandaag wel af. (Opmerkingen)

Wil iedereen zich dan alstublieft een beetje gedeisd houden?

De heer De Meyer heeft het woord.

Jos De Meyer

Voorzitter, ik wou alleen maar zeggen dat onze fractie gelukkig is dat noch deze noch een andere minister het recht heeft om in de pedagogische vrijheid in te grijpen.

De voorzitter

Dat is duidelijk.

Mevrouw Helsen heeft het woord.

Kathleen Helsen

Voorzitter, collega’s, naar aanleiding van uitspraken van Robert Voorhamme wordt hier de discussie gevoerd over de vraag hoe snel we de hervorming van het secundair onderwijs moeten realiseren. Ik ben tevreden dat iedereen het erover eens is dat een degelijke hervorming ten gronde nodig is, maar de vraag is: gaan we snel te werk of zullen we eerst de algemene visie bepalen om daarna stap per stap de hervorming te realiseren?

Uit de hoorzittingen is gebleken dat het laatste de juiste aanpak is. We moeten eerst een totaalvisie bepalen en daarna stap per stap de zaken realiseren. Mijn vraag naar aanleiding van de vraag vanuit de stad Antwerpen is of er nu een andere houding wordt aangenomen. Of houden we ons aan het bepalen van de algemene visie om daarna stap per stap de zaken te realiseren?

Irina De Knop

Ik wil voor alle duidelijkheid stellen dat ik uiteraard de grondwettelijke vrijheid van onderwijs niet in twijfel trek. En dat weet u heel goed, minister. Waar het voor mij over gaat, is dat u verantwoordelijk bent om de contouren waarbinnen het onderwijs verloopt op een goede manier te controleren. En als de heer Voorhamme kritiek heeft op het huidige onderwijsbeleid, dan is dat misschien omdat al die contouren en al die randvoorwaarden niet juist zitten. Ga dan kijken naar de kwaliteit van uw inspectie, minister, ga kijken naar de inhoud van uw lerarenopleidingen, ga kijken naar uw kwaliteitsnormen en maak er potverdorie werk van in plaats van een karikatuur te maken van wat andere mensen hier zeggen!

Minister Pascal Smet

Mevrouw De Knop, dat doen we allemaal. Vandaag zou ik kunnen zeggen dat, toen de Open Vld in de Vlaamse Regering zat – mijn partij trouwens ook –, er gewerkt en gesleuteld werd aan de lerarenopleiding. Ik denk dat iedereen zegt dat we nu meer de inhoud van de lerarenopleiding moeten bepalen. U bent ook altijd de eerste om op te merken dat, als er in evaluaties voorzien werd, die evaluaties uitgevoerd moeten worden. Welnu, er is in een evaluatie voorzien. Ik weet niet of u in de commissie was – ik denk van niet – toen er nog eens heel duidelijk uitleg werd gegeven over de kalender, over wat we gaan doen inzake de evaluatie van de lerarenopleiding om dan, tegen het einde van de legislatuur, de conclusies te trekken. Ik wil wel, maar ik hoor vaak van mensen hier dat we de tijd moeten nemen, dat worden moeten evalueren en zo meer. We hebben voor een planmatige aanpak gekozen en we zullen die planmatige aanpak volgen. Ik ben het eens met mevrouw Helsen dat, als we de hervorming van het secundair onderwijs doen, we goed moeten nadenken over wat de visie is, wat het kader is, waar we naartoe willen. Dat moeten we bepalen en daarna moeten we de stappen zetten die we moeten zetten. We moeten eerst de stappen op korte termijn zetten en dan de stappen op lange termijn.

Maar om dat te kunnen bepalen, moet je wel een breed kader hebben. Ik wil nu niet het momentum dat we nu hebben, misschien het eerste in twintig jaar in het Vlaamse onderwijslandschap, om een hervorming te doen, dat naar de knoppen helpen door heel snel te handelen en dan verkeerde dingen doen. Dat wil ik dus niet doen. Mevrouw De Knop, ik ga wel gestadig verder. De balans zal worden gemaakt in 2014. U deed ook lacherig toen ik hier zei dat we ervoor gingen zorgen dat op 1 september 2010 elk Vlaamse kindje een plaats in de klas zou hebben. Iedereen zei dat ik daar niet in zou lukken maar enkele maanden later hadden die 2000 kinderen in Antwerpen en die 1000 kinderen in Brussel een plaats, zoals in de rest van Vlaanderen.

Gerda Van Steenberge

Mevrouw Deckx had het over de financiering van de nieuwe omkadering van het basis- en secundair onderwijs en dat er meer aandacht zou zijn voor de leerlingenkenmerken. Minister, u zei naar aanleiding van de uitspraken van de heer Voorhamme, als we hem zo mogen noemen, dat de steden het momenteel bijzonder moeilijk hebben in onderwijs. Juist door het nieuwe Financieringsdecreet, door de nieuwe omkadering, schreeuwen plattelandsscholen nu al moord en brand dat ze nog meer achteruit zullen worden gesteld. De reguliere omkadering, dat betekent geld voor de scholen, voor het onderhoud, voor materiaal – dat heeft dus niets met leerlingenkenmerken te maken. De plattelandsscholen gaan nu nog meer achteruitgesteld worden als u die nieuwe financiering zult toepassen. Ik vraag u: hoe ver zullen die leerlingenkenmerken gaan? Wat bedoelt u juist met leerlingenkenmerken voor de nieuwe financiering?

Minister Pascal Smet

Als je het onderwijs wil hervormen, moet je een voorstel in eerste lezing op tafel leggen. Dan doe je raadplegingen, dan moet je opnieuw onderhandelen en dan wordt er opnieuw aan gesleuteld. Dat weet u zeer goed want u volgt de materies goed. Op dit moment is er nog geen definitieve beslissing genomen. We zijn bijna toe aan hoe het hele omkaderingssysteem van het basisonderwijs er zal uitzien.

Laat me daar twee dingen over zeggen. De Vlaamse Regering moet daar nog eerst definitief over beslissen op zeer korte termijn. We hebben altijd gezegd, van in het begin, dat we het heel belangrijk vinden dat in plattelandsgemeenten, ook in Oost- en West-Vlaanderen en elders in Vlaanderen, scholen kunnen aanwezig zijn en dat we daar een oplossing voor moeten vinden. Dat hebben we altijd heel duidelijk gezegd.

Ten tweede hebben we in de voorstelling van de plannen heel duidelijk aangetoond dat het niet zo is dat de plattelandsgemeenten betalen voor de steden. Dat is niet zo. In de definitieve regeling die we zullen goedkeuren, zal dat ook niet het geval zijn. Voor de details is het wachten tot we effectief de beslissing hebben genomen en dan zullen we u in detail uitleggen wat die juist inhoudt. Het weze duidelijk dat wij willen dat in lokale gemeenschappen, ook in plattelandsgemeenten, een school aanwezig en leefbaar moet kunnen zijn.

Kathleen Deckx

Mevrouw Van Steenberge, ik heb niet gepleit voor het ene of het andere. Ik heb gewoon gezegd dat wij van de minister een voorstel verwachten waar evenwicht in zit voor alle scholen en waar voldoende aandacht wordt gegeven aan leerlingenkenmerken. Ik denk dat het heel duidelijk is wat ik heb gezegd.

Wat betreft de hervorming van het secundair onderwijs, is het debat ondertussen gevoerd. Er zijn inderdaad signalen, en dat is niet van gisteren of vandaag, dat er een verbetering moet gebeuren aan ons secundair onderwijs. We hebben in de commissie al goede vorderingen gemaakt. Ik heb er vertrouwen in dat dat tot een goed einde zal worden gebracht. Ik vind het zelfs een beetje vreemd, mevrouw De Knop, dat de oppositie hier de hele tijd de nadruk komt leggen op het feit dat we het allemaal niet zullen kunnen realiseren. Ik zou eerder denken dat, als we niets aankondigen, u dan zegt dat het te weinig is. Ik denk dat u eventjes geduld moet hebben en dat u dan zal zien dat alles in de plooi valt.

Ik wil nog even de nadruk leggen op de hervorming van het hoger onderwijs. Volgend jaar zal men op dat vlak belangrijke stappen moeten zetten. Minister, ik stel vast dat u in de begroting al in bijkomende middelen voorziet, in de aanloop naar de totaaloperatie.

Net als mevrouw Helsen wil ik eveneens de nadruk leggen op de automatisering van de studietoelagen. Dat is heel belangrijk. We stellen nog steeds vast dat mensen studietoelagen mislopen, gewoon omdat ze geen aanvraag indienen, en dat ondanks de vele inspanningen die Vlaanderen momenteel doet. Ook de lokale gemeenschappen, vele scholen en OCMW’s, werken daaraan. Gewoon krijgen waarop men recht heeft: dat moet de doelstelling zijn op korte termijn. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

Ik heb een mededeling met betrekking tot het beleidsdomein Economie, Wetenschap en Innovatie. Minister-president Peeters is plots verdwenen. Ik heb geen enkele boodschap van hem gehad. Ik heb zowel naar hemzelf als naar zijn kabinetschef een sms gestuurd. Hij heeft dan aan minister Muyters geantwoord, met de boodschap dat hij vandaag niet meer aanwezig is. Dat betekent dat alleen de punten die betrekking hebben op Wetenschap en Innovatie, vandaag zullen worden behandeld, en dat al die andere punten naar morgen worden verplaatst. Ik vind dit allesbehalve amusant. Ik zal dat morgen ook heel duidelijk maken.

Ik heb navraag laten doen door de diensten. Ik heb begrepen dat de heer Sabbe en mevrouw Fournier een uiteenzetting willen houden over Economie. U moet niet op mij gaan schieten. U wendt zich maar tot de minister-president. De heer Diependaele houdt een uiteenzetting over Innovatie, net als de heer Bothuyne, de heer Vereeck en de heer Van den Heuvel. Minister Lieten is ter beschikking en zal daar dus op antwoorden. De rest wordt verplaatst naar morgen.

De heer Sabbe heeft het woord.

Ivan Sabbe

Ik vind dat niet door de beugel kunnen. Ik dring erop aan dat ik vandaag wel mijn betoog zou kunnen houden, zoals gepland. Ik neem aan dat de andere ministers wel zullen overbrengen wat ik heb gezegd. U verwacht van ons dat we hier zijn om ons betoog te houden, en terecht. Het is niet onze fout dat hij er niet is. Dat is zijn eigen keuze. Het is nu 22 uur. Ik wacht hier al een paar uur om dat betoog te houden, en ik wil dat dan ook nu doen. Ik dring daarop aan. Voorzitter, u hebt dat bepaald in de regeling van de werkzaamheden, en als de minister-president dat niet belangrijk vindt, dan is dat zijn keuze. Het is echter niet mijn keuze. Ik vraag dus expliciet het woord.

De voorzitter

Mevrouw Fournier heeft het woord.

Ik zit hier ook al van 10 uur. Ik moet nog terug naar West-Vlaanderen. Ik zou hier dus ook graag mijn punt kunnen maken en hier morgen niet om 10 uur opnieuw hoeven te staan. We zitten hier te wachten. We hebben ook avondactiviteiten. Ik heb alles afgelast om hier aanwezig te kunnen zijn. We zijn hier al 12 uur aanwezig. Ik dring er dus ook op aan mijn betoog te kunnen houden.

De voorzitter

Mevrouw Fournier, dat siert u, maar alle leden die nu afwezig zijn, zouden hier eigenlijk ook allemaal moeten zitten. Sommigen vinden andere vergaderingen veel belangrijker dan deze plenaire vergadering over een begroting van 26 miljard euro.

Minister Lieten heeft het woord.

Minister Ingrid Lieten

Voorzitter, uiteraard schik ik me en schikt de regering zich naar uw regeling van de werkzaamheden. Voor de goede orde, ik ben alleszins beschikbaar om namens de regering alle uiteenzettingen te ontvangen.

Ivan Sabbe

Voorzitter, op basis van wat minister Lieten zegt, lijkt het me dat dit in orde is en dat we onze uiteenzetting kunnen houden.

Zijn we het daarover eens?

De voorzitter

Ik vind dat elke minister hier aanwezig moet zijn als het gaat over zijn bevoegdheid.

Ivan Sabbe

Dat is dan ons probleem niet. Dat is zijn probleem.

De voorzitter

Dat is wél mijn probleem, omdat het getuigt van respect voor de volksvertegenwoordigers dat men hier aanwezig is. Ik zit hier ook van 10 uur vanochtend. (Opmerkingen van de heer Ivan Sabbe en van mevrouw Marijke Dillen)

Mevrouw Dillen, ik ben niet kwaad op u. Ik ben kwaad op de minister-president. Ik heb hem ge-sms’t. Ik krijg geen antwoord. Mijnheer Sabbe, mevrouw Fournier, u houdt uw betoog, en morgen krijgt u antwoord.

Mevrouw Celis heeft het woord.

Vera Celis

Voorzitter, geachte leden, minister, ik wil van de tijd die me hier wordt toegemeten, gebruikmaken om namens mijn fractie enkele bedenkingen te geven over de onderwijsbegroting en, daarmee samenhangend, over het onderwijsbeleid, wetend dat de bespreking van de beleidsbrief nog niet is afgelopen.

Bij het begin van deze legislatuur werd gesteld dat er vanaf 2012 meer ruimte zou zijn voor nieuw beleid. Ook voor Onderwijs staan er heel wat extra middelen klaar. In totaal gaat het over 40,6 miljoen euro.

Maar dat betekent niet dat we geld te veel hebben. Ook de komende jaren moet het basisprincipe zijn dat we elke eurocent twee keer omdraaien voor hij wordt uitgegeven.

De uitdagingen waar ons onderwijs voor staat, zijn talrijk. De vraag naar middelen is groot. Dat dwingt ons om, ook in de toekomst, over de hele lijn kritisch naar overheidsuitgaven te kijken en de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten. Kortom, we moeten investeren waar nodig, maar ook besparen waar mogelijk.

In die optiek zijn we dan ook zeer tevreden met de 52 miljoen euro die deze Vlaamse Regering recurrent investeert in een nieuwe omkadering voor het basisonderwijs. Het systeem zorgt voor kleinere kleuterklassen. Dat juichen wij toe. Kleine kleuterklassen zijn een goede zaak voor de ontwikkeling van onze kleinsten en vergroten het comfort van onze kleuterleidsters en -leiders.

Ook wij vinden het heel belangrijk dat er scholen blijven bestaan in lokale gemeenschappen, op het platteland. Vaak zijn die scholen inderdaad een bindmiddel voor het sociale weefsel. We hebben er alle vertrouwen in dat u die bekommernis deelt en er rekening mee zult houden.

We zijn ook blij met de aanpassing van de maximumfactuur. Ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om de collega’s van de oppositie die het voorstel hebben gesteund, te bedanken. De plafondbedragen worden verhoogd en geïndexeerd.

Tot slot zou ik ook nog mijn bekommernis willen uiten over de hervorming van het secundair onderwijs. De voorbije weken hielden we over die thematiek hoorzittingen in het Vlaams Parlement. Daaruit kwam naar voren dat ons secundair onderwijs van topkwaliteit is en dat we dat zo moeten houden, maar ook dat er een aantal knelpunten zijn, die aangepakt moeten worden. Daar zijn we het dus volledig mee eens. Anderzijds noteerden we ook duidelijk de vraag om hier de nodige tijd voor te nemen en om dit hervormingsdossier op een stelselmatige, planmatige manier aan te pakken. Ik citeer de heer Jan Van Damme, onderwijsdeskundige: “Onderwijshervormingen die niet goed zijn voorbereid, hebben meestal een aantal negatieve neveneffecten die pas later duidelijk worden.”

Ik dank u. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

De heer Bouckaert heeft het woord.

Boudewijn Bouckaert

Voorzitter, collega’s, minister, tot nu toe hebt u het knipmes van besparingen goed van onderwijs kunnen weghouden. Dat siert u. Het aandeel van onderwijs in de totale begroting steeg lichtjes. Zult u dat echter kunnen volhouden? Ik kan mij niet inbeelden dat de 500 miljoen euro of meer die in februari zal moeten worden gevonden, exclusief op de andere 60 procent van de begroting zal kunnen worden verhaald. Aangezien onderwijs 40 procent van onze begroting is, vind ik dat we daar ook meer dan 40 procent van de tijd over zouden moeten spreken.

Ook aan u, minister, zullen ongetwijfeld een paar ‘haircuts’ worden gevraagd. Ik besef dat dat niet uw schuld is. U had echter kunnen anticiperen op deze – wellicht onvermijdelijke – besparingen door zelf een financieringspad uit te tekenen zodat onderwijs zelf zijn financiële planning in handen houdt en besparingen niet holderdebolder en van buitenaf worden doorgevoerd.

Mocht u zo’n financieringspad op lange termijn hebben uitgewerkt en kunnen aantonen dat u de uitgavendrift in onderwijs in de komende vijf à tien jaar onder controle kunt houden, denk ik dat uw collega’s in de regering u zouden respecteren en toelaten dat onderwijs op basis van zijn eigen agenda de tering naar de nering zet.

Zo’n financieringspad op lange termijn is mogelijk. Ik geef een paar voorbeelden. Naar aanleiding van een schriftelijke vraag van de heer De Meyer bleek dat er in ons secundair onderwijs een wildgroei is van studierichtingen, namelijk 343. U had beloofd dat aantal te reduceren tot 100. Welnu, minister, de personeelsuitgaven voor secundair onderwijs bedragen 3 miljard euro. Daar zit dus een gigantische ruimte voor besparingen in. Bovendien is een derde van de leerkrachten in het secundair onderwijs ouder dan 50 jaar. Door een herstructurering kunt u het personeelsbestand in het secundair onderwijs gevoelig reduceren via natuurlijke afvloeiingen.

Door het feit dat de herstructurering en hervorming van het secundair onderwijs blijkbaar in een lange pipeline zit, hebt u geen zicht op die mogelijke besparingen en zult u dat niet als argument kunnen gebruiken bij de discussies over de begrotingscontrole in februari.

Ludo Sannen

Mijnheer Bouckaert, als ik mij niet vergis, is de financiering gekoppeld aan het aantal leerlingen, ongeacht de studierichtingen. U pleit er dus voor dat er minder leraren mogen zijn, dat er gemiddeld veel meer grote klassen moeten zijn en dat er minder leraren voor even veel leerlingen moeten zijn. Is dat waar u voor pleit? De studierichtingen staan niet in relatie met de kostprijs. Het aantal leerlingen staat in relatie met de kostprijs.

Boudewijn Bouckaert

Iedereen erkent, mijnheer Sannen, dat wij een overbestaffing hebben in het secundair onderwijs. Dat is inderdaad het gevolg van dat enorme aantal studierichtingen, waardoor leraren soms voor klassen van drie à vier leerlingen staan. Het is nodig om de beweging uit te voeren dat wij in het secundair onderwijs het personeel wat laten inkrimpen, ten voordele van andere financiering in het lager onderwijs. Daar zullen de besparingen gezocht moeten worden.

Gerda Van Steenberge

Mijnheer Sannen, ik moet u toch even corrigeren. Uit het verslag van het Rekenhof, dat ook in de commissie is toegelicht, blijkt dat in studierichtingen met weinig leerlingen in het aso het aantal lerarenuren per leerling anders is dan in het tso. Die kostprijs is dus wel anders. Het Rekenhof heeft aangeraden om het aantal studierichtingen toch te verminderen, zodat de kostprijs daar een beetje op wordt aangepast.

Ludo Sannen

Zeker wat de werkingskosten betreft, is er wel enig verschil. Maar globaal genomen is het vooral het aantal leerlingen dat bepalend is voor het aantal personeelsleden dat je ter beschikking hebt.

Boudewijn Bouckaert

Door de reductie van het aantal richtingen zal er automatisch een besparing komen in het secundair onderwijs, mijnheer Sannen. Iedereen erkent dat daar de beweging zal moeten gebeuren.

Kathleen Helsen

Mijnheer Bouckaert, u bent er stellig van overtuigd dat het reduceren van studierichtingen een enorme besparing zal betekenen binnen het secundair onderwijs. Op welk cijfermateriaal baseert u zich? Het is inderdaad afhankelijk van het aantal leerlingen, maar ook van de keuze die ze maken. Afhankelijk van het studieaanbod en de keuzes die de leerlingen maken, zal het ook een zekere kost hebben. Als wij vinden dat er minder moet worden georiënteerd in de richting van aso-richtingen en er eerder moet worden gekozen voor technisch onderwijs, dan vraagt dat ernstige financiële inspanningen.

Waarop baseert u zich om te stellen dat het tot enorme besparingen leidt?

Boudewijn Bouckaert

Als je het aantal richtingen reduceert, en daarover groeit geleidelijk een consensus, zul je automatisch naar grotere klassen gaan en zul je minder personeel hebben. Die beweging zul je dus hebben. Ik zeg niet dat je daar op een wilde manier in te werk moet gaan, maar dat is alleszins een grote beweging in de financiering die we zullen moeten maken: minder aan het secundair onderwijs, meer investeren in het basisonderwijs en in het beroepsonderwijs.

Een tweede mogelijkheid van besparing zit bij de kosten van ons buitengewoon onderwijs. Een leerling in het buitengewoon basisonderwijs kost de gemeenschap jaarlijks 14.567 euro, terwijl een leerling in het gewone basisonderwijs amper 4644 euro kost. Dat is een verschil van 10.000 euro. Door meer werk te maken van inclusief onderwijs, waardoor er minder kinderen in het buitengewoon onderwijs zouden zitten en meer in het regulier onderwijs, kun je ook besparen. Bovendien zou je daarmee ook beter beantwoorden aan het VN-verdrag van 13 december 2006 inzake de rechten van personen met een handicap. Maar zoals we weten, werd het ontwerpdecreet Leerzorg, dat in meer inclusief onderwijs voorziet, op de Griekse kalenden geplaatst, wegens vakbondsverzet.

Mijnheer Bouckaert, ik ben het niet met u eens dat u inclusief onderwijs als een besparingsoperatie wilt zien. Ik ben absolute voorstander van inclusief onderwijs, maar ik wil niet tornen aan de middelen die we daarvoor zouden uittrekken. Er zullen extra middelen moeten zijn om dat inclusieve onderwijs waar te maken.

Boudewijn Bouckaert

Dat is waar, maar geen 10.000 euro per leerling per jaar. Ik ben voor inclusief onderwijs als een waarde op zichzelf. Bovendien, en dat heeft de voorzitster van het buitengewoon katholiek onderwijs zelf toegegeven, is het buitengewoon onderwijs absoluut artificieel duur en wordt het door dus door de lobbying beschermd. We kunnen eigenlijk twee vliegen in één klap slaan. Natuurlijk kunnen we geen 10.000 euro per leerling besparen want inclusief onderwijs brengt een meerkost mee. De meerkost zal echter minder zijn dan de kost die nu wordt besteed in het buitengewoon onderwijs.

Ik wil ruimtes aangeven waar er besparingen mogelijk zijn. Op andere vlakken zult u immers meer moeten uitgeven. Onderwijs zal wellicht mee moeten besparen in de algemene besparingen die de Vlaamse begroting moet ondergaan.

U zou ook sterk staan in de onderhandelingen van februari indien u de moed zou hebben om nieuwe inkomsten te zoeken. Ik denk dan aan een verhoging van de studiegelden voor het hoger onderwijs. De studiegelden zouden kunnen worden opgetrokken naar het niveau van de studiegelden van de socialistische welvaartsstaat Wallonië, waar ze 800 euro bedragen. Er zijn 193.000 studenten in ons hoger onderwijs waarvan er 45.000 genieten van een of andere beurs. Indien we die studenten buiten de verhoging houden, dan zou een verhoging naar het niveau van Wallonië ons ongeveer 34 miljoen euro opbrengen. Dat is een aardig bedrag, want vele kleintjes maken een groot. Minister, u hebt echter de moed niet om dat ter sprake te brengen omdat u vastzit aan de gratis-ideologie van uw partijgenoot Steve Stevaert. Daardoor maakt u van ons hoger onderwijs langzaam een lijn, een dalende lijn weliswaar.

Mevrouw Moerman heeft het daar totaal bij het verkeerde eind gehad door ter plekke juridische bezwaren uit te vinden.

Minister, door deze besparingen had u ten minste een bijdrage kunnen leveren aan de algemene besparingen in de Vlaamse begroting en had u iets kunnen doen aan de schrijnende toestand van de investeringen in de gebouwen. Op een begroting van 10 miljard euro wordt amper 351 miljoen euro uitgetrokken voor investeringen in infrastructuur. Dat is 100 miljoen euro meer dan vorig jaar. Aan de afwerking van de 2501 dossiers die bij het Agentschap voor Infrastructuur in het Onderwijs liggen wachten voor een bedrag van 2,5 miljard euro, wordt niets gedaan.

Minister, u voert allerminst een proactief financieel beleid inzake onderwijs.

De voorzitter

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Voorzitter, kan ik mijn minuten overhevelen naar februari?

De voorzitter

De heer De Meyer heeft het woord.

Jos De Meyer

Voorzitter, minister, collega’s, ik zal u niet ontgoochelen: ik laat me niet vervangen, ik zal het hebben over schoolgebouwen, en bovendien zal ik het kort houden.

In de begroting zijn extra middelen uitgetrokken om de capaciteitsproblemen in een aantal grote steden aan te pakken. De reguliere scholenbouw blijft wel een zorgenkind. Dit gebouwenpark is sterk verouderd en de wachtlijst groeit verder aan. De inspanningen die sinds 2006 zijn geleverd, vormen slechts een druppel op een hete plaat. Slechts 4 procent van de vloeroppervlakte wordt vernieuwd.

De jarenlange onderfinanciering laat zich nu ten volle voelen. We kennen momenteel de grootste achterstand ooit. Dit is een triest record.

In het begin van de vorige legislatuur heeft toenmalig minister van Onderwijs Vandenbroucke de eerste gesprekken gestart over het grootste bouwproject voor het onderwijs in Vlaanderen ooit. In de vorm van een publiek-private samenwerking zouden in een klap een tweehonderdtal scholen worden gebouwd. Veel schoolbesturen blijven bezorgd of ze erin zullen slagen alle verplichtingen gedurende de volledige looptijd van de aangegane contracten na te komen. Ook Eurostat moet nog een definitief akkoord geven over het Fortiscontract waarmee de laatste onderhandelingen lopen.

Wat is nu de stand van zaken? Minister Muyters zou binnenkort een oplossing voor de waarborg van de pps voor scholenbouw voorleggen aan de regering. Dat zou hij zelf hebben verklaard in de commissie Financiën.

Het Vlaams regeerakkoord stelt dat de extra inhaalbeweging die voor schoolinfrastructuur is ingezet om schoolgebouwen versneld te vernieuwen of te vervangen, moet worden herhaald. Zal deze tweede inhaaloperatie er effectief komen? Zo ja, in welke vorm? Zijn de voorbereidingen al gestart? Op welke termijn en met welke omvang? Deze vraag om een tweede inhaaloperatie werd recent nog eens herhaald door het Vlaams Parlement in een motie die unaniem werd goedgekeurd. Er werd eveneens gesteld dat de Vlaamse Regering bij de begrotingscontrole 2012 bijzondere aandacht moet besteden aan de schoolinfrastructuur.

Voorzitter, tot hier mijn eerste deeltje. In het tweede deel wou ik het hebben over het zeer belangrijke amendement in verband met de maximumfactuur, maar aangezien mijn tijd op is, zal ik mij hiertoe beperken.

De voorzitter

De heer Vereeck heeft het woord.

Lode Vereeck

Mag ik een vraag stellen aan de heer De Meyer?

De voorzitter

Uiteraard, mijnheer Vereeck.

Lode Vereeck

Mijnheer De Meyer, wat bedoelt u precies met dat amendement over de maximumfactuur?

Jos De Meyer

Ik heb geen spreektijd meer. (Applaus. Gelach)

De voorzitter

Economie, Wetenschap en Innovatie

Dames en heren, we vangen nu de bespreking aan van het beleidsdomein Economie, Wetenschap en Innovatie.

Mevrouw Fournier heeft het woord.

Dank u, voorzitter, dat ik mijn betoog nog mag houden. Dank u, ministers Lieten en Muyters, om mijn boodschap door te geven aan de minister-president.

Op donderdag 1 december besprak de commissie de begroting en de beleidsbrief Economie van Vlaams minister-president Kris Peeters. Ook voor 2012 blijft de uitdaging voor de Vlaamse economie om te durven groeien in een moeilijk economisch klimaat.

De Vlaamse Regering blijft investeren in het aanmoedigen van ondernemerschap. Het gevoerde beleid van de afgelopen jaren begint zijn vruchten af te werpen. Zo stijgt het aantal oprichtingen van nieuwe ondernemingen en stijgt ook het aantal buitenlandse investeringen in Vlaanderen sterk.

De CD&V-fractie ondersteunt het gevoerde beleid en vroeg minister-president Peeters om er zeker op toe te zien dat mensen die willen ondernemen, hiervoor nog kredieten kunnen vinden. De waarborgen van de Vlaamse Regering en ook de investeringsfondsen zijn hiervoor heel belangrijk. Ook de banken spelen hier een heel belangrijke rol in.

Enkele specifieke thema’s die mij na aan het hart liggen, zijn ondernemers in moeilijkheden en gefailleerden, en vrouwelijk ondernemerschap. Ook het winkelbeleid van de Vlaamse Regering kunnen we alleen maar toejuichen. Met deze startnota, verleden jaar goedgekeurd, werd de visie op de detailhandel en evenwicht tussen periferie en kernversterking uit het regeerakkoord verfijnd. Voor het economische luik werden al een aantal maatregelen geselecteerd, die in de komende periode worden uitgevoerd.

Wat het ruimtelijke onderdeel betreft: de minister van Ruimtelijke Ordening heeft voortgewerkt aan de omzendbrief die een afwegingskader moet aanbieden aan de lokale besturen voor het beoordelen van grootschalige vestigingen en voor het voeren van een aanbodbeleid. Deze omzendbrief werd een tiental dagen geleden goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Ik zou hierbij uitdrukkelijk willen vragen om hierover een goede en duidelijke communicatie te voeren, vooral naar de lokale besturen.

Collega’s, hoewel het aantal oprichtingen van nieuwe ondernemingen stijgt, gaan er nog altijd veel te veel bedrijven failliet. We moeten daarom maximaal blijven inzetten op het begeleiden van nieuwe jonge starters. Zij verdienen alle kansen om door de Vlaamse Regering geholpen te worden. Mensen die een tegenslag hebben gehad, gefailleerden, verdienen een tweede kans. Het is daarom goed dat het budget, de toelage voor vzw Zenitor, afdeling Tussenstap, verdubbeld wordt en omgezet wordt van een projectsubsidie in een nominatieve subsidie.

Mijn laatste specifieke punt is: vrouwen. Ik zou de CD&V-stempel van Vrouw en Maatschappij niet mogen dragen, indien ik dit niet zou aankaarten. (Opmerkingen)

Voor vrouwen blijft het nog altijd moeilijk om met een eigen zaak te starten. Ik vroeg daarom aan minister-president Peeters om bij de steun die de Vlaamse Regering geeft aan beginnende ondernemers, ook rekening te houden met de specifieke problemen waarmee vrouwelijke ondernemers geconfronteerd worden. Daarom heb ik, samen met mevrouw Griet Smaers, een voorstel van resolutie ingediend waarin we deze specifieke aandachtspunten willen aankaarten. Het voorstel zal morgen in de plenaire vergadering worden besproken. (Applaus)

De voorzitter

Ik zou nu de heer Deckmyn het woord moeten geven, maar hij is niet aanwezig. Zit hij op café of zo?

Joris Van Hauthem

Voorzitter, u mag die zeven minuten spreektijd schrappen. De heer Deckmyn is naar de gemeenteraadszitting in Gent.

De voorzitter

Het is nu plenaire vergadering van het Vlaams Parlement.

Joris Van Hauthem

Voorzitter, u moet geen onterechte insinuaties naar voren brengen.

De voorzitter

Ik insinueer niets. Ik zal morgen een lijst overhandigen met de namen van al de mensen die vandaag afwezig zijn omdat ze vinden dat ze naar een gemeentelijke commissie of zo moeten gaan. Wie respect voor het Vlaams Parlement heeft, is hier aanwezig. Ik heb dat gedurende die vijf jaar dat ik geen voorzitter was ook gedaan.

Joris Van Hauthem

Voorzitter, ik ben het grotendeels met u eens. U moet echter niet insinueren dat iemand op café zit.

De voorzitter

Wie zich inschrijft om gedurende zeven minuten te spreken, weet hoe laat hij aan bod komt. Als hij er niet kan zijn, moet hij zich niet inschrijven.

Mevrouw Ceysens is ook afwezig. (Opmerkingen van de heer Sas van Rouveroij)

De heer Diependaele heeft het woord.

Matthias Diependaele

Voorzitter, ik had eigenlijk de spreektijd van de vorige sprekers nodig om mijn eigen toespraak voor te bereiden. Dat zal dus niet lukken. (Gelach. Applaus)

Ik was ook van plan me bij de minister-president te verontschuldigen omdat ik me op innovatie zal focussen. Ik wilde hem vragen me dat niet ten kwade te duiden. Misschien dat minister Lieten dat wel zal doen. (Opmerkingen van minister Ingrid Lieten)

Ik moet op vier minuten tijd iets over innovatie zeggen. Ik zal met de Europese aanbevelingen beginnen. De Europese Commissie raadt ons niet enkel aan begrotingsmaatregelen te nemen en te besparen. Ze raadt ons ook aan te investeren in bepaalde sectoren, zoals onderwijs, infrastructuur en O&O.

De Vlaamse Regering heeft hiervoor in de begroting 65 miljoen euro meer ingeschreven. Hoewel er niet veel mensen meer aanwezig zijn, laat ik het toch aan anderen over om het debat te voeren. Mijn fractie heeft er echter altijd op gehamerd dat het niet altijd belangrijk is meer geld aan O&O te geven. Het geld moet ook op de juiste manier worden ingezet. We dringen er dan ook al lang op aan de aanbevelingen in het rapport-Soete om te zetten.

In de beleidsbrief staan enkele positieve punten. Ik heb er al een paar opgesomd. Er wordt enigszins werk van gemaakt. Ik moet beklemtonen dat dit een goede zaak is. Het is echter jammer dat we hier pas na twee jaar echt werk van kunnen maken.

Ik zal met een eerste positief punt beginnen. Lichte structuren zijn niet enkel kostenbesparend. Ze zijn tevens strategisch zeer wendbaar. Dat is zeer belangrijk. Die wendbaarheid is noodzakelijk voor en inherent aan innovatie.

Een tweede positief punt betreft de market-driven innovation. We moeten daar absoluut op inzetten. De Europese Commissie beklemtoont voortdurend dat Vlaanderen goed is in innovatie en in creatieve industrie. We hebben er echter moeite mee de nieuwe processen en de ontwikkelde producten naar de markt te brengen. Onderzoekers zijn geen managers en moeten op dit vlak door de overheid worden ondersteund. Dit zal deel uitmaken van het innovatiepact van de minister. Dat is een goede zaak. We steunen dit volop. We kijken er in elk geval naar uit wat precies in dat pact zal staan.

Een derde positief punt is hier enkele maanden geleden al aan bod gekomen. We stellen ons de vraag of het tweede rapport-Soete enige meerwaarde zal hebben. We zullen zien wat er uiteindelijk zal instaan. Op zich vind ik het evenwel positief dat de minister bereid is hier werk van te maken. Veel zal afhangen van de precieze inhoud van dit rapport, dat we in het voorjaar van 2012 mogen verwachten. Op dat ogenblik zullen we zien hoe we ons innovatie-instrumentarium verder kunnen aanpassen.

De voorzitter

Minister Lieten heeft het woord.

Minister Ingrid Lieten

Voorzitter, ik wil het betoog van de heer Diependaele toch even aanvullen. We hebben geen twee jaar gewacht alvorens de aanbevelingen in het rapport-Soete in te voeren. Dat rapport bevat veel aanbevelingen. Ook tijdens de vorige legislatuur waren de verschillende EVA’s en IVA’s in het innovatielandschap die aanbevelingen aan het uitvoeren. Allerlei processen zijn geanalyseerd en we hebben ons meer op de kmo’s en het bedrijfsleven gericht.

Dit jaar hebben we een aantal belangrijke stappen in de uitvoering gezet. We hebben de lichte structuren en een strategie ontwikkeld. We hebben ook vastgesteld dat het rapport-Soete al enkele jaren oud is. Er wordt terecht veel belang gehecht aan dit rapport en aan de uitvoering van de aanbevelingen. Daarom hebben we de commissie-Soete in exact dezelfde samenstelling gevraagd nu een stand van zaken op te stellen.

De bedoeling is dat de commissie kijkt of de aanbevelingen van enkele jaren geleden zijn uitgevoerd en in hoeverre ze zijn geïmplementeerd. De commissie heeft ook de vrijheid om in de nieuwe context, want de wereld ziet er weer wat anders uit, bijkomende aanbevelingen te doen. Ik kijk samen met u uit naar dat rapport. Dan kunnen we het debat voeren: wat ligt er achter ons, wat ligt er nog voor ons en hoe pakken we dat aan?

Matthias Diependaele

Dank u wel, we hebben die discussie al gevoerd in de commissie en het blijft een heel eigenaardige redenering. U kunt enkele dingen niet samen zeggen. U kunt niet zeggen dat er een visie is, dat u ermee bezig bent en dat het rapport-Soete nog actueel is en toch tegelijk zeggen dat we nu nog moeten nakijken wat er allemaal gedaan is. Als u bezig zou zijn met de implementatie van het rapport-Soete, is dat niet nodig, want dan zit de uitvoering van dat rapport in uw globale visie. Dat gaat niet samen. Goed, we kijken uit naar het rapport-Soete II. We zullen zien wat het geeft.

Minister Ingrid Lieten

Dat gaat wel heel goed samen, mijnheer Diependaele. Het rapport-Soete had een aantal aanbevelingen, onder andere dat het beleid te weinig gericht was, dat er geen strategie was, dat het beleid te veel bottum-up was en dat het landschap te ingewikkeld was. Met die aanbevelingen is er de voorbije jaren gewerkt. Wij hebben nu, ook in het kader van het ‘Vlaanderen in Actie’-plan, een visie ontwikkeld over hoe we verder willen gaan met het innovatielandschap. Die visie staat als een huis. Daarnaast heeft het rapport-Soete operationele opmerkingen gemaakt, over de organisaties, over het vereenvoudigen van het landschap, om doublures te vermijden. Die dingen staan naast elkaar: er is de visie en de strategie en daarnaast de processen en de organisatie die dat moeten invullen. We werken op die verschillende sporen.

Het rapport-Soete dat we nu hebben gevraagd, maakt de stand van zaken op. Is er nu een visie? Oké, kan die worden bijgespijkerd? Hoe ver staan we met de implementatie en het vereenvoudigen van het landschap? Op basis daarvan werken we verder. Ik was zelf vragende partij om het te vragen aan de oorspronkelijke commissie, om opnieuw een creatieve en kritische kijk te krijgen van buiten het beleid, zodat wij ons kunnen laten inspireren voor hoe we nog scherper onze strategie en onze operationele organisaties kunnen bijstellen.

Matthias Diependaele

Als die operationele implementatie van het rapport-Soete in die visie zit, zou volgens mijn logica geen tweede rapport nodig zijn over wat er nu precies al is geïmplementeerd en wat niet. Dan zou u dat wel weten bij de uitvoering van uw visie.

Een volgend positief punt is het wetenschapsbeleid. We moeten blijven inzetten op het aantrekken en het ondersteunen van carrières van onderzoekers. Fundamenteel onderzoek moet alle kansen krijgen.

Ik heb nog twee punten van kritiek. In de beleidsbrief staat dat de elektrische auto er al is. De wagen is er misschien wel, maar het gebruik in Vlaanderen nog niet. Er is nog heel wat werk om die effectief aanvaardbaar of gewild te maken bij de consument. Ik begrijp dat het vanuit het beleid niet eenvoudig is om dat over te brengen, zeker omdat die auto heel duur is. Daar is nog heel veel werk te doen. Het laatste punt is sociale innovatie. Daarin zullen we van mening blijven verschillen. Het is mijn overtuiging dat we in tijden van economische crisis moeten inzetten op de innovatie die economische meerwaarde creëert.

De voorzitter

De heer Sabbe heeft het woord.

Ivan Sabbe

Ik wil het vandaag voornamelijk bij spreekwoorden houden. In de tweede landstaal zegt men: ‘Les absents ont tort.’ Ik zou zeggen: ‘Les absents manquent de respect pour ceux qui parlent et pour les institutions de notre pays.’ Ik vind het dus een gebrek aan respect van de minister-president voor onze instellingen en voor het Vlaamse Parlement. Het is een minister-president niet waardig. Ik vind het spijtig dat ik het moet zeggen, maar het is zo. (Applaus)

Ik vervolg met een spreuk van een notoir socialist. U ziet, mijnheer Van Malderen, het is ongelofelijk maar waar: soms citeer ik zelfs een socialist. Ik wil Achiel Van Acker citeren, een man die premier was van dit land in de naoorlogse periode vanaf 1945. Hij is in de politiek blijven meedraaien tot in 1974.

Wat zei die brave man? Ik weet eigenlijk niet of hij braaf was, maar wanneer men een tijdje dood is, wordt men braaf in de ogen van een liberale socialist. Hij zei “J’agis, puis je réfléchis.” Inzake economie moet u niet alleen uw Broers-gehalte verhogen in plaats van uw Clooney-gehalte, maar u moet vooral luisteren naar een notoir socialist die precies het tegenovergestelde deed dan u, want hij handelde. Dat moet u doen. U moet geen witboeken en groenboeken maken, maar maatregelen nemen die niets kosten maar ondernemen mogelijk maken. Dat is mijn boodschap. Daarom pleit ik voor maatregelen op het vlak van het vergunningenbeleid, de transportinfrastructuur en de missing links, de administratieve vereenvoudiging, de vervanging van het flankerend subsidiebeleid door defiscalisatie en vooral het wegnemen van de lokale fiscaliteit. Dat moet de Vlaamse Regering doen, en niet zich verbergen achter dikke boeken waarin veel miserie staat opgelijst maar die in concreto niets opleveren.

Mijnheer Sabbe, ik heb begrepen dat u het gevoel hebt dat de minister-president een gebrek aan respect opbrengt. Zelf heb ik dat gevoel dikwijls ervaren, toen u bijvoorbeeld een vraag stelde en nog voor het antwoord was uitgesproken wegging, of toen u een actuele vraag stelde over thema’s die in de commissie waar u niet aanwezig was, aan bod waren gekomen. Ik vind dat er mensen zijn die in dit halfrond iets over dit onderwerp kunnen zeggen, maar u bent niet diegene die hier nu een grote show moet komen opvoeren. (Applaus bij de N-VA en CD&V)

Ivan Sabbe

Als Vlaams parlementslid ben ik lid van zeven verschillende commissies – ervan uitgaande dat men milieu, economie en werk opsplitst. Toen ik u de vraag heb gesteld waarna ik ben weggegaan, heb ik commissievoorzitter Ceysens gezegd dat ik op hetzelfde moment een vraag in een andere commissie moest stellen. Uw opmerking is dus een slag onder de gordel. Uit de Handelingen blijkt dat ik gelijk heb. Als mijn opmerkingen u niet zinnen, dan is dat uw probleem.

De voorzitter

De heer Wienen heeft het woord.

Wim Wienen

Minister, u vergist zich. In een parlementaire democratie controleert het parlement de regering en de ministers, en niet omgekeerd. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Reekmans heeft het woord.

Peter Reekmans

Minister, gaat u ook al beginnen met lijstjes op te stellen van mensen die op commissievergaderingen afwezig waren? Toen wij het Grond- en Pandendecreet in de commissie hebben behandeld, moesten wij de vergadering stilleggen omdat de N-VA-fractie niet aanwezig was. De meerderheid was niet compleet en daarom konden wij niet stemmen. Ik ben dat ‘beleraren’ beu, zoals ik dat ooit eens uitdrukte. Onze fractie telt zeven leden, en daarvan zijn er hier nog vier aanwezig. Maar van grote fracties zoals de N-VA is er nu nog slechts één persoon en van CD&V zijn er nog slechts vier personen aanwezig. Stop er dus mee om lijstjes te maken. Wij trachten ons werk goed te doen.

Ik heb mijn punt gemaakt: het heeft geen zin daar nog op te reageren.

De voorzitter

De heer Bothuyne heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega's, wij beleven niet enkel in deze vergadering, maar ook op economisch vlak stormachtige tijden, met negatieve gevolgen voor de Vlaamse economie. Onze economie heeft aangetoond veerkrachtig te kunnen reageren op een crisis. Dat bleek al in de jaren 2008-2009, mede dankzij de maatregelen van de Vlaamse Regering om het jobverlies te beperken en de financiering van investeringen mogelijk te maken.

Het zal waarschijnlijk opnieuw nodig zijn om hierop een beroep te doen. De waarborgregeling, het opvolgen van de bancaire kredietverlening en het nieuwe instrument FINMIX (financieringsmix) zullen hierbij een belangrijke rol moeten spelen. Misschien wordt het nodig om nog meer te ondernemen. Misschien moeten we maatregelen nemen om overbruggingskredieten opnieuw mogelijk te maken binnen onze waarborgregeling.

Twee, er is ruimte nodig om te ondernemen. Er komt een nieuw decreet Ruimtelijke Economie. Dat kunnen we alleen maar toejuichen. Het Brownfielddecreet wordt aangepast; het wordt mainstreambeleid. Er is een snelle toepassing van het decreet Ruimtelijke Economie nodig. Minister Muyters, de herziening van het RSV moet meer ruimte creëren om te ondernemen. Dat is zeer belangrijk voor mijn fractie.

Drie, in 2012 komt het Nieuw Industrieel Beleid eraan. Het witboek zal realiteit worden. De vijftig maatregelen moeten er voor ons snel en efficiënt komen. Er is het TINA-Fonds (Transformatie, Innovatie en Acceleratie Fonds). Ik heb begrepen dat er in 2011 ook nog investeringsbeslissingen worden genomen.

Minister, misschien kunt u duidelijkheid geven over de Europese cofinanciering? Daarover is een beetje onduidelijkheid gerezen de laatste tijd. We roepen de regering op om snel en efficiënt werk te maken van de maatregelen die zijn afgesproken in het kader van het Nieuw Industrieel Beleid.

Ten slotte, door de staatshervorming komen er heel wat bevoegdheden naar Vlaanderen, op het vlak van de arbeidsmarkt, maar zeker op het vlak van economie en overheidsinvesteringen. We roepen de Vlaamse Regering op om die staatshervorming snel en adequaat om te zetten in Vlaams beleid. We hebben hefbomen nodig voor ons economisch beleid in Vlaanderen. (Applaus)

De voorzitter

De heer Vereeck heeft het woord.

Lode Vereeck

Voorzitter, minister, de discussie over O&O in de commissie is er eigenlijk geen over de doelstellingen want die worden kamerbreed gedeeld. We zijn er ons allemaal van bewust dat onze grijze cellen en innovatie de enige toekomst zijn die dit land heeft. De discussie gaat alleen maar over de mate en de gradatie waarin.

Er zijn twee recente publicaties, de EWI-Speurgids (Economie, Wetenschap en Innovatie) en de Kernindicatoren 2011, die aantonen dat Vlaanderen zich momenteel slechts in de middenmoot bevindt betreffende innovatie. Nochtans is het uw en onze ambitie om bij de vijf topregio’s te horen. Een sense of urgency heb ik daar nog niet gehoord.

Ik merk wel dat u 60 miljoen euro extra wilt besteden binnen dat nieuwe beleid. Of dat bedrag er nog zal zijn, is de vraag. Ik zet de virtuele discussie graag voort. Als u die 60 miljoen euro veilig stelt, dan is dat goed. Dan krijgt u applaus.

Ik vind daarenboven dat u een redelijk goed evenwicht hebt gevonden tussen het gespecificeerde en het vrije onderzoek. Ook dat is positief. Positief zijn ook de middelen voor het Pegasusprogramma voor het aantrekken van jonge beloftevolle onderzoekers.

Waar zit het enige probleem? Dat zit in de vraag of we die ambitie kunnen waarmaken binnen de periode die ons rest, de negen jaar tot 2020. Positief is ook dat het FWO extra middelen krijgt. Maar ik denk niet dat u dat al in deze legislatuur rond krijgt.

De 3 procent extra voor Odysseus kunnen we natuurlijk ook alleen maar toejuichen. Ik herhaal dat we met die extra 3 miljoen euro nog maar op het niveau van 2009 zitten. We gaan het voorkeurstraject van de VWRI, dat u hebt uitgetekend, nooit halen. We gaan wel met u samen strijden. In de moeilijke periode rond februari gaan we die 500 miljoen euro moeten zoeken. We moeten het geld voor O&O veilig stellen. We kunnen niet anders. Meer zelfs, zoals in de ons omringende landen zouden wij zelfs durven pleiten voor meer middelen. De meeste buurlanden hebben dat gedaan, zelfs tijdens de moeilijke periode 2008-2010. Ze hebben de totale middelen opgetrokken.

Minister, de haalbaarbeid van de 1 procentnorm kunnen we in vraag stellen. Het is goed als u dat ook zo zou communiceren. We zullen u steunen in uw ambitie om de top 5 te halen. (Applaus)

De voorzitter

De heer Van den Heuvel heeft het woord.

Minister, we zijn blij met de 60 miljoen euro, met het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek - Vlaanderen (FWO), met Hercules, met Odysseus. Het is belangrijk dat die ronde in februari eraan komt. We moeten de juiste prioriteiten stellen en de blik op de toekomst houden. We moeten slim saneren en slim investeren.

Ik wil nog iets zeggen over het Innovatiepact. De 1 procentnorm is niet alleen van belang voor de overheid, maar ook voor de bedrijven. We moeten het juiste kader creëren zodat bedrijven meestappen om hun innovatie-inspanningen op te drijven. Niet alleen de Vlaamse overheid, ook de bedrijven blijven onder die doelstelling. Het Innovatiepact moeten we zo formuleren dat ze hun bijdrage kunnen doen.

Het communicatieplan van de minister van Onderwijs is vorige week door de Vlaamse Regering meegedeeld. Mijn zorg is dat het op elkaar wordt afgestemd. Dat is zeker geen dubbel werk. We moeten het ook voldoende budgettaire steun geven om dat stemplan te kunnen lanceren. We moeten voldoende onafhankelijkheid in dat platform steken. Dat is een prioriteit. Als we op een innovatieve manier willen groeien, is het belangrijk voldoende wetenschappers te hebben, en daar moeten we op inzetten. (Applaus bij CD&V en sp.a)

De voorzitter

Financiën en Begroting

Dames en heren, we bespreken nu het onderwerp Financiën en Begroting.

De heer Van den Heuvel heeft het woord.

Het eerste punt is het nultekort. Dat is iets dat niet voor de hand ligt. Nultekorten in 2011 zijn uitzonderlijk als we kijken naar andere Europese landen en regio’s. Dat te houden in 2012 zal eveneens uitzonderlijk zijn. Het zal een zware inspanning, maar ook moed vereisen. Over de groeiprognoses kregen we elke week minder goede berichten. In november wisten we al dat 0,8 wellicht veel te optimistisch was en dat het naar 0 zou verschuiven.

Laten we wachten tot januari of februari om de juiste cijfers te kennen en dan een goede, geloofwaardige en misschien wat drastische operatie te doen. Het zal 400 of 500 miljoen euro worden. We moeten niet om de drie of vier weken op paniekvoetbal lijkende inspanningen aankondigen, maar een geloofwaardig en sterk project durven te formuleren.

We moeten daarvoor de juiste prioriteiten stellen, want het is wel leuk om te zeggen dat we moeten besparen, maar welke richting ze moeten uitgaan, is een andere zaak. Ik heb het al gehad over O&O. Het is goed dat we slim besparen en investeren. De dynamiek en veerkracht van onze ondernemingen en de Vlaamse economie mogen we niet ondergraven door te saneren. We moeten dus de juiste prioriteiten stellen.

We hebben vorige week gelezen dat leerkrachten een extra eindejaarstoelage eisen. We hebben het twee maanden geleden al gezegd. De cao geldt voor een periode van vijf jaar. Het heeft een zekere voorbeeldfunctie die ook naar andere groepen wordt overgebracht. We moeten goed nagaan of het budgettair allemaal wel haalbaar is.

Nu er in ons land een speciale sfeer hangt om extra pensioenmaatregelen te nemen, is het goed om binnen de Vlaamse bevoegdheid voor de speciale pensioenstelsels voor onze eigen ambtenaren de nodige mijlpalen te durven zetten.

Ten slotte moet deze begroting toch ook een opstapje maken naar de bevoegdheden die overkomen. Het budget bedraagt nu 25 tot 27 miljard euro. Over twee jaar is dat 35 tot 37 miljard euro. Ik zeg altijd aan diegenen die zeggen dat het over een kleine staatshervorming gaat dat wij over twee jaar over meer dan 50 procent extra volume zullen kunnen discussiëren. (Opmerkingen)

We worden een parlement dat 50 procent zwaarder weegt dan vandaag. (Opmerkingen)

Minister, het is goed om dat voor te bereiden. Er zijn een aantal knopen die moeten worden doorgehakt over usurperende bevoegdheden, over het voorbereiden van de fiscale autonomie. Mijnheer Penris, we gaan ook echte fiscale autonomie hebben. We zullen zelf tarieven kunnen toepassen. Minister, misschien moeten we toch wel een opstapje klaarmaken.

De voorzitter

De heer van Rouveroij heeft het woord.

Sas van Rouveroij

Minister, we mikken op februari voor de budgetwijziging. Dat is toch zo? Want als ik collega Van den Heuvel goed begrijp, dan gaan we de parameters pas eind januari of begin februari definitief vastleggen. Dan kan er geen budgetwijziging in februari zijn. Tussen het vastleggen van de parameter en het moment van de voorlegging van de budgetwijziging gaat er enige tijd voorbij. Blijven we mikken op eind februari voor de budgetwijziging?

Ik heb gewoon gezegd dat we de begrotingscontrole moeten doen met de meest recente groeiprognoses die er op dat moment beschikbaar zijn.

Voor alle duidelijkheid: ik heb vanmorgen al gezegd dat we een monitoring doen in de loop van februari. Op basis van die monitoring zullen we al de maatregelen nemen die we kunnen nemen. Daarna volgt de budgetcontrole.

Vanaf februari beginnen we dus te kijken wat we kunnen doen.

Sas van Rouveroij

Voorzitter, dat betekent dat we ons niet moeten organiseren voor een budgetwijzigingsdiscussie in februari, maar pas in april. Dat is wel een groot verschil met wat we tot nu toe hebben gehoord. Dat is dag en nacht verschil.

Dirk Van Mechelen

Ik waarschuw voor vijgen na Pasen.

Ivan Sabbe

Mijnheer Van den Heuvel, u bent een verstandig man en u weet dat u de waarheid geen geweld mag aandoen. U weet ook dat de fiscale autonomie een lege doos is. U weet zelf – u zat toch ook ten dele aan tafel – dat de split rate tussen de fiscaliteit van de ene regio en de andere regio maximaal rond de 2000 euro mag liggen. Er mag dus aan de vennootschapsvoet uiteindelijk niets gewijzigd worden. We hebben geen autonomie om de vennootschapsbelasting van 33,99 procent in Vlaanderen anders te heffen dan in Wallonië en in Brussel.

Dat is de realiteit. U weet dat even goed als ik. Spreek dus niet over fiscale autonomie. We krijgen wat meer pakketten maar de bottomline van wat we zouden moeten krijgen, krijgen we niet.

Mijnheer Sabbe, het punt van de vennootschapsbelasting hebben we inderdaad niet binnengehaald. We hebben niet alles binnengehaald. Split rate lukte niet en we hebben dan op afcentiemen ingezet. Dat is uiteindelijk ook niet gelukt omdat de Waalse liberale partij absoluut een veto stelde. In het Europese kader worden er inspanningen gedaan om naar een zekere harmonisering van de vennootschapsbelasting te gaan.

Over de personenbelasting moet ik u tegenspreken. In 2014 zullen wij hier over eigen Vlaamse tarieven voor de personenbelasting stemmen. Als we het geluk hebben dat we hier dan nog allemaal mogen zitten, zullen wij dus eind 2013 Vlaamse tarieven voor de personenbelasting vastleggen, mijnheer Penris. Ik ben nieuwsgierig naar wat het Vlaams Belang zal doen inzake de eerste Vlaamse tarieven voor de personenbelasting. (Opmerkingen bij het Vlaams Belang)

Mijnheer de voorzitter, ik zou graag nog voorlezen wat mevrouw Smaers aan de minister had willen zeggen. Het is een kort betoog van twee minuten.

Ze schrijft: “ Vanuit mijn fractie wil ik kort benadrukken dat er weliswaar een start is genomen met een verdere harmonisatie, wegwerken van discriminaties en ongelijkheden in de gewestbelastingen, doch dat er nog veel werk zal moeten worden verzet in de opgerichte studiecommissie. We kijken uit naar de voorstellen die de minister de volgende maanden zal doen.

CD&V staat volledig achter de maatregel tot verlenging van de vermindering van de registratierechten op de schenking van bouwgronden. Dit is een terechte maatregel ter bevordering van de kansen van de jongere generatie om zelf verantwoordelijkheid te nemen en zich te vestigen.

De fractie had enkele vragen bij de nieuwe regeling van overdracht van familiale ondernemingen, doch hierop werden door u dan wel door de indiening van enkele amendementen antwoorden gegeven. De overdracht dient zo eenvoudig mogelijk te kunnen gebeuren om de continuïteit van deze ondernemingen te waarborgen. Dat is zeker van belang in deze moeilijkere tijden. In de mate dat, bij gebrek aan de mogelijkheid van planning en men toch wordt geconfronteerd met een overlijden met gevolg dat successierechten aan het gunsttarief zullen moeten worden betaald, willen we dat Vlaanderen ook de federale overheid uitnodigt om in deze gevallen uitstel van betaling mogelijk te maken.

Ik sluit af met onze herhaalde vraag om verder in te zetten op de ingeslagen weg van een efficiëntere, geharmoniseerde eigen Vlaamse fiscaliteit. In navolging van de zesde staatshervorming zal Vlaanderen zich bovendien verder moeten voorbereiden op bijkomende bevoegdheden en meer fiscale autonomie.” (Applaus)

De voorzitter

De heer Tack heeft het woord.

Erik Tack

Voorzitter, minister, collega’s, bij het aanhoren van het betoog van de heer Van den Heuvel, zou een mens bijna euforisch worden. We zouden bijna geloven dat alle problemen opgelost zijn. Alleen het trompetgeschal mankeert nog om hem te begeleiden bij zijn vlaag van euforie.

Het is wel eigenaardig dat de oppositie al van in de maand november waarschuwt voor wat er aan het gebeuren is. De oppositie waarschuwt er al zo lang voor dat de 1,6 procent groei niet gehaald zal worden, dat de begroting eigenlijk al achterhaald, gedateerd, is en dat pas gisteren in de krant plots, als bij toverslag, een éminence grise van de CD&V kwam vertellen dat er 400 of misschien wel 500 miljoen euro nodig zal zijn. Hij deed dat als voorzet op het betoog van de heer Van den Heuvel, die zegt dat het misschien toch niet allemaal rozengeur en maneschijn zal zijn, maar dat het allemaal in orde komt, dat we ons daarover geen zorgen moeten maken.

Toen op 21 september minister-president Peeters in het parlement zijn Septemberverklaring deed, is ook al aan bod gekomen dat de groei wellicht zou vertragen, maar dat wij conform de traditie – een juiste traditie – de cijfers hebben gebruikt van begin september. Als we in augustus beginnen met de opmaak van de begroting, mijnheer Tack, is het heel moeilijk om in september met andere cijfers te werken dan die. Deze discussie hebben we deze voormiddag ten volle gevoerd. Als u zegt dat we het nu pas ontdekt zouden hebben, dan is dat fout. Het is al in de commissie aan bod gekomen, elke week weer. Toen ik vanmorgen hoorde wat de heer Van Rompuy heeft verklaard – en ik heb na hem mogen spreken op de radio – was ik bijgevolg helemaal niet verbaasd over wat hij zei en over wat blijkbaar ook in De Morgen stond, maar dat heb ik niet gelezen.

Erik Tack

Ik kom zo meteen terug op de traditie van de maand september. Als u niet zou verrast zijn geweest door het betoog van de heer Van Rompuy in de krant, dan zou ik natuurlijk heel verrast geweest zijn. Maar goed, begroten is ramen, is schatten, is hypothesen en veronderstellingen maken en is onzeker. Dat weten wij, dat weet u, dat weet ik. Zelfs een pingpongclub weet nooit op voorhand hoeveel ze zal krijgen. Je weet eigenlijk niets als je eraan begint. Je zou bijna kunnen zeggen dat u Socrates in het klein bent. Hij zei: het enige wat ik weet, is dat ik niets weet. Maar dat klopt natuurlijk niet helemaal want u weet natuurlijk wel het een en het ander. U kunt een aantal zaken op voorhand veronderstellen. Uit de cijfers van de voorgaande jaren weet u ongeveer waar u inkomsten kunt halen en hoeveel die inkomsten zullen bedragen.

Natuurlijk zijn er een aantal premissen die moeten worden ingevuld en die zijn onzeker. Een daarvan is de groei die men verwacht. U hebt gelijk: in augustus dacht men nog dat dat 1,6 procent zou zijn, maar al heel snel kwamen er aan de horizon onheilspellende berichten dat die cijfers niet zouden worden gehaald. Maar goed, het is een virtuele begroting, zoals we hebben gezegd. Eigenlijken verliezen we allemaal onze tijd. U verliest uw tijd, ik verlies mijn tijd, iedereen verliest een beetje zijn tijd omdat we over cijfers aan het spreken zijn die niet meer correct zijn. Eigenlijk bent u de uitvinder van de ISM. Dat is geen gsm, maar ‘intellectueel sadomasochisme’. U verplicht uzelf om hier twee dagen aanwezig te zijn en wij moeten hier spreken over cijfers die niet de juiste zijn. Dat is ISM (Opmerking van minister Philippe Muyters)

Inderdaad, niemand is verplicht. Maar uit respect voor dit huis doen we dat natuurlijk wel.

Hoeveel zal de groei bedragen? Niemand zal het zeggen. Ik zal het u ook niet vertellen want ik ben niet bekwaam om te zeggen of het nu 0,5, 0,4 of 0,6 zal zijn. Of er een negatieve groei zal zijn, weet ik ook niet. Ik ben daar eerlijk in. Wie ben ik om te zeggen dat ik dat wel zou weten? Maar goed, het is een traditie om dat in september altijd te doen. U zegt: mijn voorgangers hebben dat altijd gedaan, dus doe ik dat ook. Tradities zijn er om na te volgen, maar tradities moeten natuurlijk niet altijd gevolgd worden, want we zitten in een andere context. Uw voorgangers hadden natuurlijk niet een geschiedenis zoals die van de afgelopen jaren, met een crisis in Amerika, de subprime crisis, een Europese bankencrisis waarbij de overheden hebben moeten interveniëren, en de crisis van de staten nu. Plots realiseert men zich dat de overheden enorme tekorten hebben, een enorme staatschuld en begrotingen die al jaren structureel in een deficit zijn. Dat is allemaal uw fout niet, maar het zijn omstandigheden om eens over na te denken of we die traditie van cijfers uit de maand augustus wel altijd moeten blijven hanteren.

Mijnheer Tack, ik denk dat het enige logische is dat je steeds terugvalt op de voorspellingen op het moment dat je de begroting opmaakt en dat je dan altijd opnieuw refereert aan dezelfde bron. Het zou een heel moeilijke discussie worden, ook in dit parlement, om het ene jaar te kiezen voor de groeicijfers van het IMF, het andere jaar voor die van het Planbureau en nog een ander jaar voor nog andere cijfers. Het is op basis van de voorspellingen van het Planbureau dat de dotatie van de federale overheid wordt berekend. Die logica lijkt me er altijd te zijn.

We hebben de begroting gemaakt op basis van wat we hebben gezien, met name dat die groei zeer snel daalt. Ik vind het zeer correct van u, mijnheer Tack, dat u zegt dat we het echt niet kunnen voorspellen. Als ik sinds 2009 zie hoeveel bij elke voorspelling de groeicijfers wijzigen, dan kunnen we dat niet voorspellen. Degenen die vandaag zeggen dat het zeker onder nul zal zijn, die zullen misschien in juni volgend jaar moeten zeggen dat het sneller zal terugkomen, of iets anders. We weten het niet, we kunnen het niet weten. We wisten zes maanden geleden absoluut niet waar we nu zouden staan. Daarin bent u correct. Omdat we zien dat het zo snel verandert, heeft de Vlaamse Regering juist besloten om in februari al die monitoring te doen en dan de eerste maatregelen te nemen. Op basis daarvan kunnen we sneller werken dan normaal het geval is.

Ludo Sannen

Mijnheer Tack, ik dacht dat het Vlaams Parlement regels heeft opgelegd waarbij we vragen aan de regering om op een bepaald moment alle documenten voor de begroting in te leveren in het parlement. Ik denk dus niet dat je de regering kunt verwijten dat ze op een bepaald moment een begroting inlevert, rekening houdend met de parameters die op dat moment gekend zijn, en nu vragen dat men een andere methodiek toepast. Dan moeten we eerst onze eigen regelgeving, dus wat we opleggen aan de regering, wijzigen.

Erik Tack

Het probleem is het volgende. Ik had altijd begrepen dat de eerste begrotingswijziging in februari zou plaatsvinden, maar ik viel van mijn stoel toen ik hoorde dat men aanpassingen zal doen aan de hand van de cijfers van februari, en dat we dan misschien in april een begrotingswijziging mogen verwachten. Dat is natuurlijk al zes maanden later. Dan hollen we eigenlijk enigszins achter de feiten aan. Ik pleit ervoor te kiezen voor een worstcasescenario, om de markten voor te zijn. Als ik dit even mag extrapoleren naar Europa: wat men Europa verwijt, is dat het achter de feiten aanholt, dat er een gebrek aan duidelijkheid is, dat de cijfers altijd achterhaald zijn, dat men onvoldoende daadkracht tentoonspreidt.

Minister Ingrid Lieten

Voorzitter, ik wil duidelijk stellen dat de regering natuurlijk niet twee keer per jaar naar haar cijfers kijkt, en zeker niet in tijden met zo snel veranderende parameters. Deze regering heeft vanaf september bijna maandelijks samen met de minister van Begroting de actualisatie van de budgetten bekeken. We hebben bekeken hoe de parameters de daadwerkelijke afrekening zouden beïnvloeden. De regering heeft telkens opnieuw interne bewarende maatregelen genomen, om ervoor te zorgen dat we op de eerste plaats de begroting 2011 en de afrekening voor 2011 goed zouden afsluiten. Mijns inziens hebben we dat gedaan.

Dat zullen we ook in 2012 op dezelfde manier doen. We hebben altijd heel openlijk gesteld, ook bij de voorstelling van de begroting 2012, dat we voorzichtigheidshalve berekeningen maakten ter zake. Toen al hebben we gezegd dat we in februari een eerste keer zouden kijken naar de actualisatie van de parameters. Uiteraard zal de regering dan opnieuw bewarende maatregelen nemen. We zullen bekijken hoe we met die cijfers kunnen werken. Wanneer er daadwerkelijk een begrotingsaanpassing komt, na de begrotingscontrole, dan zal die worden voorgelegd aan het parlement. U mag echter niet denken dat de regering alleen maar naar de cijfers kijkt op het ogenblik dat ze die cijfers voorlegt aan het parlement, in het kader van een begrotingscontrole. De minister van Begroting doet dat uiteraard dagelijks, en mijn collega’s en ik hebben daarover, op zijn voorstel, heel frequent overleg. Dat heeft er trouwens toe geleid dat deze regering, ondanks de economische crisis die is begonnen, ondanks de tegenvallende groei en ondanks de tegenvallers, onder meer met de Gemeentelijke Holding, erin zal slagen om 2011 op een fatsoenlijke manier af te sluiten.

Het lijkt me dus gepast om ons wat meer vertrouwen te geven. Ik ben het helemaal niet eens met de suggestie dat wij het hoofd in het zand steken en dat dit vijgen na Pasen is, integendeel.

De voorzitter

Ik zou wel willen vragen dat we de discussie van deze ochtend niet heropenen. Deze ochtend hebben we het daar uitgebreid over gehad.

Erik Tack

Het zou natuurlijk jammer zijn mocht de Vlaamse Regering maar twee keer per jaar naar de cijfers kijken. Ik geef toe dat ik meer dan twee keer per jaar naar mijn portemonnee kijk. Maar goed, ik heb alleen gezegd wat de minister mij altijd heeft meegedeeld in de commissie over hoe hij de problematiek van het virtuele karakter van deze cijfers zou aanpakken. Ik wil heel het debat van deze ochtend niet opnieuw overdoen, maar als die groeicijfers inderdaad naar beneden moeten worden herzien, dan zal dat natuurlijk heel wat politieke keuzes met zich meebrengen. Het zou natuurlijk nuttig en interessant zijn om nu al de denkoefening te maken over de vraag welke politieke keuzes men zal maken. Ik kan me best voorstellen dat dit moeilijk zal zijn. Deze regering bestaat uit drie partijen, en waarschijnlijk zullen die wel een robbertje moeten uitvechten over de vraag welke heilige huisjes er zullen moeten sneuvelen. Misschien is dat ook wel enigszins de reden waarom er niet sneller wordt gehandeld.

Het gaat natuurlijk niet alleen over die cijfers. Daar hebben we het in de commissie al over gehad. Dit debat voeren we al voor de derde of vierde keer, maar goed, het systeem zit nu eenmaal zo in elkaar. Ik kan er ook niets aan doen. Ik bepaal de regels niet die bepalen dat dit nog eens moet worden overgedaan.

Dan zitten we nog met het speciale dividend of de rente die KBC moet betalen op zijn 3,5 miljard euro. Er wordt gerekend op 297 miljoen euro. Ik vraag me af waarom u ermee akkoord bent gegaan om de pari passu op te heffen, weliswaar slechts tot midden december. Maar goed, als ik KBC was, zou ik eerst proberen maximaal terug te betalen aan de Federale Regering. De penalisatie is daar immers een stuk lager. Dat zou met zich kunnen meebrengen dat KBC voor 15 december 2012 maximaal terugbetaalt aan de Federale Regering. Vanuit het standpunt van KBC zou dat beter zijn. Daarom vraag ik me af of uw schuldplan, waarin de schuld wordt afgebouwd door de terugbetaling door KBC, wel werkelijkheid zal worden.

Ik heb altijd al gevreesd dat er niets zal worden terugbetaald en dat ze eerst het federale niveau zullen terugbetalen.

U hebt in de commissie gezegd waarom u akkoord bent gegaan om die pari passu op te heffen. Meestal blijf ik tot het einde, maar die keer kon ik niet blijven – ik ben u voor. U kunt mij daar niet op pakken.

Als de KBC die 297 miljoen euro rente niet terugbetaalt, zit u nog met een bijkomend gat van ongeveer 300 miljoen euro bovenop de honderden miljoenen euro van de groeivertraging.

Voorzitter, ik krijg nog minuten van de heer Deckmyn.

De voorzitter

U moet afsluiten. U krijgt geen minuten van de heer Deckmyn.

Erik Tack

Maar ik heb nog zoveel te vertellen.

Ik zal dan maar zwijgen over de pps die als een molensteen rond onze nek hangt. Ik zal zwijgen over het feit dat het onmogelijk zal zijn om de schuld van het Pact 2020 op nul te brengen en over het feit dat er geen meerjarenbegroting werd ingediend. Ik zal ook zwijgen over de transactie van de gronden van de VMM en Aquafin. (Applaus bij Vlaams Belang)

Ludo Sannen

Voorzitter, ministers, de voorliggende begroting werd opgesteld zoals het hoort, volgens de regels. Ze werd ook tijdig ingediend. De juiste parameters werden gebruikt wanneer ze moesten worden gebruikt. Wat mij betreft, is ze erg verdienstelijk. Het is een begroting in evenwicht. Dat blijft een grote inspanning, ondanks het feit dat de parameters toen iets ruimer waren dan vandaag.

Ik vind het spijtig om vandaag in de media te moeten lezen dat de oppositie brandhout heeft gemaakt van deze begroting. Ze is er inderdaad in geslaagd om een beeld op te hangen dat niet terecht is. Wij vragen de begroting op een bepaald moment. Op dat moment moet de regering parameters gebruiken. Binnen die parameters heeft zij de begroting correct opgesteld en ingediend, zonder tekorten, dus in evenwicht.

Minister, het is dus een erg verdienstelijke begroting, waarin de juiste keuzes werden gemaakt. Het regeerakkoord wordt uitgevoerd. Ik heb vandaag de hele dag geluisterd, ook naar de oppositie. Niemand van de oppositie heeft fundamentele kritiek geuit op de inhoudelijke keuzes van deze begroting. De enige kritiek was een cijfermatige kritiek, waarbij men stelde dat er onvoldoende buffers werden aangelegd of dat bepaalde parameters niet werden gebruikt. Er was echter geen fundamentele, inhoudelijke kritiek. Dat siert deze begroting en ook deze regering, omdat zij dat gerealiseerd heeft.

Een begroting in evenwicht lijkt mij op dit moment trouwens de beste buffer tegen conjunctureel moeilijke tijden. Dat heeft deze regering wel gedaan.

Minister, wat het geplande nieuwe beleid betreft: een deel van het nieuwe beleid zijn correcties van besparingen die we in het verleden moesten doen.

In het licht van de situatie waarin we ons nu bevinden, andere conjuncturele omstandigheden, zou ik wel willen vragen om de rest van het nieuwe beleid mee te nemen in de begrotingscontrole om te zien wie wat overeind houdt. Zaken die nog niet werden beslist, zou ik minstens uitstellen tot bij de begrotingscontrole die in februari zal worden gevoerd.

Collega’s, in onze begroting wordt gesteld dat we onze schulden voor een stuk zullen afbouwen. Ik vrees dat dat niet zal gebeuren. De schuld is ontstaan vanuit de bankencrisis, vanuit de tekorten van vorige jaren en voor de rest vanuit een deel participaties, maar daar staat wel wat tegenover.

De pps-schuld moet je op hetzelfde niveau als impliciete schuld plaatsen. Je kunt dit niet vergelijken met de rest van de schulden. Het zijn beleidsengagementen, in dit geval infrastructuurengagementen, die worden aangegaan en waar betalingen tegenover staan. Je kunt die niet op hetzelfde niveau plaatsen.

Minister, ik vrees dat de terugbetaling van KBC, die destijds misschien realistisch was in het kader van de nieuwe opdrachten die de banken gekregen hebben om aan kapitaalopbouw te doen, aan een zijden draadje hangt. We zullen onze schuld dus niet echt kunnen afbouwen.

Maar als we er al kunnen voor zorgen dat we een evenwicht houden in deze begroting, ook na de moeilijke begrotingscontroles die eraan komen, dan zorgen we er ten minste voor dat de schuld niet zal toenemen. In dat kader mogen we erg tevreden zijn als u daarin slaagt.

Minister, misschien moeten we ook wel naar andere modellen kijken, bijvoorbeeld een volkslening voor grotere infrastructuurwerken. Waarom zouden we niet creatief zijn? Kunnen we bijvoorbeeld een systeem van Vlaamse staatsbon invoeren, om niet te afhankelijk te worden van de ophaling van kapitaal in april, waar u zelf naar verwees? De uitspraken van Moody’s en Standard & Poor’s – ik vind dat soms orakels van Delfi, die voor mij geen natuurwetten zijn –, maar ze bepalen wel een sfeer en een markt. Ik vermoed dat zij een bepaald economisch model naar voren willen schuiven en ons opdringen dat wij niet zomaar moeten overnemen.

Minister, het communautaire akkoord zal zijn impact hebben op de begrotingscontrole in februari – denk maar aan de energiebesparende maatregelen die wegvallen. Daar zullen we op de een of andere manier een antwoord op moeten geven. En dan is er nog de verschrikkelijke wijzigende economische conjunctuur, waarvan we nu lang niet weten welke parameters we zullen moeten gebruiken.

Eén ding wil ik vooropstellen, minister. Ik hoop dat, ondanks de begrotingscontrole van februari en de bijkomende begrotingscontrole die u daarna nog zult moeten doen, het eindresultaat van 2012 nog altijd een begroting in evenwicht blijft. Laten we daarvan uitgaan. (Applaus bij de meerderheid)

KBC heeft in zijn Europees plan ook die terugbetaling opgenomen, zowel van de schuld aan België als de schuld aan Vlaanderen. Als ze die terugbetaling niet doen, moeten ze terug naar Europa. Ik ga er dus van uit dat ze die terugbetaling effectief blijven doen.

Ludo Sannen

Ik hoop het ook. Dan zullen we onze schuld inderdaad niet alleen niet verhogen, maar zelfs kunnen verlagen.

De voorzitter

De heer Van Mechelen ziet af van zijn betoog, omdat hij deze morgen al uitgebreid over het onderwerp heeft gesproken.

De heer Van Rompuy heeft het woord.

Eric Van Rompuy

Voorzitter, minister, collega’s, we leven in onzekere tijden. Voor het parlement zal het in de volgende jaren een les zijn wat nu gebeurd is. De eurocrisis, de bankencrisis en de economische recessie maken dat wij in de volgende maanden nooit zullen weten wat er zes maanden later gebeurt. We zitten in totaal onzekere tijden. Een parlement moet dan ook rekening houden met vaste tijdstippen waarop ze een bepaalde keuze maakt om dat budget te maken met die hypothese.

Ik hoor nu fracties zeggen dat we over een virtuele begroting bezig zijn. U zult in februari diezelfde discussie hebben. Wat zijn de hypothesen? Is de eurocrisis voorbij? Hoe groot zal de omvang van de recessie zijn?

Het parlement moet leren rekening te houden met die onzekere tijden. Zo niet, verliest het debat een bepaalde dimensie. We discussiëren niet meer over 27 miljard euro uitgaven. We zijn eigenlijk bezig met wat er in februari zal gebeuren.

We leven in onzekere tijden. Wat nu gebeurt, heeft niets te maken met slecht bestuur maar met de economische omstandigheden.

De Vlaamse begroting bevindt zich ook in een storm. Het is niet langer zoals in de gouden tijden toen we overschotten hadden. Toenmalig minister Van Mechelen kon toen aan het eind van het jaar zeggen dat er 800 miljoen euro overschot was. We hebben hier discussies meegemaakt over gratis bussen, kijk- en luistergeld, jobkorting enzovoort. We zitten nu in andere tijden. We zitten met een begroting die volstaat met decretale structurele uitgaven. Alles is decretaal vastgelegd in alle sectoren zoals onderwijs, welzijn, leefmilieu, innovatie enzovoort. Wij zitten in een periode waarin die structurele uitgaven worden geconfronteerd met dalende inkomsten. Dat maakt het beheer van die Vlaamse financiën anders dan een aantal jaren geleden.

Een aantal luxe-uitgaven zullen we moeten proberen schrappen. Ik heb vandaag ook het voorbeeld van De Lijn genoemd, met alle sympathie voor de sp.a-collega’s en voor minister Lieten. Het kan niet dat men 1 miljard euro aan De Lijn geeft met een kostendekking van 15 procent. Dat heeft niets met ideologie of met partijpolitiek te maken, want de verantwoordelijke minister is van mijn partij. Wanneer we naar die 500 miljoen euro gaan, dan zal dat soort zaken in vraag gesteld moeten worden. De kaasschaafmethode heeft immers ook haar grenzen.

We moeten stoppen met te zeggen dat we de volgende jaren overschotten kunnen creëren en dat we nog een pak reserves tot stand kunnen brengen. We zullen heel tevreden zijn wanneer we een begroting in evenwicht kunnen houden. (Opmerkingen van de heer Ivan Sabbe)

Tijdens de begrotingscontrole zal niet het nieuwe beleid in vraag worden gesteld. Er is nieuw beleid voor 230 miljoen euro. Het is niet daar dat men het moet gaan zoeken. We moeten gaan zoeken in dat algemeen pakket van 27 miljard euro.

Het is een paar keren naar voren gebracht. Volgend jaar of binnen anderhalf jaar zitten we in een totaal nieuwe begrotingscontext. Er is een overheveling van bevoegdheden ter waarde van 10 miljard euro, met een nieuwe Financieringswet. We hebben het erover gehad bij de energiemaatregelen: de fiscale aftrek is nu overgeheveld van het federale niveau naar de deelstaten.

Het is lang niet duidelijk wat het plaatje zal zijn voor de Vlaamse begroting. Minister-president Peeters heeft hier enkele weken geleden gezegd dat het ons 450 miljoen euro zou kunnen kosten. Als de overheveling van die 30 miljoen euro aan kinderbijslagen er komt, komen de middelen niet voor 100 procent over. In de volgende jaren zullen we met de Vlaamse begroting in een totaal andere context moeten werken, wel met meer fiscale autonomie, maar in budgettaire krapte.

Deze begroting biedt alle kansen om de dingen te doen die de Vlaamse Regering al die jaren in het regeerakkoord naar voren heeft gebracht. Maar het zijn moeilijke tijden. Ook het regeerakkoord zal op bepaalde punten herbekeken moeten worden. Je zult het niet kunnen doen zonder aan taboes te raken, enkel met wat kaasschaaf hier en daar. We gaan naar een moeilijke discussie. Maar laat ons ophouden, voorzitter, te zeggen dat het virtuele debatten zijn. Er zullen nog heel veel virtuele debatten komen. We moeten kunnen afklokken en op termijn maatregelen nemen die ons brengen tot onze doelstellingen: evenwicht in de begroting en geen schuldopbouw. (Applaus)

Erik Tack

Heeft de volgende minister-president gesproken?

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.