U bent hier

De voorzitter

Algemene bespreking (Voortzetting)

Dames en heren, aan de orde is de voortzetting van de algemene bespreking van het ontwerp van decreet houdende de middelenbegroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 2012, het ontwerp van decreet houdende de algemene uitgavenbegroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 2012 en het ontwerp van decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2012.

We laten eerst nog de overige fractievoorzitters aan het woord.

De heer Van Dijck heeft het woord.

Voorzitter, minister-president, minister, collega's, vooreerst uit ik mijn dank aan mevrouw Smaers voor het uitstekende verslag van de besprekingen in de commissie. Voor wie zich al de moeite heeft getroost om dit halfrond te betreden: mijn uiteenzetting zal waarschijnlijk weinig verrassingen inhouden.

Zoals deze morgen reeds bleek, is deze begroting voor de meerderheid goed. Ze is onderbouwd en gefundeerd. Ze houdt rekening met wat er op ons afkomt. Voor de oppositie is ze zwak, slecht ingeschat, zelfs virtueel. Zij zouden het natuurlijk heel anders en veel beter doen. Maar, collega’s, toon mij één begroting van eender welke overheid die enkel en alleen uitgaat van zekerheden. Daarom is het een begroting. Het is een raming: we ramen inkomsten op basis van prognoses die ons worden aangereikt. Ja, toen we aan de begrotingsopmaak begonnen, sprak het Planbureau nog van een groei van 2,2 procent. Toen reeds werd er een veiligheidsmarge ingebouwd door het te houden op 1,6. Wat later stelde het Planbureau die 1,6 inderdaad vast. Voor 2011 was dat nog 2,4 procent. Ik kom daar nog op terug.

We ramen natuurlijk ook uitgaven, op basis van het beleid zoals het reeds uitgetekend werd door beslissingen uit het verleden en met oog en oor voor het regeerakkoord dat we uitvoeren. Tot spijt van wie het benijdt, ook deze begroting sluit. (Opmerkingen van de heer Dirk Van Mechelen en de heer Lode Vereeck)

Maar de oppositie heeft ook overschot van gelijk, mijnheer Van Mechelen en mijnheer Vereeck, als ze stelt: “De toekomst van Vlaanderen oogt onzekerder dan ooit. Vlaanderen zit in een moeilijke federale en Europese omgeving.” Wie zegt het. Vorige week hoorde ik nog een collega van de oppositie, nu niet aanwezig, op dit spreekgestoelte orakelen dat wij, politici, Vlaamse volksvertegenwoordigers, ons onder deze glazen koepel in een eigen biosfeer wanen, en elke besef van de realiteit verloren zijn. Ik voel me niet aangesproken. De N-VA voelt zich niet aangesproken. Ik weet wat de ware realiteit inhoudt; ik weet wat er buiten deze koepel omgaat.

Inderdaad, collega’s, de mensen zijn ongerust en bang. Ze zijn onzeker over wat de toekomst brengen zal, maar ze zijn ook boos. De economische toekomst is onzeker. Er is sprake van stagnatie, zelfs van achteruitgang, van recessie. De euro, als politiek project, staat onder druk. Overleeft de euro? Overleeft de eurozone? Wat staat er ons te gebeuren als dat niet zo is? Wat gebeurt er met mijn spaarcenten? Hoe zit het met de toekomst van de banken? Hoe moet het verder nu we meer en meer overgeleverd zijn aan de Moody’s en Standard & Poor’s van deze wereld die wikken en beschikken. Ze schijnen de leiding in handen te hebben als volleerde marionettenspelers. Vandaag nog hebben we vernomen dat Moody’s de ranking van Vlaanderen met één plaats naar achteren schuift omdat we als onderdeel van België moeten volgen. We zijn te afhankelijk van wat er in België gebeurt.

De mensen vragen zich nog zaken af. Zal ik straks nog wel een pensioen kunnen ontvangen? Hoe staat het met de betaalbaarheid van de gezondheidszorgen? Zal die nog betaalbaar zijn als ik daar straks behoefte aan heb?

Dan is er het zuiden van het land, dat twee dagen vroeger dan gepland naar het stakingswapen grijpt. Waar moet dat allemaal naartoe? Die ongerustheid leeft bij de man en vrouw in de straat, buiten deze biosfeer. Wij horen die ongerustheid!

En hoe staat het dan met de overheden? We hebben een Belgische staat die miljarden moet besparen. 11,2 miljard? 13,2 miljard? Politieke commentatoren zeggen dat het cement van de Federale Regering de partij is die er geen deel van uitmaakt.

Een Europa dat zich niet op orde krijgt en dat zich steeds meer aftekent in een sterk noorden en een zwak zuiden. Men pleegt het al de ‘neurozone’ en de ‘zeurozone’ te noemen, waarbij de Vlaming hoopt bij het noorden te kunnen worden ingedeeld, als het ooit zover komt.

Het begrotingsdebat dat we hier vandaag en morgen voeren, voeren we tegen de achtergrond van wat er in België, Europa en de wereld allemaal gebeurt. Het is een reden te meer om van Vlaanderen een veilige haven te maken, met aandacht voor zwakken en kansen geven aan sterken. Een budget in evenwicht en een budgettaire orthodoxie zijn daartoe stevige fundamenten. Het is een basis.

Vorig jaar hoorde ik vanuit de oppositie net dezelfde kritieken als dit jaar, allemaal vrij voorspelbaar.

Filip Watteeuw

Mijnheer Van Dijck, als u altijd vervalt in dezelfde fouten, is het toch voorspelbaar dat we hetzelfde zeggen.

Mijnheer Watteeuw, mag ik er even op wijzen dat we door de buffers die er niet waren, en door de manier waarop we het voorbije jaar een jaar lang de vinger aan de knip hebben gehouden, bij machte waren het kapseizen van de Gemeentelijke Holding dit jaar al op te vangen. Nu doet men daar smalend over. Herlees wat er de voorbije maanden over werd gezegd. Herinner u hoe vanuit de Gemeentelijke Holding de smeekbeden tot ons kwamen. Vlaanderen kon doen wat nodig was en deed het. Ons budget ontspoorde er niet door.

Wat ook opvalt, is de tegenspraak bij de oppositie, maar ik begrijp dat. De meerderheid heeft een regeerakkoord, er bestaat nog niet zoiets als een oppositieakkoord. Ik hoor de ene liberale partij die ons verwijt dat we enorme schuldenbergen maken, en de andere liberale partij die zegt dat Vlaanderen in de slappe was zit. De geldpot kan voor hen blijkbaar niet op. Geen van beiden intimideren ons echter.

Deze begroting werd bovendien opgesteld volgens de regels van het nieuwe Rekendecreet. Op zich is dit zeker het vermelden waard, want het noopte de administratie, en ons, regering en parlementsleden, tot een volledig andere manier van werken. Het was een operatie die kan worden gecatalogeerd als geslaagd, want ik hoorde weinig kritiek. En is het niet zo, dat wat goed is, wordt verzwegen?

Sta me toe nog op twee punten dieper in te gaan: de gehanteerde parameters bij het opstellen van de begroting 2012 en de bruto beleidsruimte. Zoals ik in mijn inleiding heb gesteld, is deze begroting opgesteld met een door het Planbureau vooropgestelde groei van 1,6 procent. We waren niet alleen. Ook het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest hanteerde die 1,6 procent.

Ondertussen weten we dat die economische groei overschat is, en de inflatie wellicht onderschat. Minister-president, we zijn tevreden met uw engagement dat u begin februari een begrotingscontrole zult houden. In januari al zal die moeten worden voorbereid, zo kondigde minister Muyters ook aan in de commissie Algemeen Beleid, Financiën en Begroting. Mijn fractie wil dat die oefening plaatsvindt met als doelstelling dat het budget in evenwicht blijft, en dat we binnen de budgettaire orthodoxie die we onszelf opleggen, twee uitgangspunten overeind houden: hoe kunnen we nutteloze en inefficiënte kosten blijven vermijden, en hoe kunnen we de beleidsruimte die er is, zo efficiënt mogelijk inzetten.

Op die manier – en dan moet ik collega van Rouveroij volmondig bijtreden – moeten we trachten twee zaken te realiseren: vertrouwen en zekerheid. Dit houdt natuurlijk ook in dat wij zelf keuzes maken en dat het niet zomaar kan zijn dat zaken die federaal door besparingsmaatregelen worden afgeschaft of afgebouwd, zomaar door Vlaanderen worden overgenomen. Wij willen alles met open vizier bekijken maar er zijn geen evidenties. Wij maken zelf onze begroting.

Anderzijds kan men niet ontkennen dat de andere inkomsten, andere dan groei en inflatie, in deze begroting wel voorzichtig ingeschat werden. Er is daarstraks al met cijfers gejongleerd maar ik wil er toch nog twee naar voren schuiven. Het Rekenhof berekent dat de samengevoegde en gedeelde belastingen 26 miljoen euro te laag geraamd zouden zijn. Ook de raming van de gewestelijke belastingontvangsten ligt 57,6 miljoen euro lager dan de federale raming. Ik wil ook nog verwijzen naar het betoog van de minister toen het ging over de vele buffers. Mijnheer van Rouveroij, sta me toe te zeggen dat ik de vergelijking die u maakte met het Waalse Gewest, echt van de pot gerukt vind.

Wij kunnen ook enorme buffers aanleggen, maar dan zal ons budget niet in evenwicht zijn.

De voorzitter

De heer Vereeck heeft het woord.

Lode Vereeck

Mijnheer Van Dijck, ik wou nog niets zeggen maar u provoceert mij. Van de pot gerukt, vind ik eerlijk gezegd, dat u hier zegt dat de begroting voorzichtig is ingeschat. Het Rekenhof heeft dat gezegd maar natuurlijk wel op basis van de begroting die is ingediend met een groeinorm van 1,6 procent.

Ik had het over de buffers van het Waalse Gewest. Ik heb gezegd dat dat van de pot gerukt is.

Lode Vereeck

Van de pot gerukt, is wat u daarvoor hebt gezegd. U beweert hier dat er voorzichtig is ingeschat. Dat is werkelijk te belachelijk voor woorden.

Nee, ik heb gezegd dat de vergelijking met het Waalse Gewest van de pot gerukt is.

Lode Vereeck

Wat de Brusselse Regering betreft, noemt u dat van de pot gerukt.

Het Waalse Gewest.

Lode Vereeck

Waals Gewest of Brusselse Regering. Waar ik het over wil hebben, is dat u zegt dat deze begroting voorzichtig is ingeschat langs inkomstenzijde. Ik heb het ook gelezen in het verslag van het Rekenhof. Het is nog altijd op basis van een groeinorm van 1,6 procent. U hebt die 1,6 procent gehanteerd en vervolgens bent u voorzichtig te werk gegaan. Dat klopt, maar wel bij een groeinorm die intussen – iedereen hier geeft dat toe – helemaal niet meer realistisch is.

De voorzitter

De heer van Rouveroij heeft het woord.

Sas van Rouveroij

Mijnheer Van Dijck, wat het aanleggen van een provisie betreft, moet u verhinderen dat er geld wordt vrijgemaakt voor nieuw beleid, geld dat er niet is. Natuurlijk hebt u gelijk wanneer u zegt dat de Franse Gemeenschap geen begroting in evenwicht heeft. Zo hoort het niet. Het hoort wel om een begroting in evenwicht op te stellen, dat is waar. Maar als je tegelijkertijd wordt geconfronteerd met de onzekerheden die wij kennen, dan zeggen wij dat u een buffer moet aanleggen in plaats van een nieuw beleid op het spoor te zetten waarvan je weet dat de trein niet kan vertrekken. Dat geldt ook voor de Franse Gemeenschap. Volgens het verslag van het Rekenhof – en laat ons dat maar als betrouwbaar aannemen – is er een niet-toegewezen conjunctuurbuffer van 122 miljoen euro. Laten we het verhaal helemaal brengen. Er zit één ding in – geen indexprovisie, mijnheer Muyters: een eerste, bescheiden provisie voor de overdracht van een deel van de pensioenen van de ambtenaren. Hebt u dat in uw begroting ingeschreven? (Opmerkingen van minister Philippe Muyters)

Hebt u al een provisie die u zal toestaan om de overdracht van een deel van die pensioenen te betalen? (Opmerkingen van minister Philippe Muyters)

De voorzitter

Minister-president Peeters heeft het woord.

Minister-president Kris Peeters

Het is natuurlijk gemakkelijk om buffers aan te leggen wanneer men tezelfdertijd geen evenwicht heeft. Er kunnen veel buffers worden aangelegd wanneer men dieper in het rood gaat.

Het is hier al vele malen gezegd: we hebben een begroting opgemaakt en ingediend met 1,6 procent groei. Als u alle provisies optelt, dan zit daar een provisie voor een groeivertraging waar we één procent lager zouden zitten: 220 miljoen euro. Dankzij de voorzichtigheid toen we de begroting hebben ingediend met een economische groei van 1,6 procent, hebben we een buffer van 1 procent om in het slechtste geval te komen tot 0,6 procent.

Er zijn bovendien nog bijkomende elementen waarmee we rekening zullen houden in de begrotingscontrole, dat werd al verschillende keren gezegd.

Mijnheer van Rouveroij, het heeft weinig toegevoegde waarde om buffers aan te leggen als men tegelijkertijd zwaar in het rood gaat. Dat wou de heer Van Dijck aanhalen. Uw redenering is heel eigenaardig.

Sas van Rouveroij

Minister-president, ik hoop dat we er nu voor eens en voor altijd van af kunnen zijn en daarom geef ik u één voorbeeld, namelijk de buffer die u aanlegt – u omschrijft het toch als een buffer – voor het Rekendecreet. Als u zegt dat het een buffer is die kan worden gebruikt om de groeivertraging op te vangen, dan zegt u tegelijk dat het Rekendecreet geen kosten met zich meebrengt. Die redenering klopt toch niet?

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer van Rouveroij, we hebben 220 miljoen euro provisies aangelegd, maar de vraag is in welke mate die provisies voor andere dingen moeten worden aangewend dan voor de conjunctuurvertraging. Dat is een terechte vraag die u kunt stellen. We zullen bekijken in welke mate we de 220 miljoen euro kunnen inzetten of toevoegen aan de conjunctuurprovisie die werd aangelegd, dan wel of we die provisies voor andere dingen moeten gebruiken dan voor het opvangen van de groeivertraging.

Lode Vereeck

Nu begint u te praten, minister-president. Dit is het debat dat we willen voeren. Als u inderdaad zegt dat we de 220 miljoen euro nu al zullen gebruiken om de 400 à 500 miljoen euro in februari op te vangen, dan is dat een goede eerste stap. Kunt u mij ook nog zeggen van waar de andere 200 à 300 miljoen euro zullen komen?

Het betekent dus dat u niet alleen uw 40 miljoen euro aan conjunctuurprovisie opsoupeert, maar dat u ook wat u opzij hebt gezet voor het Rekendecreet erbij haalt. Komt het Rekendecreet er dan niet van? U hebt ook nog een bedrag voor betaaltekorten. Gaat u al die provisies daarin steken? Dat betekent dan weer dat u voor die andere zaken geen geld hebt.

Ik vind het wel interessant wat u zegt, ik denk dat we eindelijk aan de politieke discussie zijn begonnen: gooi alles op een hoop, want het is eigenlijk één grote conjunctuurbuffer en vergeet het Rekendecreet en de betaalachterstanden. Dat is de consequentie van wat u zegt.

De voorzitter

Minister Muyters heeft het woord.

Ik denk toch dat u het verkeerd begrijpt. Er zijn een aantal onzekerheden. We kunnen dan opteren voor een buffer voor onzekerheden. Wij hebben een buffer van 220 miljoen euro voor onzekerheden. ‘Onzekerheden’ wil zeggen dat we niet juist weten wat ze met zich meebrengen. Kunt u mij zeggen of de 60 of 70 miljoen euro voor het Rekendecreet nodig zijn? Neen, dat kunt u niet zeggen. Wij ook niet, wij maken een voorziening, een provisie. (Rumoer)

Maar luister nu toch even! Wij maken een provisie waarbij we een buffer aanleggen voor alle onzekerheden. We kunnen één grote buffer maken, dan is dat er een van 220 miljoen euro. We weten niet wat de groei zal zijn, we weten niet wat voor de betaalkredieten wel of niet nodig zal zijn. We gaan ervan uit dat het communicerende vaten zijn die wij kunnen inzetten, ook voor de conjunctuur als dat nodig is. We zullen zien wat zich realiseert en wat zich niet realiseert. Dit is nu eenmaal het maken van een begroting: we maken een inschatting. We hadden alles samen kunnen zetten en dat een ‘buffer voor onzekerheden’ noemen, dat is wat u vraagt.

De voorzitter

De heer Van Mechelen heeft het woord.

Dirk Van Mechelen

Minister, had dan gedaan wat u moest doen, had dan de kredieten samengebracht in één buffer die u kon inzetten voor wat u maar wou. Nu zijn ze geaffecteerd en moet u bij mijn weten een begrotingswijziging doorvoeren om dat te kunnen doen.

Filip Watteeuw

Minister, ik heb aandachtig geluisterd en ik heb geprobeerd om het te begrijpen. U zegt dat de 220 miljoen euro een buffer vormen die u voor om het even wat kunt gebruiken. (Opmerkingen van de heer Kris Van Dijck)

Er werd gezegd dat het bedrag gebruikt zal worden voor de onzekerheden. Tot nu toe hebben we vanuit de oppositie altijd gesproken over de onzekerheid door de economische groei: 1,6 procent wordt een nulgroei en dat betekent 400 miljoen euro.

Maar als u zegt dat u die 220 miljoen euro gebruikt voor onzekerheden, dan moet u ook de andere onzekerheden erbij tellen en dan moeten we niet meer spreken over 400 miljoen euro, maar over 400 miljoen euro plus de onzekerheid van de dividenden, 297 miljoen euro, plus de onzekerheid van de betaaltekorten, plus de onzekerheid van het Rekendecreet. Dat betekent dat we ongeveer 700 of 800 miljoen euro onzekerheden hebben. Als u het ene samentelt, dan moet u ook het andere samentellen. (Opmerkingen van minister Philippe Muyters)

Sas van Rouveroij

Minister, u zou beter goed luisteren naar uw eigen minister-president. Wat heeft hij gezegd? We moeten het onverwachte verwachten. Daar heeft hij absoluut gelijk in. Maar hoe doe je dat? Door een strikte begrotingshygiëne. Het onverwachte verwachten, betekent dat je met die onzekerheden maar op één manier goed kunt omgaan, en dat is een onbestemde buffer aanleggen die groot genoeg is om dat onverwachte te verwachten. Dat is wat u niet doet.

Voorzitter, gelieve mij te excuseren, want het was niet mijn intentie om het debat van deze morgen nog eens over te doen. Ik wilde alleen maar zeggen, met het risico dat het debat opnieuw begint, dat het eigenlijk wel eenvoudig is, mijnheer van Rouveroij, wat u stelt: kijk eens wat het Waalse Gewest doet? U zegt dat het Waalse Gewest het veel beter doet, want men heeft grote buffers. Hun budget is echter niet in evenwicht. Dat is het enige dat ik wil aanhalen. Mijnheer van Rouveroij, wij begrijpen het blijkbaar niet!

Sas van Rouveroij

Die 122 miljoen euro die de Franse Gemeenschap als buffer aanlegt, kan men tenminste al niet meer aanwenden voor nieuw beleid, waarvoor geen geld is.

Het is toch heel eenvoudig. Willen we nog 100 miljoen euro in de begroting zetten en ook een tekort hebben zoals in Wallonië? Dan hebben we een voorbeeldfunctie, zegt de heer van Rouveroij. Hoe groot moet het zijn, mijnheer van Rouveroij? Hoeveel is het percentage van het tekort bij de Franse Gemeenschap en het Waalse Gewest? Willen we dat inschrijven en geen begroting in evenwicht indienen?

Wij garanderen dat we de maatregelen nemen in de loop van februari om ervoor te zorgen dat we met deze buffers en met de begroting in evenwicht zullen eindigen in 2012, net zoals we dat zullen doen in 2011, zelfs met het debacle van de Gemeentelijke Holding.

Sas van Rouveroij

En binnen dit regeerakkoord? Ik wens u veel succes.

Hoe wij de begroting in evenwicht realiseren, is een zaak van de Vlaamse Regering.

Dirk Van Mechelen

Ik stel voor dat we dit soort discussies in de partijblaadjes voeren, maar niet in dit parlement. (Opmerkingen van de heer Kris Van Dijck)

Mijnheer de minister van Financiën en Begroting van de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap moet haar eigen begrotingsdoelstelling volgen conform het stabiliteitspact. Gelukkig is onze begroting intussen in evenwicht. De Franse Gemeenschap heeft een toelaatbaar tekort. Binnen dat toelaatbaar tekort bouwen zij buffers op voor wat ons boven het hoofd hangt. Ik zeg u: wij gaan in februari naar een onvoorstelbaar boeiende discussie.

De voorzitter

Dat belooft.

De heer Van Dijck heeft het woord.

Dat belooft zeker. Ik voel me ook uitgedaagd. De oppositie vraagt: en wat met het regeerakkoord? Collega’s, ik dacht dat het regeerakkoord door drie partijen goedgekeurd was: door de N-VA, door CD&V en door sp.a. We zullen ons daarover op die manier buigen.

De bruto beleidsruimte zoals ze nu voorligt van 1,143 miljard euro ten opzichte van 2011, wordt inderdaad vooreerst aangewend voor het zogenaamde constant beleid, ten belope van 765 miljoen euro.

Voor het effect van de indexatie – ik ga de cijfers niet aanhalen, want mevrouw Smaers heeft ze daarstraks tijdens de toelichting van het verslag naar voren gebracht – is er rekening gehouden met de spilindexen van april 2011, met die van februari 2012 en met de verwachte overschrijding van die spilindex in oktober 2012. Maar laat ons vooral niet vergeten, collega’s, dat als er nu beleidsruimte is – die bediscussieerbaar is –, deze beleidsruimte wel degelijk het resultaat is van de onszelf opgelegde orthodoxie.

Als men dat alles van de hand wijst, gaat men heel kort door de bocht. Nemen we maar het voorbeeld van onze eigen overheid, die als een afgeslankte overheid kan worden bestempeld, met minder loonkosten, minder werkingsmiddelen en veel besparingen op consultancy en communicatie. Ik dacht dat de heer van Rouveroij dat deze ochtend ook heeft aangehaald.

Wat de resterende beleidsruimte betreft, trachten we in ieder geval in te zetten op dat wat voldoet aan de parameters die ik daarnet heb aangehaald, namelijk efficiëntie en inzetten op wat belangrijk is. Er is de bijna 39 miljoen euro ter stimulering van arbeidsdeelname door laagverdieners. Er wordt een provisie ingesteld met 60 miljoen euro aan beleidskredieten en 70 miljoen euro aan betaalkredieten voor het opvangen van de eventuele budgettaire gevolgen van de invoering van het Rekendecreet, zoals daarnet aangehaald. En jawel, er is 230 miljoen euro voor nieuwe initiatieven, in O&O, voor het wegwerken van de wachtlijsten in de gehandicaptensector, in vernieuwd sociaal beleid, in onderwijs, in loopbaan- en competentiebeleid.

In ieder geval, we hebben opnieuw een begroting waarbij de betaalkredieten hoger liggen dan de beleidskredieten.

Minister-president, ons regeerakkoord in de zomer van 2009 droeg de titel ‘Een daadkrachtig Vlaanderen in beslissende tijden’. Dat het beslissende tijden zijn, staat buiten kijf. Aan dat daadkrachtige Vlaanderen zullen we moeten blijven werken, en volgend jaar geen 365, maar 366 dagen, elke dag opnieuw. Op mijn fractie kunt u rekenen. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

De heer Vereeck heeft het woord.

Lode Vereeck

Voorzitter, heren ministers, geachte leden, de bekende Amerikaans-Oostenrijkse econoom Joseph Schumpeter schreef in zijn artikel ‘The Crisis of the Tax State’ het volgende: “The budget is the skeleton of the state stripped of all misleading ideologies.” Het moet niet altijd Latijn zijn. Vrij vertaald betekent dit: het budget is het skelet van de staat, zonder ideologische poespas. Als de cijfers spreken, dan vallen de maskers af. Dat is wat er gebeurt in deze begroting 2012. Vlaanderen is geen voorbeeldige begrotingsleerling. De regering volgt niet de lijn van de budgettaire orthodoxie. Integendeel, deze Vlaamse Regering besteelt haar burgers en haalt daarvoor alle mogelijke trucs uit de doos. Dat ze vaak het tegenovergestelde beweert, maakt haar houding alleen maar meer hypocriet. Deze begroting is onrealistisch, onzeker, kortzichtig, oneerlijk, ongezond, gevaarlijk en hypocriet. Dat zijn de zeven hoofdzonden van deze regering en haar minister van Begroting. Ik licht ze graag een voor een toe voor u.

Deze begroting is onrealistisch. Natuurlijk is elke begroting een raming, maar we debatteren hier over 230 miljoen euro voor nieuw beleid, terwijl we in werkelijkheid een gat moeten dichten dat vele malen groter is dan het budget voor nieuw beleid. Dan is er sprake van een onrealistische of virtuele begroting, waaraan dit parlement onmogelijk zijn goedkeuring kan verlenen. Geachte leden, doen we dat wel, dan geven we deze Vlaamse Regering de toestemming uitgaven te doen waarvoor de middelen ontbreken.

Het is al vaak gezegd, maar ik herhaal het graag: deze begroting is opgesteld in de zomer, op basis van een economische groeiprognose van 1,6 procent. In oktober ging de Hoge Raad van Financiën (HRF) nog maar uit van de helft, namelijk 0,8 procent, waarop de minister-president – en dat is politiek natuurlijk wél een belangrijk feit – publiekelijk toegaf dat er een gat van 200 miljoen euro zal moeten worden gedicht.

Vorige week schoof de Nationale Bank dan nog een nieuwe prognose van een half procent naar voren. Toch dient de Vlaamse Regering nog steeds een begroting in op basis van 1,6 procent. Ik vind dat je reinste oplichterij. Je hoeft zelfs geen rekenwonder te zijn om dat te snappen.

Deze begroting is dan ook volstrekt achterhaald. Ze is niet in evenwicht. Ze heeft een tekort van minimum 270 tot 500 miljoen euro. Ondertussen roept in de Kamer de fractieleider van de N-VA, de heer Jambon, de Federale Regering op om een geloofwaardige begroting op te stellen. Hij heeft dat dit weekend gedaan, op een begroting die gebaseerd is op 0,8 procent groei.

Collega’s van de N-VA, ik herhaal mijn oproep van deze ochtend: wees consequent en dien ook hier, vandaag, een geloofwaardige begroting in. Uw voorzitter, de heer De Wever, had gelijk toen hij zei dat “Di Rupo ons op het niveau van Griekenland brengt”. Eerlijk gezegd is ook deze Vlaamse begroting er een van Griekse slag, met kunstmatige cijfers en fictieve getallen. (Rumoer)

Mijnheer Vereeck, hoe dikwijls hebben wij nu al gezegd dat we deze begroting in januari en februari zullen bekijken? Hoe dikwijls?

Lode Vereeck

Mijnheer Van Dijck, hoe dikwijls hebben wij nu al gezegd dat dat te laat is? Er is een verschil tussen de groeivertraging die zeker is en de onzekerheden waarover we het zo dadelijk nog zullen hebben.

Voor alle duidelijkheid: mijn kritiek is niet dat de begroting werd ingediend op basis van deze parameters. U kon deze zomer namelijk niet anders. Mijn kritiek is echter wel dat ze sindsdien niet werd aangepast door middel van amendementen. Dat kon perfect in oktober, november of zelfs nu nog. Dat is echter niet gebeurd, wat onbegrijpelijk is.

Natuurlijk heeft minister Muyters boekhoudkundig een correcte begroting opgesteld. Dat is het punt niet. De discussie over die paramaters is echter geen boekhoudkundige kwestie, maar een kwestie van voorzichtig en gezond begrotingsbeleid.

Op papier is deze begroting in evenwicht, maar in realiteit is het een begroting met een zwaar tekort. De heer Van Rompuy noemde dergelijke praktijken vroeger gewoon schriftvervalsing. Voortaan noemt hij echter man en paard. Hij zegt dat er een tekort is van 500 miljoen euro. Eigenlijk wordt het hele regeerakkoord vandaag in vraag gesteld. Vanuit de meerderheid kregen wij daar graag meer toelichting over.

De voorzitter

De heer Van Rompuy heeft het woord.

Eric Van Rompuy

Mijnheer Vereeck, u zei daarnet dat deze Vlaamse begroting in een Griekse toestand belandt. U weet dat er in Griekenland op een bepaald moment een begrotingstekort was van 14 à 15 procent van het bruto nationaal product. Hier spreken we over 500 miljoen euro op 27 miljard euro uitgaven. Als u dat omrekent – wat minister Muyters beter kan dan ik –, komt dat neer op 2 procent. De schulden van de Vlaamse Regering zijn 7 miljard euro, waarvan 5 miljard euro bij de banken, die ook terugbetaalbaar zijn.

U moet intellectueel eerlijk blijven. U weet heel goed wat ik gezegd heb, want u was zelf aanwezig bij dat interview. Minister Muyters heeft dat overigens zelf ook gezegd. Door de economische terugval zullen we, gewoon mathematisch, volgens de Financieringswet, 500 miljoen euro moeten vinden. De Vlaamse Regering zal dat ook doen. Ze engageert zich om een begroting in evenwicht in te dienen. Vorig jaar hebt u gezegd dat u de begroting van 2011 niet geloofde, dat die zware tekorten zou vertonen en vol met truken zat. U sprak ook over de Aquafin-geschiedenis. Volgend jaar zal de regering die inspanning moeten doen. Het is niet zo evident om 500 miljoen euro te vinden. Het is logisch dat een aantal zaken dan moeten worden herbekeken. Een regeerakkoord wordt gesloten voor een periode van vijf jaar. Als de omstandigheden echter veranderen – en ze zijn veranderd – moeten bepaalde dingen in vraag worden gesteld, die je drie jaar geleden misschien niet in vraag stelde.

De Vlaamse Regering is in 2004 begonnen en in 2009 geëindigd met een tekort van 2 miljard euro en een schuld van 4 à 5 miljard, hoewel ze een paar maanden voordien drie dagen schuldenvrij was.

Mijnheer Vereeck, ik voer ook graag oppositie, maar door hier te verwijzen naar Griekse toestanden, ondermijnt u heel uw discours. U bent ongeloofwaardig als u de Vlaamse begroting vergelijkt met Griekse toestanden. Ongeloofwaardig! (Applaus bij CD&V en de N-VA)

Filip Watteeuw

Mijnheer Van Rompuy, als de heer Vereeck aankomt met 2,4 miljard euro meer middelen, dan zegt u dat we niet naar die 2,4 miljard euro mogen kijken omdat er constant beleid is en het maar over een klein deeltje nieuwe ontvangsten gaat. Als het echter over de besparingen gaat, komt u aanzetten met het volledige bedrag van de begroting, 27,5 miljard euro. Maar ook daar zit constant beleid in. De vraag is of, als de middelen verminderen, dat een zware impact heeft op nieuw beleid en op de beleidsruimte. En dat is maar een heel klein deeltje van die 27,5 miljard euro.

Sas van Rouveroij

Mijnheer Van Rompuy, als u zegt dat Vlaanderen maar een schuld heeft van 7 miljard euro, dan is dat ook intellectueel oneerlijk. De Vlaamse schuld zit immers verborgen in de Belgische schuld, en daar staat 360 miljard euro uit. We gaan vandaag het debat niet voeren over het aandeel van Vlaanderen in die schuld, maar het is niet zo dat Vlaanderen maar een schuld heeft van 7 miljard euro. Vlaanderen is ook deelachtig aan de Belgische schuld.

Eric Van Rompuy

Ik zal één ding zeggen over de cijfers. Weet u hoeveel de federale begroting aan rentelasten moet betalen? 11,4 miljard euro. Hoeveel betalen wij in Vlaanderen aan rentelasten? 234 miljoen euro. Wij hebben 7 miljard euro schuld, de federale overheid heeft 360 miljard euro schuld. U moet dat dus niet vergelijken en, zoals de heer Vereeck, over Griekse toestanden spreken. Onze begroting heeft natuurlijk rentelasten, maar dat is 250 miljoen euro, tegenover 11 miljard euro op federaal vlak. Probeer de dingen dus niet met elkaar te vergelijken, want dan bent u ook totaal ongeloofwaardig.

Minister-president Kris Peeters

Ik ben het eens met diegenen die zeggen dat de heer Vereeck er zwaar over gaat wanneer hij ons vergelijkt met Griekse toestanden. En aangezien hij zich zo graag baseert op cijfermateriaal en objectieve beoordelingen: Moody’s heeft onze rating spijtig genoeg verlaagd, maar die is nog altijd goed, beter dan het Belgische niveau.

Aan wie ons hier de les wil lezen en zeggen dat Vlaanderen niet de beste van de klas is, zeg ik: kijk naar de beoordeling die Moody’s aan ons geeft. Die is zeer objectief. Misschien kunt u daar ook naar verwijzen, mijnheer Vereeck, als u verder gaat met uw zeven zonden, waarvan u de eerste al volledig ongeloofwaardig hebt meegegeven. (Applaus bij CD&V en de N-VA)

De voorzitter

De heer Van den Heuvel heeft het woord.

Mijnheer Vereeck, die Griekse toestanden zijn zo grotesk. Dat is inderdaad heel sterk overdreven.

Wij zien nu elke twee maanden een neerwaartse herziening van de groeiprognoses. U hebt de cijfers zelf geciteerd: 1,6 procent, 0,8 procent, 0,5 procent en binnenkort misschien nul. Het is niet slecht dat een regering wacht tot er enige zekerheid is rond die economische groei, om niet elke maand een nieuwe saneringsoperatie te moeten doorvoeren en achter de feiten aan te hollen. De minister-president en de minister van Financiën hebben aangekondigd dat er een grondige en geloofwaardige herziening komt, in plaats van elke maand achter nieuwe cijfers aan te hollen.

Lode Vereeck

Collega’s, ik heb niet gesproken over ‘Griekse toestanden’. Ik heb gezegd dat deze begroting er een is van de Griekse slag. Dat is een uitdrukking. Ik bedoel daarmee dat u met fictieve bedragen en onrealistische cijfers werkt. Die ongeloofwaardigheid zit niet bij mij, minister-president, maar bij u, in die begroting. (Applaus bij LDD)

Over Aquafin ga ik straks nog verder.

U stelt wel de juiste vraag die men hier in de regering niet durft te stellen, namelijk welke delen van het regeerakkoord op de schop gaan.

Die groeivertraging is inderdaad het gevolg van de economisch woelige tijden en de ongeziene zenuwachtigheid op de financiële markten. Maar naast het gebruik van de verkeerde parameters zijn er ook nog de onzekerheden.

Een van die onzekerheden zijn de dividenden van KBC die voor 300 miljoen euro ingeschreven staan. Ik kan niet voorspellen of die uitbetaald zullen worden, maar ik vind het sowieso onverstandig om niet-recurrente middelen recurrent in te schrijven.

Een andere onzekerheid is het schrappen en doorschuiven van sommige federale uitgaven. De minister-president heeft daarover gecommuniceerd. Hij schat ze in 2012 tot maximum 450 miljoen euro.

Verder is er de mogelijke herclassificatie van ESR-8-participaties. Onlangs is bij de Vlaamse Milieuholding 50 miljoen euro in het vorderingensaldo gekomen. Ook heel onzeker is de ESR-kwalificatie van de pps-scholeninfrastructuur. De heer Van Mechelen hamert daar sinds het begin van de legislatuur op. Minister Muyters heeft aangekondigd dat er op korte termijn een alternatief zou komen.

Een andere onzekerheid is de onderbenutting die wordt geraamd op 313 miljoen euro. Minister Muyters geeft zelf aan dat dit wellicht een overschatting is als gevolg van de aanrekeningsmethodes volgens het Rekendecreet.

Nog een onderzekerheid is de rating van Vlaanderen, die vaak wordt gekoppeld aan België en die een belangrijke impact heeft op de rente en de schuldaflossing. De minister-president bepleitte dan ook onlangs een eigen rating op basis van de fiscale autonomie. Deze Vlaamse Regering benut slechts 0,01 procent van de fiscale autonomie die ze nu al heeft terwijl ze tot 6,75 procent kan gaan.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Vereeck, dit is de tweede fundamentele fout die u maakt in uw redenering. Wij hebben de fiscale bevoegdheid. Maar hoe kan men in heel moeilijke tijden zeggen dat wij die moeten gebruiken als wij daar het geld niet voor hebben? Wij hebben de jobkorting teruggedraaid om ervoor te zorgen dat de begroting in evenwicht was. Enerzijds is er de fiscale autonomie, anderzijds is er de vraag of we voldoende middelen en budgetten hebben om die fiscale autonomie in te vullen. Deze twee vragen zijn van een andere orde. Als u nu zegt wat we die fiscale autonomie niet volledig gebruiken, dan is dat juist. Wij gebruiken die niet omdat we de begroting in evenwicht moeten houden. Uw redenering is dan ook heel onlogisch.

Lode Vereeck

U bent onlogisch, minister-president, u stond in De Ochtend te oreren dat u een aparte rating wilt op basis van onze grote Vlaamse fiscale autonomie.

Minister-president Kris Peeters

Dat is de derde fundamentele fout die u maakt. (Opmerkingen van de heer Lode Vereeck)

Ik weet wat u wilt zeggen.

Lode Vereeck

Dat is prachtig, dan bent u helderziend. Wanneer u dan toch zo helderziend bent, dan neem ik aan dat u ook een goede begroting kunt indienen. (Applaus bij de oppositie)

Minister-president Kris Peeters

Bij de begrotingscontrole in februari zal dat in orde komen. Ik wil nogmaals herhalen dat u hier een derde fout maakt. Het zal waarschijnlijk niet de laatste zijn. Wanneer wij een aparte rating vragen, dan is dat omdat wij ons beleid en onze budgettaire situatie apart beoordeeld willen zien. Daar zullen wij in goede en in slechte tijden de gevolgen van dragen.

Mijnheer Vereeck, het is eigenaardig dat u dat niet steunt. Wij hebben meer fiscale bevoegdheden, en het is dat laatste element dat voor ratingbureaus zo belangrijk is om ons een aparte beoordeling te geven. Het gaat dan niet over het feit dat we autonomie moeten invullen maar wel over de mogelijkheid, de bevoegdheid om dat te doen. Dat is voor de ratingbureaus een doorslaggevend argument. We zullen dat zeker bij Standard & Poor’s inbrengen.

Lode Vereeck

Moody’s heeft het bij het rechte eind. U kunt zoveel bevoegdheden hebben als u wilt. Als u ze niet gebruikt, dan is het duidelijk dat u uiteindelijk een tandeloze tijger bent.

Minister-president Kris Peeters

Moody’s geeft al een aparte beoordeling voor Vlaanderen.

Lode Vereeck

Inderdaad, en die is gezakt met twee notches. (Opmerkingen van de heer Peter Reekmans)

Mijnheer Reekmans, Moody’s laat maar één stap verschil met België toe op dit moment. Die stap meer behouden we. Dat België twee stappen omlaag zou zetten, was voorzien. België is gezakt. Ook in het rapport van Standard & Poor’s staat dat zij Vlaanderen een rating hoger zouden geven.

Lode Vereeck

Het verschil is natuurlijk dat Moody’s een aparte rating geeft en Standard & Poor’s niet.

Ik kan alleen maar concluderen dat door de groeivertraging, die zeker is, en de zes onzekerheden die ik net heb geschetst, deze begroting volledig op drijfzand is gebaseerd. Mijn kritiek zou er nooit zijn geweest indien de regering in de zomer een begroting met een overschot of een geloofwaardige buffer had ingediend, zoals herhaaldelijk, onder andere door mijzelf, gevraagd was. In juli waarschuwde de SERV dat de Vlaamse Regering in haar begroting “onvoldoende zekerheid inbouwt om een eventuele economische terugval op te vangen”. Indien de regering die goede raad toen ter harte genomen, zaten we vandaag niet in de puree. Maar neen, men sloeg die raad in de wind. Minister Muyters, u hebt hier en in de commissie herhaaldelijk gesteld dat de begroting een buffer van 220 miljoen euro bevat. Ik ben er altijd van uitgegaan dat dat om 70 miljoen euro voor onverwachte uitgaven in het Rekendecreet ging, en 50 miljoen euro voor mogelijke betaalproblemen. Dat is op zich natuurlijk een goede zaak, maar het is niet wat de SERV bedoelt.

De SERV heeft zijn begrotingsadvies uitgebracht in juli. Ik moet u niet zeggen wat de groeicijfers toen waren. Die waren toen veel hoger. Dat was 1,6 procent te laag ingeschat.

Leg mij die onderbenutting bij uw onzekerheden eens uit. Wij doen wat het Rekenhof zegt. Wij volgen niet alleen de berekening zoals het Rekenhof ons vraagt, we doen er nog iets bovenop voor het geval er ten gevolge van het Rekendecreet nog extra miljoenen zouden nodig zijn. U noemt dat een onzekerheid, waarbij wij onvoorzichtig zouden zijn. Ik zou misschien nog kunnen aannemen dat we onvoorzichtig zouden zijn geweest indien wij een nieuwe berekeningsmethode zouden hebben gehanteerd. Ik zou nog kunnen aannemen dat we onvoorzichtig zouden zijn geweest indien we er nog niet zouden hebben aan gedacht dat het Rekendecreet een verschuiving met zich had kunnen meebrengen. Maar legt u mij eens uit hoe we onvoorzichtig zijn geweest door dezelfde toepassing te doen als het vorig jaar, op basis van de laatste gekende onderbenutting, en door daarbovenop nog iets te voorzien in het pakket van onzekerheden. Ik begrijp het niet.

Lode Vereeck

Minister, uw opmerking over de SERV slaat nergens op. Als u in de gemakkelijke begroting van de zomer, met de cijfers zoals ze toen voorlagen, een buffer zou hebben ingebouwd, dan zou u die nu kunnen gebruiken om deze schok op te vangen. Het intellectuele argument van de SERV blijft overeind.

Ik heb net gehoord van de minister-president dat alles op de schop gaat. Het wordt een grote buffer, een groot communicerend vat. Ik heb nu dus begrepen dat uw provisie voor de opvang van het Rekendecreet niet meer van kracht is.

Mijnheer Vereeck, toen de SERV zijn rapport opstelde, bedroeg de groei 2,2 procent, niet 1,6 procent. Die 0,6 procent hebben wij al in mindering in de begroting gehad. Indien wij het SERV-advies zouden hebben gevolgd en met 2,2 procent groei rekening zouden hebben gehouden, zouden we daarin een extra buffer kunnen steken. Dat is intellectuele eerlijkheid.

Sas van Rouveroij

Minister, ik lees voor wat uw eigen partijblad schrijft over de federale begroting: “De voornaamste reden zit hem in het feit dat men er van uitgaat dat onze economie nog met 0,8 procent zal groeien in 2012. Maar alle economen zijn het erover eens dat de nieuwe recessie nadert of mogelijk al is ingezet.” En dan komt de passage die ik daarnet al citeerde: “Het zal naar alle waarschijnlijkheid een negatieve groei zijn.” Eindconclusie van de N-VA over de federale begroting: “een fundamenteel onrechtvaardige drijfzandbegroting”. De heer Vereeck had het daarnet over ‘drijfzand’. Dat is niet eens een taalgebruik van LDD maar van de N-VA, die het heeft over de federale begroting. U werkt met een dubbele standaard. (Opmerkingen van de heer Kris Van Dijck)

De voorzitter

De heer Diependaele heeft het woord.

Matthias Diependaele

Ik ben altijd trots als onze partij in het centrum van de belangstelling staat en zeker als er dan nog mensen zijn die uit ons magazine citeren. Maar men moet eerlijk zijn. Het gaat over de grondslag van wat er precies achter de begroting zit. Laat ons eens duidelijk de vergelijking maken tussen de maatregelen die in het federale parlement en deze die hier worden genomen. Dan heb ik het specifiek over de aanbevelingen die waarschijnlijk niemand in twijfel zal trekken, ook niet de partijen die deelnemen aan het federale beleid.

In het licht van het Europees semester is dat al in april 2011 naar voren geschoven. We zien dat Vlaanderen nagenoeg alle door de EU gevraagde inspanningen heeft geleverd. De federale overheid doet dat niet. Daar zit het verschil dat de N-VA naar voren brengt. De federale begroting is op drijfzand gebouwd.

Ik geef een paar voorbeelden. Wat de werkzaamheidsgraad betreft, is de Vlaamse doelstelling 76 procent. De federale doelstelling is 73 procent of nog minder. Bij O&O kan altijd nog wat bij, maar de Vlaamse overheid investeert hier tenminste in. Ik kan zo blijven doorgaan. (Opmerkingen van de heer Eric Van Rompuy)

Ik reageer op wat de heer van Rouveroij en de heer Vereeck hebben gezegd. Dat is het enige wat ik doe en dat is mijn goed recht. (Opmerkingen van de heer Eric Van Rompuy)

Lode Vereeck

Met een voorspelde groei van 2,2 procent en zelfs van 1,6 procent was het in de zomer nog perfect mogelijk een buffer in te voeren. De minister-president heeft dat in de loop van de zomer overigens toegegeven. Minister Muyters heeft hem echter teruggefloten. We hebben die discussie al gevoerd.

Blijkbaar is een dergelijke vooruitziendheid een beetje te veel gevraagd van een regering die in mijn ogen om zuiver ideologische en dogmatische redenen weigert overschotten te boeken. LDD heeft er bij het begin van de legislatuur al op gewezen dat de begrotingsfilosofie van de Vlaamse Regering niet voldoet. Deze aanpak schuift alle inspanningen inzake schuldafbouw door naar de volgende Vlaamse legislatuur. In die zin is de begroting kortzichtig.

Vlaanderen verdient en kan beter. De Vlaamse Regering maakt er een gewoonte van steeds naar de budgettair moeilijke tijden te verwijzen. Ik vind dat intellectueel oneerlijk. Sinds 2009 kennen de ontvangsten een sterke groei. Bij elke begrotingsopmaak of begrotingscontrole blijken de Vlaamse inkomsten aanzienlijk gestegen. Tussen 2010 en 2012 zijn de inkomsten van 23,6 miljard euro tot 26,6 miljard euro gestegen. Dat is 3 miljard euro. Ik houd hierbij al rekening met de groeivertraging. Die cijfers vallen niet te ontkennen. Ik vergelijk het met een voetbalmatch die de minister-president met een voorsprong van 5-0 begint. Uiteindelijk is hij fier met een gelijkspel.

Waarom is het begrotingsresultaat met al die bijkomende middelen niet spectaculair beter? De reden is dat er in 2009, 2010 en 2011 amper structurele maatregelen zijn genomen. Ik hamer daar al sinds de eerste dag van deze legislatuur op. We zullen even nagaan wat de Vlaamse Regering dan wel heeft gedaan.

De zogenaamde besparingen bedragen 2 miljard euro. Een derde daarvan, 650 miljoen euro, is behaald door de jobkorting af te schaffen. Dit is in wezen een belastingverhoging. Ongeveer een vijfde, 350 miljoen euro, is afkomstig uit eenmalige maatregelen.

Een van die maatregelen, de verkoop van gronden van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) aan Aquafin, is hier vorige week al besproken. De oude demonen zijn terug in de vorm van een onhandig opgezette sale-and-buy-backoperatie. Dit levert ons 307,9 miljoen euro op, maar kost ons door de dotaties aan de drinkwatermaatschappijen ook 578,4 miljoen euro. We betalen voor een tweede keer het dubbele voor die gronden. In 2012 bedraagt de factuur voor de afbetaling al 32,5 miljoen euro.

Het Rekenhof heeft daar striemende kritiek op geleverd en heeft gesteld dat dat niet in een goed beheer van de openbare financiën thuishoort. De Inspectie van Financiën heeft geadviseerd de transactie gewoonweg te schrappen. Ik vraag me af waarom de Vlaamse Regering dergelijke adviezen systematisch naast zich neerlegt.

Wat had de Vlaamse Regering dan wel moeten doen? In plaats van voor het gemakkelijke geld te kiezen, had ze in 2010 en in 2011 structureel moeten besparen. Dat zou in 2012 een enorm verschil hebben gemaakt. Het wegvallen van de eenmalige inkomsten, zoals 200 miljoen euro van Aquafin, 55 miljoen euro uit de intering in de reserves van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW) en het Vlaams Woningfonds (VWF) en de gevolgen van deze beslissingen, de stijging van de dotatie aan de drinkwatermaatschappijen met 32,5 miljoen euro, happen al 300 miljoen euro uit de beschikbare middelen. Dat is 26 procent of een kwart van de bruto beleidsruimte in deze virtuele begroting.

De minister-president noemt mijn kritiek op een gebrek aan een structureel beleid en op dergelijke maatregelen, zoals de verkoop aan Aquafin, populistisch, simpel, goedkoop, oneerlijk en dergelijke.

Had u structureel bespaard en had u een gezond beleid gevoerd, dan zou de bruto beleidsmarge vandaag al 300 miljoen euro hoger zijn geweest. Had u dat bedrag in een buffer gezet, dan was die lage groeiverwachting nu al gecompenseerd. Dan moest er geen euro worden gevonden en konden we doorgaan met die 60 miljoen euro extra voor onderzoek en ontwikkeling of het beleid voor de wachtlijsten voor de gehandicapten, wat wij vanuit mijn fractie allemaal steunen.

Maar daarvoor zijn duidelijke budgettaire keuzes nodig en die zijn in het verleden niet gemaakt. In februari misschien wel, maar in het verleden niet. Dat is mijn verwijt aan de Vlaamse Regering, veel meer dan de parameters.

Ondertussen wordt er geparadeerd met een kindpremie en een derde VRT-net. Het is symbolisch, maar het zegt alles. Deze regering heeft een unieke kans gemist om de Vlaamse begroting voor te bereiden op de toekomstige uitdagingen. De stijging van de ontvangsten sinds 2009 bood daartoe alle mogelijkheden.

En dan is er nog de Vlaamse schuld. De zichtbare schuld lijkt onder controle, maar is de laatste jaren toch opgelopen tot 7 miljard euro. De helft is te wijten aan KBC, de andere helft aan tekorten en participaties. In drie jaar tijd is voor bijna 1 miljard euro schuld aangegaan voor participaties in jonge of innovatieve bedrijven. Dat is een gevaarlijke praktijk, want de risico’s zijn groot. Dat is natuurlijk eigen aan durfkapitaal. Precies daarom stelt de Inspectie van Financiën voor om dit niet via schuld te financieren. Ook deze aanpak van de regering zal als een boemerang in ons gezicht terugkomen. Daarom is schuldafbouw dringend nodig.

De Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) stelt dat deze regering de inspanning voor de afgesproken nulschuld in 2020 volledig verschuift naar de volgende legislatuur. Het Rekenhof berekende dat de volgende regering voor meer dan 2 miljard euro ESR-overschotten zal moeten boeken om de schuld af te bouwen tegen 2020. En dan gaan we er nog van uit dat de schulden van de Gemeentelijke Holding niet worden overgenomen.

De regering moet nu maar eens kleur bekennen: ofwel het regeerakkoord, ofwel Pact 2020. Die zijn in conflict met elkaar, wat de regering ook mag beweren. De SERV en het Rekenhof geven aan dat deze regering met haar begrotingsbeleid de schulddoelstelling van Pact 2020 zo goed als opgeeft. Wat kan in Zaventem, moet ook kunnen in Vlaanderen. In Zaventem, minister-president, heeft men net als u bijkomende middelen, maar slaagt men er wel in om op vijf jaar tijd de schuld met 30 procent te doen dalen. Dat komt uiteraard door de uitstekende schepen van Begroting.

Meer dan over de zichtbare schuld, ben ik ongerust over de verborgen schuld. De Vlaamse overheid heeft thans voor 11,9 miljard euro schuldwaarborgen uitstaan. Op drie jaar is er bijna 3 miljard bijgekomen, onder andere voor Gigarant. Waarborgen kunnen een goed instrument zijn, maar ze moeten wel beheersbaar blijven. Want het risico verbonden aan deze waarborgen wordt vaak onderschat, zoals is gebleken bij de Gemeentelijke Holding, waar we 225 miljoen euro zijn kwijtgespeeld. Ik vermeld dat in het kader van de nv Waarborgbeheer in 2010 al voor 28 miljoen euro aan waarborgen is uitgewonnen.

Nog zo’n verborgen schuld is de pps-schuld (publiek-private samenwerking), die eind 2010 zo’n 2,5 miljard euro bedroeg. Die komt niet tot uiting in de Vlaamse schuld, maar de leningslasten worden gedragen door de Vlaamse overheid via de beschikbaarheidsvergoedingen aan de private partners. De financieringslasten lopen sterk op: van 33 miljoen euro in 2009 tot bijna het tienvoudige of 300 miljoen euro in 2014. De heer Watteeuw heeft daar onlangs nog uitgebreid naar verwezen. Ik verwijs hier kort naar lijn 1 van het Spartacusplan, waar de geraamde beschikbaarheidsvergoedingen op vijf jaar tijd verdubbeld zijn, waardoor het jaarlijkse verlies op die lijn, als ze er ooit komt, 17 miljoen euro zou bedragen.

Ik wil even ingaan op de gewaarborgde schuld. U weet goed dat er een heel verschil is in risico tussen de waarborgen aan lokale overheden, de waarborgen gedekt door activa, de economische waarborgen, vzw De Gezinsbond en dergelijke. Het zou eerlijk zijn als u dat verschil ook in uw uiteenzetting naar voren brengt.

Lode Vereeck

Minister, ik heb ook gezegd dat het een goed instrument is. Maar ik zeg ook dat de risico’s worden onderschat, en om eerlijk te zijn, ik heb dat ook gedaan. Hier wil ik enkel waarschuwen: wij moeten goed monitoren. Het gaat over schulden die wij doorgaans – in kranten en dergelijke, waar enkel naar de zichtbare schuld wordt gekeken – niet zien opduiken. Ik vraag daar aandacht voor.

Ik besluit. De Vlaamse Regering voert geen duurzaam begrotingsbeleid, ondanks de stoerdoenerij over het begrotingsevenwicht. De regering is geen voorbeeldige begrotingsleerling. Het evenwicht bestaat slechts op papier, en niet in de realiteit. Wij zitten er al 400 tot 500 miljoen euro naast. Het boekhoudkundige resultaat wordt behaald met belastingen op arbeid, budgettaire trucjes à la Aquafin, een schuldopbouw en miljarden bijkomende inkomsten. Het is geen fraai palmares; het is zelfs hypocriet.

Tot slot richt ik me tot u, minister. De legislatuur is half voorbij. Voor de eerste helft bent u zwaar gebuisd. Ik roep u op om het roer om te gooien. Toon berouw over de zeven hoofdzonden van uw beleid en beoefen voortaan de zeven deugden. Als begrotingsminister moet u rechtvaardig, matig, standvastig, loyaal, betrouwbaar, medelevend, maar vooral veel voorzichtiger zijn. Iustitia, Temperantia, Fortitudo, Fides, Spes, Caritas, maar vooral Prudentia. Zo komt het misschien nog goed. En zult u niet de geschiedenisboeken ingaan als de virtuele minister van Begroting. Het virtuele werkstuk van deze regering, collega’s, kan mijn fractie echt niet goedkeuren. Ik dank u. (Applaus bij LDD, Open Vld en het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Watteeuw heeft het woord.

Filip Watteeuw

Voorzitter, minister-president, minister, collega’s, als zevende spreker hier staan, is niet gemakkelijk, want er is al veel gezegd en ik zou kunnen besluiten met te stellen dat dit een ongeloofwaardige begroting is. Ik zal toch nog een aantal nieuwe elementen aan het debat toevoegen.

Minister, na de moeilijkheden en crisissen met Dexia en de Gemeentelijke Holding, was de roep om corporate governance terecht erg groot. De mensen zijn het beu dat een klein, select clubje grote beslissingen neemt en grote sier maakt, maar de negatieve gevolgen afschuift op de belastingbetaler. Transparantie, het consequent toepassen van de regels, rechtlijnigheid, accuraatheid: dat is corporate governance. Dat is van belang voor banken en ondernemingen, maar ook voor begrotingen.

Op dat vlak zou u het beter moeten doen dan de Federale Regering, die de begroting op een drafje opstelde. U had meer dan tijd genoeg. U kunt echter onmogelijk fier zijn op deze begroting. Vandaag ligt er niet meer of niet minder dan een schijnbegroting voor. Zij gaat uit van achterhaalde parameters, begrotingsregels worden niet nageleefd, het plaatje wordt opgesmukt met broekzak-vestzakoperaties en er worden doorschuifoperaties opgezet. corporate governance is veraf. Een schijnbegroting is misschien nog te positief uitgedrukt: er wordt eigenlijk een begroting geveinsd.

Over welke cijfers debatteren wij? Wekenlang hebben wij gewerkt. Wij namen honderden pagina’s door. Er werd uren gedebatteerd. De bodes zijn in de weer en straks, vanaf 23 uur staan de taxi’s klaar. De hotelkosten van de heer Van Dijck zullen worden betaald.

Ik ga op eigen kosten op hotel, mijnheer Watteeuw!

Filip Watteeuw

Waarvoor doen we dat? (Rumoer. Opmerkingen van de heer Kris Van Dijck)

Voor een begroting die...

Op eigen kosten, mijnheer Watteeuw!

Filip Watteeuw

Oké, dat is genoteerd, op eigen kosten. Onze begroting is gered.

Ik vind deze opmerking ondermaats, mijnheer Watteeuw. Ik doe mijn best om de debatten van begin tot eind te volgen.

Filip Watteeuw

Het staat genoteerd, mijnheer Van Dijck. (Opmerkingen van mevrouw Marijke Dillen)

Waar het over gaat, mijnheer Van Dijck en mevrouw Dillen, is dat we hier ongelooflijk veel tijd en energie spenderen aan een begroting die bijna niets te maken heeft met de werkelijkheid. (Applaus bij de oppositie)

De onzekerheden van deze begroting zijn veel te groot. Een aantal financiële engagementen van de Vlaamse overheid worden verborgen. Laat het ons daar over hebben. De impact van de pps-constructies wordt alsmaar groter, en blijft voorlopig buiten beeld. Is dat de transparantie die we nastreven? Is dit corporate governance?

Minister-president Kris Peeters

Dat is er ver over, mijnheer Watteeuw. We komen in de commissie telkens met rapporten en alle tekst en uitleg. Alle vragen worden beantwoord. Nu hier komen zeggen dat er geen transparantie is, is totaal ongeloofwaardig.

Filip Watteeuw

Minister-president, u moet mij eens iets uitleggen. Als we voortdurend een begrotingsevenwicht hebben en er is geen schuldopbouw, dan zou de beleidsruimte toch moeten toenemen? Dat lijkt me logisch.

Laat ons even kijken naar de cijfers van de pps-constructies. In 2009-2010 betaalde de Vlaamse Regering respectievelijk 33 en 75 miljoen euro aan beschikbaarheidsvergoeding. In 2014 zal het gaan om iets meer dan 290 miljoen euro. Dat proces versnelt. In de volgende legislatuur, in 2019, loopt het te betalen bedrag op tot 650 miljoen euro. Ziet u het verschil, minister-president? In tien jaar tijd van 33 naar 650 miljoen euro. Deze regering pronkt met een begrotingsevenwicht en stelt dat ze begonnen is met de schuldafbouw, maar zo zal de volgende Vlaamse Regering dat niet voelen. U stuurt de volgende Vlaamse Regering een factuur van 2,75 miljard euro. Ter vergelijking: de huidige regering zal in de periode 2010-2014 850 miljoen euro betaald hebben. Dat is een verschil van 2 miljard euro.

Het was de voorbije jaren schrapen om wat beleidsruimte te creëren. Het waren zware inspanningen. Dat erken ik, minister Muyters. In de volgende legislatuur wordt het niet beter, wel integendeel. Ik vrees dat de volgende minister van Begroting geen goede herinnering zal hebben aan u en aan deze begroting.

Eric Van Rompuy

Mijnheer Watteeuw, ik heb hier de cijfers van de pps-schuld. U bent volledig tegen de gerealiseerde investeringen via pps of alternatieve financiering. U maakt daar brandhout van. Bent u als groene vertegenwoordiger tegen pps-realisaties in de welzijnsinfrastructuur? Jammer dat mevrouw Vogels er nu niet is. De Vlaamse Regering heeft met een subsidie van 60 procent geïnvesteerd in de welzijnsinfrastructuur voor een bedrag van 2,3 miljard euro. Het totaal van de investeringen bedroeg 2,5 miljard euro, waarvan 2,3 miljard in de welzijnsinfrastructuur. Zegt u als groene dat dit moest gebeuren via de reguliere begroting? Met cash geld? Vindt u de alternatieve investering door de Vlaamse Regering van onder meer rusthuizen verkeerd?

In mijn eigen gemeente heeft de Vlaamse Regering een subsidie gegeven van 4,5 miljoen euro voor de uitbreiding van een OCMW-rusthuis. Zegt u als groene, dat de Vlaamse Regering onverantwoordelijk bezig is in de welzijnssector? De begroting gaat over cijfers, mijnheer Watteeuw. U bent er dus tegen dat er 2,3 miljard euro is geïnvesteerd?

Filip Watteeuw

Ik vind het schitterend hoe de heer Van Rompuy soms grappig is, maar ook de zaken wat verdraait.

Eric Van Rompuy

Ik verdraai niets, het gaat om feiten.

Filip Watteeuw

Natuurlijk zijn er noden.

Eric Van Rompuy

Hoe gaat u die betalen?

Filip Watteeuw

Mijnheer Van Rompuy, laat u me even uitspreken? Ik zie een regering die de hele tijd pronkt met een begrotingsevenwicht en met een beginnende schuldafbouw. Voortdurend zegt ze dat ze de beste leerling is van de klas, overal en altijd. Maar ik stel vast, ondanks het feit dat enkele zaken, niet allemaal, in de pps-constructies moesten gebeuren, dat ze de factuur doorstuurt naar de volgende Vlaamse Regering, en dat vertelt ze er nooit bij.

Ik vraag dat de pps-constructies minstens in vraag worden gesteld, want niet alles is zinvol. Ik kijk naar de missing links; 1,5 miljard euro gaat men investeren. Dat heeft een zware impact op de volgende Vlaamse Regering, en dat is niet toekomstgericht.

En dan hebben we nog niet alles gezegd, want de grootste pps-constructie moet er nog aankomen. Wat gaat u doen met het Antwerpse masterplan? Dat gaat over 7 miljard euro. Weet u wat dit zal geven voor de beschikbaarheidsvergoedingen? Dat zal pas een klap geven. Engeland stelt alle pps-constructies minstens in vraag, en bouwt er ook heel wat af. Daar durven ze dat doen.

De heer Van Garsse van het Kenniscentrum PPS heeft aangegeven dat we niet goed bezig zijn, en dat we niet genoeg afwegen of het wel zinvol is. Hij zegt dat een pps-constructie maximum over 1 miljard euro mag gaan. Deze Vlaamse Regering laat zich daar weinig aan gelegen.

Mijnheer Van Rompuy, als u me per se wilt aanvallen, luister dan naar wat de minister-president zelf zegt over pps. Toen ik deze cijfers onthulde, heeft hij gezegd dat dit instrument inderdaad in vraag moet worden gesteld. Dat is onvoldoende gebeurd, met alle gevolgen van dien voor de volgende Vlaamse Regering. (Applaus bij Groen en het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Sannen heeft het woord.

Ludo Sannen

Mijnheer Watteeuw, u moet een intellectueel eerlijke discussie voeren. Je kunt je afvragen of pps de beste methodiek is om te investeren. Ik heb daar in het verleden ook vragen bij gesteld. Dat is een terechte discussie.

Je kunt ook een inhoudelijk debat voeren over de aard van de investeringen en of een bepaald project zinvol is of niet. Maar dat is een andere discussie. Nu plots de terbeschikkingsvergoedingen die we in het kader van de pps moeten betalen, bijna gelijk stellen met een schuldopbouw, is intellectueel oneerlijk. Elk beleid van een overheid, zoals personeel aanwerven of een beleid uitbreiden, is een belasting voor nu, maar ook voor later. Als we scholen bouwen, en we maken kleinere klassen, dan nemen we de lasten op voor de schoolgebouwen, maar ook de beleidsbeslissingen. Als we bijkomende ondersteuning geven, als we de klassen kleiner maken, gaan we contracten aan en moeten we middelen voor de volgende jaren ter beschikking stellen. Ook dat zou u kunnen beschouwen als een schuldopbouw. Want uiteindelijk is dat een belasting voor de volgende regering.

Trouwens, het is ook logisch dat je bepaalde infrastructuur over twintig jaar afschrijft, want tegenover die beschikbaarheidsmiddelen staat ook infrastructuur. Elke onderneming schrijft af. Het is logisch dat de Vlaamse overheid dat doet en niet doet zoals bij het Deurganckdok waar alles ineens betaald werd. Dat is begrotingsmatig veel minder correct dan afschrijven over twintig jaar. Economisch lijkt me dat de beste manier.

Filip Watteeuw

Mijnheer Sannen, weet u wat ik niet eerlijk vind? Zeggen dat begrotingstechnisch alles in orde is. We bouwen onze schulden af met de factuur door te sturen naar de volgende regering. Dat vind ik niet eerlijk.

De voorzitter

De heer Van Malderen heeft het woord.

Bart Van Malderen

Kwestie van intellectuele eerlijkheid: het kan toch niet zijn dat u suggereert dat heel grote infrastructuurprojecten waarvoor men leent over twintig jaar, niet de volgende legislatuur gaan bezwaren.

Filip Watteeuw

Ik wil de stand van zaken zoals die is.

Bart Van Malderen

U pretendeert nu dat er een financieringswijze zou bestaan die kosteloos is. Als je gaat lenen, dan betaal je rente. Via pps betaal je een vergoeding. Als je moet huren, betaal je huur. Er bestaat niet zoiets als een gratis lunch in dat geheel. Zoals de heer Sannen al herhaaldelijk heeft gezegd, moet je bij een pps geval per geval nagaan in welk geval het je dienstig is en dat kritisch benaderen. We staan daar achter. Pretendeer toch niet dat er zoiets als kosteloos kapitaal bestaat.

Filip Watteeuw

Mijnheer Van Malderen, ik heb dat toch nooit gezegd.

Ik wil gewoon dat deze regering en de volgende regeringen eerlijk zijn over de stand van zaken op het financiële vlak. Net zoals de collega’s van de andere oppositiepartijen, maar om andere redenen, zeg ik dat we niet het juiste plaatje krijgen.

Ludo Sannen

We krijgen hier een verslag van de pps en dan weet je welke consequenties dat heeft. De regering doet voortdurend verslag aan onze commissie. We bespreken de pps die lopen, we weten welke budgettaire verplichtingen dat met zich meebrengt. Een eerlijker communicatie kan toch niet, lijkt me.

Eric Van Rompuy

Mijnheer Watteeuw, u hebt aan De Morgen hierover een interview gegeven. Ik heb het bij, net als de reactie van minister-president Peeters. Er staat: “Het blijkt uit het jaarverslag ‘Alternatieve financiering van de Vlaamse investeringen’ dat de beschikbaarheidsvergoedingen in 2009 33 miljoen euro bedragen. Vorig jaar was dat 75 miljoen en binnen drie jaar, in 2014, is dat volgens de Vlaamse Regering 290 miljoen euro.” Het staat dus in het verslag. Iedereen kent de cijfers. Als we in de toekomst een meerjarenbegroting maken, dan zal er in 2014 in beschikbaarheidsvergoedingen worden voorzien. Als de regering een begroting in evenwicht wil maken, dan zullen de beschikbaarheidsvergoedingen in de begroting staan.

Als er nu één ding duidelijk is en de verdienste is van de voorzitter van dit parlement, dan is het toch wel dat de minister ieder jaar in januari verslag komt uitbrengen. We kennen de precieze cijfers. We kunnen van mening verschillen of die investeringen al dan niet zinvol zijn, maar dat is een andere zaak. Ik heb de slides bij die minister Muyters in de commissie getoond heeft. Er staat letterlijk in wat de kostprijs is. Hoe gaat u in de welzijnsinfrastructuur investeringen doen zonder op een of andere manier een alternatieve financiering tot stand te brengen? Moeten we het allemaal cash betalen?

Filip Watteeuw

Voorzitter van de commissie Financiën, ik veronderstel dat u het jaarverslag gelezen hebt. Als u dat gelezen hebt, dan zult u zien dat die cijfers absoluut niet accuraat zijn. Ik ga een voorbeeld geven. Voor de pps-constructies voor tramlijnverlengingen geeft men cijfers zonder btw, maar bij andere projecten doet men het dan weer wel. U gaat me dan zeggen dat het een juiste inschatting is. Ik heb hier gesproken over 650 miljoen euro. In het jaarverslag staat er 660 miljoen euro. Ik heb de berekening opnieuw gemaakt en ik kom uit op 650 miljoen euro.

Ik heb de cijfers gebruikt die in het verslag staan – ik heb er soms ongelooflijk naar moeten zoeken –, maar daar staan fouten in. De btw wordt de ene keer wel meegerekend, de andere keer niet en van sommige pps-constructies is de beschikbaarheidsvergoeding nog altijd niet gekend.

Het Masterplan Antwerpen 2020 is een investering van 7 miljard euro. Het zou allemaal met de tolgelden worden betaald. Ik denk dat u zich toch eventjes misrekent.

De voorzitter

De heer Caluwé heeft het woord.

Ludwig Caluwé

U moet natuurlijk niet het volledige bedrag louter en alleen bij de overheid zetten, er zit natuurlijk een tolregeling tussen, het gaat niet om het volledige bedrag.

Filip Watteeuw

Als ik hier de reacties hoor, is het duidelijk dat een debat ten gronde over de opportuniteit van de pps-constructies op zijn plaats zou zijn.

Ook over de accuratesse van de cijfers – ik ben met ‘corporate governance’ begonnen –, valt een en ander te vertellen en er werd al een en ander over verteld.

Over de economische groei van 1,6 procent, 0,8 procent of een nulgroei, zal ik het niet meer hebben, maar het is wel een belangrijk gegeven. Als we nu 230 miljoen euro nieuwe beleidsruimte hebben en er dan honderden miljoen euro minder middelen blijken te zijn en er een aantal zaken heel onzeker zijn, dan krijgen we, ondanks de buffer van 220 miljoen euro, een heel ander plaatje. Zal de beleidruimte van de Vlaamse Regering van 230 miljoen euro ongestoord verder gebruikt kunnen worden of niet?

Als ik het heb over ‘corporate governance’, zou ik het ook kunnen hebben over het consequent toepassen van regels. Er werd al uitvoerig ingegaan op de verkoop van de gronden van de VMM aan Aquafin en op hoe deze operatie de begroting wel opsmukt, maar ook meer kost. Dit is toch geen goede manier van werken? De heer Van Rompuy noemt het een soort gewoonterecht: elke regering gebruikt dit soort trucs in de begroting. Het is juist door dit soort trucs, door dit soort slechte gewoonten, dat België in heel moeilijke financiële papieren is geraakt. De mensen zijn dit soort praktijken beu. Dit soort gefoefel is men meer dan beu.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Watteeuw, het is geen gefoefel. Het is ten eerste bij de regeringsformatie heel uitdrukkelijk aan bod gekomen en ten tweede zit er de visie achter dat Aquafin eigenaar is van het gehele apparaat en dat we op termijn voor een duurzame toekomst kunnen zorgen door alles bij Aquafin te bundelen. Daarover werd in alle openheid gecommuniceerd, ik zie dit niet als gefoefel, het is zeker geen gefoefel.

Mijnheer Vereeck, u kunt nu vragen of we de financiële consequenties van het geheel bekeken hebben. Het is de fundamentele optie van de Vlaamse Regering dat Aquafin alles zal beheren en alles maximaal in eigendom zal hebben. Aquafin heeft een aantal dingen in eigendom en een aantal dingen niet. Het is natuurlijk oppositietaal om dit een broekzak-vestzakoperatie te noemen omdat het twee instellingen zijn. Wij hebben vanuit een duidelijke visie gezegd dat we alles bij Aquafin zullen onderbrengen. Aquafin moet dat natuurlijk financieren en de financieringskost moet worden gedragen. Over de fundamentele optie om alles te bundelen, kunt u discussiëren, maar het is zeker geen gefoefel, zoals de heer Watteeuw zei.

De voorzitter

De heer Vereeck, u hebt het woord, voor de vierde keer over Aquafin.

Lode Vereeck

Voorzitter, ik moet toch reageren op wat de minister-president zegt.

Minister-president, ik heb vorige week aan minister Schauvliege gevraagd wat de bedrijfseconomische logica is, wat Aquafin nu kan dat het in het verleden niet kon en hoe ons rioolwaterzuiveringsbeleid verbeterd kan worden. Ik heb daar geen antwoord op gekregen. Ik kreeg alleen te horen dat alles nu in één hand zit, maar alles zit al in één hand: in die van de Vlaamse overheid. We kunnen inderdaad discussiëren over de kostprijs. Op basis van de cijfers van minister Schauvliege gaat het om 307 miljoen euro in de begroting, 578 miljoen euro eruit. Dat is één discussie en die betreft het verschuiven van kosten naar de toekomst. Principieel is echter dat wij als Vlaamse burgers twee keer betalen om die gronden in eigendom te hebben en dat is gefoefel.

Filip Watteeuw

Minister-president, minister, collega’s, mijn fractie gaat voor een slanke maar zelfbewuste Vlaamse overheid. We vinden dat de Vlaamse overheid zorgzamer zou kunnen omspringen met haar middelen.

Heel dikwijls leiden maatregelen tot een verzwaring van de administratie. Ik geef een voorbeeld dat iedereen kent: de kindpremie. 30 miljoen euro om 50 eurocent per dag per kind te kunnen uitdelen, indrukwekkend is dat. Maar een ander punt erbij is dat de kindpremie aantoont hoe de Vlaamse Regering soms naar betutteling neigt. De kindpremie leidt immers tot nieuwe administratieve procedures. Je krijgt die kindpremie niet zomaar, er is een voorwaarde aan verbonden en die moet worden gecontroleerd. Ouders moeten met hun kind naar Kind en Gezin. Wat gaan we dan doen? We gaan streepjes trekken. Dat is weer een nieuwe administratieve procedure. Is dat echt wel nodig? Door niet te wachten op de overdracht van de kinderbijslag van het federale naar het deelstaatniveau en de eventuele reorganisatie van de kinderbijslagen in Vlaanderen, maakt men de dingen ook hopeloos complex.

Een ander voorbeeld van de verzwaring van de administratie is de nu voorgestelde hervorming van de integratiesector. De vaststelling is dat er de facto een nieuwe administratie in het leven wordt geroepen en het middenveld wordt stelselmatig buitenspel gezet. Of nog een ander voorbeeld: in de herziening van het decreet Sport voor Allen neemt de invloed van Bloso op het lokale sportbeleid sterk toe ten koste van de sportfederaties en de lokale sportverenigingen.

Mag ik u vragen dat u dat even toelicht?

De voorzitter

De heer Caron heeft het woord.

Bart Caron

Minister, ik wil verwijzen naar reacties van het Vlaams Instituut voor Sportbeheer en Recreatiebeleid (ISB) en van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) op de eerste ontwerpen, waarbij gezegd wordt dat ondanks alle mooie woorden over planlastvermindering, beleids- en beheerscyclus, de bemoeienis van de Vlaamse overheid en de plandruk groter worden in plaats van kleiner. In plaats van een terughoudende en terugtrekkende overheid, wordt van het systeem gebruik gemaakt om die overheid nog dominanter te maken.

Nu begrijp ik het. U gaat niet in op het ontwerp van decreet Sport voor Allen. Dat is er nog niet, u hebt dat nog niet. U gaat in op voorontwerpen waar wij adviezen over inwinnen, waar wij overleg over plegen. Het is een ontwerp vanuit Bloso zelf, waar wij nog geen zegen over hebben gegeven. Nu begrijp ik het. Ik kan u garanderen: het zal niet dat ontwerp zijn dat u uiteindelijk krijgt.

Bart Caron

Ik hoop het van ganser harte, minister.

Filip Watteeuw

Ik denk in ieder geval dat het een bekommernis moet zijn om, als er nieuwe maatregelen worden genomen, ervoor te zorgen dat de administratie niet verzwaart.

Tegelijkertijd zien we ook hoe een aantal instrumenten die erop gericht waren om enige zekerheid te geven aan steden en gemeenten, verdwijnen. Ik heb het nu over de convenanten op het vlak van milieu en op het vlak van mobiliteit. Ik heb de indruk dat die zullen verdwijnen. In de plaats komen dan subsidiebesluiten. De vraag is of we daarmee beter af zijn. Het zou wel eens kunnen dat de Vlaamse Regering op dat moment de teugels juist meer gaat aanhalen in plaats van ze te vieren.

Een van de grote uitdagingen is om te komen tot een slanke overheid, een sterke overheid met visie, die duidelijke lijnen en beleidsdoelen uitzet, maar een overheid die dan verder eerder faciliteert, uitvoeringskaders creëert, zorgt voor gunstige omgevingsfactoren en niet zelf in de plaats treedt van private partners of het middenveld.

Collega’s, de nood aan besparingen is er en zal duidelijk op ons afkomen, maar toch blijft er nood aan bepaalde bijkomende investeringen. Op zich maakt dat het debat over de begroting nog onwezenlijker. Op domeinen die op termijn levensbelangrijk zijn, vertoont deze regering een zekere mate van uitstelgedrag. Ik geef een aantal voorbeelden.

De Federale Regering besliste om de steun voor het gros van energiebesparende maatregelen in woningen van vandaag op morgen af te schaffen, we hebben het daar vanmorgen al over gehad. Ik wil even aangeven dat een Duits onderzoek leerde dat elke euro die de Duitse overheid investeerde in het energiezuiniger maken van gebouwen, zorgde voor een extra inkomst van 5 euro. Dat is toch wel zeer belangrijk.

Daarmee geef ik maar aan dat we ervoor moeten zorgen dat die middelen op peil blijven. Meer nog, ze zouden net aanzienlijk moeten stijgen. Daarvoor heeft de heer Sanctorum deze ochtend gepleit.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Watteeuw, de heer Sanctorum heeft gezegd dat we die middelen zullen krijgen van de federale overheid. Is dat ook uw stelling? Zullen we die middelen krijgen? Wat is de stelling van Groen! ter zake?

Filip Watteeuw

Minister-president, u zou dat eigenlijk beter moeten weten dan ik. Wat Groen! betreft, zult u ze krijgen, maar het zal afhangen van uw partij en sp.a of dat wel lukt. (Opmerkingen)

Voor ons is het duidelijk: als u die middelen krijgt, zal dat alles te maken hebben met onze inspanningen. Krijgen we ze niet, dan bent u in ieder geval medeplichtig.

De voorzitter

De heer Sanctorum heeft het woord.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde

Minister-president, ik voel me weer persoonlijk aangesproken. Mijn partij zal er alles aan doen om die budgetten over te hevelen van het federale naar het Vlaamse niveau. Zult u hetzelfde doen, of doet u hetzelfde?

Minister-president Kris Peeters

Wanneer zult u dat duidelijk maken?

Hermes Sanctorum-Vandevoorde

U antwoordt niet op mijn vraag. U bent Vlaams minister-president. U bent de machtigste persoon in Vlaanderen. (Gelach)

Misschien klopt dat niet, maar dat denken we toch allemaal. Ik stel mijn vraag opnieuw: zult u ervoor ijveren dat die budgetten worden overgeheveld, en dat liefst veeleer vandaag dan morgen?

Minister-president Kris Peeters

Ik ijver al allang voor dat alle budgetten maximaal naar Vlaanderen komen.

Filip Watteeuw

Wat zeggen uw partijgenoten in de Federale Regering daarvan?

Minister-president Kris Peeters

We bevinden ons hier in het Vlaams Parlement, en ik ben Vlaams minister-president, en ik zeg u dat ik ervoor ijver dat er zo veel mogelijk middelen naar Vlaanderen worden geleid.

Filip Watteeuw

Maar daarnet stelde u de vraag aan mij. Ik ben een onschuldig parlementslid van een oppositiepartij in dit Vlaams Parlement, een partij die ook federaal in de oppositie zit. U vraagt dat aan mij, en dan zegt u dat u maar Vlaams minister-president bent.

Minister-president Kris Peeters

Die ‘maar’ is er te veel aan.

Filip Watteeuw

Ik had het over investeringen die toch moeten gebeuren, ondanks de besparingen. Dan kan ik ook niet aan onderzoek en ontwikkeling voorbijgaan. Minister-president, u en de minister van Innovatie hebben met de hand op het hart beloofd niet meer te zullen bezuinigen op onderzoek en ontwikkeling. Laat ik het echter nog eens duidelijk stellen: dat was de vraag niet. Meerdere oppositiepartijen, waaronder wij, vragen dat er meer zou worden geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling, dat Vlaanderen die doelstelling van 3 procent zou halen in 2020. Nu halen we dat niet. Het is duidelijk dat we achterstand oplopen ten opzichte van het groeipad dat de Vlaamse Raad voor Wetenschap en Innovatie (VRWI) heeft geschetst. Daarom dringen we erop aan dat men ook daarop bijkomend zou focussen.

De investering in wonen is een andere belangrijke investering. Het realiseren van het noodzakelijke aantal sociale wooneenheden is opgeschoven in de tijd. Het ging over 65.000 eenheden tegen 2020. Het activeringsbeleid via het Grond- en Pandendecreet laat op zich wachten. Die nood is groot. Er moeten bijkomende investeringen worden gedaan. Ter zake zullen creatieve maatregelen nodig zijn.

Eric Van Rompuy

U zei daarnet dat we niet luisteren. Ik ben blijven luisteren. Ik hoor u opnieuw drie meeruitgaven opsommen, voor wetenschappelijk onderzoek, wonen en energiebesparende maatregelen. U vindt dat de Vlaamse Regering boven haar stand leeft, dat ze dringend moet besparen, dat de schulden onaanvaardbaar hoog zijn, maar ik wacht op een alternatief van Groen! en op een eerste besparing. Wat dat betreft, blijft het blad leeg.

Het enige dat ik hier heb gehoord, is dat pps moet worden afgebouwd, dat we dit binnen de reguliere begroting moeten doen. U hebt drie soorten meeruitgaven geformuleerd. Bij het begin van de legislatuur heeft Groen! gezegd een begroting in evenwicht een fetisj te vinden. Uw partij was daar geen voorstander van. Het ging over Mieke Vogels. Zij maakt toch deel uit van Groen!. Net als ik maakt ze deel uit van het meubilair. (Gelach)

Ik sta nog voor de CVP, zij staat nog voor Agalev.

Nu ben ik mijn draad aan het verliezen. (Gelach)

Mijnheer Watteeuw, u bent hier als oppositiepartij, Groen!, een van de smaakmakers. Wat is uw alternatief? Ik heb hier alleen maar meeruitgaven gehoord. Of vindt u dat die begroting het best niet in evenwicht is, zoals mevrouw Vogels bij het begin van de legislatuur zei?

Het spijt mij dat ik u weer een aantal vragen stel. Ik wacht echter op antwoorden. Ik zou dat wit blad graag ingevuld zien.

Filip Watteeuw

Als u en mevrouw Vogels tot het meubilair behoren, wie is dan de zware eiken kast en wie het designmeubel? Ik zal mij daar niet over uitspreken.

Ludwig Caluwé

Er is puur natuur en er zijn er anderen.

Filip Watteeuw

Mijnheer Van Rompuy, er zijn natuurlijk een aantal investeringen nodig. Heel de problematiek waarmee we hier te maken krijgen, wordt daardoor veel onwezenlijker. Enerzijds hebben we een regering die zegt dat alles in orde is en dat we de beste van de klas zijn in begrotingsevenwicht en schuldafbouw. Vooral daar verzet ik mij tegen. Anderzijds geven alle parameters aan dat het toch moeilijk loopt. Desondanks moet je durven benoemen dat er investeringen nodig zijn. Ik zou op dat vlak kunnen zwijgen. Daar komen we dan echter geen stap mee verder.

U weet evengoed als ik dat het echte debat over de begroting niet vandaag, maar in februari zal plaatsvinden. Dat is zeer duidelijk. Alles wat vandaag gebeurt, is een inleiding op februari.

Als we aangeven dat er bepaalde bekommernissen zijn over investeringen, zal vooral in februari en niet vandaag blijken of daaraan voldaan is.

De beloofde middelen voor een Plattelandsfonds worden één jaar uitgesteld, tot 2013. Dat is jammer. Minister-president, u vindt ongetwijfeld net als ik dat er dringend nood is aan extra impulsen voor een duurzaam plattelandsbeleid, een sterk beleid open ruimte met nieuwe kansen voor toerisme, de opwaardering van dorpskernen en een ruimer aanbod aan diensten in kleinere gemeenten. Wij zijn dus mee vragende partij om naast een Stedenfonds ook een Plattelandsfonds op te zetten dat een duidelijke duurzame doelstelling vooropstelt. Het is jammer dat dit, door onenigheid binnen de meerderheid, dode letter blijft.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Watteeuw, ten eerste dank ik u dat u het Plattelandsfonds, dat ook in het regeerakkoord is ingeschreven, steunt. Ik hoop dat de andere oppositiepartijen dat ook steunen. Ten tweede is dat nog niet gerealiseerd omdat we kortelings naar dit parlement zullen komen met een ontwerp van decreet. Ten derde was het juist de zorg dat we daar budgettair slechts de nodige fondsen voor konden vrijmaken wanneer dat opportuun was. Wat mij betreft, zal dat in 2013 kunnen gebeuren.

Het is zeker niet uit onenigheid binnen de meerderheid, laat staan binnen de regering.

Filip Watteeuw

Misschien heb ik verschillende signalen opgevangen. Dat is al een aantal keren gebeurd wanneer het over onenigheid binnen deze regering gaat. De harmonie binnen deze regering is dan ook spreekwoordelijk.

Collega's, we hebben nood aan meer transparantie en rechtlijnigheid, maar we krijgen een schijnbegroting. We hebben nood aan een slanke regering die duidelijk de regie voert, maar we krijgen waarschijnlijk opnieuw meer bureaucratie. We hebben nood aan een slagkrachtig beleid dat duidelijke keuzes maakt voor morgen, maar we zien vooral uitstelgedrag. (Applaus bij Groen!)

De voorzitter

De heer Van Mechelen krijgt het woord.

Dirk Van Mechelen

Voorzitter, na deze algemene bespreking wil ik toch even mijn verwondering uitdrukken over het feit dat de twee viceministers-presidenten van de Vlaamse Regering bij dit algemene debat over de begroting 2012 niet aanwezig waren. (Applaus bij Open Vld, het Vlaams Belang en de N-VA)

Minister-president Kris Peeters

Ik heb aan collega Bourgeois gevraagd om mij te vervangen bij de herdenkingsplechtigheid in Luik. Daar moet ook met veel respect naar gekeken worden. Minister Bourgeois heeft mij daar vervangen, omdat ik het belangrijk vond dat ik hier was, dan wel de viceminister-president. (Opmerkingen)

De afspraak was dat ik hier zou zijn. (Opmerkingen. Rumoer)

De voorzitter

Leefmilieu, Natuur en Energie

Dames en heren, we gaan nu over tot de bespreking van het beleidsdomein Leefmilieu, Natuur en Energie.

Er zijn spreektijden afgesproken. Ik zal die heel strikt bewaken. Als u eroverheen gaat, sluit ik gewoon de microfoon af, anders zitten we hier morgenvroeg nog.

Mevrouw Rombouts heeft het woord.

Voorzitter, ministers, collega’s, Leefmilieu en Natuur is een heel ruim beleidsdomein. Zorgen voor continuïteit in het beleid, met aandacht voor eigen prioriteiten en stapsgewijs op alle domeinen vooruit willen gaan: dat is een realistische en na te streven doelstelling. Door de beperkte budgettaire middelen en wetende dat ook die cijfers onder druk staan, worden wij genoopt tot het maken van keuzes. Dat mag bij het begin van dit debat scherp gesteld worden. De discussie in de commissie leerde mij namelijk dat het voor sommigen maar al te gemakkelijk is om het discours te voeren dat er voor van alles en nog wat te weinig middelen worden uitgetrokken.

Graag haal ik enkele voor ons belangrijke punten aan. Klimaat is een van de prioriteiten. De minister is gestart met de voorbereiding van het Vlaams Klimaatbeleidsplan 2013-2020, in overleg met alle stakeholders en maatschappelijke actoren. In het kader van het internationale klimaatbeleid wordt als eerste aanzet 757.000 euro ingeschreven voor het ‘Fast Start Finance’.

Wat de luchtkwaliteit betreft, hebben we de voorbije twintig jaar een reuzensprong voorwaarts gemaakt, maar we steken niet onder stoelen of banken dat er nog heel wat specifieke problemen zijn, die verdere aandacht vergen. Met betrekking tot NOx en fijn stof bijvoorbeeld moeten de voorgestelde acties nauwgezet worden uitgevoerd. De minister kondigde aan dat de emissiegrenzen voor stookinstallaties strenger zullen worden en dat de belasting op inverkeerstelling (BIV) zal worden hervormd.

Het waterbeleid, waterbeheer, waterzuivering en dergelijke vormen een gigantisch grote sector, waar de budgetvraag minstens even gigantisch is. Voldoende middelen moeten worden ingezet worden om te voldoen aan de verplichtingen van de kaderrichtlijn water. Voor de kleine landelijke gemeenten is dat niet altijd evident. De minister heeft toegezegd dat de middelen voor de bouw van rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) en collectoren aangehouden blijven.

Daarnaast mogen we stellen dat er al heel wat in gang is gezet voor de uitvoering van de resolutie betreffende het beheersen van wateroverlast. In 2011 is er al extra budget uitgetrokken voor de aanleg van wachtbekkens. Verder worden ook in 2012 extra middelen vrijgemaakt, onder andere 1.156.00 euro voor erosiebestrijding. Per erosiegevoelig gebied worden erosiecoördinatoren ingezet.

We kijken ook uit naar de vereenvoudiging van de plannen en procedures in het kader van de herziening van het decreet Integraal Waterbeleid, waarbij ook de betrokkenheid van verschillende actoren in het begin van het proces wordt versterkt, wat cruciaal is voor het draagvlak en voor realisaties.

Voor het duurzame beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen heeft het Vlaams Parlement recent het ontwerp van decreet goedgekeurd. De basis is nu gelegd en Vlaanderen neemt hier duidelijk een voortrekkersrol op zich. Er wordt ook een extra budget van 192.00 euro vrijgemaakt voor het nieuwe Steunpunt Duurzaam Materialenbeheer.

Op het vlak van biodiversiteit kunnen wij ons vinden in de gestelde prioriteit in het natuurbeleid, namelijk de opmaak en realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen voor soorten en habitats, met natuurlijk voldoende aandacht voor overleg met alle betrokken actoren. Europa beschouwt de Vlaamse aanpak om via overleg en in een bottom-up benadering tot maatschappelijk gedragen doelstellingen te komen, trouwens als een goede praktijk.

Belangrijk om te melden is ook dat naast de erkenning van Stappersven als natuurgebied, er 1 miljoen euro is uitgetrokken voor herstelbeheer van de Kalmthoutse Heide na de brand.

Om af te sluiten, wil ik nog even verwijzen naar het mestactieplan (MAP) van 6 mei 2011. We moeten onze engagementen ten opzichte van Europa blijven nakomen, evenals die ten opzicht van de sector. In het kader van het flankerende beleid was in 2011 in extra budgetten voorzien. Wij rekenen erop dat de sector die budgetten ook ten volle kan besteden voor flankerende maatregelen. Het was immers zeer kort dag om een aantal zaken in stelling te brengen.

En ook nu in de begroting worden de afspraken in het kader van de flankerende maatregelen gerespecteerd. Samenvattend kan onze fractie het voorliggende budget ten volle ondersteunen. (Applaus bij CD&V)

Hermes Sanctorum-Vandevoorde

Mevrouw Rombouts, ik ga niet vooraan staan, aangezien dit toch een virtueel debat is. Ik wil wel een vraag stellen aan CD&V als grootste meerderheidspartij. U bent begonnen met klimaat. Het is een van de belangrijkste thema’s, ook binnen deze begroting. Wat zult u doen met de snelstartfinanciering? Deze begroting was de deadline om in iets te voorzien voor onze bijdrage voor de klimaatfinanciering voor de periode 2010-2012, de zogenaamde snelstartfinanciering. We hebben bijna geen middelen uitgetrokken en we zullen 40 miljoen euro moeten vrijmaken. Waar zal men die halen? Gaat u het engagement aan dat u die 40 miljoen euro zult vrijmaken?

Het waterbeleid is een tweede belangrijk thema binnen de milieubegroting. Er is niet voorzien in een bijkomend budget voor het waterbeleid. Daar werd wel in voorzien in de pot voor het nieuwe beleid. Dat is echter ook iets virtueel geworden. Wat betekent dat? Zullen we voorzien in extra budgetten om het overstromingsrisico in Vlaanderen te doen dalen?

Aangezien mijn spreektijd voorbij is en dit toch een virtueel debat is, vraag ik me af of ik wel moet antwoorden.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde

Als u niet antwoordt, is dat veelzeggend.

Misschien ging ik in mijn uitzetting iets te snel. Ik denk namelijk dat u een deel van het verhaal niet gehoord hebt. Bij de snelstartfinanciering wordt voorzien in een startbudget. In de commissie hebt u duidelijk begrepen dat de verdere invulling van die financiering afhankelijk is van de wijze waarop de doelstellingen worden verdeeld, onder andere in België. Vervolgens kunnen er aanpassingen gebeuren. Dat is u meegedeeld. U kunt dat geloven of u kunt dat negeren.


Wat het waterbeleid betreft, zijn er al heel wat elementen behandeld. De minister heeft al heel wat stappen gezet voor wat de invulling van de resolutie betreft.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde

Dit antwoord was inderdaad veelzeggend.

De voorzitter

Mevrouw Van den Eynde heeft het woord.

Marleen Van den Eynde

Minister, collega’s, soms ervaart men dat een crisis opportuniteiten biedt. Soms kan een crisis bijkomende inspanningen zoals die voor het milieu, volledig tenietdoen. Ik heb het gevoel dat we vandaag eerder geconfronteerd worden met het tweede, namelijk dat de crisis momenteel zo hard doorslaat bij de burger dat er geen ruimte of geen gedrevenheid meer is om te investeren in milieu. De burger ervaart elk initiatief vandaag als een belastingverhoging en dat is het ook voor een groot deel.

Onmiddellijk na Nieuwjaar start de bespreking over de nieuwe BIV. De aanpassing van de BIV is de zogenaamde maatregel van deze Vlaamse Regering om de impact van de mobiliteit op het milieu te verminderen. Deze belasting wordt enkel geheven op nieuwe wagens: ik zeg heel duidelijk nieuwe en dus al in grote mate milieuvriendelijke wagens.

Deze nieuwe BIV zal in grote mate ook het aankoopgedrag van de burgers beïnvloeden, maar het is een utopie om te denken dat de aanpassing van de BIV zal leiden tot het wegnemen van de meest vervuilende wagens. De aftandse oude knarren zullen ongetwijfeld aan zoon- of dochterlief geschonken worden die er nog enkele jaren mee kunnen rond tuffen, en mama zal wel een nieuw milieuvriendelijk wagentje kopen.

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

We zullen die besprekingen voeren in de commissie Financiën en in de commissie Leefmilieu.

Wat u vertelt, klopt niet. Wij houden inderdaad rekening met tweedehandse wagens. Wij hebben wel vanuit sociaal oogpunt voor tweedehandse wagens in een uitfasering in de tijd voorzien zodat wij rekening houden met mensen die niet de financiële middelen hebben om zomaar een nieuwe wagen te kopen. Ik kan mij niet van de indruk ontdoen dat u dat blijkbaar niet genegen bent. Het verbaast mij dat u daartegen bent.

Het is absoluut geen verdoken belastingverhoging. U beaamt nu zelf dat het een vergroening is. Waarvan akte. Het is de eerste keer dat ik u dat hoor zeggen. U zegt dat dit alleen de volledige autofiscaliteit niet zal vergroenen. Dat klopt. Het maakt deel uit van een geheel. Er komen nog andere maatregelen op het vlak van autofiscaliteit. Wij hebben ze al aangekondigd, er wordt werk van gemaakt.

Marleen Van den Eynde

Minister, u draait de zaken om. U hebt het enkel over tweedehandse wagens die van eigenaar veranderen. Maar de tweedehandse wagen blijft eigendom van het gezin. Hij gaat over op zoon- of dochterlief, die er nog enkele jaren mee kan rijden. Moeder zal een nieuw milieuvriendelijk wagentje aanschaffen. Dan blijft die oude wagen op onze Vlaamse wegen rijden. Ik kaart dat aan. U haalt daarmee geen enkele vervuilende wagen van de weg. Minister, u schudt altijd met uw hoofd, maar hebt u al eens overwogen om onze schrootpremies ernstig te nemen? Hebt u dat al onderzocht? Dat is de enige maatregel om de meest vervuilende wagens van de weg te nemen. Mijn fractie zal een initiatief nemen om opnieuw ons voorstel van resolutie ter bespreking voor te leggen in de commissie.

Minister, uw maatregel voor de hervorming van de BIV leidt tot niets.

Minister, binnen tien dagen is het Nieuwjaar. Dan komen we allemaal met onze wensen voor een goede gezondheid. Vroeger, toen ik nog kind was, trok ik mijn wenkbrauwen al eens op toen al die volwassen mensen elkaar een goede gezondheid wensten. Maar vandaag, minister, heb ik het begrepen: een goede gezondheid is het belangrijkste in een mensenleven. En voor die goede gezondheid is de mens zelf in de eerste plaats verantwoordelijk, maar ook deze Vlaamse Regering. De Vlaamse Regering heeft een verpletterende verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het beleid zo georganiseerd en gevoerd wordt dat er meer garanties kunnen gegeven worden voor een goede gezondheid. Op het vlak van preventie maar ook op het vlak van milieu. Mensen die in de omgeving van een hotspotzone wonen, ondervinden maar al te vaak hoe slecht het gesteld is met onze gezondheid. Het woord ‘kanker’ valt niet meer weg te denken uit onze samenleving.

Daarom, minister, vind ik het van groot belang dat deze regering zijn verantwoordelijkheid neemt, zowel inzake het vergunningenbeleid van allerhande vervuilende industrie als inzake afvalverbranding. Veel van deze installaties hebben een zeer slechte reputatie, en dat weet u. Het is dan ook begrijpelijk dat vele burgers in dit land zeer argwanend staan tegenover de inplanting van nieuwe installaties. Soms blijkt die ene installatie de druppel op de hete plaat te zijn. Daarom mevrouw de minister, zou ik wil zeggen: bezin eer ge begint, of anders gezegd: bezin eer ge vergunt.

Wat ik zo onbegrijpelijk vindt, minister, is dat deze Vlaamse Regering blijft inzetten op elektrische wagens, terwijl de opwekking van elektriciteit helemaal niet zo milieuvriendelijk is, tenzij de elektriciteit door hernieuwbare energie wordt opgewekt. Bovendien is de kostprijs van elektriciteit toch ook helemaal niet consumentvriendelijk. Ik juich wel toe dat de actualisering van de VLAREM-wetgeving (Vlaams Reglement betreffende de Milieuvergunning) de reglementering voor tankstations die lpg en aardgas willen aanleveren vereenvoudigt. Ik hoop dat het niet bij deze eenmalige stap blijft en dat deze Vlaamse Regering zijn verantwoordelijkheid neemt om ten volle in te zetten op Compressed Natural Gas (CNG) als transitie naar waterstof. En ja, laat dit maar eens een grondig debat zijn aan de Vlaamse regeringstafel. Het is een verantwoordelijkheid van meerdere ministers in dit halfrond.

Minister, de winter start dit jaar later dan vorig jaar, maar het regenweer van de laatste dagen zorgt ervoor dat vele mensen opnieuw bang afwachten of de beken en rivieren weer uit hun oevers zullen treden. Wanneer wij hierover naar aanleiding van de bespreking van uw beleidsbrief vragen stellen, blijft u toch wel karig met uw informatie. Een aantal initiatieven zijn opgestart, zoals een aanpassing van de watertoets, maar toch blijft dit nog een zeer gevoelige discussie want vele gemeentebesturen nemen flankerende maatregelen, zodat het probleem van de wateroverlast verschoven wordt naar elders. Er werden dit jaar naar aanleiding van de wateroverlast een aantal concrete initiatieven genomen in het Demer- en Maasbekken. De bekkens van de Dijle, Nete en Benedenschelde zouden pas uitvoering krijgen in 2012.

De voorzitter

De heer Verfaillie heeft het woord.

Jan Verfaillie

Voorzitter, hoewel het beleidsdomein Leefmilieu niet echt mijn specialiteit is, heb ik in het licht van mijn eigen lokale verantwoordelijkheid toch enige ervaring opgedaan. Ik zou mevrouw Van den Eynde dan ook willen vragen ons een paar concrete voorbeelden te geven van gemeenten die problemen met water naar andere gemeenten doorschuiven.

Marleen Van den Eynde

Ik zou dat kunnen doen. De betrokken volksvertegenwoordiger is nu net niet aanwezig. In Puurs is er een concreet geval. Voor een verkaveling die zal worden aangelegd, zullen uiteindelijk flankerende maatregelen worden getroffen. Die maatregelen houden in dat het water elders zal worden geborgen. Als een gebied omwille van de problemen met water en met de ondergrond niet klaar is voor bebouwing, moeten die problemen ter plekke ernstig worden genomen en niet naar een andere plaats in de gemeente worden doorgeschoven.

Jan Verfaillie

Het gaat dus om Puurs. Ik heb deze ochtend nog met de door u bedoelde volksvertegenwoordiger gesproken. Dat probleem situeert zich binnen de gemeentegrenzen. Het komt er niet op neer dat een gemeente de problemen naar een andere gemeente doorschuift. (Opmerkingen van mevrouw Marleen Van den Eynde)

Mevrouw Van den Eynde, mag ik u vragen in de toekomst, als u nog eens het woord neemt, correcte informatie te verschaffen en niet zomaar een gemeentebestuur ervan te beschuldigen de problemen door te schuiven? (Opmerkingen van mevrouw Marleen Van den Eynde)

Marleen Van den Eynde

Mijnheer Verfaillie, u hebt concrete feiten gevraagd en ik heb die feiten naar voren gebracht. Indien u meer concrete feiten wilt weten, moet u misschien maar naar de commissie komen.

Jan Verfaillie

Mevrouw Van den Eynde, wat u hier hebt verteld, is onjuist.

In de begroting is 27 miljoen euro specifiek voor de aanpak van wateroverlast ingeschreven. Die middelen worden gespreid over de aanpak van erosie en de aanleg van gecontroleerde overstromingsgebieden.

Wat het door mevrouw Van den Eynde aangehaalde voorbeeld in de buurt van Puurs, Londerzeel en dergelijke betreft, kan ik iedereen verzekeren dat er een globale oplossing is. Er is over de gemeentegrenzen heen een dijk aangelegd. We hebben de afgelopen dagen gemerkt dat die oplossing ook effectief werkt. Dat wil ik benadrukken. De verantwoordelijkheid is genomen. Alle neuzen staan in dezelfde richting. Dit geldt voor de gemeenten, voor de provincie en voor de VMM. Het bedrag van 10 miljoen euro dat we in 2011 hebben vrijgemaakt, is in de praktijk gebruikt om effectief te investeren.

Marleen Van den Eynde

Ik heb net verwezen naar de watertoets, die de problematiek naar een ander gebied doorschuift. Ik ben trouwens niet de enige die deze opmerking maakt. De heer Martens, voorzitter van de commissie Leefmilieu en lid van de meerderheid, heeft deze problematiek eveneens aanhangig gemaakt.

De voorzitter

De heer Vandaele heeft het woord.

Voorzitter, ik wil nog even terugkomen op wat de heer Verfaillie net heeft gesteld. Hij houdt zich enigszins ‘van den domme’, zoals ze in West-Vlaanderen zeggen. Er bestaat een lijst van gemeenten die de wateroverlast, ook tijdens de recente overstromingen, hebben doorgeschoven. Die lijst bestaat. Het lijkt me echter beter geen namen van gemeenten te noemen. Dit zou er immers toe leiden dat we bepaalde leden van dit halfrond zouden viseren. (Applaus bij de heer Wim Wienen)

Marleen Van den Eynde

Ik heb niet beweerd dat er helemaal niets zou zijn gebeurd. Ik heb letterlijk verklaard dat er al initiatieven zijn genomen. Iedereen kan dat in het verslag nalezen. Er zullen in 2012 nog bijkomende inspanningen moeten worden geleverd. Dit geldt onder meer voor het gebied rond Geraardsbergen. De minister heeft al een teken van leven gegeven. Ik hoop dat de Vlaamse Regering iets uit de overstromingsramp van 2010 heeft geleerd. Ik hoop ook dat de weergoden ons gunstig gezind zijn. Er is immers nog heel wat werk aan de winkel.

Ik wil mevrouw Van den Eynde toch even met beide voeten op de grond plaatsen. Ze insinueert dat we op korte termijn in Vlaanderen geen enkele overstroming meer mogen hebben. In het licht van de recente overstromingen hebben we een resolutie opgesteld en een grondig debat gevoerd. Zij heeft daar trouwens heel goed aan meegewerkt. Tijdens dat debat is duidelijk gesteld dat het een veelvoud van het totale budget voor het beleidsdomein Leefmilieu zou kosten om alle problemen in Vlaanderen in een beweging op te lossen.

Een van de belangrijkste conclusies is dan ook dat we prioriteiten moeten leggen. We moeten correct kunnen inschatten waar eerst investeringen moeten gebeuren. We mogen niet de illusie wekken dat alle risico’s zijn weggenomen en dat we van eventuele wateroverlast gevrijwaard zullen blijven. Ik hoop dat mevrouw Van den Eynde die illusie niet wil creëren.

Mevrouw Van den Eynde heeft terecht opgemerkt dat er nog werkpunten zijn. Tijdens de commissievergaderingen is duidelijk gesteld dat er al stappen zijn gezet. We moeten dat pad echter blijven volgen.

Marleen Van den Eynde

Wat steeds duidelijker is, minister – en dat lijkt soms wel de rode draad door uw beleidsnota –, is dat de burger meer en meer zal moeten betalen. De kostprijs van water, collega’s, is op een aantal jaren tijd verdrievoudigd. En als we uw verhaal naar aanleiding van de actuele vragen van vorige week moeten geloven, zullen de gemeenten de saneringsbijdrage moeten optrekken, willen we in Vlaanderen nog een degelijk rioleringsbeleid voeren. Deze beleidsbrief klinkt weinig ambitieus, minister. Er is niets nieuws onder de zon, uitgenomen het materialenbeleid – maar dat initiatief hebt u geërfd van uw voorgangers – en uw snuffelauto, die de jacht zal openen op burgers die hout stoken in houtkachels.

Uw beleidsbrief geeft me niet de indruk dat we in 2012 de achterstand die Vlaanderen heeft om onze gezondheid en ons leefmilieu vooruit te helpen, zullen inhalen. Het is eerder een beperkte poging om te voldoen aan de verplichtingen die ons door Europa worden opgelegd, door een verhoging van de belasting voor de burger. Voor een dergelijk milieubeleid zegt het Vlaams Belang: neen, bedankt.

De voorzitter

Mevrouw De Vroe heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega’s, we kunnen dit jaar vaststellen dat de begroting Leefmilieu een stijging kent, waardoor het niveau van 2006 opnieuw wordt benaderd. Wat we aan de uitgavenzijde zien, is een minister die duidelijk de lijn van vorig jaar verder zet, maar toch meer inzet op het waterbeleid, meer bepaald op de ondersteuning van de gemeentelijke rioleringen. Dat is het gevolg van de gezamenlijke resolutie naar aanleiding van de wateroverlast.

Vanaf 2014 worden de gelden die nu naar de ondersteuning van de gemeentelijke milieuconvenanten gaan, geheroriënteerd naar bijkomende ondersteuning voor de aanleg van de gemeentelijke rioleringen. Dat is goed en slecht nieuws voor de gemeenten, die hierdoor een groot deel van hun autonomie zien verdwijnen. Het is volstrekt onduidelijk hoe u de gemeentelijke initiatieven en acties, die op dit moment via de gemeentelijke milieuovereenkomst lopen, gaat ondersteunen en met welk bedrag. Wij vragen u om de gemeenten snel duidelijkheid te verschaffen over de modaliteiten van het afschaffen van de gemeentelijke milieuovereenkomst en de heroriëntering van de middelen die daaraan verbonden zijn.

Het is nog steeds wachten op de modernisering van de polders en wateringen. In dit kader is het ook volstrekt onduidelijk hoe ver u staat met de maatregelen die de uitvoering moeten zijn van de resolutie inzake de wateroverlast. Buiten de vereenvoudiging van de watertoets is hiervan weinig te merken. Wij vragen u met aandrang meer middelen te besteden aan de uitvoering van deze resolutie.

Hetzelfde geldt voor het wegwerken van de discrepanties bij de prijszettingen van de watertarieven. Enkel actualiseren van de cijfers volstaat blijkbaar. Onze fractie vraagt dat u deze discrepanties zo snel mogelijk effectief wegwerkt.

Collega’s, nog zo’n aanslepend dossier in onze commissie is de inwerkingtreding van een stookoliefonds. De minister stelt dat de onderhandelingen met de andere gewesten nog steeds lopen, maar dat er wordt gewerkt aan de voorbereidingen van een Vlaams stookoliefonds, indien een Belgisch uitblijft. Mogelijk kunnen er met het aantreden van de nieuwe Federale Regering vorderingen worden geboekt, want het afronden van dit dossier is echt heel belangrijk voor duizenden gezinnen. Zo niet is het opstarten van een Vlaams fonds voor lekkende brandstoftanks een prioriteit.

Ook in het dossier van de herbebossing wordt blijkbaar steeds meer achterstand opgebouwd. Het Boscompensatiefonds wordt nog steeds niet geactiveerd voor de aanleg van bossen. Er werden in 2011 projecten ingediend voor 95 hectare, terwijl het budget blijkbaar maar voldoende was voor 15,5 hectare.

Nu wordt het bedrag verdubbeld, wat nog steeds absoluut onvoldoende is. Men gaat in 2012 een nieuwe oproep verspreiden. Dat is positief, maar het is ons een raadsel hoe u dat wilt financieren, gezien de omvang van de projecten. Wij vragen op dit vlak dat u veel intensiever werkt met beheersovereenkomsten waartegenover een billijke vergoeding staat, of dat u opteert voor een vrijwillige verwerving door de overheid, eerder dan te mikken op een doorgedreven aankoopbeleid.

Minister, Open Vld vraagt u met nadruk om inzake de aanpak van de milieuproblemen in het algemeen voluit te kiezen voor ecologische innovatie via het intensief aanmoedigen van de ontwikkeling van nieuwe technologieën. Alleen op die manier kunnen we onze algemene doelstellingen halen zonder een veel te hoge prijs te moeten betalen. In die kennisopbouw zitten immers ook belangrijke troeven om deze technieken te kunnen exporteren en in het buitenland te valideren. Deze algemene attitude vinden we veel te weinig terug in uw begroting en in uw beleidsbrief. Wij zullen die dan ook niet goedkeuren. Ik dank u. (Applaus bij Open Vld)

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Mevrouw De Vroe, u verwijst naar de interne staatshervorming, en naar het feit dat wij de middelen die nu in het kader van de samenwerkingsovereenkomst aan de gemeenten worden gegeven, zouden willen aanwenden voor rioleringswerken. De Vlaamse Regering heeft dat principieel goedgekeurd. U vraagt zich af hoe dat in zijn werk zal gaan. Wij hebben nog even tijd, want dat zal pas in 2014 gebeuren. Wij overleggen daarover met de lokale besturen en de VVSG. Ik maak mij sterk dat daarover in de loop van 2012 meer duidelijkheid zal worden verschaft.

Hetzelfde geldt voor de polders en wateringen. Wij overleggen om de uitvoering rond te krijgen, uiteraard conform de resolutie die het Vlaams Parlement heeft goedgekeurd. Voor het stookoliefonds hebben wij gewacht op de vorming van de Federale Regering. Eigenlijk was alles zo goed als rond. Het is nog steeds onze ambitie om dat samen met de Federale Regering en de andere gewesten uit te werken. Als dat niet lukt, zullen wij – zoals in het regeerakkoord is bepaald – onze verantwoordelijkheid nemen. Wij denken dat het evenwel de moeite waard is om te proberen dat eerst op federaal niveau aan te pakken. De sector is trouwens op federaal niveau georganiseerd.

Ik ontken ten stelligste dat het niet goed gaat met de bosuitbreiding en het aantal bomen in Vlaanderen. Het Boscompensatiefonds wordt aangewend. Die middelen gaan naar de lokale besturen, met groot succes. In 2012 herhalen wij dat. Wij zijn de discussie over het aantal hectare bos dat zou verdwijnen of dat zou zijn aangeplant een beetje beu. Vanaf dit jaar is er een objectief, neutraal meetinstrument: de Boswijzer. Er wordt gewerkt met luchtfoto’s en screening op het terrein. Tweejaarlijks wordt die oefening gedaan. De Boswijzer toont aan dat er vandaag meer bos is dan drie jaar geleden. Dat is een positieve evolutie die wij willen voortzetten.

Ik ben verrast dat u zegt dat ik niet inzet op innovatie die mikt op een vergroening van de economie. Ik ontken dat ten stelligste. Vorige week is in het Vlaams Parlement het Materialendecreet goedgekeurd. Er zitten veel tools in om innoverend aan de slag te gaan, zodat wij onze troeven inzake recyclage en hergebruik van materialen kunnen uitspelen. Wij willen koploper in Europa worden inzake duurzaam materiaalbeheer. Wij zetten dus wel degelijk in op innovatie en vergroening van de economie.

Minister, ik dank u voor uw opmerkingen. In ons voorstel van resolutie van vorige week over het Materialendecreet heeft mijn factie ook al meer aandacht gevraagd voor innovatie.

Ik heb niet gezegd dat er in de begroting totaal geen aandacht aan wordt besteed, maar wel dat er te weinig aandacht aan wordt besteed.

Wat de bebossing betreft, ben ik tevreden dat er eindelijk meer aandacht aan wordt besteed. Ik vind dat heel belangrijk. Daarom kom ik daar inderdaad vaak op terug in de commissievergaderingen. Ik zal het kort houden, want we kunnen daar heel ver over uitweiden. De Open Vld-fractie is tevreden dat er in 2012 opnieuw een oproep wordt gelanceerd voor projecten voor nieuwe bebossing voor gemeente- en provinciebesturen. Wij zijn ook vragende partij voor het volledig operationaliseren van het Boscompensatiefonds.

In de gemeentelijke diensten leeft er grote onzekerheid en onduidelijkheid inzake het milieuconvenant. Ik hoop dat u daar zo snel mogelijk over gaat communiceren. Men weet het echt niet meer. Ik weet dat er vorig jaar heel laat gecommuniceerd is over het verminderen van de projectsubsidies. Ik geloof dat de gemeenten dat pas in januari 2011 vernamen. Toen lagen hun projecten allang vast. De Open Vld-fractie vraagt dat u snel duidelijkheid verschaft omtrent uw plannen met betrekking tot het milieuconvenant.

De voorzitter

De heer Martens heeft het woord.

Bart Martens

Voorzitter, minister, dames en heren, ik zal me focussen op drie thema’s, met als eerste wateroverlast. Momenteel wordt Vlaanderen weeral het slachtoffer van overstromingen. Wij zijn tevreden dat er in 2011 en 2012 meer middelen gingen en gaan naar waterbeheersingswerken en erosiebestrijding. Er zal werk worden gemaakt van de overstromingsgevaar- en overstromingsrisicokaarten. Op basis daarvan kunnen in de nieuwe generatie stroomgebiedbeheersplannen bijkomende overstromingsgebieden worden afgebakend.

Minister, we zijn natuurlijk niet op het peil dat de Vlaamse Regering enkele jaren geleden had aangegeven om het geactualiseerde Sigmaplan binnen een redelijke termijn te kunnen realiseren. Ook de doorlooptijd in de realisatie van een aantal reeds goedgekeurde overstromingsgebieden laat op zich wachten. Natuurlijk, we moeten de tering naar de nering zetten. De middelen zijn niet onbeperkt. We moeten roeien met de riemen die we hebben. Wie niet rijk is, moet slim zijn.

In de aanbevelingen van de commissie Wateroverlast staan heel wat maatregelen die geen geld kosten maar het overstromingsrisico wel kunnen beperken. Ik denk aan de informatieplicht die we in de vastgoedadvertenties opgenomen willen zien. Zo kunnen we verhinderen dat de mensen een kat in een zak kopen. Ze kunnen dan vermijden om percelen te kopen in overstromingsgevoelige gebieden. Ik denk aan de ‘vastgoedparagraaf’ die we in de notariële akte willen zetten. Ik denk aan het systeem van erfdienstbaarheden, waarmee we zouden kunnen opleggen dat in overstromingsgevoelig gebied het waterbergend vermogen niet verder mag afnemen. Meestal gaan de mensen hun eigen perceel ophogen om overstroming te voorkomen zodat elders de overstromingsrisico’s toenemen. Dat moet definitief tot het verleden gaan behoren. We zouden met aandrang willen vragen om samen met de minister van Ruimtelijke Ordening van die aanbevelingen werk te maken.

Dan kom ik bij het thema natuur. Ik geef toe dat het bosareaal er de laatste jaren licht op is vooruitgegaan, maar we zijn nog ver verwijderd van die 10.000 hectare bijkomende bossen die we in het Ruimtelijke Structuurplan Vlaanderen (RSV) hebben beloofd en die nog eens zijn opgenomen in het Vlaams regeerakkoord. Het proces van ruimtelijke afbakening van bijkomende bosgebieden en bosuitbreidingsgebieden verloopt traag. De gebieden die worden afgebakend, moeten soms heel lang wachten op hun realisatie. Wij denken dat we hier gebruik moeten maken van het engagement van de lokale besturen om onze bosambities te verwezenlijken. De provincie Antwerpen bijvoorbeeld wil zelf het heft in handen nemen voor de realisatie van het stadsrandbos. Misschien moeten we er toch maar aan denken, minister Muyters, om die delegatie effectief te verlenen.

Minister Schauvliege, er was veel meer vraag van lokale besturen om gebruik te kunnen maken van het Boscompensatiefonds voor het realiseren van lokale bossen, dan er aanbod was. Nu verdubbelen we die middelen, maar wat ons betreft moeten we op dat elan blijven verdergaan en moeten we alle bosengagementen van lokale besturen kunnen inwilligen.

In de middelen die naar aankoopsubsidies gaan voor terreinbeherende verenigingen is serieus het mes gezet. We moesten besparen, maar op termijn moeten die middelen opnieuw op peil worden gebracht om de doelstelling uit ons regeerakkoord te kunnen realiseren, namelijk dat er per jaar 3000 hectare bijkomende gebieden onder actief natuurbeheer zouden vallen. Aankoop is nog altijd een van de meest doeltreffende instrumenten om de biodiversiteitsdoelstellingen te kunnen realiseren. Misschien moeten we af van het principe om eerst af te bakenen en nadien in te richten en te beheren. Misschien moeten we eerst steun geven voor aankoop om nadien een bestemmingswijziging te laten volgen.

Minister Van den Bossche, we worden geconfronteerd met de beslissing van de federale overheid om afstand te doen van de zogenaamde usurperende bevoegdheden om komaf te maken met de fiscale stimuli voor energiebesparende maatregelen. Dat is een kans en een bedreiging: een kans dat we de steun uit één hand kunnen geven, een bedreiging dat we een verkeerd signaal zouden geven aan alle bouwheren en aannemers dat het beleid voor het stimuleren van energiebesparing niet zou doorgaan. We dringen aan op een verstandig Vlaams alternatief voor die wegvallende federale steun. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

Mevrouw Homans heeft het woord.

Minister Van den Bossche, ik zal me beperken tot het luik energie, met alle respect voor de andere aanwezige ministers. De N-VA ziet drie belangrijke pijlers in het energiebeleid. Die onderschrijft u zelf ook en dat stemt me positief. Ten eerste willen we inzetten op energie-efficiëntie en het verbeteren daarvan. Het tweede luik is de betaalbaarheid van de energie, en het derde luik is de evaluatie van alle openbaredienstverplichtingen.

We moeten ons geen illusies maken. Als we onze energiefactuur willen laten dalen, dan zullen we zelf die verantwoordelijkheid moeten nemen. We zijn zelf verantwoordelijk voor het zuinig omspringen met energie. Dat is de enige mogelijkheid om onze energiefactuur daadwerkelijk te laten dalen.

Met deze Vlaamse Regering zetten we voluit in op rationeel energieverbruik, en op het zuinig omspringen met energie. Dat hebben we altijd gedaan, van bij de aanvang van deze regeerperiode in 2009, en dat doen we nu ook. Deze regering ziet wel degelijk het nut in van energiebesparende maatregelen. In het kader van het actieplan Groene Warmte worden de premies voor zonneboilers en warmtepompen verhoogd. Dat hadden we al bepaald, we doen dat niet op basis van beslissingen die elders worden genomen. We waren proactief en hadden dat al gepland.

Ook de premies voor vloer- en muurisolatie worden verhoogd. Verder voorziet deze Vlaamse Regering in een budget om 3000 daken gratis te isoleren. Minister, we hadden hier een pittige woordenwisseling over, maar we zijn het wel eens over het principe. Dat is belangrijk. We moeten inzetten op het energiezuinig maken van de woningen van de meest behoeftigen, mensen die door allerlei omstandigheden in de energiearmoede zijn gesukkeld. Dat is een win-winsituatie, zowel voor degenen die in de energiearmoede zitten en problemen hebben met het betalen van hun factuur, als voor alle andere Vlamingen die een energiefactuur betalen. Laten we een kat een kat noemen: het feit dat die mensen hun energiefactuur niet kunnen betalen, komt terecht in een factuur van iedere Vlaming die het wel betaalt. Dus dat is een win-winsituatie.

Minister, in het kader van de doelstelling die we tegen 2020 moeten halen, moeten we uiteraard ook 13 procent hernieuwbare energie hebben. We staan daar volledig achter, maar we willen er toch nog eens op aandringen dat we tot een realistische mix moeten komen die ook kostenefficiënt is. Ik ben ervan overtuigd dat u dat ook inziet. U handelt er ook naar en ik twijfel er dus ook niet aan. Toch moeten we eens onderzoeken welke technologieën we blijven ondersteunen en op welke technologieën we moeten inzetten. Ik bedoel niet enkel financieel, maar ook dat we keuzes moeten durven maken. Uit uw beleidsbrief blijkt dat u ook wel overtuigd bent van het nut van biomassa. U kent mijn pleidooi voor biomassa. Ik denk dat biomassa een zeer belangrijke rol zou kunnen spelen in het behalen van die 13 procent tegen 2020, net zoals groene warmte. Ik heb al aangehaald dat we in het kader van het actieplan Groene Warmte allerlei premies verhogen. Dat is zeer goed.

Het is jammer maar de openbaredienstverplichtingen worden natuurlijk doorverrekend in de factuur van iedereen. Er moet solidariteit zijn. U hebt ook aangekondigd dat er een grondige evaluatie komt. Minister, ik kijk samen met mijn fractie uit naar een grondige evaluatie en ik ben ervan overtuigd dat die evaluatie echt wel zoden aan de dijk zou kunnen zetten. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

De heer Reekmans heeft het woord.

Peter Reekmans

Voorzitter, minister, collega’s, ik ga het niet hebben over de houtkachels die verboden worden bij mist. Ik ga het wel hebben over een andere vorm van energie, die niet verboden wordt. De Europese Commissie zegt in een nieuw rapport dat de elektriciteitsprijzen in Europa zeker tot in 2020 zullen blijven stijgen. In de EU ligt ons land in het koppeloton inzake elektriciteitsprijzen. Dit rapport confronteert ons dus opnieuw met een bittere realiteit.

Minister, er zijn factoren in het spel waarop u geen greep hebt, maar net daarom moet u uw bevoegdheden maximaal benutten in die domeinen waar u wel invloed hebt. Als straks de regionalisering van de distributietarieven voor elektriciteit eindelijk een feit is, dan worden uw mogelijkheden verruimd. Vlaanderen zal evenwel een tandje moeten bijsteken inzake energiebeleid, want wat we tot hier toe al zelf deden, deden we helaas niet beter. Zonnepanelen en windturbines zijn op verschillende manieren illustraties van een in Vlaanderen penibel verhaal. Het nieuw Vlaams Energiebedrijf zal dat niet oplossen. Intussen gebeurt de distributie van energie nog steeds door gepolitiseerde intercommunales, gebundeld in twee koepels, maar de schaalvoordelen van die koepels komen helaas nog steeds niet bij de gewone consument terecht, net zomin als de zitpenningen en de energieconcerten, die volgend jaar worden afgeschaft, wat een goede zaak is. Minister, ik blijf pleiten voor één distributietarief. Ik hoop dat dat de eerste beleidsbeslissing is die u gaat nemen vanaf het moment dat de distributieprijzen geregionaliseerd zijn.

Mijnheer Reekmans, de tariefbevoegdheid komt pas in 2014 naar ons. Dat is vervelend, maar dat neemt niet weg dat we al wel een aantal stappen naar een fusie kunnen zetten, tenminste als de gemeenten natuurlijk ook mee willen. Het zou mijn bedoeling zijn om op heel korte termijn te werken aan een horizontale fusie binnen Eandis-gebied zodat we voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2012, en dus voor het opnieuw aanwijzen van mensen die de mandaten invullen, alvast een plan op tafel kunnen leggen voor een gefuseerd net, dat het meteen ook kan stellen met een pak minder mandaten. U weet dat ik heb gevraagd om tweederde van de mandaten te schrappen. Er wordt nog steeds over vergaderd en gesproken. Ik denk dat we niet hoeven te wachten om een fusie door te voeren tot de tariefbevoegdheid bij ons ligt. Het zou wel kunnen betekenen dat het zinvoller is om de tarieven voorlopig te bevriezen in de huidige nog bestaande netgebieden om dan vanaf de nieuwe tariefperiode naar een andersoortig tarief te gaan dat je wel pas geleidelijk aan nieuw kunt maken.

Het zou niet fair zijn om dat op heel korte tijd te doen. We kunnen het met een tijdspad doen zoals dat voor het water is gebeurd in mijn eigen regio. Ik denk aan dat soort bewegingen.

En paar efficiëntieoefeningen kunnen al gebeuren nog voor we bevoegd zijn voor het tarief. Het echt faire tarief zullen we pas kunnen maken eens de bevoegdheid bij ons zit.

Peter Reekmans

Minister, dat u de mandaten wilt verminderen, daar ben ik het absoluut mee eens, ik ben al twee jaar vragende partij. Wat bedoelt u met de horizontale fusie? Ik weet wel wat een horizontale fusie is, maar is het dan ook zo dat er binnen het Eandis-gebied al één prijs komt?

Neen, u moet de twee dingen van elkaar onderscheiden. Nu zijn er binnen de koepel van Eandis heel veel kleine distributienetbeheerdertjes (DNB). Mijn bedoeling is dat in plaats van ‘Eandis Werkmaatschappij’, Eandis – of hoe die dan ook mag heten – één DNB wordt. Het gaat nog niet om één DNB samen met Infrax, want dat is een zuivere communale en Eandis is voorlopig nog een gemengde intercommunale. We moeten de andere beweging nog even afwachten. Dit is stap één.

Stap twee is wat er met de tarieven gebeurt. Dat hoeft niet gelijktijdig te gebeuren. Dat is net wat ik u zeg.

Peter Reekmans

Minister, sorry dat ik u onderbreek, maar eigenlijk gaan de namen veranderen. Vandaag zijn er verschillende onderdelen van Eandis met allemaal een andere naam en andere prijzen. Nu gaat u de schaal vergroten met de horizontale fusie. Ze zullen tot één Eandis fuseren, maar de distributieprijzen die per gebied verschillen, zullen blijven. Wat heeft dat dan opgebracht?

Er zijn twee bewegingen. Er is een enorme efficiëntiewinst. Als er allemaal kleine DNB’s zijn die door één werkmaatschappij worden overkoepeld en we kunnen evolueren naar één grote DNB, dan kunnen we grote efficiëntiewinsten boeken, onder meer via het schrappen van mandaten.

Peter Reekmans

Wat zijn de andere? Buiten het schrappen van de mandaten zie ik er geen.

U ziet geen enkel voordeel op het vlak van efficiëntiewinsten door naar één groter geheel over te gaan? Het verbaast me oprecht enorm dat u de efficiëntiewinsten niet zou zien van dit soort oefening.

Op termijn kan zoiets leiden tot een eengemaakt tarief, maar met een tijdspad en wellicht pas ingaande vanaf de nieuwe tariefperiode. U weet dat de tarieven nu ook zijn vastgelegd door de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG) tot aan een bepaalde datum voor dewelke men de tarieven toch niet wijzigt. Zodra we die datum hebben bereikt, zouden we kunnen komen tot een eenwordend tarief waarbij we een tijdspad gebruiken om de tarieven geleidelijk aan gelijker te maken. Ik wil niet met een hakbijl alle tarieven van de ene op de andere dag gelijk maken, dat zou niet gaan.

Peter Reekmans

Minister, ik vind dit een heel interessant debat.

De voorzitter

Goed, we gaan nu verder met uw betoog, mijnheer Reekmans. De minister heeft antwoord gegeven op uw vraag. We gaan nu verder.

Peter Reekmans

Voorzitter, de minister kondigt hier in het parlement iets nieuws aan en dan mag ik daar als parlementslid toch een vraag over stellen? Laat u mijn tijd maar doorlopen. Ik vind dit belangrijker dan het aflezen van een spreektekst. Ik ga hier nog even op door.

Minister, ik snap heel goed dat u een schaalvoordeel krijgt als u de deelbedrijven tot één koepel omvormt, maar destijds, bij de overkoepeling door Eandis, zijn er al schaalvoordelen ontstaan. Buiten de afschaffing van de sectorcomités van effectief politieke mandaten, zie ik, als de distributiekosten niet zakken, niet in wat het dan nog aan voordelen inhoudt.

Er zijn ook altijd overheadkosten, dat weet u, en die kunnen alvast veel minder worden. Er zijn ook dingen zoals financieringsintercommunales. Die worden nu gelinkt aan de kleine DNB’s en wat mij betreft zouden die niet meer hoeven te bestaan. Mocht minister Bourgeois daarover willen nadenken, ben ik zeker bereid tot afschaffing. Zijn er nog andere activa zoals Publigas en zo, dan kunnen die ook elders worden ondergebracht. Ik denk dat we in al die intercommunales enorm veel winst kunnen maken door een aantal ervan te fuseren en door een aantal structuren af te schaffen.

Het gelijk worden van de tarieven is stap twee. Ik wil niet dat stap één verhinderd wordt door de angst van degenen die denken dat het in hun gebied wel eens een beetje meer zou kunnen worden. Ik wil daarom eerst stap één zetten, de efficiëntieoefening, en pas daarna, geleidelijk aan, stap twee.

Peter Reekmans

Minister, absoluut akkoord. Ik ben al tevreden dat we de kosten effectief zullen doen zakken, maar in een normale fusie, bij een normaal bedrijf in de privé, gaat het om de baten en de lasten. Als we deze fusie doorvoeren, vind ik dat de energieprijs, de distributieprijs, één prijs zou moeten worden omdat die dan marktconform is. En dan kunnen we niet meer inroepen dat de verschillen historisch gegroeid zijn. Ik vind het absoluut een stap in de goede richting, maar ik hoop dat u nog iets verder wilt gaan de komende jaren. Zeker in tijden van budgettaire krapte, zijn we dit de consument verplicht wegens de dure prijzen.

De goedkoopste manier om energie te besparen, is isoleren, ik denk dat we het daar allemaal over eens zijn. De heer Martens heeft al aangehaald dat de federale overheid ons voor het voldongen feit heeft gesteld dat het fiscaal voordeel werd afgeschaft. Voor alle duidelijkheid: mijn partij vond dat er oversubsidiëring was. We pleiten er niet voor dat Vlaanderen dat klakkeloos overneemt. Wel pleiten we voor een Vlaamse innovatieve premie om de betere leerlingen van de klas, de betere isoleerders, te belonen.

Minister, u hebt het voorrecht om een bijzonder boeiend beleidsdomein als energie in uw portefeuille te hebben, bovendien op een moment dat dit thema meer dan ooit op een kruispunt staat. Ik hoop dat u volgend jaar op basis van objectieve en heldere criteria de juiste keuzes maakt. We hebben in Vlaanderen echt niet meer de luxe om te talmen of te dwalen, we moeten nu de juiste weg inslaan. (Applaus bij de heer Lode Vereeck)

De voorzitter

De heer Bothuyne heeft het woord.

Minister, ik zal het hebben over energie en wil beginnen met duidelijk te stellen dat u een zeer goede en zeer volledige beleidsbrief hebt afgeleverd. Hij gaat uit van de trias energetica die wordt gerespecteerd in uw beleid. Uw beleidsbrief is duidelijk ook een verdere uitwerking van het regeerakkoord en de beleidsnota. Energie-efficiëntie wordt verruimd en verscherpt. Het beleid inzake hernieuwbare energie wordt aangepakt. Zo zal groene warmte structureel worden ontwikkeld en wordt er een nieuw en hopelijk stabiel ondersteuningskader ingevoerd. Ons sociale energiebeleid wordt geoptimaliseerd. Tot slot is er de verbetering van de energie-infrastructuur waarbij we onder andere het grootschalige proefproject rond slimme meters kunnen opmerken.

Minister, ik wil toch een vijftal belangrijke punten meegeven die voor onze fractie essentieel zijn voor de verdere ontwikkeling van ons energiebeleid. Het moet allemaal kostenefficiënter. De inefficiëntie van bepaalde zaken begint zwaar door te wegen op onze energiefactuur. Bovendien moeten we in de doelgroepbepaling veel selectiever gaan optreden. De hervorming van de REG-premies (rationeel energiegebruik) die u hebt voorgesteld, is daarin een goed voorbeeld.

Minister, we weten dat onze energieprijzen hoger zijn dan in onze buurlanden. Er is daarnet al naar verwezen. Ze zijn bovendien vrij scherp gestegen na de mislukte liberalisering. De nieuwe Federale Regering wil dat grondig aanpakken, maar het is ook tijd dat we dit in Vlaanderen gaan doen en de nodige actie ondernemen om de druk op de energiefactuur te verlichten.

Een aanzienlijk deel van het Vlaamse energiebeleid wordt gefinancierd door de consument via de nettarieven. Minister, als we onze energie betaalbaar willen houden voor gezinnen en bedrijven, dan moeten we ook in eigen boezem moeten durven te kijken. Door bepaalde beslissingen uit te stellen, zullen we de maatschappelijke kosten van het energiebeleid niet verzachten. Zo kunnen we bijvoorbeeld de oversubsidiëring vaststellen van de PV-installaties (Photo Voltaic) die in 2010 en 2011 werden geplaatst. Het is dan ook belangrijk dat we op korte termijn hierop ingrijpen om ervoor te zorgen dat de kosten voor het groenestroombeleid niet verder stijgen. Oversubsidiëring kan niet, subsidiëring kan uiteraard wel. Minister, ik hoop en ik ben ervan overtuigd dat wij in u hiervoor een bondgenoot zullen vinden.

Mijnheer Bothuyne, ik begrijp wat u zegt, maar het verhaal heeft twee kanten. Als we vaststellen dat er oversubsidiëring is, wat ik bijvoorbeeld vorig jaar heb vastgesteld in het geval van de zonne-energie, duurt het ­– zelfs met medewerking van meerderheid en oppositie enzovoort – maanden alvorens je daar iets aan kunt doen, om de eenvoudige reden dat die bedragen in het decreet zijn vastgelegd. Vanzelfsprekend horen we de correcte procedure te volgen. Dat systeem heeft het nadeel dat het helemaal niet dynamisch is, terwijl de specifieke factoren die bepalen of een bepaald bedrag zal leiden tot over- of ondersubsidiëring dat wel zijn. De elektriciteitsprijs bijvoorbeeld bepaalt eigenlijk hoe snel uw installatie afgeschreven is. Die fluctueert. Bij een aantal installaties is de brandstofprijs zeer relevant en belangrijk daarvoor, ook de prijs van enkel het installeren van een installatie.

Ik wijs u erop dat de prijs van zonnepaneelinstallaties een aantal weken geleden tot ongeveer 2000 euro is gedaald. Al die factoren veranderen dermate snel dat het onmogelijk is om daar met het huidige systeem een degelijk antwoord op te bieden. Als we niet komen tot een dynamisch systeem dat bedrijven een rendement en consumenten een bepaalde terugverdientijd kan garanderen, zonder daar een specifiek bedrag op te plakken, dan zullen we altijd hetzelfde hebben. De ene installatie, zoals een aantal biomassacentrales nu, zal dan altijd te weinig hebben om te kunnen blijven draaien, terwijl de andere te veel zal hebben gekregen, zoals in het geval van de zonnepanelen. Ik wil dus vooral fundamenteel komen tot een nieuw systeem. U zegt dat we snel nog een aantal ingrepen zouden moeten kunnen doen. Dat is ook wel zo, maar telkens als we met veel moeite ingrepen hebben gedaan, merken we dat die cijfers de dag erna alweer achterhaald zijn. Er moet dus een nieuw systeem komen. Ik roep zeker u, als lid van de meerderheid, op om mee te werken aan en mee te denken over dat nieuwe systeem. Ik heb mijn voorstellen op tafel gelegd. Laten we de komende weken de nodige knopen doorhakken en een degelijk systeem maken, en er zo voor zorgen dat we niet telkens brandjes moeten blussen.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde

Minister, ik steun uw betoog. We moeten inderdaad fundamenteel werken, en ons niet beperken tot knip- en plakwerk. (Opmerkingen van de heer Robrecht Bothuyne)

Dat is helemaal geen voortschrijdend inzicht. Ik ben zeer consequent ter zake.

Mijnheer Bothuyne, u bent tegen oversubsidiëring. Dat is een terechte algemene kritiek. Wat vindt u echter van ondersubsidiëring, bijvoorbeeld als het gaat over zonneboilers? Zeker vanaf 2012 is er bij renovatie sprake van een terugverdientijd van 16 jaar, en bij nieuwbouw van 22 jaar. Dat is de groene warmte die we allemaal willen promoten. Wil uw partij zich dan ook inzetten om die ondersubsidiëring aan te pakken en bijvoorbeeld die zonneboilers beter te ondersteunen?

Ja, mijnheer Sanctorum.

Minister, het moet een en-enverhaal zijn. Er moet snel een grondige hervorming gebeuren, maar er moeten ook snel een aantal kortetermijnaanpassingen zijn. Als het Vlaams Energieagentschap stelt dat de terugverdientijd voor nieuwe zonnepaneelinstallaties, zelfs na de federale afschaffing van de fiscale aftrek, nog altijd slechts acht jaar bedraagt, en wij garanderen die installaties vijftien of twintig jaar steun, dan is dat te lang. Dat is oversubsidiëring. We moeten toch proberen dat snel aan te pakken.

Dan is er de financiering van ons beleid. Nu schuiven we de rekening van dat beleid via de nettarieven grotendeels door naar gezinnen en bedrijven. De vraag moet worden gesteld hoe lang we dat nog kunnen volhouden. Voor ons is ter zake het maximum bereikt, alleen al als we kijken naar de competitiviteit van de bedrijven. Misschien moeten we dus een aantal zaken uit de factuur halen. Dat zal op langere termijn moeten gebeuren, maar alleszins zien we dat de stimulansen voor de uitbouw van groene warmte grotendeels met algemene middelen worden gefinancierd. Voor ons gaat dat dus de goede richting uit. (Opmerkingen)

Het mag meer zijn, ja.

Minister, de jongste weken, en daarnet ook al, is er heel wat te doen geweest over de afschaffing van de federale fiscale aftrek. We hebben daar vorige week al een debat over gehad in de commissie. We ondersteunen de prioriteiten die u ter zake naar voren hebt gebracht: ten eerste, het isoleren van dak, muur en vloer, ten tweede, het vervangen van slecht geïsoleerde ramen; ten derde, het inzetten op de marktintroductie van innovatieve technologieën, zoals zonneboilers, warmtepompen en micro-wkk (warmte-krachtkoppeling).

Het lijkt me belangrijk dat u snel duidelijkheid geeft op dat vlak. Vorige week hebt u aangegeven dat u deze week of ten laatste begin januari de resultaten daarvan zou geven. Kunt u daar ondertussen al iets meer over zeggen?

We moeten ook dringend werk maken van een rechtvaardige tarifering van het netgebruik. We willen de prosumenten niet stigmatiseren, maar het kan het niet langer dat ze niet meebetalen voor het gebruik van het net en de daaraan gekoppelde sociale en ecologische openbaredienstverplichtingen. We hebben nochtans een heel goed instrument om te komen tot een meer rechtvaardige tarifering. Er is uiteraard de overheveling, hopelijk zo snel mogelijkheid, van de tariefbevoegdheid naar Vlaanderen, maar er is ook de slimme meter. Ik vind dat we, desnoods eerst bij wijze van proefproject, maar vooral in functie van die rechtvaardige tarifering, die slimme meter snel moeten introduceren bij de prosumenten. Zo zal de basis die betaalt voor het netgebruik, worden verruimd.

Ik ondersteun uw pleidooi om de netkosten correcter te verrekenen. Ooit was het logisch om die kosten hoger of lager te maken samen met uw factuur. Nu is dat niet meer logisch, omdat de mate waarin men het net gebruikt niet meer gelijkloopt met die factuur. We moeten dat dus inderdaad aanpassen.

Ik vind evenwel niet dat we daar noodzakelijkerwijze een slimme meter voor nodig hebben. Dat kan ook op andere manieren. Indien wij zo’n voorstel, los van die slimme meter, zouden formuleren, hoop ik dat u daarover zou willen nadenken. We moeten nog afwachten hoe zinvol de uitrol van de slimme meter zou zijn en voor welke groep.

Minister, we steunen u bij de uitvoering van uw beleidsbrief en hopen dat u ten volle rekening zult houden met de suggesties die onze fractie heeft gedaan. (Applaus bij CD&V, sp.a en de N-VA)

De voorzitter

Mevrouw De Knop heeft het woord.

Irina De Knop

Voorzitter, minister, collega’s, ik sta perplex. Als ik hoor wat mevrouw Homans en de heer Bothuyne zeggen, is de oppositie bijna overbodig geworden. Ze doen dat wel zeer vriendelijk, minister, maar eigenlijk maken ze toch wel brandhout van het huidige energiebeleid.

Mijn betoog zal een stuk milder zijn.

Voorzitter, ik heb heel aandachtig geluisterd naar de vorige betogen.

Mevrouw De Knop, kunt u de specifieke punten opsommen waaruit u afleidt dat de collega’s van N-VA en CD&V het beleid, zoals door mij gevoerd, niet zouden ondersteunen? Ik wil daar zeker op ingaan.

Irina De Knop

Ik vrees dat we dan een herhaling zullen krijgen van het debat dat al werd gevoerd.

Minister, het gaat grotendeels over de vraag die ik zowel bij mevrouw Homans als bij de heer Bothuyne hoor om de openbaredienstverplichtingen te evalueren. U bent daar inderdaad al meer dan een jaar mee bezig. We kijken allemaal hoopvol uit naar de resultaten.

Verder pleiten een aantal collega’s ervoor om de maatregelen op het vlak van de ondersteuningsmechanismen te focussen op energie-efficiëntie en ook om dat kostenefficiënt te doen. Dat is ook een van de uitgangspunten die wij in de reflectienota hadden geschreven. Ik ben dus erg blij om dat hier van de collega’s te mogen horen.

Mevrouw De Knop, ik zie niet in hoe ik heb geageerd tegen het beleid van minister Van den Bossche. Ik heb net gezegd dat ik uitkijk naar de evaluatie van de openbaredienstverplichtingen die de minister heeft gepland. We hebben daar in de commissie ook al verschillende debatten over kunnen voeren. We hebben dus wel degelijk inbreng gehad. Mocht u dat gewild hebben, had u ook inbreng kunnen hebben.

In verband met de evaluatie van het ondersteuningsmechanisme zeggen wij dat er een nieuw systeem komt. Minister Van den Bossche zegt net hetzelfde. We gaan dus gewoon met elkaar in overleg. Ik zie niet in waarom u dat interpreteert alsof wij op voet van oorlog leven.

Die evaluatie van de sociale openbaredienstverplichtingen staat in het regeerakkoord. De resultaten zijn er intussen ook. We kunnen nu het debat over de inhoud voeren. Ik denk en hoop dat we daar – zoals vaak in de commissie – een heel open woordenwisseling over zullen hebben om dan een beslissing te nemen die door een vrij grote groep gedragen wordt, hier en daar misschien ook met wat steun vanuit de oppositie.

Ik heb altijd al gezegd dat energie-efficiëntie op de eerste plaats komt. Dat is het simpelste. Ik denk niet dat één iemand in dit parlement iets anders zal zeggen. De slimste manier om energie te besparen, is toch gewoon door ze niet verbruiken? Hoe minder u verbruikt, hoe beter. Dan pas moet u nadenken over de manier waarop u de energie die u nodig hebt, zult opwekken. We moeten in eerste instantie toch gewoon zo weinig mogelijk verbruiken?

Ik begrijp niet waar u daarover een verdeeldheid ziet tussen mensen binnen de meerderheid of mensen binnen dit halfrond. Ik denk dat dit net een van de heel eenvoudige zaken is waar iedereen met een beetje boerenverstand het over eens is.

Irina De Knop

We zijn het daar allemaal over eens, minister, maar u moet toch erkennen dat zich dat vandaag niet vertaalt in het ondersteuningsbeleid. En laat dat nu precies de kritiek zijn die wij vanuit de oppositie willen brengen.

Ik wil het ook nog even hebben over de oprichting van het Vlaams Energiebedrijf, ook al zult u zeggen dat het niet uw bevoegdheid is. Wat ons betreft, is het duidelijk dat de Vlaamse Regering haar huiswerk voor dit dossier onvoldoende heeft voorbereid. Dat bleek de voorbije weken trouwens nog eens bij de goedkeuring van de resolutie, waarin de meerderheid dan zelf maar gaat verduidelijken wat het takenpakket van dat nieuw op te richten Vlaams Energiebedrijf moet zijn. Waarom men dat niet meteen gedaan heeft bij de goedkeuring van het decreet, blijft voor ons een vraagteken.

De goedkeuring van het decreet moest snel snel gebeuren voor het zomerreces. Men verwacht dan dat er ook meteen werk van wordt gemaakt, zoals de aanwijzing van een CEO, het voorstellen van een samenwerkingsovereenkomst, de samenstelling van een raad van bestuur, het opstellen van een businessplan. Maar wat blijkt? Er is nog geen CEO, geen samenwerkingsovereenkomst, geen businessplan, geen raad van bestuur enzovoort. De vraag is dan ook of het paradepaardje van deze regering niet meer zo belangrijk is. U moet mij eens uitleggen waar het getalm vandaan komt.

De minister zei daarnet zelf al dat het realiseren van energiebesparingen een van de belangrijkste taken van het beleid is, maar ook het Vlaams Energiebedrijf. Is dat dan minder prioritair geworden? We zijn twee jaar verder in deze legislatuur, en alles wat er over het Vlaams Energiebedrijf vooraf werd gezegd en geschreven, is dode letter gebleven. Twee jaar tijd is verloren, tijd die nuttiger had kunnen worden gebruikt voor misschien bijkomende initiatieven, naast het lopende beleid, of om een evaluatie van het lopende beleid met wat meer spoed te doen.

Het beste kilowattuur is er inderdaad een dat niet wordt verbruikt, minister. En dus moeten we op een significant sterkere manier ondersteuning geven aan energiebesparende maatregelen, uiteraard altijd met de gedachte dat die ondersteuning in de toekomst moet gaan naar technologieën met het hoogste rendement aan de laagst mogelijke kostprijs.

Minister, we kijken heel erg uit naar het nieuwe ondersteuningsbeleid voor groene stroom en naar de evaluatie van de openbaredienstverplichtingen. Dat beleid wordt nu nog onrechtmatig doorgerekend in de energieprijzen. Dat is onze fractie een doorn in het oog. Er werd daarnet ook voor gepleit om wat meer naar de algemene middelen te halen. Dat zou ons verstandig lijken. Ofwel moet u minstens een systeem uitwerken waarbij de kostprijs van dat alles transparant is, zowel voor de klant die de energie betaalt als voor het beleid, zodat we het beleid in de toekomst niet zo moeten laten ontsporen en de oversubsidiëring niet zo lang moeten laten duren.

Op basis van de bevoegdheidsverdeling is het zeer duidelijk dat energiebesparing en ‑efficiëntie een volledig gewestelijke bevoegdheid is. In die zin is onze boodschap duidelijk: maak werk van die bevoegdheid en maak er echt een topprioriteit van. Bewijs ze niet alleen lippendienst. Dat is de enige manier waarop we in Vlaanderen en België op een kostenefficiënte manier zullen kunnen zorgen voor onze energiebevoorrading.

Minister, de overdracht van bevoegdheden kan voor u een bijkomende opportuniteit zijn. Er worden op federaal niveau inderdaad wel een aantal maatregelen geschrapt, maar dat kan misschien hét momentum zijn om hier de evaluatie te versnellen en zo snel mogelijk keuzes te maken in het beleid dat u daaromtrent voert.

Mevrouw De Knop, ik begrijp uw houding ten aanzien van het Vlaams Energiebedrijf echt niet. Wij hebben begin juli 2011 de oprichting daarvan goedgekeurd. We zijn de oppositie dankbaar voor de constructieve houding die ze daarbij heeft aangenomen. Commissievoorzitter Penris kan dat beamen. Wij hebben in overleg beslist nog een voorstel van resolutie te laten goedkeuren door dit Vlaams Parlement waarin we de minister nog eens willen wijzen op haar verantwoordelijkheid – ik heb het dan over minister Lieten en niet over minister Van den Bossche. Minister Lieten is het engagement aangegaan dat ze met het businessplan en het meerjarenplan naar het parlement zal komen. Dat is goed, want zij is daar niet toe verplicht.

Er staat wel degelijk een punt over het Vlaams Energiebedrijf geagendeerd op de vergadering van de ministerraad deze week.

Wat die energiebesparing betreft, dacht ik dat u daar achter stond. Het is heel belangrijk dat het Vlaams Energiebedrijf prioritair inzet op het energiezuinig maken van de gebouwen die gelinkt zijn aan de Vlaamse overheid. Met het geld dat vrijkomt op de Vlaamse begroting kan de regering andere dingen doen.

Mevrouw De Knop, de enige vraag die ik uw fractie in de commissie heb horen stellen over het Vlaams Energiebedrijf, was wanneer de raad van bestuur zou worden ingevuld.

Mevrouw De Knop, ik vind het oneerlijk wat u hier zegt. U hebt het de helft van uw spreektijd gehad over een beleidsinitiatief van de regering waarbij de bevoegde minister hier niet aan tafel zit. Het Vlaams Energiebedrijf zal straks bij de bevoegdheden van minister Lieten waarschijnlijk aan bod komen.

De meerderheid heeft dat voorstel van resolutie voor de zomer tijdens de bespreking van het ontwerp van decreet in alle transparantie ingediend. De afspraak was dat te behandelen na het zomerreces. Uiteraard is er nog geen CEO onmiddellijk nadat het decreet is goedgekeurd. Daar wordt een objectieve selectieprocedure voor georganiseerd. De tijd van de politieke benoemingen is wat ons betreft allang voorbij.

Het businessplan is in opmaak, conform het voorstel van resolutie dat we hier met de meerderheid hebben neergelegd. Het Vlaams Energiebedrijf is geen Vlaams Electrabel, maar zal een zeer nuttige speler zijn die op het vlak van energiebesparing en de introductie van innovatieve energietechnologieën heel nuttig werk zal leveren.

Bart Martens

Mevrouw De Knop, ik vind het ook eigenaardig dat u langs de ene kant zegt geen enkele meerwaarde te zien in een Vlaams Energiebedrijf en ons langs de andere kant komt opjagen omdat het niet snel genoeg gaat. In de commissie hebben we naar aanleiding van de bespreking van ons voorstel van resolutie duidelijk gemaakt waarom we pas nu met het Vlaams Energiebedrijf op de proppen komen. Daar had de Vlaamse Regering altijd duidelijkheid over verschaft. Er was afgesproken dat er de eerste jaren bespaard zou worden om tegen het einde van de legislatuur ruimte vrij te maken voor nieuwe initiatieven. Ik denk dat de lopende procedure voor niemand verrassingen inhoudt, misschien wel voor u.

Wij hebben tijdens de zomervakantie aan het remuneratiecomité gevraagd wat een CEO moet verdienen enzovoort. De procedure voor een CEO loopt nu. Jobpunt Vlaanderen is daar volop mee bezig. Die CEO zal worden aangesteld en zal zijn businessplan kunnen opmaken. Dat zal dan worden voorgelegd aan een raad van bestuur.

Deze procedure loopt zoals dat altijd gepland is. Er zit wat ons betreft geen enkele vertraging op. Ik denk dat wij vanuit het parlement onze rol hebben gespeeld om via een voorstel van resolutie duidelijk te maken waar wij de focus gelegd willen zien in het businessplan en de samenwerkingsovereenkomst tussen het Vlaams Energiebedrijf en de Vlaamse Regering. Ondanks het feit dat er 200 miljoen euro wordt vrijgemaakt, zijn de middelen beperkt, gelet op de talrijke activiteiten die we in het oprichtingsdecreet hebben opgenomen.

Hermes Sanctorum-Vandevoorde

In tegenstelling tot mevrouw De Knop ben ik wel voorstander van zo’n Vlaams Energiebedrijf. Leden van de meerderheid, ik stel voor dat u iets meer bescheidenheid aan de dag legt als het gaat over dat Vlaams Energiebedrijf. We zijn halverwege de legislatuur en er is nog niets van dat Vlaams Energiebedrijf zichtbaar. Alleen is er een budget van 200 miljoen euro opgenomen in de begroting van 2010. We zijn nu bezig over de begroting 2012. Collega’s van de meerderheid, dit is een sukkeldossier. Ik kan u alleen met spoed aanmanen om werk te maken van het Vlaams Energiebedrijf.

Ik wil het hebben over alles waar ik zelf iets over te zeggen heb. Ik vind het inderdaad jammer dat u niet zult deelnemen aan het debat dat nog zal worden gevoerd over het Vlaams Energiebedrijf wanneer het gaat over onder andere de overheidsinvesteringen die de bevoegdheid zijn van minister Lieten. Het zou een meerwaarde zijn voor het debat.

U hebt ook zaken gezegd die wel mijn bevoegdheid betreffen. Ik heb gezegd dat het tarief van de sociale openbaredienstverplichtingen onrechtvaardig is samengesteld. Een aantal aspecten van dat tarief, onder meer de berekening van de netkosten, zijn niet rechtvaardig. De heer Bothuyne wees daar al op. De cascadering is niet rechtvaardig, vind ik zelf. Het tarief en de manier waarop het tarief is samengesteld, zijn niet rechtvaardig. Maar ik kan daar niets aan doen zolang de tariefbevoegdheid niet naar Vlaanderen komt, dus tot 2014.

U zegt dat ik de oversubsidiëring heb laten ontsporen. Ik schop zelden naar een voorganger, ik zit zo niet in elkaar. Maar de zaken zijn wel ontspoord tijdens de vorige regeringsperiode – uw partij maakte toen deel uit van de regering. Indien u het niet telkens nodig zou vinden om mij te verwijten dat ik de zaken heb laten ontsporen, dan zou ik u daar ook niet aan moeten herinneren. Ik doe dat niet graag. Maar het was wel deze regering die voor het eerst de groenestroomcertificaten naar beneden heeft herzien. Dat gebeurde al een eerste keer en nu wordt er opnieuw een oefening in die zin voorzien. U weet ook dat het systeem zelf twintig jaar betaling van die gelden voor de zonnepanelen garandeert. Wat voordien is toegekend, blijft nog lopen de komende jaren. Mevrouw De Knop, dat is een erfenis. Als u mij niet steeds verwijt dat die erfenis daar ligt, hoef ik u er niet aan te herinneren wie haar daar heeft achtergelaten.

Wij hebben al werk gemaakt van transparantie. U hebt de kans gekregen om het amendement van mevrouw Homans goed te keuren. Neen, schudt mevrouw Homans, u hebt dat niet gedaan. Nochtans was het een amendement dat bepaalde dat elke leverancier de juiste prijs van de groenestroomcertificaten op de factuur moest vermelden, en dus niet langer de boeteprijs. Dat is een grote transparantiewinst, maar als het gaat over lippendienst en daden, mevrouw De Knop, dan moet u eerst even in de spiegel kijken, want u hebt dat amendement niet mee goedgekeurd.

Wim Wienen

Minister, ik heb er alle begrip en sympathie voor dat u stelt dat u zult antwoorden op vragen over uw dossiers en dat het moeilijk is om te antwoorden op vragen over dossiers in verband met het Vlaams Energiebedrijf. De Vlaamse Regering had kunnen vermoeden dat er, bij de bespreking van het luik energie, vragen zouden zijn over het Vlaams Energiebedrijf. Dan ware het toch wenselijk geweest dat de trekker van dat dossier, minister Lieten, hier vandaag aanwezig was geweest.

Irina De Knop

Minister, u maakt een aantal opmerkingen die zich in de marge bevinden van wat hier vandaag voorligt. Ik wil u, voor alle duidelijkheid, niet persoonlijk aanvallen. Ik weet ook wel dat u de oversubsidiëring voor een deel hebt teruggeschroefd. Maar wij zitten in de oppositie. Wij kijken naar de regering en daarvan bent u de veruiterlijking voor wat betreft energie. Mijn excuses als ik u daarbij persoonlijk zou hebben aangevallen, dat is helemaal niet de bedoeling. Maar om alle puntjes op de i te zetten: onze partij zat de vorige keer in de regering maar de uwe ook.

Mevrouw Homans, ik vind het toch heel vreemd. U lijkt nu te vragen wat u verkeerd hebt gedaan. “We hebben een decreet goedgekeurd en twee maanden later hebben wij een voorstel van resolutie ingediend. Wij hebben dat voorstel zelfs al aangekondigd op het ogenblik dat wij het decreet gingen goedkeuren.” Als dat de gewone gang van zaken is, oké. Excuseer, ik ben een nieuweling, ik had het niet begrepen dat het altijd op die manier ging: eerst het decreet goedkeuren en dan een resolutie om te zeggen wat dat decreet wel en niet gaat doen. Ik zal het onthouden.

Dan zegt u dat wij alleen bezig waren met de raad van bestuur en wanneer die wordt ingevuld. Dat is intellectueel oneerlijk. U weet ook dat wij een reflectienota hebben ingediend naar aanleiding van het ontwerp van decreet Vlaams Energiebedrijf. Als wij dat niet ten gronde in de commissie hebben kunnen bespreken, heeft dat misschien iets te maken met het sneltreintempo waarmee dit dossier moest passeren.

Tot slot wil ik nog iets over het Vlaams Energiebedrijf zeggen. We weten dat al twee jaar. Het is steeds de planning geweest het op die manier aan te pakken. Ik vind het dan ook vreemd dat hier de eerste twee jaar niets mee is gedaan. Het derde jaar moet het dan absoluut gebeuren. In mijn ogen hadden andere procedures, zoals de selectie van een CEO, de opmaak van een samenwerkingsovereenkomst of de concretisering van deze en andere punten, ook op voorhand kunnen worden voorbereid. In dat geval zou de uitrol enkel nog een formaliteit zijn. (Applaus bij Open Vld)

Mijn kritiek op de deelname van mevrouw De Knop aan het debat heeft betrekking op de bespreking van het voorstel van resolutie betreffende de oprichting van een Vlaams Energiebedrijf in de commissie en van de bijbehorende prioritering en gaat niet over de discussie die we tijdens de plenaire zitting hebben gevoerd.

Die resolutie is, voor alle duidelijkheid, deels op vraag van de oppositie tot stand gekomen. De oppositie heeft zelf duidelijkheid in verband met dat dossier gevraagd. Voor ons was het al voldoende duidelijk. Voor andere partijen volstond de omschrijving in het ontwerp van decreet blijkbaar niet. Door middel van dat voorstel van resolutie hebben wij duidelijkheid verschaft. Ik dacht dat elke hier aanwezige partij daar genoegen mee kon nemen. Ik stel nu vast dat mevrouw De Knop het daarmee niet eens is.

Bart Martens

Ik vraag me af wat er mis mee is na de stemming over een ontwerp van decreet onmiddellijk ook over een voorstel van resolutie te stemmen. We hebben dat vorige week, naar aanleiding van de bespreking van het ontwerp van decreet betreffende het materialenbeleid, ook gedaan. We hebben toen het ontwerp van decreet en voorstellen van resolutie van de meerderheid, van Open Vld, van Groen! en van het Vlaams Belang behandeld. Niemand heeft daar een probleem van gemaakt.

Ik vind dit eigenlijk zelfs normaal. Indien we een zeer breed kaderdecreet of, in dit geval, machtigingsdecreet goedkeuren, kan het Vlaams Parlement onmiddellijk richting geven aan de manier waarop dit decreet moet worden ingevuld.

Irina De Knop

Ik wil nog even verklaren waarom ik niet aan het debat over het voorstel van resolutie heb deelgenomen. Dat is misschien een van mijn negatieve kantjes. Op een bepaald ogenblik ben ik het beu steeds opnieuw hetzelfde te zeggen. Het Vlaams Energiebedrijf zou er niet moeten zijn. Ik vind dit, alle resoluties nadien ten spijt, een zonde van de zendtijd.

De voorzitter

Mevrouw Eerlingen heeft het woord.

Tine Eerlingen

Mensen hechten steeds meer belang aan de goede kwaliteit van hun leefomgeving en aan de gevolgen daarvan op hun gezondheid. Het gevolg van de hoge bevolkingsdichtheid en van onze intensieve levensstijl, met alles wat daar verband mee houdt, is een zeer grote druk op onze leefomgeving. Ik wil het dan ook even over het milieubeleid hebben.

Een evenwichtig milieubeleid streeft naar ecologische kwaliteit met behoud van voldoende ruimte voor economische ontwikkelingen. Dat is geen sinecure. Het budget voor het beleidsdomein Leefmilieu en Natuur blijft in vergelijking met dit jaar voor 2012 nagenoeg hetzelfde. Het is dan ook des te belangrijker binnen dat budget de juiste keuzes te maken en voor een maximaal rendement te zorgen.

Er is de voorbije jaren al veel gebeurd. De uitdagingen blijven echter groot. Ik denk hierbij onder meer aan het luchtbeleid. Het fijn stof en NOx blijven een zorgenkindje. De minister heeft al maatregelen aangekondigd om deze parameters beter in de hand te houden. Ze wil een luchtkwaliteitsplan opstellen, de emissienormen verscherpen en de verkeersbelasting vergroenen. We kijken alvast uit naar de implementatie en naar de resultaten.

Wat het waterbeleid betreft, verwijs ik naar de andere sprekers die hierover al het woord hebben genomen. De minister heeft al maatregelen genomen. Het gaat dan onder meer om infrastructuurwerken, om erosiebestrijding en om slibruiming. Hiervoor is een bijkomend budget uitgetrokken. We kijken uit naar de structurele aanpassingen die de minister in navolging van de aanbevelingen van het werkveld zal doorvoeren.

Het Materialendecreet zal ten uitvoer worden gebracht. Hierdoor zullen we volgend jaar op een rationele manier met grondstoffen kunnen omgaan.

De aanpassing van de geluidsnormen bevindt zich in een rechte lijn. De N-VA vindt het belangrijk dat een duidelijk signaal wordt gegeven. De gezondheid moet hierbij op de eerste plaats komen. De schade die jongeren bij een blootstelling aan hoge geluidsniveaus oplopen, is immers vaak onherroepelijk.

Er is veel voorbereid en er zijn actieplannen opgesteld. Nu kijken we uit naar de implementatie op het terrein en naar de resultaten. (Applaus bij de N-VA)

Samenstelling van de commissies
Regeling van de werkzaamheden

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.