U bent hier

De voorzitter

De heer Bothuyne heeft het woord.

Minister, wij hebben er al meermaals over gesproken: we hebben te kampen met een stijgende krapte op de arbeidsmarkt. Wij zien dat aan de spanningsindicator van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB), aan de 55.000 openstaande vacatures bij de VDAB, en vandaag nog in De Standaard, die zegt dat 11 procent van de vacatures nooit worden ingevuld.

We moeten kijken naar de oorzaken van dat probleem. Een van de oorzaken die vorige week in een studie door het Vlaams Instituut voor Economie en Samenleving (VIVES) werd gedetecteerd, is de ‘skill mismatch’ op onze arbeidsmarkt: voor het invullen van een aantal vacatures hebben we blijkbaar geen werkzoekenden met de gepaste competenties.

Vlaanderen heeft instrumenten om daaraan te remediëren. Er is het opleidingsaanbod van de VDAB en van SYNTRA. Daarin wordt heel wat geïnvesteerd. We hebben sinds een jaar of vijf ook het instrument van de ervaringsbewijzen. In dit beleid met betrekking tot de elders verworven competenties was het de bedoeling om 95 beroepen te selecteren en daar de mogelijkheid te creëren dat mensen hun ervaring en competenties kunnen certificeren in ervaringsbewijzen en die dan ook te gelde maken op de arbeidsmarkt. Dat zou ervoor moeten zorgen dat we knelpuntvacatures sneller invullen.

Uit uw antwoord op een schriftelijke vraag blijkt dat we de voorbije 5 jaar maar 2800 dergelijke certificaten hebben uitgereikt. De maatregel heeft dus maar een heel beperkt succes. Het is nochtans een nuttige maatregel. Vlaanderen verspilt niet alleen talent, zoals minister Lieten het deze voormiddag nog stelde, we certificeren, erkennen, het ook niet. Er is dus nood aan een bijsturing van het beleid. Minister, wat zult u doen?

De voorzitter

Minister Muyters heeft het woord.

Het erkennen van elders verworven competenties (EVC) is op zich natuurlijk geen oplossing voor de ‘skill mismatch’. Het EVC-systeem brengt de vaardigheden die nodig zijn voor een bepaalde functie in kaart, maar is vandaag nog te veel gericht op bepaalde functies. We moeten een stap verder gaan. We moeten naar een competentie- en loopbaanbeleid gaan waarbij competenties als dusdanig meer spelen, zowel voor het individu als voor de werkgever. Je moet meer kijken naar wat iemand kan of kan op een bepaald moment dan naar het diploma of een of ander attest. Ik zeg heel duidelijk ‘op een bepaald moment’, want iedereen zal hier onderschrijven dat als je niets hebt gedaan met een diploma van bijvoorbeeld licentiaat in de rechten, je het recht niet meer zult kennen en ook niet de gewoonte zult hebben om daar iets mee aan te vangen. Het diploma heeft dus maar een tijdelijke waarde. Je moet bekijken hoe de competenties en vaardigheden op een bepaald moment passen in een bedrijf. Daar moeten we in de toekomst naartoe.

Ik hoorde deze voormiddag iemand van Manpower op de radio zeggen dat we moeten afwijken van het idee van functies in een bedrijf. We moeten kijken naar de competenties. Als we dat niet doen, zullen we het probleem van de knelpuntberoepen niet kunnen oplossen.

Ik heb vanmorgen nog die hele visie over competentie- en loopbaanbeleid voor de zoveelste keer met de sociale partners besproken. We zullen het kader dat we nu hebben uitgetekend met de sociale partners verder ontwikkelen in een visietekst met doelstellingen en een instrumentarium. Op die manier kunnen we ook daarin het EVC-systeem een plaats geven en bekijken waar dit functioneel nuttig als instrument kan worden gebruikt.

Minister, ik dank u voor het antwoord. Ik hoor u zeggen dat u minder wilt focussen op diploma’s en functies. Ik leid daaruit af dat u het instrument van het ervaringsbewijs, dat een ervaringsdiploma is, ter discussie stelt. U wilt niet verder gaan op de ingeslagen weg van de ervaringsbewijzen. Dat is heel jammer, want wij hebben dienaangaande vijf jaar geleden een fundamentele beleidskeuze gemaakt: ervaringsbewijzen kunnen wel degelijk nuttig zijn om knelpuntvacatures in te vullen.

De voorzitter

De heer Watteeuw heeft het woord.

Filip Watteeuw

De heer Bothuyne vertrekt vanuit de krapte op de arbeidsmarkt, en terecht, maar er is natuurlijk meer. Het gaat over de ontwikkeling van werknemers en werkzoekenden. We laten eigenlijk heel veel potentieel liggen. Van daaruit is het idee van de ervaringsbewijzen een goed concept.

Minister, u stelt terecht dat we verder moeten gaan dan certificering. We moeten de bedrijven inschakelen en daar zeer dynamisch mee omgaan. We moeten de vinger aan de pols houden van dat potentieel, hoe moeilijk en complex dat ook is. Wanneer u erin slaagt om de bedrijven in te schakelen, wat gebeurt er dan met diegenen die niet aanwezig zijn in de bedrijven, met andere woorden de langdurig werkzoekenden? Hoe kunt u hen inschakelen in dat systeem?

De voorzitter

Mevrouw Fournier heeft het woord.

Minister, ik heb een tijdje geleden een vraag gesteld aan u en aan minister Bourgeois over het gebruik van de EVC’s binnen de Vlaamse overheid. Minister Bourgeois antwoordde dat dit tot voor kort niet mogelijk was. Intussen is de federale wetgeving echter aangepast en is het wel mogelijk. Er moeten wel nog een aantal aanpassingen gebeuren, onder andere aan het personeelsstatuut. De details zouden verder worden uitgewerkt in een omzendbrief.

Minister, hebt u er zicht op wanneer die omzendbrief klaar zal zijn en wanneer de EVC’s van kracht kunnen worden?

De voorzitter

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Lydia Peeters

Ik sluit me aan bij de voorgaande sprekers. De cijfers zijn inderdaad niet goed. Tijdens de vijf voorbije jaren konden er slechts 2700 attesten afgeleverd worden. Bovendien zijn er voor 40 van de 95 beroepen waar die ervaringsbewijzen gehanteerd kunnen worden, nog altijd geen erkenningscentra. Wanneer we daarnaast voortdurend moeten vaststellen dat de werkzaamheidsgraad voor de 50- en zeker voor 55-plussers niet goed is en dat de cijfers voor de uitreiking van die competentiebewijzen voor de 55-plussers zelfs achteruitgaan, dan denk ik dat er dringend iets moet gebeuren. De bedenking van de heer Bothuyne is dan ook terecht. Er is dringend nood aan een bijsturing van het beleid. Zeker bij de 55-plussers moet men ervoor zorgen dat er sneller een erkenning komt van die competentiebewijzen.

De voorzitter

De heer Van Malderen heeft het woord.

Bart Van Malderen

In de arbeidsmarkt die zal worden gedomineerd door krapte, zal men er alles moeten aan doen om alle competenties aan bod te laten komen, zowel de overheid als de private sector. In die cijfers, waarvan u zegt dat ze slecht zijn, zit toch wat reliëf. Er zijn bepaalde sectoren zoals de kinderopvang waar men door een gericht optreden van de overheid effectief heel wat ervaringsbewijzen heeft uitgereikt en waar vandaag zelfs wachtlijsten bestaan. Minister, de evaluatie van dit systeem die u hebt aangekondigd, zal ertoe moeten leiden dat we niet het kind met het badwater weggooien maar het systeem zoals dat vandaag bestaat, proberen te promoten, uit te breiden en in te zetten in die sectoren waar de winst net het grootst kan zijn. Daar is nog een hele weg af te leggen. Ik vraag u dan ook met aandrang om die evaluatie zo snel mogelijk uit te voeren, maar nogmaals zonder het kind met het badwater weg te gooien.

Ik denk dat u me verkeerd hebt begrepen. Ik heb duidelijk gezegd dat we in een visie van loopbaanbeleid en competentiebeleid samen met de sociale partners kunnen zien hoe het instrument van de EVC’s goed kan worden ingeschakeld. Als EVC’s in kaart brengen welke competenties en vaardigheden een individu heeft, dan heeft dat heel veel waarde. Dat zal echter tijdelijk zijn.

Ik kan ook voorbeelden noemen die van buiten de werkvloer afkomstig zijn. Indien iemand vader of moeder wordt, kan dit een aantal nieuwe vaardigheden met zich meebrengen. We kunnen dit in kaart brengen. Die vaardigheden zijn nuttig om een bepaalde job met meer zin uit te voeren. De bedrijven moeten hier open voor staan.

Indien we dit in rekening willen brengen, moeten we alles op papier zetten. We moeten dit samen met de sociale partners bekijken. We zullen samen nagaan hoe we de elders verworven competenties zullen inpassen. Kind noch badwater worden weggegooid. We zullen dit in zijn geheel bekijken.

Indien we die filosofie van competenties voor de langdurig werklozen en voor de 55-plussers in de praktijk brengen, komt dit neer op maatwerk. De VDAB is hier al mee bezig en screent elke persoon niet enkel op de functies die hij al heeft uitgeoefend en de diploma’s hij heeft behaald, maar ook op de kennis en de vaardigheden waarover hij beschikt. Die kennis en die vaardigheden zijn niet enkel het resultaat van de jobs die hij al heeft gehad: het gaat om het hele pakket.

Die competenties worden vergeleken met de competenties die nodig zijn om een bepaalde functie uit te oefenen of om in een bepaalde job te worden tewerkgesteld. Indien er tekorten zijn, kan in een aanvulling worden voorzien. Indien er een grote afstand tussen de arbeidsmarkt en de persoonlijke competenties is, kunnen we dit met een rugzakje aanvullen. Dat rugzakje kan worden gevuld met een premie, met ervaringen of met opleidingen. Er zijn allerlei mogelijkheden. Dat is de filosofie. Die categorieën kunnen hier vlot een rol in spelen.

Wat de Vlaamse overheid betreft, hoop ik dat we hetzelfde traject kunnen blijven volgen. Ik heb begrepen dat minister Bourgeois hierover gesprekken met de overheidsvakbonden zal voeren. Ik hoop dat de vakbonden die filosofie maximaal zullen volgen. Dit moet het mogelijk maken die stap effectief te zetten.

Het lijkt me in elk geval nuttig en zinvol te vertrekken vanuit wat iemand kan. We zullen het probleem van de knelpuntberoepen nooit oplossen indien we niet naar de vaardigheden en de competenties kijken. Op bepaalde vlakken moeten we van de diploma’s durven af te stappen.

De doelstelling die de Vlaamse Regering naar voren schuift en, samen met de sociale partners, wil bereiken, bestaat eruit meer mensen aan het werk te krijgen in meer werkbare jobs en in langere loopbanen. Om die doelstelling te bereiken, moeten we aan beide zijden werken. Aan de zijde van het individu moeten de competenties en de vaardigheden effectief in kaart worden gebracht. Het mag niet enkel om de schoolse opleidingen of de ervaringsopleidingen gaan. Competenties kunnen ook op een andere manier worden aangeleerd. Ik denk dan ondermeer aan bijscholingen. Aan de zijde van de werkgevers moeten we niet langer in functies denken. De spreker van Manpower heeft het deze ochtend goed verwoord. Bedrijven die een ondernemingsplan willen opstellen, moeten nagaan welke competenties ze in huis moeten hebben om de markt te bewerken en die gegevens in hun ondernemingsplan opnemen.

Indien we dit kunnen realiseren, zullen we een heel ander arbeidsmarktbeleid voeren. Ons beleid zal dan misschien klaar zijn voor de toekomst. Het valt me op dat op veel plaatsen in die richting wordt gedacht. Het zal er bijgevolg op aankomen dit snel te verwezenlijken.

Ik wil mijn arbeidsmarktbeleid altijd in nauw overleg met de Vlaamse sociale partners voeren. Ik voer dan ook intens overleg om te zien hoe we het instrumentarium verder in die richting kunnen laten evolueren.

Ik dank de minister nogmaals voor zijn antwoord. Het lijkt me een correcte filosofie. We moeten meer competentiegericht denken en handelen. Ik hoop dat de minister, samen met minister Bourgeois, het voorbeeld zal geven en binnen de Vlaamse overheid competentiegericht zal werven en promoveren.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.