U bent hier

De voorzitter

De heer Gatz heeft het woord.

Sven Gatz

Voorzitter, minister-president, zoals men zegt: de kat kwam weer. We praten vandaag over Oosterweel en dat zal wellicht niet de laatste keer zijn. U zit namelijk verstrikt in een financieel, juridisch, politiek en technisch kluwen, waaruit men nog maar moeilijk wijs raakt. U zou vooruit willen, wat de normale gang van zaken is voor een minister-president. De Lange Wapperbrug is begraven. U gaat voor de tunnel, maar voor dat nieuwe project moet het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan worden herzien en moet er een nieuwe milieueffectrapportage op gang komen. Mensen mogen daar hun mening over geven, ook lobby- en belangengroepen als stRaten-generaal en dergelijke meer. Dan lopen we opnieuw het risico vast te lopen in een proces van jaren, twee jaar als het goed gaat, vele jaren als het slecht gaat.

Daarom zegt u dat u even gaat kijken of u de wagen niet in achteruit kunt zetten en onderzoeken of de lopende bouwvergunning voor het vroegere project niet gedeeltelijk kan worden aangewend om nu al een aantal werkzaamheden te kunnen uitvoeren. Het gaat dan bijvoorbeeld over wat men vroeger de Scheldekruising noemde – ik zal het nu maar beter de Scheldeondertunneling noemen. U doet dat omdat u op die manier in elk geval al een grote schadevergoeding kunt ontlopen van de aannemer met wie er nu een contract is. Maar anderzijds is het niet zeker dat dit juridisch kan. Als die tunnel dan wordt gegraven, wanneer zal de aansluiting van de rest van het project daarop volgen? Dat kan een witte olifant worden, zoals vroeger in Afrika in slechtere koloniale tijden.

U zit vast in een juridisch, financieel, politiek en technisch moeras, dat u nota bene zelf met deze ploeg hebt gecreëerd. Hoe gaat u daar in godsnaam ooit nog uitgeraken?

De voorzitter

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Minister-president, hoe gaat u er in godsnaam nog uitgeraken? Dat is de vraag. De heer Gatz heeft de situatie min of meer goed geschetst – voor een Brusselaar toch. Hij heeft zich in één zaak vergist: het gaat niet over een Scheldekruising, het is altijd een tunnel geweest waarover wij spreken.

Een belangrijke Vlaamse krant meldt vandaag dat u twee advocatenbureaus, Stibbe en Eubelius, de opdracht hebt gegeven om te onderzoeken of het mogelijk is om het hele Oosterweeldossier te ‘saucissoneren’, in kleine stukjes te kappen en als zodanig te behandelen. Die krant geeft mee dat het wellicht mogelijk is, maar dat er toch een aantal bedenkingen bij te maken zouden kunnen zijn. Als dit bericht waar is, dan heb ik toch de indruk dat uw regering wordt geadviseerd door de angst. De angst enerzijds voor een mogelijke schadeclaim van de TV Noriant, die de opdracht zou hebben kunnen krijgen, en anderzijds voor wat de burgerbeweging in dit dossier nog zou kunnen teweegbrengen. Want u weet dat dit dossier een groot maatschappelijk dossier is dat moet worden onderzocht en dat er een nieuw gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) en mogelijk ook een nieuw milieueffectenrapport (MER) aan te pas zullen komen. U bent een beetje bang van dat Meccano-alternatief.

Is dat zo? U zegt dat dit een ‘shitdossier’ is. Dames en heren, dat is een lelijk woord, maar het is een ‘shitdossier’. Dat ‘shitdossier’ komt met de regelmaat van de klok terug op uw bureau. Jammer voor u, gelukkig voor ons als oppositie. Hoe gaat u met dit dossier om? Hebt u inderdaad opdracht gegeven aan Stibbe en Eubelius om te onderzoeken of het dossier kan worden ‘gesaucissoneerd’? Zo ja, als dat advocatencollectief aangeeft dat het kan, gaat u dan ‘saucissoneren’ of niet?

De voorzitter

De heer Dirk Peeters heeft het woord.

Dirk Peeters

Minister-president, nog niet zo lang geleden heb ik u in de commissie geïnterpelleerd met de vraag of het waar was of u de beslissing over de Oosterweelverbinding wou betonneren. In uw antwoord zei u dat u bleef kiezen voor de plan-MER die gepaard gaat met de werken voor de Oosterweelverbinding. Een soortgelijke vraag stelde ik aan minister Schauvliege omdat zij bevoegd is voor de MER-procedures. Zij bevestigde dat als we ondergronds gaan, dit een andere situatie is dan een viaduct en dat de MER dus aanbevolen blijft. Ik heb ook de belangrijke krant van vandaag gelezen. Daarin wordt onomwonden gezegd: “We willen af van die MER. We willen die procedure vermijden. We willen het conflict met Meccano vermijden en absoluut het alternatieve onderzoek niet opnieuw op tafel brengen.” Dat is één aspect. Maar daarnaast, en dat is toch belangrijk, was er bij de vijftiende voortgangsrapportage in de commissie een tussenkomst van het Rekenhof over de vraag of we in stukjes konden werken en of we de eerste Scheldekruising al konden aanleggen. Het Rekenhof zei daarop het volgende: “Het voorgestelde tunnelscenario op Rechteroever dient echter eerst verder onderzocht te worden alvorens de Vlaamse Regering een definitieve beslissing kan nemen over de bouwvergunning. Vervolgens kan de BAM beslissen over het al dan niet hervatten van de finale contractbesprekingen met de voorkeurbieder.”

In die zin zijn ‘alvorens’ en ‘vervolgens’ van groot belang. Wat er vandaag in de krant wordt gesuggereerd, is in strijd met deze twee momenten.

Minister-president, gaan we met deze procedure niet in tegen de aanbevelingen van de commissie-Sauwens en -Berx? Storten we ons daarmee niet in een financieel en juridisch kluwen?

De voorzitter

Minister-president Peeters heeft het woord.

Minister-president Kris Peeters

In afspraak met minister Crevits zal een datum worden vastgelegd om de voortgangsrapportage toe te lichten. Een mogelijke datum daarvoor is 7 april.

Een aantal collega’s wensen nu al een aantal antwoorden te krijgen over wat er in De Standaard is verschenen. Het is de enige krant die dat bericht heeft gebracht.

Mijnheer Gatz, de beslissing van 28 september 2010 van de Vlaamse Regering waarbij is geopteerd om van een viaduct over te stappen naar een tunnel, zal onverkort worden uitgevoerd. Ik treed niet in detail over de discussies die toen zijn gevoerd, ook met de stad en met de schepenen. De beslissing van 28 september zal worden uitgevoerd.

In het kader van de uitvoering van die beslissing hebben we het ministerieel comité dat al voor die beslissing bestond, uitgebreid met de burgemeester van Antwerpen, Patrick Janssens, de voorzitter van de Antwerpse haven, Marc Van Peel, een projectleider, Jacques Polen en de voorzitter van BAM, Karel Vinck. We noemen dit nu het politiek stuurcomité. Het zijn deze mensen die samen met de ministers Muyters, Bourgeois, Lieten, Crevits en mezelf dat comité uitmaken.

Op 13 oktober 2010 hebben we een plan van aanpak goedgekeurd over zowel de financiering als de reorganisatie van BAM. De heer Van Mechelen weet zeer goed dat er problemen zijn. Dat was ook al het geval op het eind van de vorige legislatuur. Er waren vragen over de ESR-neutraliteit van BAM. Er zijn toen voorstellen geformuleerd die nu worden uitgevoerd. Ook de niet-Oosterweelprojecten zijn uitdrukkelijk opgenomen in het plan van aanpak.

Er zijn twee projectteams samengesteld: een team dat de Oosterweelverbinding voor zijn rekening neemt onder het voorzitterschap van Jacques Polen en een team dat de financiering en de herstructurering voor zijn rekening neemt onder het voorzitterschap van Karel Vinck.

Mijnheer Peeters, in het kader van de verdere vooruitgang in dit dossier, zullen wij die beslissing uitvoeren. We zullen een aantal procedures, in het bijzonder het plan-MER, volgen. We zullen dat niet proberen te omzeilen. Dat zou ons nadien zuur kunnen opbreken.

We hebben een lopende overheidsopdracht die correct moet worden afgewikkeld. In dat kader laten wij ons bijstaan door twee advocatenkantoren. In dit dossier hebben we al heel wat meegemaakt. Ik heb in dit dossier ook al vaak gevloekt omdat we telkens opnieuw worden geconfronteerd met een aantal uitdagingen die een antwoord moeten krijgen.

Ik maak me geen zorgen over hoe die lekken zijn ontstaan. Dat is een vak apart, daar moet men loodgieter voor zijn. Ik houd me daar niet meer mee bezig.

We hebben het advocatenkantoor de opdracht gegeven alle mogelijkheden te onderzoeken. Het kantoor moet ons juridisch advies verlenen over de manier waarop we ons verder kunnen oriënteren en opstellen om dit uit te voeren. Een van de elementen van die opdracht betreft de gedeeltelijke uitvoering.

Ik heb in de kranten gelezen dat sommigen, in het bijzonder de heer Van Mechelen, zich zorgen maken. Ze vrezen dat we bij wijze van spreken ergens een tunnel zullen leggen waar we niet meer uit zullen raken. Dat zou heel erg zijn, zeker voor wie in die tunnel zit. (Rumoer)

In alle ernst wil ik opmerken dat het hier een moeilijk en complex dossier betreft. De Vlaamse Regering wil vooruitgang boeken. We willen oplossingen die juridisch volstrekt veilig zijn. Zoals ik daarnet al heb gesteld, vormt de gedeeltelijke uitvoering hier een element van. De advocaten hebben hun finaal advies nog niet uitgebracht. Deze discussie is dan ook wat voorbarig. De Vlaamse Regering heeft nog geen beslissing genomen. Zodra we een beslissing hebben genomen, zullen we in het Vlaams Parlement tekst en uitleg komen geven.

Sven Gatz

Minister-president, ik begrijp dat u vandaag nog geen volledige openheid kunt creëren. De voortgangsrapportage in de commissie is voor begin april 2011 gepland. Mogen we die datum beschouwen als het tijdstip waarop u bijkomende toelichting zult verstrekken? Zult u dan enkel een stand van zaken geven waar we eigenlijk weinig wijzer uit worden?

U hebt verklaard dat u tot de uitvoering wilt overgaan. Ik geloof u op uw woord. Het duurt echter allemaal zeer lang. Mogen we ons begin april 2011 verwachten aan meer duidelijkheid, vooral dan op het juridische vlak?

Jan Penris

Minister-president, u hebt in verband met dit dossier al veel gevloekt. Volgens u moet iemand een loodgieter zijn om te weten waar de lekken vandaan komen. Uw partij is een partij van loodgieters. U had vroeger een belangrijk loodgieter in uw rangen.

Ik geloof niet in dit soort toevallige lekken. Volgens mij worden dergelijke lekken zeer bewust georganiseerd. U hebt een ballonnetje opgelaten om te toetsen of de idee van een kleine, aparte bouwvergunning voor de Scheldekruising politiek aanvaardbaar is. U stelt vandaag vast dat dit niet het geval is. Zelfs uw vroegere medestander, de heer Van Mechelen, stelt dat dit een van de domste dingen is die we zouden kunnen doen.

Ik raad u aan om, zoals in het begin was afgesproken, het grote en algemene debat over de mobiliteit in het Antwerpse aan te gaan. De burgerbeweging maar hier gerust haar rol in spelen. We moeten daar niet bang van zijn. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Dirk Peeters

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. Ik onthoud dat u nogmaals hebt bevestigd dat de Vlaamse Regering voor het plan-MER kiest. Het is niet de bedoeling dit instrument buitenspel te zetten.

We vinden het echter ook belangrijk dat maatschappelijk belangrijke projecten snel worden uitgevoerd. Die projecten moeten echter wettelijk en juridisch goed in elkaar zitten. Ze moeten een democratische fond in de samenleving hebben. Aan dat draagvlak moet nog worden gewerkt.

Indien het om een goede beslissing zou gaan, zou u niet bang moeten zijn de confrontatie met stRaten-generaal over het tracé van Meccano-Plus aan te gaan. Dat is ons advies. Indien het project in stukjes zou worden gehakt, vrezen we dat het door de heer Van Mechelen geschetst doembeeld wel een realiteit zou kunnen worden. Dat moeten we absoluut vermijden.

De voorzitter

De heer Van Mechelen heeft het woord.

Dirk Van Mechelen

Voorzitter, de bouwaanvraag is nog lopende. Dit betekent dat ze nog niet is toegekend, geweigerd of gedeeltelijk toegekend. Wat het scenario van een gedeeltelijk gunstige bouwvergunning betreft, is de grote vraag of de uitvoering van het project überhaupt financierbaar is. De financiering moet gebeuren met tolgeld en niet met belastinggeld. Er zal enkel worden gebouwd indien er zekerheid is dat er tolgeld zal komen.

Ik had verwacht dat de minister-president vandaag zou verklaren dat een gedeeltelijke bouwvergunning jammer genoeg niet aan de orde is.

Is dit zo of niet? Kan bij een gedeeltelijke bouwvergunning de financiering ESR-neutraal overeind worden gehouden?

De voorzitter

De heer Verstrepen heeft het woord.

Jurgen Verstrepen

Voorzitter, minister-president, ik vind het een beetje cynisch worden en erg. Hoe durft u eigenlijk te vragen om geduldig te zijn? De regio Antwerpen is fileregio nummer één geworden. Misschien moet u eens meer naar Antwerpen komen met veel parlementariërs. U zou er eens moeten wonen, dan zou u begrijpen dat de burger daar het al lang beu is.

Ook dat de beslissing zal worden uitgevoerd, hebben we al langer gehoord. Ook dat er voortgangsrapportages zullen komen, hebben we al langer gehoord. Telkens weer gaan we ernaar luisteren en erover debatteren.

Ik herhaal de vraag die werd gesteld door de collega’s, om haar te benadrukken. Is de gedeeltelijke vergunning mogelijk, ja of neen? Hoe ziet u dat? U kunt zeggen dat we voor onze beurt praten, maar dat is een trucje dat in deze discussie telkens weer wordt gebruikt. Elke keer weer zijn er ook lekken die zogezegd geen lekken zijn en dan mogen we de kranten niet geloven. We lopen achter de feiten aan.

Antwerpen stikt. Antwerpen staat steeds meer in de file. Ik meen dat een collega van Open Vld er komt wonen voor de verkiezingen. Ik wens hem veel plezier met de komende verkiezingsstrijd, want we zullen almaar langer stil staan. Het geduld is op.

Is de gedeeltelijke vergunning mogelijk? U weet dat het een schoonmaakoperatie is voor een beslissing die heel vervelend was en die u misschien ook niet wilde, maar die een aantal andere partijen in het halfrond geforceerd hebben.

Carl Decaluwe

Minister-president, vanzelfsprekend kijken we uit naar 7 april, want dan zal er blijkbaar duidelijkheid worden gecreëerd. We moeten pleiten voor een correcte en juridisch ondubbelzinnige oplossing.

We mogen de verantwoordelijkheid voor mogelijke schadeclaims niet ontwijken. Ik wijs u erop dat degenen die hebben meegedongen voor miljoenen euro hebben geïnvesteerd in dit project. Het kan niet dat dit nu aan de kant wordt geschoven en wordt vervangen door iets anders.

Kunnen we duidelijkheid krijgen inzake de juridische bijstand in dit dossier? Het bureau Stibbe heeft de voorbije jaren miljoenen euro verdiend als raadgever van BAM. Klopt het dat Stibbe nu in opdracht werkt van de regering om te begeleiden? Als dat zo is, vindt u dat dan deontologisch correct? Het advocatenbureau heeft dan gewerkt voor BAM en heeft toen een bepaalde juridische procedure laten lopen, en nu zou het voor de andere kant werken. Vindt u dat geen rechter en partij?

Minister-president Kris Peeters

Hoe sneller dit werk kan worden uitgevoerd, hoe liever we het hebben. Dat is heel belangrijk. Ten aanzien van degenen die vanuit Antwerpen zeggen dat het al lang genoeg heeft geduurd, wil ik alleen maar onderstrepen dat we goed naar Antwerpen hebben geluisterd. Er is een consensus met de stad en met de haven. Op die manier krijgen we iedereen mee in dit grote project.

Mijnheer Gatz, er is geen probleem van rechter en partij. Er zijn topjuristen en ‑advocaten mee bezig. Ook Eubelius werd eraan toegevoegd om er zeker van te zijn dat we voldoende juridische vuurkracht hebben om het juiste antwoord te geven. Het juridisch advies komt er, dat hoop ik, zo snel mogelijk. Ik kan niet toezeggen dat het er op 7 april is. Ik wil wel zeggen dat degenen die denken dat we daar heel snel door kunnen fietsen en een beslissing kunnen nemen zonder het juridisch advies heel grondig te hebben uitgewerkt en te bekijken wat de mogelijkheden zijn, zich vergissen.

Wij willen niet nadat we een beslissing hebben genomen, met een heel pak claims geconfronteerd worden. In ditzelfde parlement zou er dan trouwens worden gezegd: “U had toen juridisch advies moeten vragen en u had voldoende dekking moeten hebben om de claims te voorkomen.” Het is dat wat we nu doen.

We doen dat, mijnheer Van Mechelen, met respect voor degenen die er al jaren aan hebben gewerkt en die niet liever zouden hebben dan dat ze dringend kunnen starten met de uitvoering van de werken. We moeten ook daar met een zekere gevoeligheid rekening houden.

Collega Penris, u suggereert nu dat ik zou hebben gelekt. Ik kan u zeggen dat als ik lek, daar minstens mijn naam bijstaat en als het even kan ook mijn foto. Maakt u daarover geen zorgen. Er is niet vanuit mijn kabinet of dat van mijn collega’s gelekt. Het is niet zoals u denkt. De strategische ideeën die u hebt over hoe wij te werk zouden gaan, komen mij wat verwonderlijk over. Ik kan van u nog veel leren: we kunnen lekken om te kijken wat uw reactie is. Als uw reactie positief is, kunnen we doorgaan en als ze negatief is, moeten we iets anders doen. Dat is niet het geval.

Collega Peeters, ik heb al gezegd dat we een beslissing hebben genomen. We gaan de procedure van de plan-MER en dergelijke volgen. Ik ga er niet mee akkoord dat we de zaken opnieuw zouden bekijken, de genomen politieke beslissing opnieuw zouden openbreken en opnieuw zouden komen met het zoveelste scenario in dit dossier. Het heeft ons bloed, zweet en tranen gekost om achter deze beslissing een politieke meerderheid te krijgen, niet alleen in dit parlement maar ook in de stad Antwerpen. We zullen alles doen om deze beslissing uit te voeren.

Mijnheer Verstrepen, dat het geduld in dezen, zeker voor degenen die in de file staan, al lang op is, is mij ook duidelijk, maar dat is niets nieuws in dit dossier.

Sven Gatz

Minister-president, ik blijf bij wat ik in mijn inleiding heb gezegd. De conclusie van dit debatje is dat de Oosterweel langzaam in het moeras wegzinkt, en u erbij. Er is maar één figuur in de wereldgeschiedenis, en dat is dan nog een fictieve figuur en het gebeurde dan nog in zijn fantasie, die erin slaagde om zichzelf bij zijn eigen haren uit een moeras te trekken, en dat is Baron von Münchhausen. Daar wil ik u niet mee vergelijken. Maar het dossier staat ook niet op zichzelf. (Opmerkingen van minister-president Peeters)

Ik heb mededogen met u, want u hebt een moeilijke dag. De Boerenbond heeft u vandaag gebuisd. U kunt daarmee lachen, maar ik heb nog nooit geweten dat de Boerenbond een minister van CD&V buisde. Een minister in uw regering heeft blijkbaar beslist om het wetenschappelijk onderzoek vanuit Vlaanderen voortaan niet op wereld- of Europees niveau te organiseren, maar op Limburgs niveau. Ondertussen horen wij de verlichtingspalen op onze snelwegen roesten. Tijd om u te herpakken. (Opmerkingen bij de meerderheid)

Jan Penris

Minister-president, u hebt gesproken over de consensus die u wilt respecteren, die er momenteel leeft in de stad en de haven. Als u die consensus echt wilt respecteren, dan raad ik u aan om rekening te houden met het volgende. De stad en de haven stellen vast dat er in het noorden van Antwerpen een Liefkenshoektunnel ligt die onderbenut en overbelast is op dit moment en die geen aansluiting vindt op het onderliggende wegennet. Ik denk, minister-president, dat we eerst en vooral werk moeten maken van een betere benutting en een lagere belasting van die infrastructuur voor we nieuwe Lange Wappers bouwen. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Dirk Peeters

Minister-president, we hebben een deugdelijke instelling als het Rekenhof. Dat heeft ons gewaarschuwd en heeft de Vlaamse Regering aanbevelingen gegeven op het vlak van de schadeclaims. Het Rekenhof heeft ons ook gewaarschuwd voor het in stukjes hakken van dit dossier. Ik stel voor dat we die goede raad niet in de wind slaan, want anders zouden wel eens andere advocaten in het spel kunnen komen om te bewijzen dat wat eens de werf van de eeuw had moeten worden, de vergissing van de eeuw zou blijken te zijn. (Applaus bij Groen!)

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.