U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 11 maart 2009, 14.06u

van Anne Marie Hoebeke aan minister Veerle Heeren
224 (2008-2009)
De voorzitter

Mevrouw Hoebeke heeft het woord.

Anne Marie Hoebeke

Mevrouw de minister, in 2006 heeft de federale wetgever de wetgeving op de adoptie toegankelijk gemaakt voor gelijkgeaarde mensen. Het gaat dan over holebi- en homokoppels.

Gisteren maakte de pers een aantal cijfers van de centrale autoriteit bekend. In België zijn er twee soorten adoptiekanalen: de erkende en de zelfstandige, de binnenlandse en de buitenlandse. Buiten de erkende diensten zijn er 430 binnenlandse adopties geregeld. Via de erkende diensten, zoals Kind en Gezin, werden er 239 geregeld. Justitie heeft echter zeer precieze cijfers, zeker over adopties door holebi- of homokoppels. In 2007 waren dat er 22 en verleden jaar, het laatste jaar waarvan cijfers beschikbaar zijn, zijn dat er 53. Die cijfers staan in schril contrast met degene die ik daarnet heb opgenoemd.

Mevrouw de minister, we zijn het erover eens dat maar een aantal landen in aanmerking komen voor een dergelijke adoptie. Onze wetgeving ter zake is nogal vooruitstrevend. Dat neemt niet weg dat de cijfers boekdelen spreken. Hebben we het mis als we de indruk hebben dat er discriminatie is? Hoe zult u er werk van maken om de ongelijkheid die uit de cijfers blijkt weg te werken?

De voorzitter

Minister Heeren heeft het woord.

Minister Veerle Heeren

Mevrouw Hoebeke, die cijfers zijn inderdaad zeer duidelijk en zeer verhelderend. Ik wil wel heel duidelijk stellen dat ik de kinderwens van heel homokoppels of van gelijkgeaarde mensen, zoals u het zo mooi formuleert, heel goed begrijp. Adoptie biedt daar zeker een antwoord op.

De discriminatie komt niet vanuit Vlaanderen en evenmin vanuit ons beleid of onze diensten. Het is een zoeken naar mogelijkheden die passen binnen het verdrag van Den Haag. Telkens botsen we op de realiteit. Ik kan daar, eerlijk gezegd, ook niet veel aan doen. Het toevertrouwen van een adoptiekind aan een holebikoppel stoot in bijna alle landen van herkomst op heel veel weerstand. We kunnen dat gegeven niet veranderen. U geeft zelf aan dat we wetgeving in ons land nogal progressief is. In de rest van de wereld is het aanvoelen echter anders.

Wil dat zeggen dat we niets hebben gedaan? Nee. Sinds 2006 werden verscheidene stappen gezet. Ook mijn voorganger, minister Vanackere, is heel actief geweest, zeker voor wat Zuid-Afrika betreft. Dat was ook het eerste spoor dat men is gaan bewandelen. Hij heeft diplomatiek overleg gepleegd met dat land. Zuid-Afrika liet adoptie toe voor homoparen. Dat was echter enkel binnenlands mogelijk. Buitenlandse adoptie kon dus niet. Voor interlandelijke adoptie verkiest dat land geen holebiparen, maar heterokoppels. Zolang er genoeg aanbod en vraag is naar die adoptiegezinnen, is er vanuit Zuid-Afrika geen enkele toewijzing aan alleenstaanden of holebiparen.

Een ander land waar we ons naar richten, zijn de Verenigde Staten. Voor alle duidelijkheid wil ik toch zeggen dat niet in alle staten van Amerika een dergelijke overeenkomst mogelijk is. Met de Vlaamse Centrale Autoriteit hebben we al heel wat stappen gezet om die samenwerking heel concreet uit te bouwen. In Amerika is er een mogelijkheid van samenwerking met non-profitorganisaties. Op dit ogenblik geeft de Vlaamse Centrale Autoriteit systematisch aan elke kandidaat-homoadoptant de naam van twee organisaties door, Illien Adoptions en Vida, met de mogelijkheid voor zelfstandige adoptie.

Daarnaast is er de Vlaamse adoptiedienst 'Ray of Hope', die een samenwerking tot stand tracht te brengen met die non-profitorganisaties. Dat loopt.

Dat is nog niet heel concreet, anders kon ik het u vandaag zeggen. Het is in elk geval een dossier waaraan heel actief wordt gewerkt.

Een derde belangrijk spoor is onze eigen binnenlandse adoptie. Vroeger werkte er maar één dienst met holebikoppels. Vandaag doet elke adoptiedienst in Vlaanderen dat. Er is absoluut geen sprake van discriminatie. Daar speelt wel dat de afstandsouder soms gekant is tegen de plaatsing van zijn of haar kind bij een holebipaar, net zoals er soms voorbehoud is tegen het feit dat het wordt toegewezen aan alleenstaanden of aan katholieken, enzovoort. Het gaat dus zeker niet alleen over voorbehoud tegen homoparen.

De uitdaging voor ons allemaal zal zijn dat we internationaal een mentaliteitswijziging krijgen. Wij exploreren met andere woorden het spoor van Amerika verder. Anderzijds is er vandaag de mogelijkheid via binnenlandse adoptie. Er is in onze diensten in Vlaanderen absoluut geen discriminatie.

Anne Marie Hoebeke

Dank u voor uw toelichting. Er zijn dus twee landen in de wereld. De Verenigde Staten kunt u als een compilatie van staten beschouwen, met elk een verschillend legistiek kader. Ik vermoed dat men bij de diensten weet bij welke staten men zich moet aandienen om daar, althans in de nonprofitsector, steun te krijgen voor die zaken. Zuid-Afrika komt niet in aanmerking voor buitenlandse adoptie.

Ik ben tevreden dat u antwoordt dat dit bij zelfstandige adoptie wordt meegegeven. Ik kan u misschien toch een suggestie doen. U stelt dat er in ons progressieve land blijkbaar bij onze bevolking nog een zekere antipathie bestaat - en dat is misschien licht uitgedrukt - bij de afstandsouder ten aanzien van de adoptant. Zou het niet mogelijk dat daar een soort sensibilisering komt om de kandidaat-ouders als het ware voor te stellen aan de afstandsouders? Ik heb gezien dat er al redelijk veel binnenlandse adopties zijn. Dat is dan gewoonlijk in het kader van nieuw samengestelde gezinnen, stiefouders en dergelijke meer. Ik pleit ervoor om in het buitenland aan te snijden wat aangesneden kan worden en daar een soort draaiboek mee te geven aan de organisaties die voor zelfstandige adoptie in aanmerking komen in hun actie ten aanzien van de kandidaten. Ik pleit ook voor sensibilisering van de echtparen, want zij hebben dezelfde rechten en plichten als de hetero-echtparen, zodat zij zich willen voorstellen aan de afstandsouders.

De voorzitter

Mevrouw De Wachter heeft het woord.

Else De Wachter

Mevrouw de minister, in het dossier adoptie heb je de theorie en de praktijk. Onder andere de heer Roegiers heeft al een aantal initiatieven genomen met betrekking tot de holebi-adoptie an sich.

Bij de buitenlandse adoptie van holebikoppels constateren we een aantal zeer concrete en schrijnende dossiers. We botsen daar tegen een soort muur. Hier heb je de wetgeving die holebikoppels toelaat te adopteren, maar in de praktijk is het in de landen van herkomst vaak zeer moeilijk om die mentaliteit erdoor te krijgen zodat ook holebikoppels de kans krijgen om een kindje te adopteren.

U verwees naar twee landen waar je als holebikoppel kunt adopteren. Maar in de VS is de situatie zo dat diegenen die als holebikoppel kunnen adopteren, vaak uiteindelijk alleen nog in aanmerking komen voor kindjes met zeer zware speciale noden. Ik zal daarover niet verder in detail treden, maar dat is toch wel een belangrijk gegeven. Het is niet altijd een gemakkelijk af te leggen weg.

Hier werd ook gezegd dat holebikoppels binnenlands kunnen adopteren. Wij zijn inderdaad progressief in Vlaanderen wat adoptie betreft. Wij hebben deze mogelijkheid ingebouwd. Ik hoop dat we in de toekomst progressief kunnen blijven.

Mevrouw de minister, ik wil u vragen om te onderzoeken hoe we het initiatief tot discreet bevallen dat nu ter tafel ligt kunnen ondersteunen.

Aangezien dit momenteel in Vlaanderen niet kan, gaan mensen in Frankrijk bevallen. Van de afstandsmoeders zijn geen gegevens bekend. Indien de kinderen van een afstandsouder hun roots willen zoeken, kunnen ze geen enkel gegeven krijgen. Dit is een cruciaal element van de discussie. Indien dit in Vlaanderen ook mogelijk wordt, zullen er voor holebikoppels meer binnenlandse adoptiemogelijkheden komen.

De voorzitter

De heer De Bruyn heeft het woord.

Mevrouw de voorzitter, ongeveer een jaar geleden is in de commissie naar aanleiding van een interpellatie een uitgebreide en serene discussie gehouden over dit onderwerp. Mevrouw De Wachter heeft hier trouwens al naar verwezen.

De thematiek van de buitenlandse adoptie is toen aan bod gekomen. We hebben toen vooral de mogelijkheden in Zuid-Afrika en in de Verenigde Staten geëxploreerd.

De minister heeft ons net een stand van zaken gegeven. Blijkbaar loopt het spoor in Zuid-Afrika op dit ogenblik dood. Wat zelfstandige adoptie betreft, bieden de Verenigde Staten nog wat mogelijkheden. We kunnen hier enkel de vraag stellen in welke mate de adoptieambtenaren en de adoptiediensten proactief een beleid hebben gevoerd. Ik stel me daar vragen bij.

Ik suggereer niet dat er geen bereidheid is om open en onbevangen naar de mogelijkheden te kijken. Ik vraag me enkel af of voldoende proactief is gezocht naar bijkomende kanalen waarlangs holebikoppels tot adoptie zouden kunnen overgaan.

Minister Veerle Heeren

Ik wil voor alle duidelijkheid nog even benadrukken dat de cijfers in verband met de binnenlandse adoptie boekdelen spreken. We moeten hier eerlijk in zijn. Mevrouw Hoebeke heeft net gevraagd of we niet meer kunnen sensibiliseren. De Vlaamse adoptiediensten bieden de afstandsouders momenteel alle mogelijke informatie aan. Ze delen de afstandsouders mee dat hun kinderen zeker en vast ook naar een holebikoppel kunnen gaan. De afstandsouders beslissen echter nog altijd zelf.

Wat de situatie in het buitenland betreft, kan ik bevestigen dat we een progressieve wetgeving hebben. Ik kan enkel vaststellen dat de rest van de wereld hier niet erg voor openstaat. Op veel plaatsen is er helemaal geen draagvlak om adoptie door holebikoppels mogelijk te maken.

De situatie in de Verenigde Staten is vrij complex. Ik heb het debat over de andersoortige organisaties niet willen openen. Wij spitsen ons toe op de non-profit organisaties. We leiden de mensen in de richting van die organisaties. Ik durf dan ook te stellen dat er op internationaal vlak een wijziging moet komen voor we daar kunnen instappen. Het zal in elk geval niet aan onze diensten of aan onze centrale autoriteit liggen.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.