U bent hier

De voorzitter

De heer Peumans heeft het woord.

Jan Peumans

Mevrouw de voorzitter, dames en heren van de regering, collega's, het is al de derde keer in een tijdspanne van enkele weken dat we hier naar aanleiding van het verhaal rond Opel en General Motors een debat voeren. We hebben dat gedaan op 28 januari van dit jaar, toen een toelichting werd gegeven bij het noodkrediet dat General Motors en Chrysler in de Verenigde Staten vroegen. Intussen is nog altijd niet duidelijk welke consequenties het herstructureringsplan van General Motors heeft, tenzij de regering op dit moment al over andere informatie beschikt.

Tijdens dat eerste actualiteitsdebat heeft de N-VA bij monde van de heer Bourgeois een aantal elementen aangebracht over de oorzaak van de crisis, het belang van de sector in België enzovoort. Wij hebben toen ook enkele vragen gesteld over de rol die de Europese Commissie in dit verhaal zou spelen. We hebben gevraagd hoe het zat met de loonkostproblematiek en de vennootschapsproblematiek, en of die opnieuw op het Overlegcomité zouden worden aangekaart. We hadden het ook over de problematiek van de belasting op drijfkracht, die voor een aantal bedrijven een forse rekening betekent. We vroegen ook hoe er naar de inspanningen van de omringende regio's wordt gekeken. Dat heeft immers een aantal consequenties. De regering zegt dan ook dat ze in toenemende mate naar een Europese oplossing uitkijkt.

Mevrouw Ceysens heeft toen een aantal maatregelen toegelicht en minister Van Mechelen heeft aangevuld.

Naar aanleiding van een actuele vraag van de heer Voorhamme hebben we het gesprek opnieuw gevoerd in dit halfrond. Toen werd kenbaar gemaakt dat de Franse regering, of de heer Sarkozy, een aantal maatregelen ging nemen voor Peugeot, Citroën en Renault. De autofabrikanten kunnen aan een lagere rente lenen dan bij de banken. Dat is een vorm van subsidiëring. Dat wordt uiteraard gekoppeld aan het behoud van een aantal assemblagefabrieken en de werkgelegenheid. Er is eventueel zelfs een verplichte aankoop bij Franse toeleveringsbedrijven.

Er is toen ook gewezen op de rol van de Europese Commissie. Er is gezegd dat de verantwoordelijkheid in de eerste plaats bij de sector zelf ligt, dat overheidssteun gekoppeld wordt aan de transformatie naar een innovatief, milieuvriendelijk wagenpark en dat de overheidssteun gecoördineerd moet verlopen. Mevrouw Ceysens heeft toen weer een aantal dingen aangekondigd. Ze zou contact opnemen met haar liberale geestesgenoot Louis Michel, Europees Commissaris. Ze ging een brief sturen naar Neelie Kroes. Ze verwijst naar maatregelen over het opleidingsconvenant en naar de waarborgregeling.

Wij hebben op de plenaire vergadering van 11 februari duidelijk gevraagd om een offensiever beleid te voeren ten aanzien van Europa. 98 percent van de voertuigen die wij hier assembleren wordt uitgevoerd. De maatregelen die andere landen nemen hebben dus nogal wat consequenties. Er is toen gezegd dat het aan bod zou komen in de zogenaamde Flanders' Drive.

We hadden gehoopt deze nacht duidelijkheid te krijgen. In de Belgaberichten kunnen we de situatie volgen. General Motors ging nu een herstructureringsplan goedkeuren. Dat herstructureringsplan zou consequenties hebben voor Opel.

Wat gebeurt er met de rest van de sector? Gisteren was er een optimistisch bericht naar aanleiding van de schrootpremie in Duitsland. Die leidde tot een opleving voor de fabriek in Vorst. Mijnheer de minister-president, u hebt die schootpremie in 2007 aangekondigd. U was vorige week een beetje gepikeerd dat uw federale collega's die ook aankondigden. Ik lees vandaag in de krant dat die aankondiging bij een aankondiging blijft en dat men niet tot een akkoord komt. Dat is geen goede zaak voor de rechtstreekse verkoop van auto's in Vlaanderen.

Wat is de stand van zaken? Ik hoop dat wij van de regering een iets duidelijker antwoord krijgen. Op Radio 1 zei de minister-president deze ochtend: "Er is na het herstelplan van vannacht nog veel onduidelijkheid. Er zijn verschillende scenario's die de ronde doen. In eerste instantie moet er nu meer concrete informatie komen." De minister-president wil zich nu dan ook niet vastpinnen op uitspraken over een eventuele kapitaalsinjectie van de Vlaamse Regering en hoe groot die zou zijn.

Minister Van Mechelen pleit voor een Europese aanpak. Dat lijkt me terecht. Hij zegt: "Het is heel belangrijk dat we Opel een toekomst kunnen geven. Als dat met geld moet gebeuren, zullen we daar binnen de Vlaamse Regering over spreken. Concrete beloftes kunnen we niet doen. We willen mensen geen valse hoop geven."

Minister Ceysens herhaalt dat de Vlaamse Regering bereid is om te helpen, maar waarschuwt voor de bodemloze putten. Dat was een kritische opmerking.

Mijnheer de minister-president, we hebben in het verleden nationale sectoren gehad en daar hebben we heel veel geld in gestopt. Of de bodemloze putten nu gevuld zijn? Indertijd is de federale overheid fors financieel tussengekomen. De vraag is of dat een goede keuze was. Achteraf is dat uiteraard gemakkelijk gezegd. De opmerking van mevrouw Ceysens is terecht. We hebben de banksector al gehad. Vandaag is het de automobielsector. Overmorgen zullen er nog andere sectoren komen. (Opmerkingen van minister-president Kris Peeters)

Mijnheer de minister-president, u was vorige week ook al zo kribbig over ons verkeersbord. Nu begint u weer. Ik heb alleen gezegd dat minister Ceysens een kritische opmerking heeft gemaakt. U moet niet zo kregelig reageren. Ik kan begrijpen dat u licht overspannen bent nu de dialoog niet meer plaatsvindt, maar daarvoor moet u tegen mij niet zo doen. (Opmerkingen van minister-president Kris Peeters)

Minister Milquet heeft dat in een zeer uitgebreide persmededeling allemaal weerlegd. Nu gaat het over welke aanpak er op korte termijn te verwachten valt van deze Vlaamse Regering. Mijnheer de minister-president, ik geef u een waarschuwing en ik hoop dat u die ter harte neemt. Toen u minister van Openbare Werken werd, dook u met enthousiasme in sommige dossiers, maar achteraf kwam er niets van terecht. Dat is verleden tijd. Waar het nu over gaat, is welke sectoren hier nog allemaal zullen komen aankloppen. Hoever kan de regering gaan in dit verhaal? Wat zal de Europese aanpak inhouden? Ik hoop dat de regering daar vandaag uitsluitsel over geeft.

U zegt dat het geen kwestie is van niet willen, dat u zult doen wat u kunt. Minister Van Mechelen zegt dat hij een Europese aanpak wil. Ik denk dus dat wat u wilt doen, wordt opgenomen in een Europese aanpak. Zal ook de federale overheid hier een rol in spelen? Mijnheer de minister-president, de GM-dochter Opel draait heel goed. We maken ons daar allemaal ongerust over, maar we moeten geen spelletjes spelen voor de façade. We moeten niet zeggen dat we allerlei dingen proberen als we toch weten dat het niet tot een oplossing komt.

De bekommernis van onze fractie is om tot een oplossing te komen. Gaat dat in de richting van wat Duitse bronnen zeggen: "De enige oplossing ligt volgens de bonden in een verzelfstandiging met een minderheidsbelang van General Motors, waarbij het verse kapitaal zou moeten worden ingebracht door regeringen en deelregeringen in Europa"? Voor Duitsland zijn dat de regeringen van de deelstaten.

Duitse bronnen zeggen echter dat achter de schermen wordt onderhandeld over een verzelfstandiging waarin GM nog 30 tot 40 percent zou behouden. Opel Europa zou dan zonder de zusters Saab en Chevrolet naar de beurs trekken om kapitaal te zoeken, terwijl de nationale regering en de Duitse Landesregierungen tijdelijk zouden bijspringen met leningen onder staatswaarborg. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister-president, dames en heren ministers, collega's, we staan hier weer om nog eens, voor de vierde keer in amper twee maanden, ten gronde te debatteren over een zo belangrijk onderwerp als de automobielsector. Ik sta hier vandaag niet met veel enthousiasme, ik sta hier met een gevoel van onmacht. Zoals een collega van een andere partij daarstraks zei: "We kunnen veel wikken, maar het zijn andere instanties die in dossiers als deze beschikken." Wat wij doen, is misschien niet meer dan praten voor de vaak.

Dat gevoel van onmacht hebben zeker de werknemers van DAF en General Motors vandaag. Als u gisteren op tv de reacties van mensen aan de fabriekspoort hebt gezien, dan weet u dat het meer dan onmacht is. Zij zitten ook met vertwijfeling, terechte vertwijfeling, want ze weten niet meer hoe het er met hun toekomst en die van hun bedrijf voor staat. De situatie verandert van uur tot uur. We worden bestookt met persberichten. Het is niet eenvoudig om als buitenstaander in deze twee dossiers, DAF-Westerlo en General Motors, klaarheid te krijgen en te houden.

Vandaag zijn het twee dossiers in de automobielsector. De heer Peumans wees er al op: vandaag of morgen kan het ook in andere sectoren gebeuren. Ik heb het de vorige keer al gezegd: hoed u voor wat er zou kunnen gebeuren met de chemie en de petrochemie, hoed u voor wat er zou kunnen gebeuren met de textielsector, hoed u voor wat er aan het gebeuren is met de diamantsector, mijnheer de minister-president. Ook die sectoren en die werknemers zijn vandaag niet alleen onmachtig maar ook vertwijfeld, en terecht.

De berichten over DAF Westerlo zijn de afgelopen uren iets positiever geworden, voor zover dat kan wanneer men moet aankondigen dat honderden werknemers hun baan dreigen te verliezen. Het positieve is dat de regering schijnbaar alert heeft geanticipeerd op wat er kan gebeuren. Vandaag is er al overleg geweest met de directie. Ik heb begrepen dat u over dat overleg om confidentiële redenen geen mededelingen kunt doen aan dit parlement. Ik betreur dat maar ik neem er akte van. U hebt wel aan de werknemers een aantal garanties kunnen bieden die er eergisteren nog niet waren. Dat betekent dat wat de vakbonden aanvankelijk vreesden, niet zal gebeuren. U zult wel degelijk de tijdelijke werkloosheidsmaatregelen zo ruim mogelijk nemen en ook massaal inzetten op herscholing en opleiding. Ik hoop dat u wat dat betreft woord zult houden en ons dat minstens vandaag hier kunt bevestigen.

Mijnheer de minister, het gaat over Opel en niet over Opél. Ik zou een mopje willen vertellen, maar dan bestaat de kans dat dat wordt opgenomen voor een andere zender. Ik weet dat uw partij daar gevoelig voor is, maar ik ga het toch doen. Er was ooit een schepen van Openbare Werken in Antwerpen die de Craeybeckxtunnel mee had ontworpen. Op een zeker moment moest die schepen een toespraak houden. Hij vroeg aan de burgemeester of hij nu 'tunnel' of 'tunél' moest zeggen. De burgemeester antwoordde: "Wat denkt u, schepen, is het 'pummel' of 'pumél'?"

Het verhaal van GM is ingewikkelder dan dat van DAF. De afgelopen uren zijn verschillende scenario's de revue gepasseerd, gaande van een sluiting van het hoofdhuis in de Verenigde Staten met alle gevolgen van dien voor Europa, over het mogelijk open houden van een Europese poot, tot een sluiting van GM in Antwerpen. We hebben daar nog geen uitsluitsel over hoewel de berichten van de afgelopen uren misschien iets optimistischer zijn.

Veel hulp hebben we van buitenaf niet te verwachten. De vorige weken heeft onder andere de heer Voorhamme, die hier op dit moment niet is - ik hoop dat hij als schepen van Economie in Antwerpen aan het onderhandelen is met de mensen van GM - een warm pleidooi gehouden om Europa mee in te schakelen. Vandaag zien we dat Europa nog niet te veel signalen heeft uitgestuurd, tot grote en terechte ergernis overigens van de werknemersorganisaties.

Ook de federale overheid schijnt niet veel te willen doen. Minister Milquet heeft de in haar mond gelegde woorden intussen uitvoerig weerlegd. Ik stel vast dat er op federaal vlak weinig of geen concrete engagementen zijn.

We zitten in een bijzonder moeilijke situatie waarin het ieder voor zich is. De Fransen hebben aangekondigd dat ze staatssteun zullen geven wanneer er in Frankrijk wordt gebouwd met Franse toeleveranciers. De Britse unionists lopen rond met bordjes waarop staat: British jobs for British workers. Ik denk dat wij dat ook maar eens moeten doen: Vlaamse jobs voor Vlaamse werknemers. We moeten dan zelf maar de handen uitsteken en het initiatief nemen.

Initiatief nemen is niet altijd gemakkelijk. Ik heb u daarnet geciteerd in Le Soir. U zegt dat we niet beschikken over de middelen of over alle middelen die we vandaag nodig hadden om consequent en zeer snel te anticiperen in een zo moeilijk dossier als dit.

En wat is er dan nog mogelijk? Een laatste strohalm voor General Motors wordt nu aangereikt vanuit het moederhuis. Het is eventueel bereid om de Europese afdelingen af te stoten, om die op de markt te zetten als er kandidaat-overnemers zijn. En de Duitse overheden hebben al laten weten dat ze kandidaat zijn. Ze zouden 2 miljard euro ter beschikking hebben om in dat verhaal mee te stappen. De vakbonden bij General Motors vragen van u om eenzelfde, gelijkaardige geste te doen, zij het van een iets geringere orde van grootte. Het zou moeten gaan om 200 à 300 miljoen euro. Kloppen die gegevens en bent u bereid om mee het initiatief te nemen om General Motors alsnog te redden? Het zou een mooi gebaar en een mooie geste zijn. Dat kan echter alleen maar als we de garantie hebben dat General Motors Antwerpen, dat Opel leefbaar blijft.

Mevrouw de voorzitter, wat de automobielsector in Vlaanderen betreft, moeten we offensiever durven denken. Toen ik hierover twee weken geleden een ballonnetje opliet, repliceerde mijn goede collega Voorhamme dat we toch geen Vlaamse wagens gingen bouwen. Ik heb gepleit voor het mobiliseren van Vlaamse centen om Vlaamse projecten, zeker in de automobielsector, mogelijk te maken en mee te organiseren. Ik werd toen weggelachen. Ik kende zogenaamd niets van het dossier. Ik stel nu vast dat vele specialisten met mij hetzelfde verhaal in Vlaanderen beginnen te verkopen. De hoofdredacteur van Trends heeft het daarover. De heer Leyman van Volvo - een CD&V'er - zegt hetzelfde. En ook specialist Vic Heylen sluit zich daarbij aan. Hij zegt dat we geen eigen Minerva's moeten bouwen, maar dat we misschien wel een eigen assemblagelijn kunnen opstarten, zoals dat met NedCar in Nederland en Pininfarina in Italië gebeurt. En als dat niet lukt, moeten we misschien inzetten op wat de heer Dumarey suggereert, namelijk hybride wagens bouwen en misschien ook inzetten op waterstofbussen.

De hoofdredacteur van Trends zegt dat we in het verleden met IMEC en met Telenet hebben bewezen dat we, als we er echt in geloven, sommige deelsectoren in handen kunnen nemen en er heel performante dingen van kunnen maken. We moeten die ambitie misschien ook hebben voor de automobielsector. Dan wordt onze onmacht misschien nog een klein beetje macht. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Van Malderen heeft het woord.

Bart Van Malderen

Mevrouw de voorzitter, dames en heren van de regering, collega's, bij de voorbereiding van dit debat was het een beetje zoeken om zo precies mogelijk de huidige toestand van onze economie, van onze arbeidsmarkt en van de automobielsector te beschrijven. 'Een zwarte week', 'dramatische evoluties', 'sociaal bloedbad', dat zijn uitspraken die al te vaak zijn gebruikt. Ook die woorden zijn aan inflatie onderhevig. Wat we de afgelopen weken en dagen hebben zien gebeuren, is voor onze generatie eigenlijk ongezien.

Onze economie heeft altijd al schokken gekend. Als ik even het lijstje overloop, kom ik bij de Boelwerf, Renault Vilvoorde, herstructureringen bij Ford, bij Volkswagen, maar ook in andere sectoren, bij Interbrew, Agfa-Gevaert enzovoort. Ze vormen vandaag littekens in onze sociale geschiedenis, en zijn een duidelijke herinnering aan pijnlijke ingrepen, die telkens gepaard gingen met banenverlies. En elk jobverlies is in se een klein drama.

We hebben daaruit lessen getrokken. De wet-Renault werd ingevoerd, tewerkstellingscellen opgericht, er kwamen sociale-interventieadviseurs, outplacement werd doorgevoerd. Het zijn evenveel antwoorden om te trachten de pijnlijke gevolgen van bruuske herstructureringen te lenigen. We hebben er ook uit geleerd dat een job voor het leven niet altijd kan worden gegarandeerd en dat we vooral moeten investeren in zo snel mogelijke overgangen naar ander werk, dat we moeten investeren in werkzekerheid waar het kan en in inkomenszekerheid waar het moet. We hebben er ook uit geleerd dat één fabriek geen eiland is, dat ontslagen op één plaats aanleiding geven tot een golf van ontslagen in toeleveringsbedrijven. Men heeft haarfijn berekend dat een eventueel ontslag van 2700 mensen bij Opel Antwerpen tot 12.000 arbeidsplaatsen bij de toeleveranciers zou hypothekeren.

Ter verduidelijking: in een andere sector legden, na een herstructurering bij ArcelorMittal, drie kmo's in de Gentse Kanaalzone spontaan de boeken neer. Men kan met andere woorden niet ongestraft lappen uit ons industriële weefsel laten snijden.

Hier is uit tussenkomsten tijdens de twee vorige debatten al gebleken dat de automobielindustrie in dat industriële weefsel een cruciale rol speelt. Het is dan ook des te zorgwekkender dat we uit deze sector alle berichten krijgen die we de afgelopen weken en maanden te verwerken hebben gekregen. Kranten staan volgeschreven met aankondigingen van afvloeiingen, herstructureringen en tijdelijke werkloosheid, met geruchten over sluiting, en ik kan zo nog even doorgaan. Ik wil proberen om in die stroom van berichten een aantal vaststellingen te doen, een aantal grote lijnen te trekken.

Een eerste vaststelling is dat winstgevende, goed draaiende, productieve bedrijven met hart werkende en flexibele werknemers, zoals Opel, het gelag dreigen te betalen voor het wanbeleid van de GM-groep. Het bedrijf maakte vorig jaar 20 miljard dollar verlies. GM en Chrysler kregen al 17,4 miljard dollar toegeschoven. GM vraagt nu 9 miljard dollar erbij, en dat zou mogelijk kunnen oplopen tot 31 miljard dollar binnen enkele jaren. En dit alleen maar om het faillissement tegen te gaan. Het is duidelijk dat de Europese winst van Opel in dit zwarte gat verdwijnt. In een geglobaliseerde, neoliberale economie wordt hard werken dus niet altijd beloond. De overheid mag nadien de scherven proberen op te ruimen.

Een tweede vaststelling is dat elk bedrijf naar eigen pistes zoekt. Bij Ford Genk voert men tijdelijke werkloosheid in en stempelt men zeven dagen per maand. Volvo Trucks voert drie dagen tijdelijke werkloosheid per week in. Bij Opel circuleren, voor zover ik weet, niet minder dan vijf scenario's, gaande van afslanking tot zelfs sluiting over overname door privé-investeerders, nationaliseren, al dan niet binnen een aparte Europese groep zoals de vakbonden voorstellen en, als doemscenario, het faillissement van de hele groep - hoewel dat weer mogelijkheden zou bieden voor het vorige scenario. Een bijzondere positie hierin neemt DAF in, waar men na vier uur, wanneer iedereen weg is, 874 ontslagen aankondigt, blijkbaar zonder de piste van tijdelijke werkloosheid te hebben overwogen. Het is geen cadeau om tijdelijk werkloos te worden, maar alles is beter dan een volledig ontslag.

Derde vaststelling. Overheidsmaatregelen kunnen wel degelijk effect hebben, voor wie er zou aan twijfelen. Audi Brussel moet vandaag alle hens aan dek roepen als gevolg van de gestegen vraag op de Duitse markt. Een groter contrast met de rest van de bedrijven in Vlaanderen is ondenkbaar. Iedereen zegt dat dit een gevolg is van de Duitse schrootpremie. Ik hoop dan ook dat de Belgische federale regering dit Duitse voorbeeld zo snel mogelijk volgt.

Vierde vaststelling. Alle overheden proberen zonder veel coördinatie eigen voorstellen te formuleren. Experts waarschuwen ondertussen voor nefaste onderlinge concurrentie. De bodem van de Europese kassen is in zicht. Er is met andere woorden nood aan een Europese coördinatie, aan een Europees antwoord. Dat is wat het Europees vakverbond bepleit. Ik wil erop wijzen dat Europa hier niet als excuus moet worden ingeroepen om zelf geen verantwoordelijkheid op te nemen. Wij doen dat vaak. Wij verwijzen naar het Europese niveau en zeggen dat het 'Europees geëncommissioneerd' is. Vlaanderen moet zijn verantwoordelijkheid opnemen. Ik weet niet of mevrouw Milquet al dan niet zin heeft om in te gaan op voorstellen die zijn geformuleerd, maar met een begrotingstekort van meer dan 3 percent is het duidelijk dat de federale regering vooral geen geld zal hebben om grote inspanningen te leveren. De performantie van de federale regering in ondertussen ook spreekwoordelijk te noemen.

Vijfde vaststelling. De fundamentele uitdagingen van onze arbeidsmarkt komen ook in deze crisis tot uiting. Wij hebben nog steeds knelpuntvacatures. De werkloosheid bij jongeren en allochtonen stijgt sneller dan gemiddeld. Ik wil hier vooral aandacht vragen voor de oudere werknemers. Een doorsnede van het personeel in onze industrie leert ons dat bij vorige herstructureringen zowat alle oudere werknemers het bedrijf al hebben verlaten, dat veel jongeren zijn afgevloeid door het niet verlengen van interim- en tijdelijke contracten en dat we overblijven met heel veel veertigers en vijftigers die vandaag door de huidige crisis dreigen getroffen te worden en wier kansen op tewerkstelling door ronduit dom federaal beleid extra worden bedreigd.

Tot slot kan ik me niet van de indruk ontdoen dat sommige bedrijven en vooral sommige grote aandeelhouders van deze crisis gebruik maken om te proberen strategische beslissingen zonder veel tegenstand door te voeren. Bij DAF Trucks zijn de ontslagen na 16 uur aangekondigd. De tijdelijke werkloosheid is niet onderzocht. Ik vraag me af in hoeverre het bedrijf op de crisis inspeelt of een strategisch geplande delokalisering doorvoert.

Ook buiten de automobielsector zijn hiervan voorbeelden te vinden. Een Brits investeringsfonds heeft Pack2Pack, een klein winstgevend bedrijf uit mijn eigen regio, op twee maanden tijd zonder sociaal plan, zonder industrieel plan voor de andere vestigingen en vooral zonder veel persaandacht gesloten. Hoe zit het trouwens met de engagementen inzake innovatie en opleiding?

We zijn een land van harde werkers. De mensen zijn terecht fier op de prestaties die ze dagelijks leveren. Ze verdienen beter dan de behandeling die ze nu krijgen. We stellen vast dat ze vandaag gelaten en murw geslagen door de stroom geruchten en berichten reageren. Dit maakt hen echter niet minder verontwaardigd of minder boos.

We moeten er alles aan doen om Opel, Volvo, Daf Trucks en de volledige automobielsector in Vlaanderen te houden en een duidelijke, algemene toekomst te bieden. We moeten in algemene zin alles op het behoud van tewerkstelling inzetten. Ik roep dan ook op om alle middelen in te zetten en om alle denksporen te onderzoeken. We moeten een Europees antwoord geven. Het nationalisme zou de grootste rem op het reddingsplan van General Motors kunnen zijn. De heer Voorhamme heeft deze vraag vorige week of de week voordien al gesteld.

Wat DAF Trucks betreft, vraag ik uitdrukkelijk alle andere denksporen te onderzoeken. Ik herhaal de vraag die we tijdens een vorig debat hebben gesteld. We moeten komen tot een duidelijk kader. Door middel van opleiding en innovatie, vooral op het vlak van de energiezuinigheid, moeten we nu en op lange termijn garanties kunnen bieden inzake de tewerkstelling.

Ondanks alle inspanningen zullen nog werknemers hun job verliezen. Ik roep dan ook op om alle bevoegdheden in te zetten om de mensen zo snel mogelijk terug aan de slag te krijgen. Dit zal door middel van toeleiding en van opleiding moet gebeuren. Dit zal gevolgen hebben voor het meerbanenplan van de Vlaamse Regering, voor de capaciteit van de sociale interventieadviseurs en voor de tewerkstellingscellen. Ik wil hier nogmaals de precaire situatie van de oudere werknemers benadrukken.

We moeten er echter ook voor zorgen dat we zelf geen vastgoedcrisis krijgen. We moeten ervoor zorgen dat mensen die vandaag hun job verliezen morgen hun woning niet verliezen. Ik herhaal dan ook het pleidooi van mijn fractie om zo snel mogelijk tot een verzekering gewaarborgd wonen te komen.

We moeten het actieve relancebeleid vorm geven. We moeten het vertrouwen herstellen, en we moeten innovatie en investeringen stimuleren. We moeten ervoor zorgen dat de instrumenten effectief worden ingezet. Deze week heeft minister Ceysens verklaard dat amper 65 percent van de waarborgen effectief wordt aangesproken. Op dit vlak zijn nog verbeteringen mogelijk.

Er moet een algemene mobilisatie komen van middelen, mensen en bevoegdheden. Die mobilisatie moet door overleg en door constructieve samenwerking en niet door protectionisme en door eng nationalisme worden gekenmerkt. (Applaus bij sp.a)

De voorzitter

Mevrouw Helsen heeft het woord.

Kathleen Helsen

Mevrouw de voorzitter, de voorbije weken is de omvang van de wereldwijde crisis in de automobielsector door een stroom aan binnen- en buitenlandse berichten over herstructureringen en sluitingen steeds pijnlijker geïllustreerd. Ook Vlaanderen ontsnapt hier niet aan. De voorbije weken hebben we in het Vlaams Parlement verschillende discussies over dit onderwerp gevoerd. Vorige week stonden de problemen bij Opel op de agenda. De voorbije dagen zijn we met de problemen bij Daf Trucks in Westerlo geconfronteerd.

De directie van DAF Trucks heeft eergisteren, conform de regels van de zogenaamde wet-Renault, de procedure voor het collectief ontslag opgestart. In oktober 2008 is nochtans aangekondigd dat de contracten van 700 tijdelijke werknemers en uitzendkrachten niet zouden worden verlengd. De productie van vrachtwagencabines is in oktober 2008 immers gereduceerd. De crisis heeft de vraag naar trucks doen instorten. Tijdens de zomerperiode heeft de directie de werknemers gevraagd zo veel mogelijk overuren te presteren om de gevraagde productie van vrachtwagens te kunnen bijhouden.

Een jaar geleden werden er in Westerlo nog dagelijks 245 trucks gemaakt, nu nog slechts 100 waarvan er maar 40 percent verkocht geraakt.

De vakbonden waren erg verontwaardigd over de manier waarop het bedrijf de aankondiging van de herstructurering heeft gedaan. Dit helpt zeker niet om in een goed klimaat van start te gaan met dergelijke herstructureringen. Hoewel er immers vragen kunnen worden gesteld bij de manier waarop het bedrijf, op zijn minst, ongelukkig heeft gecommuniceerd met zijn werknemers, blijft de realiteit dat het bedrijf overweegt om over te gaan tot het schrappen van meer dan de helft van het aantal betrekkingen, waaronder ongeveer 800 jobs voor arbeiders en 73 voor bedienden. Ook in de vestiging van Eindhoven in Nederland zouden er in juni meer dan 400 banen sneuvelen.

Voor de crisis begon, telde DAF Trucks meer dan 2300 werknemers in ons land. Daarvan zouden er nu nog zowat 900 overblijven. Ook bij Opel Antwerpen loopt de spanning en onzekerheid over de toekomst de laatste weken en dagen zeer hoog op. Hoewel het nieuws dat ons vannacht en vanmorgen uit de Verenigde Staten bereikte, voorlopig nog geen beslissingen bevat die de toekomst van de fabriek definitief in gevaar zouden brengen, is het duidelijk dat uiterste waakzaamheid geboden blijft en dat er best vanuit een gezamenlijke Europese strategie kan worden gevochten om zo veel mogelijk jobs veilig te stellen en de toekomst van Opel te verzekeren. De contacten die de Vlaamse Regering daarover in de afgelopen weken proactief heeft gelegd en blijft leggen, zijn absoluut noodzakelijk in deze context.

De Vlaamse Regering heeft verschillende maatregelen genomen en heeft tot nu toe verschillende inspanningen gedaan om de crisis zo goed mogelijk op te vangen. De afgelopen weken werd er contact genomen met GM om na te gaan wat er kon worden gedaan voor Opel Antwerpen. Deze contacten worden voortgezet en gelukkig is er ook een initiatief genomen om op Europees vlak overleg te plegen en na te gaan volgens welke strategie er kan worden gewerkt aan oplossingen. Het is interessant om daarover een stand van zaken te krijgen en om de verdere intenties van de Vlaamse Regering te kennen. Deze voormiddag heeft de Vlaamse Regering ook overleg gehad met de bedrijfsleiding van DAF Trucks. Daarna is er ook nog overleg geweest met de vertegenwoordigers van de vakbonden. Het zou goed zijn dat de Vlaamse Regering ook overlegt met de Nederlandse regering om samen te bekijken hoe een gezamenlijk optreden de toekomst van het bedrijf zo goed mogelijk kan verzekeren.

De werknemers hebben nog wel vertrouwen in de toekomst van het bedrijf, enerzijds omwille van de moderne technologie, anderzijds ook omwille van de motivatie en de goede vorm van de werknemers, een motivatie die ook in deze moeilijke tijden nog aanwezig is. Het zou goed zijn dat de Vlaamse overheid het overleg met de directie van het bedrijf blijft voortzetten in de toekomst om verdere problemen en mogelijke ontslagen te voorkomen. Het is belangrijk dat wij vanuit de Vlaamse overheid alle mogelijke inspanningen doen om na te gaan met welke maatregelen we de strijd voor elke job kunnen aangaan. Het is goed dat we nagaan of tijdelijke werkloosheid kan worden verruimd zodat mensen aan de slag kunnen blijven. Ook de mogelijkheid van arbeidstijdverkorting, in combinatie met het volgen van een opleiding, kan leiden tot blijvende tewerkstelling van mensen die anders worden ontslagen. Het is ook belangrijk dat het bedrijf en de directie voldoende ondersteuning van de Vlaamse overheid ervaren zodat ze ook vertrouwen uitstralen naar de werknemers.

Daarom is de CD&V-fractie vragende partij dat de Vlaamse overheid alle inspanningen blijft doen om, in overleg met de federale overheid maar ook met verschillende Europese lidstaten, te zoeken naar alle mogelijke initiatieven die kunnen worden genomen om te vechten voor elke arbeidsplaats en om de Vlaamse knowhow te verankeren. (Applaus bij CD&V)

De voorzitter

Mevrouw Van Weert heeft het woord.

Els Van Weert

Mevrouw de voorzitter, dames en heren ministers, collega's, er is al heel wat gezegd en geschetst in dit debat. De analyses die door de meeste collega's worden gemaakt, zijn terecht. Mijnheer de minister-president, er is ook gezegd dat we af en toe het gevoel hebben machteloos te zijn en dat u het gevoel hebt weer brandweer te moeten spelen en hard werkt om brandjes te blussen, in de hoop dat het geen uitslaande brand wordt.

Er wordt terecht heel wat gedaan, maar we moeten natuurlijk ook opletten - en dan herhaal ik de woorden van minister Ceysens - dat er geen geld in bodemloze putten dreigt te verdwijnen. Begrijp me niet verkeerd, onze zorg gaat sterk uit naar de leefbaarheid van onze economie en de toekomst van al die gezinnen die vandaag werken bij Opel, DAF, Philips en al die andere bedrijven die in moeilijkheden zitten of dreigen te komen. Precies omwille van die bezorgdheid en de zorg voor de toekomstige generaties, vragen wij de Vlaamse Regering om zeer zorgvuldig de acties en investeringen af te wegen. SLP vraagt ook om duidelijke keuzes te maken, om te investeren in toekomstgerichte ontwikkelingen, want na bankier kunnen we misschien ook nog autoconstructeur worden, maar morgen zullen er ongetwijfeld nog andere sectoren in moeilijkheden komen. De vraag is dan of we niet achter de feiten aan dreigen te hollen.

Ik herhaal de vraag die mijn collega Dirk De Cock ook al stelde in het debat. Wat is de visie van de Vlaamse Regering over de steunmaatregelen aan bedrijven in nood? Welke criteria worden gehanteerd om al dan niet te hulp te schieten? Wat is het kader en hoe zorgt de Vlaamse Regering ervoor dat niet alleen geblust kan worden, maar dat er ook incentives gegeven worden aan toekomstgerichte ontwikkelingen?

U zult het me niet kwalijk nemen dat ik als inwoner van een stad aan de poort van de Kempen ook nog even wil ingaan op de situatie van DAF en de donkere wolken die over de Kempense regio hangen ten gevolge van deze nieuwe klap. U weet dat er een tijdje geleden een resolutie is goedgekeurd door dit parlement, waarbij een aantal maatregelen voor die Kempense regio naar voren zijn geschoven, maar die regio blijft al bij al toch nog kwetsbaar. Mijnheer de minister-president, u hebt al toelichting gegeven bij de stand van zaken enige tijd geleden en u doet echt wel inspanningen, maar er zijn nog een aantal vragen die blijven en die, gezien de actualiteit van vandaag, toch heel belangrijk zijn.

Hoe staat het met het actieplan van de VDAB voor de Kempen? In welke mate is dat al geïmplementeerd? Wat zijn de resultaten ervan?

Hoe staat het met het voornemen om het Europees fonds voor aanpassingen aan de globalisering aan te spreken?

Er is een streekpact Kempen van het RESOC. Welke inspanningen zal Vlaanderen doen om dit pact mee uit te voeren? We lezen vandaag in de krant dat RESOC gevraagd heeft aan uw regering om versneld samen te zitten, maar snel betekent blijkbaar dat het ten vroegste op 30 maart kan. Dat lijkt me toch wat zorgwekkend. Ik wil erop aandringen om snel met deze partners rond de tafel te zitten, om de problematiek die dreigt voor deze regio heel adequaat en snel aan te pakken.

Het overleg van de Vlaamse Regering met DAF is door andere collega's al uitvoerig besproken. Ik had wat dat betreft ook vragen over de plannen en resultaten voor de toekomst.

Hoever staat het met het plan om de Kempen om te vormen tot een milieutechnologievallei? Het is al ten overvloede gevraagd, en ook door de Vlaamse Regering aangekondigd, dat men heel zwaar zal inzetten op innovatie, ook op milieutechnologie. Ik denk dat er in de Kempen heel veel troeven en spelers aanwezig zijn die daartoe kunnen bijdragen. Hoever staat het daarmee? Kunnen we daar ook versneld inspanningen doen? Het is bestudeerd en in buurlanden bewezen dat deze sector ook echt jobs kan creëren en niet alleen voor hooggeschoolden, maar ook heel veel jobs voor mensen die minder geschoold zijn.

Daar wil ik mee eindigen. Ik hoop dat dit een perspectief kan bieden aan de arbeider van wie ik vandaag een citaat las in De Morgen: "De Kempen hebben keiharde werkers, misschien wel de hardste werkers van het land. Maar wat zijn we ermee als er nergens nog werk te vinden is."

Dames en heren ministers, ik hoop dat u dat perspectief aan hen zult kunnen bieden, uiteraard in de mate van het mogelijke. Ik weet ook dat de overheid een aantal hefbomen kan creëren, mee kan ondersteunen en faciliteren, maar ik weet ook dat wij niet alles in de hand hebben.

De voorzitter

De heer Bril heeft het woord.

Louis Bril

Mevrouw de voorzitter, dames en heren ministers, collega's, GM Opel is een zoveelste mokerslag voor onze economie. Eerst was er de financiële crisis, die nog niet ten einde is, verre van. Laten we ons daar goed van bewust zijn en daar geen struisvogelpolitiek in voeren. Nu komt de reële economie onder vuur te liggen. Duizenden jobs zijn de laatste maanden verloren gegaan. Het aantal faillissementen in Vlaanderen is nog nooit zo hoog geweest als de laatste twee maanden: er is een stijging van 25 percent volgens de laatste cijfers. De laatste dagen zijn er DAF en Opel.

We moeten daar eerlijkheidshalve aan toevoegen dat het niet allemaal kommer en kwel is en dat er nog bedrijven zijn die uitbreiden en investeren. Er zijn ook nog heel wat vacatures. Maar als we het globale beeld bekijken, is de balans negatief.

Die negatieve opsomming is een open deur instampen. De hamvragen zijn: wat doen we eraan? Waar zitten de oorzaken? Wat hebben we eventueel verkeerd ingeschat? Waar hebben we niet op tijd gereageerd? Waar zijn we misschien te laks in geweest?

Collega's, laten we verder kijken dan onze neus lang is. Opel, DAF en andere zijn maar het topje van de ijsberg. Andere bedrijven en sectoren zullen volgen. Ik denk bijvoorbeeld aan de dienstensector en de transportsector. Ik weet wel dat we de directe oorzaken en de aanleiding moeten gaan zoeken in de Verenigde Staten, namelijk bij de rommelkredieten, met die catastrofale financiële crisis als gevolg. Nu wordt de reële economie in volle hevigheid meegesleurd.

We kunnen ons de vraag stellen hoe het zo snel is kunnen gaan. Hadden we die negatieve berichten een half jaar vroeger gehoord, dan zouden we dat niet voor mogelijk hebben gehouden. Was onze Westerse en ook onze Vlaamse en Belgische economie dan een reus op lemen voeten? Het antwoord is kort en krachtig: ja. Onze economie was reeds duidelijk in crisis voor de zomervakantie van vorig jaar. Ik zou durven zeggen dat de sociale partners en bepaalde politici zeker te traag hebben gereageerd. Immers, en dat is een constatering waar we niet buiten kunnen, we hebben een verouderd businessmodel. Ons marktaandeel in de Europese economie is gedaald met 20 percent. Idem voor onze handelsbalans. Dat zijn cijfers die voor zich spreken Dat is het gevolg van bedrijven die steeds minder competitief zijn.

We moeten dringend innovatiever worden. Minister Ceysens heeft overschot van gelijk als ze daar steeds meer en steeds weer op hamert.

Dan is er de sociale zekerheid. Ik weet wel dat dit federale materie is, maar het heeft implicaties voor Vlaanderen. Onze huidige sociale zekerheid dateert van voor de vergrijzing, met diverse financiële problemen als gevolg. De kosten van de gezondheidszorg ontploffen. Er is het probleem van de pensioenleeftijd en dat van de werkzaamheidsgraad.

Dan is er het probleem van de politiek-institutionele crisis. Daarover hebben we daarnet nog gedebatteerd. Er is sprake van twee landen in één land en we kunnen ons vragen stellen over de efficiëntie en de kostprijs voor de overheid.

Wat doet men eraan? Alleszins niets op federaal niveau. Niets, niets en nog eens niets, zeker niet op communautair vlak. Er is sprake geweest van twee jaar complete inertie. Gelukkig hebben de Open Vld-ministers, samen met hun collega's in de Vlaamse Regering, zich maximaal ingespannen voor diverse lastenverlagingen op sociaaleconomisch vlak. Ere wie ere toekomt. Dat mag ook worden gezegd. Mijnheer de minister-president, ondertussen vrat en vreet een niet te stuiten kanker echter onze economie voort aan. Vandaag stellen we de naakte realiteit vast: laten we er eindelijk de conclusies uit trekken. Nu is er DAF en Opel en straks zovele anderen. We moeten inderdaad Opel redden, dat is duidelijk, net als de toeleveranciers. Daar zijn ongeveer 10.000 arbeidsplaatsen bedreigd. De economische boot maakt slagzij, maar hij mag niet zinken. We moeten hozen, hozen en nog eens hozen tot de storm bedaart of toch minstens in kracht afneemt.

We kunnen ons de vraag stellen wat de redding van Opel de Vlaamse Regering, dus de belastingbetaler, mag kosten. Er worden bedragen genoemd van 250 à 300 miljoen euro. Geachte leden, laten we alstublieft geen geld in open putten gooien. We hebben dat meegemaakt in de jaren zeventig, met een catastrofale overheidsschuld als gevolg. Er moet een haalbaar businessplan zijn, in het kader van een Europese operatie. We moeten immers durven toegeven dat de middelen van de Vlaamse Regering zeker niet onbeperkt zijn. Als andere sectoren en andere bedrijven komen aankloppen, zullen we dan nog de portemonnee kunnen openen? Ik geloof niet dat dit mogelijk is voor alle sectoren.

Als Open Vld vinden we het volgende. Wanneer Opel - hopelijk - wordt gered en de hemel opklaart, moeten we waakzaam blijven. We moeten de omgeving creëren zodat bedrijven leefbaar blijven en kunnen concurreren met het buitenland. Vlaanderen wil de Europese top bereiken, de vijfde plaats binnen de Europese regio's. Daarvoor moeten we ijveren. Het roer zal dan ook drastisch moeten worden omgegooid, anders kapseizen nog heel wat bedrijven. Andere zullen drastisch afslanken en nog andere zullen hun productie overbrengen naar lageloonlanden. Laten we niet vergeten dat steeds meer bedrijven in handen van buitenlandse bedrijven zijn gevallen, zodat de beslissingsbevoegdheid niet meer in Vlaanderen of België ligt.

Ik vind dat de Vlaamse Regering de zaken goed aanpakt, maar ze moet nog sneller zorgen voor meer rendabele en competitieve bedrijven. Deze ochtend hebben de ministers Ceysens en Van Mechelen, uiteraard samen met de voltallige Vlaamse Regering, nog maatregelen aangekondigd waardoor diverse lastenverlagingen voort worden ingevoerd. We moeten de federale ontploffing van de sociale zekerheid onder controle houden, rekening houden met de voortschrijdende vergrijzing, en het communautaire gekibbel stoppen.

Waar moeten we beginnen? Dames en heren van de regering, uw verantwoordelijkheid is groot. Neem die verantwoordelijkheid. We zullen u maximaal steunen. Responsabiliseer ook vooral en in hoge mate de sociale partners, meer bepaald de werkgevers, die ook fouten hebben begaan, en de werkgevers, vertegenwoordigd door de vakbonden. Nu is laksheid uit den boze. Als dat niet gebeurt, dan zullen we nog vele debatten voeren zoals dat van vandaag. Die debatten zullen geen zin hebben. Als we het roer kunnen omgooien, zullen we positieve debatten kunnen voeren, dus niet zoals dat over het communautaire en dat van vandaag over Opel. (Applaus bij Open Vld)

De voorzitter

De heer Tavernier heeft het woord.

Jef Tavernier

Mevrouw de voorzitter, dames en heren ministers, mijnheer de minister-president, dames en heren, dit is al het derde debat over Opel en de automobielsector in korte tijd. Enkele weken geleden liet ik me wat kritisch uit over de aankondigingen van de Vlaamse Regering aan het adres van Opel Antwerpen. Sommigen reageerden daar nogal boos op. Vandaag merk ik dat mijn kritische bedenkingen en de voorwaarden die ik durfde formuleren, nu zowat algemeen onderschreven worden. Ook de toon van de Vlaamse Regering is wat gemilderd. Dat is terecht. De minister-president wil geen valse beloften doen. Dat getuigt van enige bescheidenheid: we willen en zullen doen wat we kunnen, maar we zijn niet zeker van het resultaat, we weten niet of het voldoende zal zijn om die fabriek open te houden. Dat klopt.

Andere leden heb hier een hele analyse gemaakt. De meeste elementen daarvan zijn correct. Ik heb de indruk dat we geconfronteerd worden met een moeilijk grijpbare vijand. We moeten een antwoord bieden op een crisis in een bepaalde sector, in een bepaald bedrijf. Naast de structurele zijn er natuurlijk ook conjuncturele problemen. De sluiting van de fabriek komt daardoor in zicht.

Mijnheer de minister-president, ik benijd u in dit dossier niet. Zomaar een antwoord formuleren, zou getuigen van voortvarendheid en hoogmoed. We zitten met een moeilijke situatie. De sector kent een overcapaciteit en conjuncturele problemen. Het gaat om een multinationale onderneming die in zeer slechte papieren zit ten gevolge van verkeerde beleidskeuzes en slechte businessplannen. Ze gaat vestigingen en regeringen tegen elkaar uitspelen. Daar moet de Vlaamse overheid iets aan doen, wetende dat we maar een klein onderdeel vormen tegenover de machtige Verenigde Staten en de machtige GM-groep. Ook op Europees niveau bekeken is de vestiging in Antwerpen slechts een van de vele.

De voorzitter

De heer Vermeiren heeft het woord.

Francis Vermeiren

Ik apprecieer ten zeerste dat u er vanuit de oppositie op wijst dat de verantwoordelijkheid van de hele regering groot is en dat beslissingen zich opdringen. Ik onderschrijf dat volledig. Ik heb een vraag voor u. Bent u het er dan ook mee eens dat de politiek van de afgelopen jaren van lastenvermindering voor de bedrijven de juiste keuze was? Ik veronderstel van wel. (Opmerkingen van de heer Jef Tavernier)

Ik hoor dat u niemand benijdt. Onderschrijft u de politiek van de ministers van Economie en van Financiën? De lastenverminderingen allerhande moesten dienen om impulsen te geven zonder het geld in bodemloze putten te storten. Is dat volgens u de goede politiek?

Jef Tavernier

Het is zo, mijnheer Vermeiren, dat wij akkoord gaan met de vaststelling dat de globale belastingdruk in België vrij hoog is en meer specifiek dat de lastendruk op de inkomsten uit arbeid te hoog is en we die, zeker in een internationale context, moeten verlagen. Daarnaast kunnen we kijken naar de bedrijfsspecifieke maatregelen voor ondernemingen en er is vooral vraag naar waarborgen inzake kapitaal en eventueel naar kapitaaldeelnames. We moeten ons afvragen waar we in stappen en wat de noden zijn.

Francis Vermeiren

Ik noteer dus dat u akkoord gaat. Ik apprecieer uw advies dubbel en dik, goed wetende dat u heel onderlegd bent in de economie. Ik stel dus vast dat u de regering in dezen steunt en ik ben u daar dankbaar voor.

Jef Tavernier

U maakt het over, de regering zit erbij.

Als het gaat over specifieke ondernemingen, moeten we ons afvragen hoe ver we kunnen gaan en welke vragen leven op het terrein. Natuurlijk worden we nu geconfronteerd met het specifieke probleem van Opel. We moeten de discussie aangaan, we moeten bekijken wat we kunnen doen, maar op het moment dat beslissingen moeten worden genomen, moeten we het globale plaatje bekijken in plaats van de bodemloze putten en de zaken die weinig toekomst hebben. We moeten werken op basis van wat sommige ministers 'het businessplan' noemen, waarin innovatie, en wat ons betreft ecologische innovatie, absolute voorrang moet krijgen. Zo niet, stoppen we inderdaad geld in bodemloze putten en is er alleen maar uitstel van executie. De vragen zijn dus welke modellen we op de markt zullen brengen, wat we zullen ondersteunen en welke garanties er op lange termijn zijn voor een stabiele tewerkstelling. Doen we dat niet, dan gebeurt om de twee à drie jaar hetzelfde, dan moet er weer een nieuw model komen en spelen we opnieuw de regeringen en de verschillende vestigingen tegen elkaar uit. Dit is enorm belangrijk en we moeten ons ervoor hoeden om mee te spelen in het spel van de multinationale ondernemingen, want zij beheersen dat spel heel sterk.

Mijnheer de minister-president, het is daarnaast ook belangrijk om te kijken waar welke nood aan kapitaal er globaal bestaat. Ik verwijs naar een ander dossier dat de laatste tijd enige aandacht kreeg: dat van de windmolenparken op zee en de kapitaalsbehoefte. Ook daar stelt zich de vraag wat een overheid kan doen als we geconfronteerd worden met een toekomstgericht project dat kapitaal nodig heeft. Wat kan de Vlaamse overheid dan eventueel doen? Ik kan me goed voorstellen dat er nog andere projecten en sectoren zijn waarvoor men bij u zult komen aankloppen, vandaar mijn vraag naar het globale plaatje.

De voorzitter

Minister Van Mechelen heeft het woord.

Minister Dirk Van Mechelen

Mijnheer Tavernier, ik wil er toch op wijzen dat we in december hebben beslist om een XL-fonds op te richten, samen met de GIMV. Dat fonds is op dit ogenblik operationeel. De dossiers komen binnen en worden onderzocht. Onder meer voor een dossier inzake windenergie werd al formeel toegezegd.

Natuurlijk, laat dat ook heel duidelijk zijn - en u hebt een mondelinge vraag ingediend die weer ingetrokken werd, maar ik heb het dossier onmiddellijk laten nakijken - het moet gaan om performante dossiers die ook zonder een kredietcrisis gefinancierd zouden worden. Daar twijfel ik in dit concrete geval aan, maar ik zal nu niet in detail treden.

Met andere woorden, we hebben in Vlaanderen geanticipeerd met het XL-fonds, waarin al 500 miljoen euro kapitaal steekt om te participeren, en we gaan naar 600 miljoen euro, maar de dossiers moeten oké zijn vooraleer we er geld voor lossen.

Jef Tavernier

Ik ga u niet tegenspreken, mijnheer de minister, maar ik denk dat dit voorbeeld net zo goed kan worden gebruikt om erop te wijzen dat we moeten opletten met toezeggingen van kapitaal en waarborgen. Er zijn veel noden. We zullen selectief, toekomstgericht en ecologisch moeten zijn. Onder die voorwaarden kan het in een aantal gevallen ook voor ons. Zo niet vullen we bodemloze putten. Als we een toekomstgericht project hebben, ook in de automobielsector, kan dat onze steun krijgen. We zullen dat zeer kritisch benaderen, maar niet noodzakelijk negatief. Integendeel. (Applaus bij CD&V, sp.a, Open Vld, de N-VA en Groen!)

De voorzitter

De heer Verstrepen heeft het woord.

Jurgen Verstrepen

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister-president, leden van de regering, Opel is niet alleen maar een fabriek in Antwerpen. Het heeft ook te maken met de symboliek rond Antwerpen. In mijn jonge jaren werd geregeld gezegd: "Als je niet netjes naar school gaat, kun je nog altijd terecht bij Opel Antwerpen." Dat was niet negatief bedoeld. Dat ging over een vorm van werkzekerheid. Dat was de symboliek, die je vandaag trouwens nog altijd hebt in Groot-Antwerpen, van wat GM en Opel daar betekenen.

Waarom haal ik dat aan? Het gaat hier niet alleen over de 2700 werknemers bij Opel Antwerpen, maar indirect ook over de mensen bij de toeleveringsbedrijven, en dus over tienduizenden werknemers. Mijnheer de minister-president, de vraag is dus niet óf we iets moeten doen, maar hóé we het moeten doen. Ik ben zeer nieuwsgierig om straks te horen hoe u dit ziet en hoe u het gaat doen.

Het verlenen van naakte subsidies is volgens Lijst Dedecker niet de te volgen strategie. Ik vermoed dat u dat al wist. Men zegt nu dat men die subsidies moet herbekijken. Dat lijkt mij een uitdaging. Tot nu toe hoor ik immers wat te veel negatief nieuws. Oudere vormen van financiering en steun in vraag stellen, is niet per se negatief. Dat heet veranderen. Als je de discussie over subsidies wilt opentrekken, zie je bijvoorbeeld dat de bedrijven in 2006 aan de ene kant 5,35 miljard euro federale subsidies kregen en aan de andere kant 12,6 miljoen belastingen moesten betalen. Dat moet mijns inziens herbekeken worden. Is dit het systeem waarmee we verder moeten werken?

Mijnheer de minister-president, via een mogelijke participatie van de overheid a rato van 300 miljoen euro zou een verzelfstandiging van General Motors Europa kunnen ontstaan. Daardoor kan voor General Motors Europa de mogelijkheid ontstaan om nieuwe markten te verkennen en uit te kijken naar nieuwe partners en investeerders. Ik vind dat we die kans met beide handen moeten grijpen, temeer omdat we vervolgens op termijn in de mogelijkheid komen om als Vlaamse overheid investeringen te faciliteren en innovatie te bewerkstelligen.

Maar daarnaast is er ook een oprechte bekommernis. Eerst had je de banksector, dan de automobielsector. De vraag luidt dan: what's next? Als ik vandaag de berichtgeving zie, probeer ik bepaalde zaken te matchen. Het gaat over minder dotatie voor Vlaanderen en een aanpassing van de begroting, zeker na het bezegelen van de bankencrisis. Dat moet dan worden bijgestuurd.

Er is ook de kritiek van de SERV en van het Rekenhof. Dan stel ik mij de pertinente vraag: gaat dat wel de goede kant uit? Hypothekeren we de volgende generatie en de volgende regering niet? Je moet nu snel optreden. Maar wat is de impact op korte en lange termijn? We moeten oog hebben voor de economische situatie zonder de toekomstige generaties te hypothekeren.

Wij pleiten voor onmiddellijke actie, voor een globaal economisch plan en een globale strategie. De feiten tonen helaas keer op keer aan dat snel ingrijpen nodig is. Maar dat geeft ook de perceptie dat het gaat om brandjes blussen. We moeten het volledige brandweerteam op een of andere manier opnieuw naar buiten brengen. Dat is uw taak.

Ik citeer een professor economie, want professoren weten het naar het schijnt altijd beter: "Onze politici zouden zich beter bezinnen waar onze schaarse euro's het best besteed worden om iets aan de crisis te doen." Ik vond dat een belangrijke en opmerkelijke zin. Professor Van Biesebroeck van de K.U.Leuven heeft dat in een opiniestuk geschreven.

In deze tijden denken mensen misschien wat te veel negatief. Elke crisis kan de start zijn van een vorm van nieuwe creativiteit. Er wordt nagedacht over mogelijke oplossingen waaraan daarvoor niet werd gedacht omdat je niet onder druk stond en je niet snel moest handelen. Deze crisis is een uitdaging. Ik reken erop dat ik zo dadelijk zal horen dat u dat ook als een uitdaging bekijkt en dat u een duidelijk plan op tafel gooit.

De voorzitter

Minister-president Peeters heeft het woord.

Minister-president Kris Peeters

Het is voor iedereen duidelijk dat de economische en financiële crisis waarmee we nu geconfronteerd worden, nog niet is voorgekomen sinds de jaren dertig. We staan voor heel belangrijke uitdagingen.

We zijn tussengekomen in de financiële sector: Dexia, Ethias, KBC. Laat ons hopen dat de financiële sector met al deze tussenkomsten nu onder controle is. Maar niemand kan zeggen waar we binnen een week, veertien dagen of een maand zullen staan.

De tweede sector waar de Vlaamse Regering nu zeer intensief mee bezig is, is de automobielsector. Er zijn veel bedrijven in Vlaanderen actief in die sector, niet alleen de grote assemblagefabrieken, maar ook veel toeleveringsbedrijven. Zij worden met de crisis geconfronteerd. De uitdaging is: welke toekomst heeft de automobielsector nog in Vlaanderen?

Ik onderstreep dat niet alleen Vlaanderen in deze situatie zit. Ook heel wat Europese landen zoals Frankrijk en Duitsland en ook de Verenigde Staten worden met de vraag geconfronteerd: hoe kunnen we de automobielsector veiligstellen? Die sector is toekomstgericht als het gaat over green cars en dergelijke.

We worden ook geconfronteerd met de initiatieven van andere lidstaten. Wanneer Duitsland 3 miljard euro op tafel legt om GM te redden, is de vraag wat Vlaanderen doet voor de fabriek in Antwerpen. Wanneer ook de Zweedse en de Franse overheid initiatieven nemen, is elke keer de vraag: wat doet Vlaanderen? Wij zijn in de automobielsector heel alert geweest. We hebben als een van de eersten in het kader van Opel-GM een brief geschreven en contact genomen om te zeggen dat wij als Vlaamse Regering willen kijken naar oplossingen.

We hebben heel snel, daarstraks nog, contact opgenomen met DAF, ook met Volvo en andere bedrijven. We hebben gekeken hoe de situatie eruitziet, welke de oplossingen zijn en of er een toekomst is voor die bedrijven onder bepaalde voorwaarden. Het heeft geen enkele betekenis en zin om bodemloze putten te vullen, maar dat is niet de uitdaging waar we voor staan. De uitdaging is wel om de verandering die noodzakelijk is om uit deze economische crisis te komen, te realiseren.

Ik overloop even waar we nu staan. Inzake GM en Opel hebben we vannacht de discussie en de beslissing vanuit Detroit ontvangen. Het is heel belangrijk dat men zei dat er moet worden gesaneerd, zowel inzake personeel als inzake kosten, en dat men, godzijdank, niet uitdrukkelijk heeft gezegd dat er een aantal Europese vestigingen moet sluiten. Dat geeft ons de mogelijkheid om samen met de Duitsers na te gaan of we het voorstel dat nu op tafel ligt om te komen tot een Europese entiteit, GM Europe, verzelfstandigd, los van de Verenigde Staten, kunnen uitwerken.

Als dat de oplossing is, hoeveel kapitaal gaan we daar dan in stoppen? Op dit moment is dat nog niet de vraag. De vraag is of een Europese entiteit, verzelfstandigd, los van de Verenigde Staten, mogelijk is. Is iedereen daarvan overtuigd, niet alleen alle andere Europese landen waar er vestigingen zijn van GM, maar ook Detroit? Als dat verder kan worden uitgewerkt, welke is dan de bijdrage die Vlaanderen kan leveren? Dit zijn we nu intensief aan het uitwerken.

Ook de vakbonden doen heel belangrijk en schitterend werk op de Europese ondernemingsraad, om ervoor te zorgen dat het geen 'cutthroat competition' wordt tussen de verschillende lidstaten. Ze kijken met een toekomstvisie, hoe ze het bedrijf GM op Europees niveau verder kunnen uitbouwen.

We hebben vandaag ook de mensen van DAF ontvangen. Minister Vandenbroucke zal dadelijk de tijdelijke werkloosheid toelichten. Wanneer we worden geconfronteerd, ook via de krant, met het feit dat men daar 874 mensen gaat ontslaan, dan is het heel belangrijk dat we hebben benadrukt dat de Vlaamse Regering in het verleden 1 miljard Belgische frank heeft geïnvesteerd om DAF te redden en een nieuwe start te geven. Door die heropstart hebben we nu een heel rendabel bedrijf met een toekomst. Nu worden we geconfronteerd met zo'n collectief ontslag.

De voorzitter

De heer Van den Brande heeft het woord.

Luc Van den Brande

Ik deel de mening van de minister-president dat we worden geconfronteerd met een wereldwijde crisis en dat we daar alles tegen moeten doen. Indertijd hebben we de beslissing genomen om in het moederbedrijf te participeren. De aandelen die we toen hebben verworven, lieten ons toe om 2 miljard Belgische frank terug te krijgen, het dubbele dus van wat we erin hadden gestopt. De situatie toen was niet vergelijkbaar met nu. Er was een terugval, er waren 25 percent minder orders.

We moeten inderdaad heel creatief zijn. Daarin ondersteun ik de regering helemaal. Op het moment dat Opel in een moeilijk parket zat, was het de vraag of de persafdeling in Antwerpen of in twee andere plaatsen kon komen. We zijn dan naar Detroit gegaan om met de grote baas van General Motors te onderhandelen. Er kwam een tijdelijke oplossing uit de bus die ook een structureel belang had: de opleidingssteun. Nadien was daarover nog discussie.

Mijnheer de minister-president, alle baten helpen, ik ondersteun u en de Vlaamse Regering bij elk initiatief dat u onderneemt. U mag nooit defaitist zijn, we moeten de realiteit onder ogen zien, maar we hebben het potentieel in huis. We hebben het beste vakmanschap. Renault is niet gesloten omwille van de kwaliteit van de mensen, maar omdat er 25 percent invoerheffing in de Mercosur-landen werd geheven. Inzake tijdelijke werkloosheid en andere hefbomen moeten we handelen. Daarin geef ik u alle steun.

De voorzitter

De heer Bourgeois heeft het woord.

Geert Bourgeois

Ik heb met belangstelling geluisterd naar de heer Van den Brande. Ik onderschrijf wat hij zegt. We hebben vorige week al gezegd dat wij achter elke poging staan om Opel in Antwerpen te redden. Er zijn momenteel diverse sporen. Er is sprake van een samenwerking met BMW. Verder is er de Vlaamse NedCaroperatie. We hebben het daar ook vorige week al over gehad. Er is ter zake het voorstel-Heylen en het voorstel van andere specialisten, met werknaam Flanders Car Assembly. Er is echter in de eerste plaats Opel Europa. Ik hoor met belangstelling dat de regering-Van den Brande destijds naar Detroit is gegaan. Mijnheer de minister-president, u zegt dat u een brief hebt geschreven naar Detroit. Hebt u daarnaast ook al andere contacten gelegd? Hebt u contact opgenomen met uw collega, minister-president Jürgen Rüttgers van Noord-Rijnland-Westfalen, met wie wij een heel goede relatie hebben en die zelf ook naar Detroit is geweest? Er moet niet alleen een creatief maar ook een heel activistisch beleid worden gevoerd. We moeten niet alleen per brief contacten leggen met Detroit maar ook met de Länder, met Noord-Rijnland-Westfalen, dat blijkbaar het voortouw neemt om te komen tot een interstatelijke Europese oplossing.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Bourgeois, wij hebben contacten met alle ministers-presidenten en hun kabinetten. Wij volgen van nabij wat er in Duitsland gebeurt. Indien men tot zo'n Europese entiteit komt, dan is de vraag wat de plaats van Opel Antwerpen daarin is. Alle contacten worden heel intensief bewerkt zodat we niet alleen goed geïnformeerd zijn maar ook de nodige lobbykracht kunnen ontwikkelen.

Ik heb het al gehad over GM en DAF maar minister Vandenbroucke zal daar meer tekst en uitleg bij geven.

Wat DAF betreft, hebben we een aantal afspraken gemaakt over tijdelijke werkloosheid en opleiding. We hebben ook met Volvo gesproken. Ook dat dossier wordt van zeer nabij gevolgd. We worden geconfronteerd met een situatie die Europa sinds de jaren dertig niet meer heeft meegemaakt. We moeten heel voorzichtig omspringen met de middelen waarover we beschikken. We stellen vast dat andere landen heel wat inspanningen doen om de fabrieken in eigen land open te houden. Nu vraagt men ook aan ons wat wij zullen doen.

Er is een waarborgkader voor kmo's en voor grote ondernemingen. Er is niet alleen een wettelijke basis. We weten wat de mogelijke budgetten zijn. Minister Van Mechelen heeft daarstraks verwezen naar de GIMV en het XL-fonds. Wij hebben een kader waarin we kunnen proberen tegemoet te komen aan de noden. Zo moeten we een overbrugging toekennen aan rendabele bedrijven die dat nodig hebben om de werkgelegenheid te behouden.

De voorzitter

Minister Ceysens heeft het woord.

Minister Patricia Ceysens

Mevrouw de voorzitter, collega's, ik wil eerst toch nog iets zeggen over het dossier Opel. Vervolgens zal ik een meer algemene beschouwing geven. Naast de casuïstiek van de dossiers die hier niet voor de laatste maal worden besproken, moeten we er ook natuurlijk op toezien dat we zo veel mogelijk soelaas bieden aan de vele bedrijven die getroffen worden, zoals de toeleveranciers.

We weten sinds deze nacht toch iets meer over het herstructureringsplan dat Amerika heeft uitgewerkt. Collega's, ik wil daar wel onmiddellijk aan toevoegen dat we moeten opletten. Er wordt vaak gesproken over het scenario-Europa. Dat staat ook voor een deel in het herstructureringsplan. Er wordt gesproken over een entiteit 'Europa'. We moeten er ons wel voor hoeden te laten uitschijnen dat het verschuiven van het aandeelhouderschap van Amerika naar Europa het fundament van het probleem opeens zou oplossen of dat het probleem zou smelten als sneeuw voor de zon. Want wat is het fundamenteel probleem? Als we kijken naar de situatie in Europa, zien we dat er ook daar een overcapaciteit is, dat GM in Europa verlieslatend is en dat in het herstelplan stond dat er alleen voor Europa wordt uitgekeken naar 1,2 miljard dollar. In Europa is er dit jaar een overcapaciteit van 700.000 wagens.

Als we dan kijken naar de situatie in Europa, dan gaat het grosso modo om tien assemblagefabrieken. Detroit heeft zelf aangegeven dat het Eisenach in Duitsland wil verkopen, dat het de Saabfabriek in Trollhättan in Zweden wil verkopen. De fabriek werd via een soort voorverkoop aangeboden aan de Zweedse regering.

Collega's, ik wil alle elementen inbrengen in het debat. Ik wil dan ook wijzen op de houding van de Zweedse minister van Industrie. Vaak wordt hier verwezen naar wat andere landen doen. De Zweedse minister van Industrie heeft het bod van GM om Saab te kopen radicaal afgewezen. Hij heeft gezegd dat de Zweedse belastingbetaler hem niet heeft verkozen om auto's te maken. Ook dit soort reacties zijn er dus.

Als we die twee fabrieken van het lijstje schrappen, dan blijven er nog acht assemblagefabrieken in Europa over. We moeten elkaar dan ook niets wijsmaken. Ik heb aangegeven dat er dit jaar een overcapaciteit is van 700.000 wagens. Binnen het consortium van de acht overblijvende fabrieken zal er dan ook een verdeling moeten gebeuren.

We weten dat de verzelfstandiging van Europa om en bij de 3 miljard euro kost, dat GM aangeeft dat het zelf meer tijd neemt. Nu wordt 31 maart vooropgesteld. Duitsland heeft gezegd dat het kijkt naar waarborgen ter waarde van 1,8 miljard euro.

Nadat we gekeken hebben naar een Europese afsplitsing, zal de vraag zijn of de inspanning 'gesolidariseerd' kan worden, of men bereid is tot een soort 'share the pain' of dat men eerder opteert voor een concentratie. De Vlaamse Regering heeft op een vroeg moment aangeboden dat ze wil kijken naar waarborgen. Op elk moment heb ik gezegd wat nodig is voor de verzelfstandiging, wat er moet gebeuren inzake de overcapaciteit, wat het herstructureringsplan van Amerika duidelijk maakt, in welke middelen moet worden gesnoeid, en dat we altijd moeten kijken naar een economisch haalbaar businessplan. Tot daar wat de waarborgen betreft.

Wij hebben vorige week in dit parlement, gelukkig met de steun van iedereen, kunnen werken aan het kader voor die waarborgen. Minister Van Mechelen heeft aangegeven dat deze regering instrumenten voor participaties heeft gecreëerd. Ik denk aan het XL-fonds.

Wij kunnen er geen misverstanden over laten bestaan dat het op elk moment zal gaan om een businessplan dat aantoont dat er een economisch geloofwaardig plan voorligt en dat we inderdaad geen geld in bodemloze putten storten.

Ik voel dat de neiging opkomt om te zeggen welke protectionistische maatregelen de anderen treffen. Ik heb u geschetst dat er in Europa ook andere reacties bestaan. Wat doet men aan dat protectionisme? De neiging bestaat, mijnheer Penris, om te zeggen dat wij dan ook maar met Vlaams geld Vlaamse jobs moeten creëren. Collega's, dit zou het einde zijn van onze economie. Wij zijn het eerste slachtoffer van protectionisme. Laat ons niet vergeten dat de bedrijven waarover wij het vandaag hebben, DAF, Opel, GM, ooit als buitenlandse investeerders het protectionisme hebben overstegen en hier, bij ons, zijn komen investeren. Wij hebben daarnet de hele geschiedenis van DAF gekregen. Dat ging terug tot de jaren zestig, toen zij hier bij ons buitenlandse investeringen zijn komen doen. 40 percent van de jobs die wij vandaag in Vlaanderen in een aantal industriële sectoren hebben, zijn afhankelijk van buitenlandse investeringen. Indien wij ons zouden overgeven aan protectionisme, zijn wij daarvan de eerste slachtoffers.

De voorzitter

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Mevrouw de minister, om te vermijden dat er een misverstand zou ontstaan: ik heb mij niet uitgesproken voor een protectionistische politiek. Laat dat duidelijk zijn. Ik zeg "Vlaams geld voor Vlaamse jobs" en daarmee wil ik alleen maar het Vlaamse kapitaal mobiliseren dat er is maar dat nu te verspreid zit over allerlei kleine en misschien onduidelijke beleggingsfondsjes, die niet de eigen Vlaamse economie steunen maar ergens een wereldeconomie mee helpen in gang houden. Dat is ook de bedoeling van mensen als de heren Leyman en Heylen en Muelenaer van Trends. Ik wil dat dat geld in de eerste plaats in de Vlaamse economie wordt geïnvesteerd. Zo zullen wij minder afhankelijk van het buitenland worden. Ik heb mij niet voor het buitenland afgesloten. Integendeel, ik ben een maritimist: ik weet dat wij in een open economie leven en dat wij er alle belang bij hebben om die open economie in stand te houden. Maar het kan geen kwaad om in momenten van crisis het kapitaal dat je hebt te mobiliseren om die crisis te bestrijden.

Minister Patricia Ceysens

Het Europese spoor wordt bekeken. Een businessplan is van fundamenteel belang. Ook het Vlaamse spoor is er. Wij moeten kijken wat er in Vlaanderen is. Wij hebben gelukkig Flanders' DRIVE, dat ondertussen heel wat ervaring heeft en heel wat capaciteit heeft opgebouwd. Als we het echt hebben over innovatie in de automobielsector, wordt dat bij Flanders DRIVE op dit moment ernstig bekeken. Ook hier zal de voorwaarde een geloofwaardig businessplan zijn, een economisch haalbare realiteit. Wij kunnen elkaar van alles wijsmaken, maar dat zal de toetssteen zijn.

Mevrouw Kroes heeft, toen ze de Franse regering op de vingers tikte, zeer terecht gezegd dat leiderschap niet het omkopen is van multinationals en het stelen van jobs in buurlanden, maar het creëren van echte jobs met een echte toekomst. Dat moet ook ons leidmotief zijn.

Collega's, los van de vele casuïstische voorvallen die we nu hebben - en ik beken dat we veel tijd vrijmaken om in de casuïstiek met veel bedrijven te kijken wat er op dit moment economisch gebeurt - mogen we niet vergeten dat we generiek iets moeten doen om de problemen van vele bedrijven op te lossen, problemen die wellicht niet eens tot bij ons geraken. Het is de frustratie van heel wat van de kmo's die vandaag problemen hebben dat er veel aandacht gaat naar grote bedrijven. Ook zij ondervinden natuurlijk aan den lijve welke de gevolgen van de economische crisis zijn voor hun bedrijfsvoering.

Om die reden denken we dat er nood is aan een bijkomende generieke maatregel. Die maatregel moet alle bedrijven in Vlaanderen ademruimte geven. We hebben de mogelijkheid opnieuw een lastenverlaging door te voeren. Ik heb dat met minister Van Mechelen bekeken.

Ik ben absoluut een voorstander van ingrepen in de fiscaliteit. We weten dat we niet over alle bevoegdheden beschikken. Met betrekking tot een aantal lasten kunnen we echter wel zelf sturend werken. Daarom stellen we voor op het vlak van de lastenverlaging voor alle bedrijven een tandje bij te steken.

We zullen het provinciale gedeelte van de opcentiemen op de onroerende voorheffing op materieel en outillage wegnemen. Het gewestelijk gedeelte is al in 2004 opgeheven. Enkel het provinciale gedeelte en het gemeentelijke gedeelte blijven over. Het is haalbaar dit provinciale gedeelte binnen de begroting voor Economie te dragen. Het lijkt me bij het aanpakken van deze crisis dan ook onze plicht een generieke maatregel te nemen die alle bedrijven ten goede komt. Het provinciale gedeelte van de onroerende voorheffing op materieel en outillage zal voor 2009 worden weggenomen. Voor het gemeentelijke gedeelte zal een uitstel tot het einde van het jaar kunnen worden verleend.

Ik heb een overzicht van de casuïstiek en van onze generieke mogelijkheden inzake lastenverlaging gegeven. Iedereen die het jaarverslag van de Nationale Bank heeft bekeken, heeft moeten vaststellen dat de lastendruk op onze bedrijven ons parten speelt. Dat is een van de grote conclusies van het jaarverslag. Dit geldt intern en op onze exportmarkten. Daarom stellen we voor hier snel op in te spelen. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

Minister Vandenbroucke heeft het woord.

Minister Frank Vandenbroucke

Mevrouw de voorzitter, gezien het gevorderde uur en het feit dat al veel is gezegd, zal ik mijn punten in telegramstijl brengen. Ik zal die punten trouwens in omgekeerde volgorde brengen. Voorkomen is beter dan genezen. We moeten al het mogelijke doen om onze bedrijven gezond te houden. Ze moeten kunnen concurreren. Er moet economische vernieuwing zijn. We moeten al het mogelijke doen om afdankingen te vermijden. Ik begin echter met de vraag wat we moeten doen als mensen zijn afgedankt en werkloos zijn geworden.

De heer Van Malderen heeft me gevraagd welke algemene richting het beleid uitgaat. Volgens mij moeten we er meer dan ooit voor zorgen dat mensen die werkloos zijn geworden, individueel en op maat van hun mogelijkheden worden geholpen. We moeten hen op het spoor naar nieuwe jobs en naar de nog bestaande vacatures zetten.

Voor de VDAB houdt dit een heel zware bijkomende taak in. Het aantal werklozen dat op deze manier moet worden geholpen en begeleid, is immers sterk aan het stijgen. Bovendien hebben we de VDAB verzocht in het bijzonder aandacht te schenken aan de mensen die op het vlak van contracten en werkzekerheid zeer zwak staan. We zullen de tijdelijke arbeiders helpen op dezelfde manier als dat we de afgedankte arbeiders met een vast contract helpen.

Wanneer we vaststellen dat op een maand tijd tien mensen met een contract van bepaalde duur in alle stilte uit een bedrijf verdwijnen, zullen we ingrijpen. De VDAB zal deze mensen dezelfde dienstverlening als bij collectieve afdankingen aanbieden.

Om dezelfde reden hebben we kort geleden beslist het Herplaatsingsfonds binnen de VDAB in te schakelen. Dit houdt in dat het fonds op 1 maart 2009 administratief naar de VDAB wordt overgeheveld. Het Herplaatsingsfonds zorgt ervoor dat de mensen die het slachtoffer van een faillissement zijn geworden, worden opgevangen. Het fonds zorgt voor geld voor goede outplacement en voor goede begeleidingen. In feite valt dit onder de plichten van het bedrijf. In sommige gevallen, zoals een faillissement of grote financiële moeilijkheden, is het bedrijf echter niet meer in staat die verplichtingen na te komen. De integratie van het Herplaatsingsfonds in de VDAB stelt ons in staat voor een onmiddellijke aanpak te zorgen. We zullen voorzien in een goede overgang van de opvang tijdens de eerste ontreddering bij een faillissement naar de opvang door de VDAB.

Om dezelfde reden hebben we inderdaad ook ingezet op nog een sterker beleid met betrekking tot oudere mensen die werkloos zijn. Ik wil u toch een cijfer geven dat bewijst dat je vandaag ook nog zekere successen kan boeken. Laat dit misschien een klein teken van hoop zijn in een voor het overige zeer moeilijke situatie.

U weet dat wij de tewerkstellingspremie voor 50-plussers hebben versterkt sinds 1 januari. Als je kijkt naar het aantal aanvragen voor deze premie, dan waren er dat in januari 391. Vorig jaar in januari waren er dat maar 256. Dat wil zeggen dat we, ondanks een forse achteruitgang van de conjunctuur, blijkbaar een veel grotere interesse krijgen voor dit instrument waarmee we de aanwerving van 50-plussers die werkloos zijn, willen ondersteunen. Op die manier tonen we aan dat we, zelfs tegen de wind in, nog succes kunnen boeken om mensen die het moeilijk hebben op de arbeidsmarkt, toch aan werk te helpen.

Een beetje tegen de wind in, investeren we vandaag ook extra in opleiding. We hebben 10 miljoen euro op tafel gelegd, zeggende aan sectoren dat als ze initiatieven hebben inzake opleiding, met name in het licht van herstructureringen, ze daarvoor geld kunnen krijgen. Ik kan u zeggen dat er 26 economische sectoren uit Vlaanderen zijn die hun interesse hebben laten blijken.

Om dezelfde reden zal ik het ook mogelijk maken dat arbeiders die tijdelijk werkloos zijn, zoals mensen die volledig werkzoekend zijn, een beroep kunnen doen op de opleidingscapaciteit van de VDAB. Gratis zelfs voor individuele werkzoekenden of mits bepaalde financiële regelingen wanneer het gaat over groepsgewijze opleidingen voor tijdelijke arbeiders. Ik ga ervan uit dat mensen die getroffen zijn door tijdelijke werkloosheid, buiten hun wil om, graag gebruik willen maken van de opleidingscapaciteit van de VDAB.

De vraag is natuurlijk hoe we kunnen optreden in het licht van zware herstructureringen die zich aandienen zoals bij DAF. Ik kan alleen maar herhalen wat de minister-president heeft gezegd. Wij zijn bijzonder geschrokken van de nogal drieste mededeling van de leiding van DAF dat men op zeer grote schaal mensen zou ontslagen, in de wetenschap dat we in het verleden al veel hebben gedaan voor dat bedrijf en bovendien in de wetenschap dat er ook alternatieven zijn. Het is niet zo dat ik vandaag alle bedrijven wil oproepen om zeer zwaar gebruik te gaan maken van tijdelijke werkloosheid. Dat is niet mijn oproep. Men moet dat doen wanneer het nodig is. Maar het is merkwaardig dat men bij DAF zegt dat men honderden mensen gaat afdanken, maar blijkbaar niet eens de mogelijkheden ziet die er zijn qua flexibiliteit om zo'n moeilijke periode te overbruggen via tijdelijke werkloosheid.

Ik zal vanwege het gevorderde uur niet in detail gaan. Het volstaat eigenlijk om officiële websites te bekijken, zoals de website van de RVA en van de FOD Werkgelegenheid en Sociaal Overleg. Als u daar een beetje zoekt, dan vindt u zeer gemakkelijk de toch wel grote mogelijkheden die onze reglementering inzake werkloosheid biedt, om mensen op tijdelijke werkloosheid te zetten. U zult ook vaststellen dat het mogelijk is om beurtregelingen te organiseren met afwisselend werken, afwisselend tijdelijke werkloosheid, gedurende lange periodes, wat toelaat om mensen in een bedrijf te houden. Mensen die geschoold zijn, ervaring hebben, waarvan het menselijk kapitaal belangrijk is om ze in het bedrijf te houden tijdens een moeilijke periode waarin er minder productie is. Dat is mogelijk.

We hebben dat vanmorgen ook gezegd aan de leiding van DAF. Ik heb afgesproken met minister Milquet, de federale minister van Werk, dat we samen, vandaag nog, zullen proberen een brief te sturen naar het bedrijf om te wijzen op die mogelijkheden. Ik vind het belangrijk om dat samen te doen met minister Milquet omdat zij natuurlijk de bevoegde minister is wanneer het gaat over werkloosheidsuitkeringen. Ik vind het belangrijk om dat samen te doen omdat het aan DAF toont dat de overheden in dit land, in zo'n crisissituatie, ook samen paraat kunnen staan, ondanks het feit dat we vandaag andere debatten hebben waarin we misschien van mening verschillen.

Ik denk dat we inzake Opel vandaag, zoals mijn collega's al hebben gezegd, al het mogelijke moeten doen en alles uit de kast halen om dit productieve bedrijf met hardwerkende mensen in Vlaanderen overeind te houden. Het is duidelijk dat de geesten in die richting rijpen. De enige mogelijke oplossing zal liggen in een minstens Europees gecoördineerde benadering rond Opel. Vandaag kunnen we daar nog niet zo veel over zeggen. Ik ben ook een voorzichtig man. Ik denk dat vandaag zeer veel mensen zeer ongerust zijn. We mogen niet lichtzinnig praten en vooral niet te veel zeggen. We moeten actie ondernemen en proberen het bedrijf in Vlaanderen te houden zoals het is, namelijk een goed draaiend bedrijf voor mensen die daar ook de handen uit de mouwen willen steken.

We zullen daarvoor al het mogelijke doen. Voorkomen is beter dan genezen. Als het gaat over Opel, is de inzet vandaag vermijden dat het komt tot een grote herstructurering, vermijden dat het komt tot een sluiting en proberen het bedrijf daar te houden.

Als men herstructureringen aankondigt, zoals bij DAF, gaat het erom alternatieven te zoeken die menselijk beter, sociaal beter en uiteindelijk ook economisch beter zijn. Daarvoor hebben we instrumenten. We zullen vandaag nog aan het bedrijf laten weten wat die instrumenten zijn. (Applaus bij de meerderheid)

Geert Bourgeois

Mevrouw de voorzitter, ik dank de minister-president en de ministers die toelichting hebben gegeven. Ik denk dat we kunnen concluderen dat er al heel wat gebeurt en een creatief en proactief beleid wordt gevoerd.

Het arbeidsmarktbeleid kan inderdaad heel veel soelaas brengen. Vandaag las ik daar nog een vrije tribune over van een van de VDAB-adviseurs die daar in eigen naam over schreef. Maar ik denk ook dat bedrijven daar veel meer op in moeten spelen.

U zegt terecht dat een heel actief beleid gevoerd moet worden. Ik heb ook beklemtoond, mijnheer de minister-president, dat nog een tandje bij kan worden gestoken. We hebben heel goede contacten met Noord-Rijnland-Westfalen en ook in het kader van de Benelux. Ik denk dat met de heer Rüttgers kan en moet worden gepraat, en ook rechtstreeks met Detroit.

Ik weet niet in hoeverre de regering bezig is met het interessante denkspoor - los van, naast of complementair aan de andere denksporen - dat de heer Heylen en de heer Leyman lanceren, om een Flanders Car Assembly te maken, zeg maar een Vlaamse NedCar. Er is heel wat knowhow, er is Flanders' DRIVE en blijkbaar is er daar ook privé-interesse voor. We hebben knowhow, we hebben designers, we hebben hybride motoren enzovoort. Ik zou toch vragen dat daarvoor een task force aan het werk zou gaan. Ik weet niet of die mogelijkheid realistisch is, maar ze duikt op. Of is het voldoende dat Flanders' DRIVE zich daarmee bezighoudt?

Ik heb daaromtrent nog geen antwoord gekregen. Het lijkt met toch een spoor dat onderzocht moet worden en waar een zeer activistisch beleid rond gevoerd zou moeten worden, al was het maar om in kaart te brengen of dit realistisch is en een spoor is dat verder bewandeld moet worden.

Jan Penris

Mevrouw de voorzitter, ik ben met drie bekommernissen naar dit debat gekomen. Wat met DAF? Wat met General Motors? Wat met de toekomst van de automobielsector in het geheel?

Ik heb op die bekommernissen een antwoord gekregen dat mij voorlopig bevredigt, maar dat ik toch nog bevestigd wil zien. Ik wil dan ook een actualiteitsmotie aankondigen.

Wat DAF betreft, heb ik goed onthouden dat hier alle middelen uit de kast gehaald zullen worden waarover deze Vlaamse Regering binnen haar bevoegdheden beschikt en dat vooral de begeleidingsinstrumenten van tijdelijke werkloosheid, maar ook opleidingen, aangewend gaan worden.

Wat General Motors betreft, volg ik de voorzichtige lijn van minister Ceysens, die zegt dat zij de Europese piste minstens wil openhouden en daarvoor de nodige kredieten ter beschikking zal stellen als dat gevraagd zou worden - als we natuurlijk de garantie krijgen dat we daarmee de leefbaarheid van die plant gegarandeerd hebben.

Wat de sector in het algemeen betreft, denk ik, zoals de heer Bourgeois ook al heeft gezegd, dat we ambitieus moeten durven denken. De piste die nu door een aantal mensen gespecialiseerd in dit vakgebied - de heer Leyman, de heer Heylen, maar ook de heer Muelenaer - naar voren wordt geschoven, moeten we blijven volgen. Het idee van dat Vlaams autootje, mijnheer Voorhamme, mogen we niet zomaar afschieten.

Minister Patricia Ceysens

Mijnheer Bourgeois, Flanders' DRIVE is een competentiepool met én de overheid én de private sector, en met heel wat knowhow. Het is goed dat we niet op honderdeneen terreinen beginnen te kijken wat kan. Voor ons is het cruciaal dat dat via die competentiepool wordt bekeken.

Mijnheer Penris, voorzichtigheid is altijd geboden, en laten we eerlijk zijn, ook omdat het enthousiasme binnen Europa niet altijd even groot is. We weten dat de Duitsers niet altijd even enthousiast zijn.

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

Het debat is gesloten.

De voorzitter

Actualiteitsmotie

Door de heren Penris, Dewinter en Huybrechts werd tot besluit van dit actualiteitsdebat een actualiteitsmotie ingediend. Ze zal worden gedrukt en rondgedeeld.

Het parlement zal zich daar straks over uitspreken.

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is toegankelijk.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.