U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 22 oktober 2008, 14.02u

Verklaring van de Vlaamse Regering over de participatie van het Vlaamse Gewest in de nieuwe naamloze vennootschap Ethias Finance (Gewestaangelegenheid)
De voorzitter

Dames en heren, aan de orde is de verklaring van de Vlaamse Rege­ring over de participatie van het Vlaamse Gewest in de nieuwe naamloze ven­nootschap Ethias Finance.

Minister-president Peeters heeft het woord.

Minister-president Kris Peeters

Mevrouw de voorzitter, beste collega's, eergisteren, maandag, heeft de Vlaamse Regering beslist om samen met het Waalse Gewest en de federale overheid bij te dragen tot een reddingsoperatie voor de onderlinge verzekeraar Ethias.

Het Vlaamse Gewest zal daartoe, in ruil voor een inbreng van 500 miljoen euro in cash, een belang nemen van 25 percent plus één aandeel in de nieuw op te richten naamloze vennootschap Ethias Finance, waarin alle activa, passiva en activiteiten van Ethias worden ingebracht.

Daartoe heeft de Vlaamse Regering maandag een begrotingsberaadslaging gehouden en werd eveneens een ontwerp van decreet houdende de derde aanpassing van de begroting 2008 goedgekeurd.

Dankzij het voorzichtige begrotingsbeleid dat de Vlaamse Regering heeft gevoerd, en de goede kaspositie die daarvan het gevolg is, is deze operatie vandaag mogelijk. Zij zal wel tot gevolg hebben, beste collega's, dat de verwachte creditintresten van het Vlaamse Gewest in 2009 met ongeveer 25 miljoen euro zullen zakken. Daartegenover staan natuurlijk te verwachten dividendinkomsten.

Mevrouw de voorzitter, dames en heren, beste collega's, de financiële crisis, en de waardering van het Dexia-aandeel in het bijzonder, hadden ertoe geleid dat de solvabiliteit van de levensverzekeringskas van de onderlinge maatschappij Ethias, ernstig was aangetast. Er dreigde bovendien een liquiditeitsprobleem op korte termijn.

De Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen had de maatschappij dan ook aangemaand om de nodige herstellingsmaatregelen te nemen, teneinde opnieuw aan haar reglementaire verplichtingen te voldoen. De opgelegde deadline daartoe verstreek gisteren - dat om aan te tonen dat er geen tijd te verliezen was en dringend geageerd moest worden.

Toen begin vorige week de omvang van het probleem duidelijk werd, hebben we, op initiatief van minister Van Mechelen, opnieuw, voor de tweede maal, een financieel adviseur en een gerenommeerd advocatenkantoor aangesteld om de Vlaamse Regering te adviseren.

Deze adviseurs hebben vorige week reeds een rapport opgesteld waarin de omvang van de problemen, de oorzaken en de noodzakelijke remedies werden beschreven. Sinds woensdag wisselden onze adviseurs hun gegevens uit met de consultant van het Waalse Gewest, en in het weekeinde hebben nog verschillende vergaderingen plaatsgevonden samen met onze adviseurs en de mensen van Ethias.

Mevrouw de voorzitter, collega's, op deze wijze denk ik dat we ons maximaal hebben laten voorlichten door experten. Ik wil uitdrukkelijk onderstrepen dat met de top en de voorzitter van Ethias op een zeer positieve wijze is overlegd om antwoord te geven op dit heel dringende probleem.

We hebben ons laten leiden door zes principes, zes uitgangspunten in de beraadslaging in de verdere ontwikkeling en het zoeken naar een antwoord. Ik zal ze u snel toelichten.

Ten eerste wensen we samen met de andere overheden van dit land alles in het werk te stellen om te vermijden dat spaarders getroffen worden in hun vermogen door het onvermogen van een financiële instelling. In het geval van Ethias kwam daarbij dat het niet alleen over kleine spaargelden ging, maar dat ook pensioenspaarplannen door deze verzekeraar werden beheerd en dus ook in gevaar kwamen.

Collega's - zeker degenen die actief zijn in lokale besturen -, we wensten ten tweede te vermijden dat vooral de lokale besturen die in zeer groten getale lid zijn van de onderlinge verzekeraar, zouden worden geroepen tot financiële inspanningen die hoe dan ook ontoereikend zouden zijn. U weet het, het gaat over een onderlinge verzekeringsmaatschappij. De statuten van zo'n verzekeringsmaatschappij bepalen dat in geval van ontoereikende fondsen, de leden, dus hoofdzakelijk gemeenten en OCMW's, geroepen kunnen worden om een meerpremie van 25 percent te betalen voor wat de kas 'leven' betreft en tot driemaal de jaarpremie voor wat de kas 'arbeidsongevallen' betreft. Dat was een mogelijkheid, maar de Vlaamse Regering heeft de zorg op zich genomen om te voorkomen dat dergelijke verhoging van premies zou worden gevraagd aan de leden.

Ten derde vindt de Vlaamse Regering het niet haar roeping om verzekeraar te worden en te blijven. Ik wil dit uitdrukkelijk onderstrepen. Participatie zou dan ook in dat perspectief moeten worden gezien. Ik zeg u uitdrukkelijk: wij hebben niet de ambitie om een verzekeraar te blijven nu we die participatie van 500 miljoen euro in het kapitaal hebben gedaan. Dat wil zeggen dat we daar op een bepaald moment zullen uitstappen. In dat kader was de Vlaamse regering vragende partij om voorkeurrechten te ontvangen ten aanzien van de Dexia-aandelen die aangehouden worden door de Ethiasgroep. U weet dat we ook een kleine participatie hebben in de Dexiagroep. Het is heel belangrijk hier te onderstrepen dat we daar op het juiste moment zullen uitstappen en bekijken hoe we verder kunnen opereren met de Dexia-aandelen.

Ten vierde moest de oorzaak van het probleem dringend aangepakt worden. Het is duidelijk - u hebt dat allemaal kunnen volgen - dat hier managementfouten en inschattingsfouten zijn gemaakt, in het bijzonder, en eigenlijk bijna zeer specifiek, bij de indekking van de risico's verbonden aan het FIRST-product. Het management had al aangekondigd dat het dat product niet meer kon houden en dat er aanpassingen moesten gebeuren. Een sanering van dit product en de voorwaarden waaronder dit product wordt verstrekt, was een voorwaarde. We hebben gezegd dat dit product zoals het nu werd aangehouden, niet meer houdbaar was. De Vlaamse Regering wil er ook over waken dat haar participatie niet zal leiden tot oneerlijke concurrentie ten aanzien van private verzekeringsinstellingen die zonder overheidshulp actief blijven in de markt. Ook dat is heel belangrijk.

Ik kom tot het vijfde principe. Uit de analyses door onze adviseurs en uit de gesprekken met de mensen van de Ethiasgroep die aan het reddingsplan werken, is ook duidelijk gebleken dat er ernstige inspanningen worden geleverd om de rendabiliteit van de groep te verbeteren. Dat vereist een structuuraanpassing naar een naamloze vennootschap, maar ook een versterking en professionalisering van het management en de raad van bestuur, met toepassing van de principes van een goede corporate governance.

Ten zesde moest het reddingsplan ook voldoende omvang hebben om de gerezen problemen duurzaam aan te pakken. Dat veronderstelde voldoende kapitaalsinbreng om de solvabiliteit op peil te brengen en te kunnen houden, en daarnaast ook garanties te bieden voor voldoende liquiditeit in de toekomst. Bovendien wenst de Vlaamse Regering de overeenstemmende zeggingskracht in de nieuwe onderneming, op grond van een faire waardering van het geheel en van haar kapitaalsinbreng.

Mevrouw de voorzitter, geachte leden, deze zes principes vinden we terug in de afspraken - de 'term sheet', zoals men dat mooi zegt - waarover we in de loop van de namiddag en de vooravond overeenstemming hebben bereikt met de andere kapitaalverschaffers, namelijk de federale en de Waalse regering.

De overheden verwerven elk 25 percent plus één aandeel van de aandelen van de overkoepelende holding Ethias Finance die wordt opgericht. In ruil brengen de overheden gezamenlijk 1,5 miljard euro cash in. Ze verkrijgen ook een preferent dividend. De resterende aandelen, dus 25 percent min drie aandelen, worden toebedeeld aan de onderlinge verzekeringsmaatschappijen, in ruil voor hun inbreng van activa, passiva en verzekeringsactiviteiten. Zo is de solvabiliteit van de verzekeraar hersteld. Bovendien zijn ook garanties verkregen met betrekking tot het verzekeren van de liquiditeit van de ondernemingen. Er is overeengekomen dat er een businessplan moet worden opgesteld, waardoor de rendabiliteit moet worden vergroot. Daarbij zal het FIRST-programma worden aangepast. Bovendien moet in het businessplan de mogelijkheid worden opgenomen om later een meerderheidsbelang opnieuw op de markt te brengen. Er is bovendien overeengekomen om, in een aandeelhoudersovereenkomst tussen publieke investeerders, te voorzien in bijzondere rechten voor die investeerders op de Dexia-aandelen binnen de Ethiasgroep. Daarnet heb ik al gezegd dat dit voor ons een niet onbelangrijk element is.

Er zal ten slotte worden gezorgd voor een versterkte en geprofessionaliseerde raad van bestuur, waarin de vier aandeelhouders - de drie overheden en de onderlinge verzekeraars - hun plaats krijgen. Die raad van bestuur zal ook een voorzitter kiezen. Ik wil hier uitdrukkelijk onderstrepen dat dit een heel belangrijk dossier is, dat door iedereen met zeer veel ernst is aangepakt, ook door de huidige voorzitter. Dit is een heel belangrijk dossier en debat, waarbij met alle facetten rekening moet worden gehouden.

Door het gezamenlijke optreden van de twee gewesten en de federale overheid hebben we een groot onheil voor vele spaarders en verzekerden, en ook voor de lokale besturen, afgewend. Nogmaals, het belang van een goed risicobeheer is aangetoond, denk ik. De Vlaamse Regering wil ter zake op een zeer professionele wijze haar verantwoordelijkheid nemen. Ze zal erover waken dat binnen de nieuwe Ethiasgroep op een ethische wijze wordt gewerkt, ten behoeve van alle klanten en alle belastingbetalers. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

De heer Dewinter heeft het woord.

Mevrouw de voorzitter, geachte leden, mijnheer de minister-president, eerst en vooral zou ik willen vaststellen dat de overheden in dit land op dit ogenblik bijna om de week bijspringen om een of andere financiële instelling uit de problemen te helpen. Opvallend is in elk geval het verschil qua behandeling van de diverse dossiers. Vorige week Dexia en vandaag Ethias kunnen op vrijwel maximale, onvoorwaardelijke overheidssteun rekenen, terwijl Fortis in de praktijk voor een appel en een ei aan Frankrijk werd uitverkocht.

De politieke wereld in dit land levert voor Dexia en nu ook Ethias grote, en wellicht terechte, inspanningen terwijl men Fortis, en zeker de aandeelhouders en spaarders van Fortis, toch grotendeels aan hun lot heeft overgelaten. Als het om banken en verzekeringsinstellingen gaat waarin de drie traditionele politieke families sterk vertegenwoordigd zijn, en waarin ook de vakbond historische belangen heeft, dan is er blijkbaar heel veel meer mogelijk dan in soortgelijke andere dossiers. Dat is een vaststelling.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Dewinter, voor alle duidelijkheid: we hebben een uitdrukkelijke vraag gekregen voor Dexia en voor Ethias. Voor Fortis hebben we niet de vraag gekregen om vanuit de Vlaamse Regering bij te dragen.

Het is slechts een algemene globale opmerking want men kan natuurlijk al deze dossiers misschien hier in dit parlement in deze specifieke situatie van elkaar loskoppelen, maar in het globale gegeven is deze conclusie meer dan voor de hand liggend.

"Gebrek aan transparantie, gevaarlijke beleggingen en zwak management brachten Ethias in de problemen." Dat zijn niet mijn woorden. Het zijn de woorden die ik gisteren las in het editoriaal van De Standaard. De moeilijkheden bij de tak Leven van de onderlinge verzekeringsmaatschappij Ethias konden niet beter worden verwoord.

De vraag rijst echter hoe het zo ver is kunnen komen. De problemen zijn genoegzaam bekend: risicovolle en onverantwoorde beleggingen en een te grote afhankelijkheid van één historische participatie bij Dexia; geen marktconform aanbod - het gaat hier over het product FIRST Rekening - en het blijven aanhouden van deze noodlottige politiek, ook op het moment dat de financiële crisis eigenlijk al was uitgebarsten; een volledig gepolitiseerde structuur waarbij een ontstellend gebrek aan kennis, ervaring en expertise vervangen wordt door de juiste partijlidkaart.

De vraag is dan ook wie verantwoordelijkheid wil en durft op te nemen voor dit debacle. Wie dit alvast niet doet is de Limburgse gouverneur Steve Stevaert, die de raden van bestuur van de verschillende 'mutualiteiten' van Ethias voorzit en die er niet aan denkt om op te stappen ook al geeft hij zelf - publiek, zonder enige gêne - aan dat hij eigenlijk onvoldoende expertise bezit. Stevaert, die in juni 2007 de ook al niet onbesproken oud-minister Jean-Pierre Grafé opvolgde als voorzitter, verklaarde in De Tijd van 23 juni 2007 dat hij enkel en alleen financiële producten wilde "voor de mensen" en "zonder veel poespas". Hij zei: "Ik moet het immers ook zelf kunnen begrijpen want dat is niet altijd even evident". Stevaert, de niet-expert, de zelfverklaarde verdediger van producten voor gewone mensen zonder veel poespas, gouverneur zijnde en dus ambtenaar van de Vlaamse Regering, wil ook nog eens voorzitter van een verzekeringsmaatschappij spelen.

Hij herhaalde dit maandagavond nog eens tijdens de persconferentie van Ethias en stelde dat hij weinig afweet van financiële en bankzaken. In het editoriaal van Het Nieuwsblad las ik gisteren: "Maar wat zit hij dan in godsnaam bij Ethias te doen? In de voorzittersstoel nog wel! Waarom houdt hij, samen met zijn politieke vrienden, niet de eer aan zichzelf? Het is de verdomde plicht van een raad van bestuur om het doen en laten van de directie in het oog te houden. Maar dat kan pas met een gedegen financiële en verzekeringstechnische kennis. (...) Tegen die politiek gekleurde achtergrond klinkt oorverdovend vals de eis van sp.a om toplui van banken die geld van de overheid krijgen dit jaar geen riante bonus uit te betalen."

Inderdaad, mijnheer de minister-president, in de raad van bestuur van een verzekeringsmaatschappij horen mensen te zitten die verstand hebben van verzekeringen. Iedereen die een verzekering of een rekening heeft bij Ethias, moet daarop kunnen vertrouwen. Een bestuursmandaat, of het nu bij een bank of bij een verzekeringsmaatschappij is, kan nooit een middel zijn om verdienstelijke politici te belonen of extra te vergoeden, zelfs niet wanneer ze Steve Stevaert heten.

Het valt mij op dat zelfs figuren als Maurice Lippens bij Fortis en Pierre Richard bij Dexia opstappen als voorzitter wanneer hun verantwoordelijkheid naar aanleiding van het recente debacle bij beide instellingen aan de orde is. Het is opvallend dat privébestuurders die verantwoordelijkheid wél nemen en de gepaste conclusies trekken uit de omstandigheden, maar dat de gouverneur van Limburg, de sp.a'er Steve Stevaert, dat niet doet en op zijn stoel blijft zitten. Hij lijkt wel te zijn vastgekleefd op die stoel van voorzitter van de raad van bestuur van Ethias. Steve Stevaert zou een voorbeeld moeten nemen aan wat onder anderen Pierre Richard en Maurice Lippens hebben gedaan.

Maar Steve Stevaert is helaas slechts het topje van de ijsberg. Ethias heeft immers een volledig gepolitiseerde structuur, die dus allesbehalve een recept voor goed bestuur is gebleken. De drie verzekeringskassen tellen zowat 67 bestuurders, bijna allemaal lokale politici - schepenen, burgemeesters en gedeputeerden. Daarbij is vooral de socialistische familie, maar ook de christendemocratische familie zeer goed vertegenwoordigd.

Het gaat concreet om 27 socialistische bestuurders van sp.a. en PS, 25 christendemocratische bestuurders van CD&V en cdH, en 15 liberale bestuurders van Open Vld en MR. En vandaag zeggen al die politici in koor dat ze zich niet met het dagelijks bestuur van de betrokken instelling bezighielden en dat de fouten die zijn gemaakt allemaal het werk waren van het management. Maar ondertussen streken diezelfde politici wel per vergadering een zitpenning op, dit jaar nog opgetrokken tot netto 324,72 euro, gekoppeld aan het indexcijfer.

Mijnheer de minister-president, dat u Ethias en Dexia bijspringt in deze moeilijke momenten, kan moeilijk anders. Als overheid doet u wellicht wat u moet doen, hoewel ik al discrepanties heb aangeklaagd wanneer u bepaalde banken, die niet tot het patrimonium van de overheid behoren, in andere omstandigheden veel minder helpt.

Dat u steun biedt, daar hebben wij nauwelijks kritiek op, al zullen we wel te gepasten tijde vragen stellen over bepaalde modaliteiten en dergelijke. Er is nog voldoende tijd om de techniciteit van dit dossier verder uit te spitten. Maar dat u vandaag met geen woord rept over de structurele problemen, die vooral te maken hebben met de politisering van dergelijke instellingen - wat geldt voor Dexia, geldt in overtreffende trap voor Ethias - komt neer op het niet durven nemen van uw politieke verantwoordelijkheid. Het is duidelijk dat die raden van bestuur zonder kennis, zonder expertise en zonder ervaring spreken, omdat ze worden volgestopt met politici die niet weten waarover het gaat en in deze raden van bestuur alleen maar een lucratieve bijverdienste zien. En daar moet nu maar eens paal en perk aan worden gesteld. Die mensen moeten worden vervangen. (Applaus bij het Vlaams Belang)

Die mensen moeten worden vervangen door kwaliteitsvolle professionelen, die weten waarover het gaat en het management ten minste op een afdoende en efficiënte manier kunnen controleren.

En dat betekent dat als we komaf willen maken met de politisering van onder andere Ethias en Dexia, we ons in ieder geval moeten richten op een van de meest symbolische figuren in dit dossier, en dat is niemand minder dan gewezen Vlaams minister Steve Stevaert, ambtenaar van de Vlaamse Regering, gouverneur en socialist. Hij moet het voorbeeld geven. Hij moet nu, vandaag en hopelijk onder uw druk, want sinds de participatie in Ethias hebt u wel iets te zeggen, aftreden als voorzitter van de raad van bestuur. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De cliënten, de spaarders en zij die zich verzekerd hebben bij Ethias, verdienen dit. Hij moet zijn politieke verantwoordelijkheid nemen en ontslag nemen als voorzitter van Ethias. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Van Rompuy heeft het woord.

Eric Van Rompuy

Mevrouw de voorzitter, collega's, de CD&V-fractie steunt de verklaring van de minister-president in verband met Ethias Finance. De operatie waarbij de federale en regionale overheden een gezamenlijke kapitaalinjectie in Ethias doen van 1,5 miljard euro was noodzakelijk, gelet op de liquiditeits- en solvabiliteitsproblemen, om deze instelling en vooral de spaarders, de mensen die zich erbij verzekerd hebben en de lokale besturen te vrijwaren van een financieel debacle.

Mijnheer de minister-president, u hebt heel duidelijk gezegd dat deze kapitaalinjectie gepaard zal gaan met een grondige structuurwijziging, dat de functioneringswijze van deze instelling grondig moet veranderen.

Mijnheer Dewinter, ik meen dat de minister-president in zijn inleiding in alle duidelijkheid heeft gezegd dat er wijzigingen zullen komen in de functioneringswijze van deze instelling.

We moeten natuurlijk lessen trekken uit wat de jongste maanden is gebeurd. Ik geloof niet dat dit het moment is voor grote ideologische debatten over kapitalisme of etatisme. Ik heb tijdens het weekend verklaringen gehoord waarbij men meent dat een dergelijke financiële crisis aanleiding moet zijn voor het etaleren van zijn maatschappijvisie, maar we hebben ook al moeten vaststellen dat dat, indien men dat te uitgesproken doet of er personen op plakt, als een boemerang terugkomt.

Dit is geen moment voor debatten over etatisme of kapitalisme. Ethias is trouwens een door de politiek gestuurde instelling die, net als de privébanken, een risicovolle beleggingspolitiek heeft gevoerd, met de FIRST Rekening en producten met een hoog risicogehalte. Dat is dus geen privilege van privébankiers, maar blijkbaar heeft ook een instelling als Ethias zich op dat pad begeven.

De minister-president heeft meermaals verklaard dat de verzekeringsmaatschappijen, net zoals de banken, terug moeten keren naar hun basisactiviteit. Ze moeten de mensen verzekeren tegen de risico's van het leven. Nu heeft men de indruk dat verzekeringsmaatschappijen een risico zijn geworden terwijl ze de risico's moeten dekken. De risico's dekken is hun corebusiness in de toekomst van het financiële systeem: iedereen moet terugkeren naar het uitvoeren van de opdracht die men kreeg van wie vertrouwen in hen had.

We moeten garanties krijgen dat de raden van bestuur meer moeten worden geprofessionaliseerd, dat er ook in een instelling zoals Ethias meer transparantie komt. Nu de regionale overheden en de federale overheid in de kapitaalsstructuur treden, biedt dit de mogelijkheid om de bestuursorganen te bekijken, om te zien wie er het beste in kan functioneren en op welke plaats. Ik denk dat een bepaalde Ethiasbladzijde is omgedraaid en dat we naar een nieuwe situatie zijn gegroeid.

Laat ons er evenwel geen personenkwestie van maken. Er is een financiële crisis op wereldniveau, instellingen zoals Ethias zijn daar mee het slachtoffer van. Zonder wereldcrisis waren een aantal zaken wellicht niet naar boven gekomen. Iedereen is nu wel in staat om een achteraf-analyse te maken. Ik lees allerlei verklaringen van mensen die zes maanden geleden dit zeiden, en nu zeggen dat ze ervoor gewaarschuwd hadden. Vele anderen hebben ons daar nooit voor gewaarschuwd. We moeten oppassen om van dit dossier geen personenkwestie te maken.

In de zaak van Ethias is het aan de nieuwe raad van bestuur om zijn eigen voorzitter aan te wijzen. Dit debat gaat niet over de persoon van de voorzitter, de heer Stevaert. Het zou getuigen van misprijzen voor de spaarders, verzekeraars, pensioenspaarders en honderdduizenden burgers die bezorgd zijn over de toekomst, dat we in het Vlaams Parlement een debat zouden voeren over een persoon. Dat zou totaal verkeerd zijn.

De voorzitter

De heer Peumans heeft het woord.

Jan Peumans

Het is correct wat u zegt, mijnheer Van Rompuy. Maar als voorzitter van Ethias op tv verklaren dat je geen verstand hebt van verzekeringen en bankieren, is 'not done'. Ik ben KBC-rekeninghouder. Als de grote baas van KBC morgen zegt dat hij geen verstand heeft van banken, dan heb ik grote vragen bij zijn geloofwaardigheid.

Eric Van Rompuy

Dat kan zijn, dat is uw persoonlijke mening. (Rumoer bij het Vlaams Belang)

Ik kom tot de kern van de zaak. Als de overheid toetreedt tot raden van bestuur - en op dit ogenblik zullen ze mee de bankpolitiek bepalen - dan is het niet aan het parlement om over een persoon te zeggen of hij wel of niet op zijn plaats zit, om te zeggen hoe we wel of niet een bank gaan besturen. Dit is geen goede startbasis. Het is aan de nieuwe raad van bestuur om zijn eigen voorzitter aan te duiden. We zullen zien hoe dat in de komende maanden zal ontwikkelen.

Dat het niet aan ons is om beheerders en bestuurders aan te stellen, is vanzelfsprekend. Indien de overheid toetreedt, zoals ze nu doet, dan moet er een commissaris van de regering in de betrokken raad van bestuur zitten. Zo hoort dat, ik heb daar geen enkel probleem mee.

Maar dit gaat niet meer over toezicht of een commissaris die toezicht houdt. Dit gaat over een systeem van het creëren van extra vergoedingen voor politici. Punt aan de lijn. Dat weten we allemaal. Dat was zo bij Dexia, dat is zo bij Ethias. Als het gaat over de heer Janssens, burgemeester van Antwerpen, of over Limburgs gouverneur, de heer Stevaert, dat doet er weinig toe. Het is niet normaal dat 67 bestuurders van Ethias politici blijken te zijn. Een voor een verklaren ze allemaal hetzelfde: het management is niet ons probleem, dat is een zaak voor professionelen. Wij zijn maar de raad van bestuur. Ik ben geen specialist als het over banken en verzekeringsinstellingen gaat, maar de raad van bestuur van een bedrijf heeft de taak om controle uit te oefenen op het dagelijks beleid en het management. Dat gebeurt in dit soort van banken en verzekeringsbedrijven niet meer omdat die politici er niet in geïnteresseerd zijn en er overigens niets van kennen, en omdat ze ostentatief en publiek toegeven dat ze er geen bal van kennen en er ook niet in geïnteresseerd zijn. Dat is wat structureel fout loopt. De politisering van een aantal van die instellingen, en dat het enkel bedoeld is om politici extra vergoedingen te bezorgen.

Als deze regering het meent met de herstructurering en depolitisering, nu ze daadwerkelijk iets te zeggen heeft in Ethias en Dexia, dan moet bij Ethias hetzelfde gebeuren als bij Fortis en Dexia is gebeurd. Daar is de kopman na het debacle ook afgetreden. Hij heeft de eer aan zichzelf gehouden en ontslag genomen. Bij Ethias moet dit zeker gebeuren, wil men geloofwaardig zijn in de intentieverklaring om te herstructureren en vooral te depolitiseren. Als men dat niet doet, kijken we tegen soortgelijke problemen aan. De structuur moet worden aangepast; aan het politieke misbruik van dergelijke mandaten moet worden geremedieerd. Dat kan alleen als de heer Stevaert symbolisch als voorzitter van de raad van bestuur van Ethias ontslag neemt - liever vandaag dan morgen. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Tavernier heeft het woord.

Jef Tavernier

Mijnheer Van Rompuy, het is belangrijk dat iedereen zijn functie kent en zijn verantwoordelijkheid neemt. Het management houdt zich bezig met het dagelijks bestuur. Daarnaast is er een raad van bestuur - het maakt niet uit of het dan gaat over een privéonderneming of een onderneming waarin de overheid iets te zeggen heeft - die controleert, die beslist over de grote lijnen, die moet weten welke producten er worden aangeboden en hoe het zit met de risico-inschatting. Het gaat er niet om of de bestuurders veel betaald worden of dat zogezegd gratis doen. De vraag is of zij er iets van kennen, of ze er voldoende tijd aan besteden en of ze voldoende controleren. Wanneer niet is voldaan aan die voorwaarden, dan moeten ze daar niet zitten. Die bestuurders zitten daar namens de aandeelhouders zoals de Vlaamse Regering. Die aandeelhouders moeten durven zeggen in welke richting een onderneming moet worden gestuurd. Ik stel vast dat het echt verkeerd is gelopen door een aantal mensen in een raad van bestuur die hun verantwoordelijkheid niet hebben genomen omdat ze dat niet konden of niet wilden. (Applaus bij Groen!)

De voorzitter

De heer Van Nieuwkerke heeft het woord.

André Van Nieuwkerke

Tot op heden is hier vooral een discours gevoerd vanuit populistische hoek waar men de zaak wil verengen tot personele politieke verantwoordelijkheden. Ik dacht dat de bancaire besmetting was overgekomen uit Amerika, en dat ze nu waart over Europa. Het gaat om een algemeen probleem. Het Vlaams Belang en de N-VA proberen heel die zaak te herleiden tot een persoon. Dat is compleet naast de kwestie. De sp.a is op federaal vlak vragende partij om een onderzoekscommissie op te richten en op zoek te gaan naar de diepere oorzaken. Die oorzaken moeten naar boven worden gebracht om in de toekomst de bevolking te vrijwaren van zo'n crisis. Mijnheer Van Rompuy, u hebt gelijk wanneer u zegt dat de spaarders daar het slachtoffer van zijn en dat de politici maar doorgaan met politici te besmetten. Intussen stel ik wel vast dat zowel de federale als de gewestregeringen hun verantwoordelijkheid nemen. Voortdurend beweren dat politici hun verantwoordelijkheid niet nemen, is nefast voor het vertrouwen en zal de crisis nog meer aanwakkeren. Dat moet vermeden worden. We moeten ons dan ook bewust zijn van waar we hier mee bezig zijn.

De voorzitter

De heer Sannen heeft het woord.

Ludo Sannen

Onze huidige premier heeft ooit gezegd dat hij meer van sport kent dan van politiek. Op basis van die uitspraak zou ik niet durven te zeggen dat hij niet de juiste premier zou zijn. (Rumoer)

Oneliners zijn voor mij niet de maatstaf om te oordelen. Wat wel een maatstaf is om te oordelen of iemand, en met name de heer Stevaert, zijn verantwoordelijkheid heeft genomen, is wat ik heb gehoord van de mutualiteiten die Ethias uitmaken. Zij zeggen duidelijk dat hij tijdens dat ene jaar voorzitterschap zijn verantwoordelijkheid heeft genomen. De controlecommissie, de CBFA, heeft gesteld dat hij als voorzitter correct, goed en daadkrachtig is opgetreden, en dan vooral in het belang van de spaarders. Toen hij de mogelijke risico's zag, nam hij zijn verantwoordelijkheid door te stellen dat ook tak 21 voor de spaarders moest worden beschermd. Hij heeft nu samen met de Vlaamse Regering en de andere overheden zijn verantwoordelijkheid genomen om te vermijden dat Ethias uit Belgische handen zou vallen.

Collega's, graag had ik van u gehoord wanneer de voorzitter het afgelopen jaar zijn verantwoordelijkheid niet zou hebben genomen. Geef me aan waar hij fouten heeft begaan.

Een andere zaak gaat over sommige andere raden van bestuur die niet politiek gestuurd werden, zoals Fortis. Daar werd de kleine belegger duidelijk belogen. Er werden beslissingen genomen die Fortis niet aankon. Ik verwijs naar de aankoop van ABN AMRO.

De voorzitter

De heer Verstrepen heeft het woord.

Jurgen Verstrepen

Mevrouw de voorzitter, met verbazing volg ik hier de discussie, die zich maar blijft herhalen. De vertegenwoordiger van sp.a had het over de verantwoordelijkheden van Stevaert. Hij had er geen! Hij moest alleen maar zien dat zijn centen op de rekening kwamen en ervoor zorgen dat zijn postje bij Ethias verzekerd was. Dat is misschien een antwoord op wat wordt bedoeld.

Het gaat echter veel verder dan dat. Uit de financiële crisis is gebleken dat er heel wat onbekwaamheid bijeen zit bij de financiële instellingen zoals Ethias. De raad van bestuur en zijn politiek gemandateerden zouden hun politieke verantwoordelijkheid moeten nemen.

We hebben hier ook de discussie gevoerd over Dexia. Het is altijd hetzelfde. Het begint een grijsgedraaide plaat te worden. Als men dan zegt waar het op staat, dat die raden van bestuur vol zitten met politici, die daar bovendien centen voor krijgen om daar te zitten zonder verantwoordelijkheid op te nemen, dan krijgt men het verwijt dat dit een vorm van populisme is. Dat argument wordt echter gebruikt als de andere partijen ten einde raad zijn en toch hun vriendjes willen verdedigen. Dat is geen goede zaak. U doet echter zo verder. U moet maar eens op straat gaan en aan de mensen vragen wat ze vinden van al die politieke mandatarissen die het niet hebben zien aankomen en de dans ontglippen zonder dat ze verantwoordelijkheid opnemen!

De voorzitter

De heer Boutsen heeft het woord.

Thieu Boutsen

Mijnheer Van Rompuy, ik zou willen weten of u spreekt namens uw fractie en in naam van de grote Stevaertkenner en fractiegenoot Johan Sauwens, die de afgelopen weken toch al vragen heeft gesteld nog voor er sprake was van het debacle bij Ethias. Staat de heer Sauwens in dezelfde mate achter de heer Stevaert als u?

Ludo Sannen

Mevrouw de voorzitter, ik was niet van plan het hierover te hebben. De heer Verstrepen blijft echter uitpakken met platitudes. Hij zegt dat hij of zij dit enkel doet voor een inkomen. Ik voel me dan ook verplicht om daarop te reageren. Ik weet dat de voorzitter van Ethias tot op heden zijn taak heeft opgenomen zonder enige vergoeding. Hij heeft daar geen enkel loon of onkostenvergoeding voor ontvangen. (Rumoer)

De waarheid heeft haar rechten. Men moet niet met platitudes uitpakken om iedereen verdacht te maken. Ik was niet degene die dat hier wilde aankaarten. De heer Verstrepen moet echter correct zijn. Hij moet niet plots een sfeer scheppen die helemaal niet van toepassing is op de heer Stevaert. Hij doet zijn werk zonder verloning, zonder enig bijkomend inkomen.

Mijnheer Sannen, laten we niet demagogisch doen. U weet dat een gouverneur een dergelijke vergoeding niet mag aanvaarden. Dat is zo bij decreet bepaald. Ik dacht dat de heer Sauwens en anderen dat nog bij amendement in het bewuste decreet hebben ingeschreven. Mijnheer Sannen, wat u zegt, klinkt misschien goed bij de publieke opinie, die niet beter weet. U weet echter ook dat dit niet de verdienste is van de heer Stevaert, maar wel van het parlement, dat deze passus in het decreet heeft ingeschreven.

Als ik u mag geloven, dan is er bovendien geen vuiltje aan de lucht. Men zou zich afvragen waarom de overheid op dit ogenblik anderhalf miljard euro investeert in Ethias, waarom we vandaag hierover het debat voeren, waarom de Vlaamse Regering 500 miljoen euro uit de kas moet halen om Ethias bij te springen. Het gaat er blijkbaar allemaal fantastisch. Stevaert heeft "verdienstelijk en goed werk" geleverd. We weten wel beter. We weten ook dat er meer aan de hand is dan alleen maar een internationale financiële crisis.

De instellingen die nu sneuvelen en die overheidssteun nodig hebben, blijken telkens opnieuw met structurele en andere problemen te kampen. Bij het minste zuchtje wind zouden ze als eerste voor de bijl gaan. Dat geldt nu ook voor Ethias.

De opmerkingen van de heer Sannen klinken eigenlijk bijzonder hol. Ik heb leden van de socialistische partij, niet het minst mevrouw Gennez, haast haatdragende verklaringen over bankdirecteurs en dergelijke horen afleggen. Ze heeft het ontslag van de heer Lippens en dergelijke geëist. Nu het om een van de partijpolitieke vrienden van de heer Sannen gaat, moet niemand nog zijn verantwoordelijkheid nemen en moet niemand opzij stappen. Nu is het niet nodig ontslag te nemen.

De heer Sannen moet consequent en eerlijk zijn. Wat hij met betrekking tot het debacle bij Fortis heeft geëist, moet hij ook herhalen wanneer het om Dexia en zeker wanneer het om Ethias gaat. Indien de kopmannen van Dexia en van Fortis ontslag moeten nemen, vraag ik me af waarom dat voor Ethias niet zou gelden. Dat zou voor de kopman van Ethias nog meer moeten gelden. Het gaat hier immers niet enkel om een privébestuurder, maar ook om een publieke en politieke figuur. In die context moet hij, meer dan wie ook, zijn publieke verantwoordelijkheid durven nemen en ontslag nemen. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

Minister Vandenbroucke heeft het woord.

Minister Frank Vandenbroucke

Mevrouw de voorzitter, ik wil er voor de goede orde op wijzen dat de structuur die hier wordt besproken, nog moet worden opgericht. Ik ga ervan uit dat de overige leden van de Vlaamse Regering het met me eens zijn. Ik luister aandachtig naar alles wat hier wordt gezegd. Een zich op normale wijze tot een regering verhoudend parlement moet zeggen of die regering een bepaalde zaak al dan niet goed heeft afgehandeld. Dat is een belangrijk discussiepunt.

Ik heb de heer Dewinter, de eerste opposant die vandaag het woord heeft genomen, horen verklaren dat de zaak blijkbaar goed is afgehandeld. Hij heeft enkel een paar detailvragen. Ik vind het niet onbelangrijk dat hij dit heeft gezegd. Blijkbaar is de zaak tot op heden goed afgehandeld.

Vervolgens moet de Vlaamse Regering, net zoals de andere betrokken regeringen, overgaan tot het aanduiden van mensen voor de nieuwe raad bestuur van de nog op te richten nieuwe holding. Dat is typisch een beslissing die door de Vlaamse Regering en niet door het Vlaams Parlement wordt genomen. Daarna moet het Vlaams Parlement beslissen of de Vlaamse Regering dit al dan niet goed heeft gedaan.

We moeten allemaal weten waarover we eigenlijk discussiëren. De discussie betreft een structuur. We moeten hier nu geen namen invullen. Ik wil er trouwens op wijzen dat iemand moeilijk ontslag kan nemen uit een structuur die nog niet bestaat.

Ludo Sannen

Ik zal straks de structurele problemen van Ethias verduidelijken. We hebben het hier overigens al over het grote aandeelhouderschap bij Dexia gehad. Ik zou graag een paar feiten uit het verleden horen vermelden.

Mijnheer Dewinter, weet u of de heer Stevaert kandidaat is om voorzitter van die nieuwe raad van bestuur te worden? Waar haalt u dat? Ik weet dat in elk geval niet.

Mijnheer Sannen, u zult dat beter weten dan ik. Nu ik de verklaring van minister Vandenbroucke heb gehoord, lijkt het me onwaarschijnlijk dat de heer Stevaert voorzitter van de nieuwe holding zal worden. Ik kan enkel vaststellen dat de druk van de publieke opinie en van het Vlaams Parlement er nu al toe leidt dat socialistische kopstukken in min of meer bedekte termen laten weten dat het niet wenselijk is dat de heer Stevaert in de toekomst voorzitter van deze holding zou worden. Ik heb daar akte van genomen.

Jan Peumans

Ik begrijp de redenering van minister Vandenbroucke perfect. De realiteit is dat het Vlaams Parlement met betrekking tot de komende begrotingscontrole rekening moet houden met de beslissing van de Vlaamse Regering. De minister-president heeft die beslissing aan de hand van zes principes toegelicht. Hij heeft echter nog niet verklaard wat de oorzaken van de problemen zijn. Als ik het goed heb begrepen, zijn een gerenommeerd advocatenkantoor en een financieel adviseur, met name Petercam, aangesteld. Ik heb alvast nog niet gehoord wat de oorzaken van de huidige situatie van Ethias zijn.

Mijnheer Van Nieuwkerke, ik laat me hier niet voor populist uitschelden. Als lid van het Vlaams Parlement heb ik het recht deze oorzaken te kennen. De Vlaamse overheid moet 500 miljoen euro of 20 miljard frank in een zwaar verlieslatend bedrijf pompen. Het gaat hier om een organisatie die goed werk leverde. Ik kan dat al 25 jaar lang getuigen.

Ik nodig u uit om het jaarverslag van 2007 te lezen. Ik citeer: "Het FIRST-gamma vormt nog steeds een geheel van performante sterproducten." Dat schrijft men in mei 2008. U gaat me toch niet wijsmaken dat men een paar maanden later tot de conclusie komt dat er een en ander fout loopt. Dat is niet alleen terug te voeren tot de financiële crisis, die inderdaad een wereldfenomeen is. Er zijn nog andere oorzaken.

De voorzitter van de raad van bestuur hoort niet te zeggen dat hij niets kent van banken en verzekeringen. Daarmee wek je niet het vertrouwen bij spaarders en bij al wie beleggingen doet bij Ethias. Dit heeft niets met de persoon te maken: als iemand anders dat zou hebben gezegd, zou ik dit ook zeggen. (Applaus bij de N-VA)

De voorzitter

Minister Van Mechelen heeft het woord.

Minister Dirk Van Mechelen

Voorzitter, collega's, het debat dat we nu al drie weken in dit parlement voeren, gaat over de gevolgen van een internationale financiële crisis. Deze heeft repercussies op een aantal belangrijke financiële instellingen in dit land. Het gaat inderdaad over banken als Fortis en Dexia, en nu de verzekeringsnemer Ethias.

Wij hebben dit vorige week laten onderzoeken door Petercam, dat ons heeft ondersteund in dit werk, en door Baker & McKenzie, dat juridisch advies heeft gegeven. Bij Ethias is er een effectief probleem ontstaan omwille van de solvabiliteit. Dat veroorzaakt vanzelfsprekend een afgeleid probleem van liquiditeit. Het was belangrijk dat we beide problemen tezelfdertijd konden oplossen. Dat was in het belang van alle spaarders die hierbij rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken waren. Dat was ook in het belang van alle verzekerden. Daarbij zijn onze onderliggende besturen, inzonderheid onze gemeenten en provincies, betrokken partij.

Wij hebben onze verantwoordelijkheid opgenomen om eerst het probleem van de solvabiliteit aan te pakken. Daarbij moet je weten dat in de boeken van Ethias een belang staat van 88 miljoen aandelen van Dexia. Als een aandeel dat op 19,5 euro gewaardeerd staat, moet worden afgeboekt naar waarden van 7, laat staan 5 euro, heeft dit vanzelfsprekend een enorme impact op het eigen vermogen van de verzekeringsinstelling. Daardoor rijst er maar één probleem en is er maar één ingreep mogelijk: het versterken van het eigen kapitaal om de onderneming te redden. Dat geldt voor een private firma, voor een bank, voor een verzekeringsinstelling.

De vraag was of we dit zouden laten doen door onder meer de provincies en gemeenten en particulieren die verzekeringsnemer waren, conform de spelregels van een onderliggende verzekeringsmaatschappij. Of zouden we als overheid ingrijpen, op voorwaarde natuurlijk dat we dan ook in de leiding en de aandelenstructuur van deze verzekeringsonderneming stappen en daardoor meteen deze verzekeringsinstelling een modern statuut geven dat met betrekking tot de toekomst veel perspectieven opent?

Wij hebben zeer terecht beslist, na een goede voorbereiding met de Vlaamse Regering en nadien met de federale regering, om die solvabiliteit binnen de 48 uur te herstellen. Daarbij hebben wij garanties gevraagd van de federale regering, en ook de toezegging van de CBFA, om ervoor te zorgen dat we, via de Nationale Bank van België, de liquiditeit konden oplossen. Dat is in dezelfde beweging gebeurd.

Wat nu moet gebeuren, mijnheer Peumans en mijnheer Dewinter en collega's, is wat minister Vandenbroucke terecht stelt: nu moeten we de structuren van de toekomst uittekenen. Wij zullen daarin onze verantwoordelijkheid opnemen en wij zullen vanzelfsprekend over onze keuze in dit parlement verantwoording afleggen.

Eric Van Rompuy

Ik neem de draad op bij de laatste zin die ik had gezegd.

Het is aan de nieuwe raad van bestuur om zijn eigen voorzitter aan te duiden. We zitten in een wereldwijde financiële crisis. Er is op dit ogenblik 2,3 biljoen euro in het banksysteem gestopt in bijna alle landen ter wereld, met alle mogelijke raden van bestuur. Laat ons dan toch hier, in het Vlaams Parlement, die wereldwijde financiële crisis, het risico dat bestaat voor zovele spaarders en beleggers, niet herleiden tot een discussie over één persoon. Dat is voor het Vlaams Parlement geen niveau. Wij moeten ons bezighouden met wat de mensen echt beroert. De mensen liggen niet wakker van één persoon meer of minder daar of daar. Zij willen dat het systeem opnieuw functioneert.

Maar ze willen dat het systeem weer functioneert, en dat er voor de toekomst een garantie komt op de spaargelden. Voorts willen ze dat als men een levensverzekering of een verzekering afsluit of als gemeentebesturen engagementen aangaan, er een solide financiële instelling is die doet wat ze moet doen. Dat moet onze bekommernis zijn.

De Vlaamse Regering heeft maatregelen genomen. De kapitaalsinjectie stelt voorop dat er in de volgende weken en maanden, ook in het functioneren van de instelling wijzigingen zullen optreden, zoals dat in andere instellingen het geval is. Bij Fortis waren er geen overheidsbestuurders, maar er zijn ook problemen gekomen. De problematiek is niet alleen te wijten aan het feit of er al dan niet politici in zetelen. Het hele systeem is wereldwijd in elkaar gestort. We moeten dat niet reduceren tot een klein parochiaal niveau. Dat doet me denken aan 2001. Alle vergelijkingen lopen natuurlijk wat mank, maar na 9/11 is de wereldeconomie ook in elkaar gestort, mijnheer Dewinter. Toen zaten we hier te discussiëren over de afschaffing van het kijk- en luistergeld en over de gratis bussen. Ik was toen de enige die heb gesteld dat we moesten kijken naar wat er in de wereld gebeurde.

We moeten dit debat te gronde voeren. In de volgende dagen gaat het in de commissie Economie over de gevolgen van de crisis. We kunnen discussiëren over personen, maar op dit genblik verliezen tienduizenden mensen hun job. De berichten van de laatste dagen spreken van een recessie. We gaan de volgende jaren een heel moeilijke periode tegemoet. Het IMF spreekt van 3 à 4 jaar van economische moeilijkheden, zelfs van een economische teruggang. Het ondernemersvertrouwen, en het consumentenvertrouwen zijn aangetast. We moeten een herstelbeleid voeren. Daar moeten we ons als Vlaams Parlement op concentreren. We hopen dat de Vlaamse Regering de nodige maatregelen neemt en Ethias beter bewapent om weerstand te kunnen bieden aan de storm die nog niet is overgewaaid.

Ik heb nog een laatste bedenking. Het Ethiasdossier is de illustratie van het feit dat de financiële stromen tussen de federale overheid en de deelstaten op termijn onhoudbaar zijn. Het is opvallend dat de Vlaamse Regering op een paar uur tijd 500 miljoen euro uit haar liquiditeiten kan halen om zulk een operatie te financieren. Enkele maanden geleden had men 600 miljoen euro liquiditeiten om de schuldaflossing van de gemeenten te financieren. Dat wil zeggen dat men meer dan 1 miljard euro in kas heeft om sommige operaties te voeren, terwijl de federale overheid hiervoor moet lenen. Dat bewijst dat ook over de financiële stromen die in dit land gangbaar zijn, moet worden nagedacht. Het systeem moet worden hervormd. Het Ethiasdossier toont aan dat overheden wel degelijk kunnen opereren. Het is alleen merkwaardig vast te stellen dat er in Vlaanderen op een heel andere manier wordt gewerkt dan in de rest van het land. De manier waarop op het federale niveau wordt gehandeld, is op lange termijn onhoudbaar. 1 percent minder economische groei kost aan de federale schatkist 1,7 miljard euro terwijl dat aan Vlaanderen 170 miljoen euro kost. De financiële stromen tussen de deelstaten moeten dus worden herzien. Dit land moet worden hervormd. Dat is wat onze fractie duidelijk stelt. We willen geen 'kurieren am Symptom' meer. We willen de problemen niet herleiden tot personen of partijpolitiek. Het financiële systeem davert wereldwijd, ook in Europa, op zijn grondvesten. We staan voor een economische recessie. In ons land staan we voor een institutionele crisis. In de manier waarop we de economische en financiële problemen moeten oplossen, moet er een grotere rol voor de deelstaten worden weggelegd. In de komende maanden moeten we hier in het Vlaams Parlement een degelijk beleid voeren.

Laten we het rendez-vous met de geschiedenis - op een moment van grote uitdagingen moet een parlement in staat zijn om de grote lijnen uit te zetten - niet reduceren tot partijpolitieke spelletjes, tot ideologie of personenkwesties. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

De heer De Reuse heeft het woord.

Herman De Reuse

Mevrouw de voorzitter, ik heb met aandacht geluisterd naar de heer Van Rompuy en naar andere collega's die hebben gemeend dat zij ons lessen moesten geven. Men herleidt de financiële crisis die de banken Fortis en Dexia treft, tot mondiale en Europese problemen en daarmee is het gedaan. Ik heb zeer goed geluisterd naar professor Van Rompuy. Wellicht zal hij me dan ook kunnen uitleggen dat andere banken - ook Belgische - niet in de crisis betrokken zijn. Laat ons de zaken omdraaien. Ik wil aan professor Van Rompuy vragen of hij me kan uitleggen hoe anderen er wel onderuit komen, terwijl - zonder dat ze schijnbaar enige fout gemaakt hebben, zoals u zegt - die problemen zich wel voordoen bij Fortis en Dexia.

De voorzitter

De heer Gabriels heeft het woord.

Jaak Gabriels

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister-president, dames en heren ministers, geachte collega's, ik kan me grotendeels aansluiten bij de analyse, maar ook de gevolgtrekking die de heer Van Rompuy van de huidige situatie maakt.

Wat bij Ethias gebeurd is, lijkt zeker tegen de achtergrond van een globale financiële crisis, een kroniek van aangekondigde existentiële problemen. Als je - en dat heeft de minister van Financiën net nog aangegeven - onder meer belangrijke garanties, zoals de aandelen bij moedermaatschappij Dexia, plots fors in waarde ziet verminderen, word je hoe dan ook geconfronteerd met liquiditeits- en solvabiliteitsproblemen. Als dan tegen de achtergrond van de wereldwijde en algemene onrust, de spaarders hun geld komen opvragen, wordt dit existentiële probleem alleen maar uitvergroot.

Tegen die achtergrond, en vooral met de zorg van de vele spaarders voor ogen, is het besluit van de drie betrokken regeringen - de federale, de Waalse en de Vlaamse Regering - dan ook een absolute noodzaak, vooral als men drama's in het algemeen en voor de vele spaarders in het bijzonder, wil vermijden. En het siert de Vlaamse Regering dat ze wel snel heeft gehandeld, maar alleen maar als er een antwoord kwam op uitdrukkelijke en zeer concrete voorwaarden. De minister-president heeft ze even opgesomd: het belang van de spaarders dienen, de lokale besturen uit de zorgenzone houden, de Vlaamse Regering op termijn niet als verzekeraar laten optreden, de oorzaken aanpakken, de rendabiliteit verzekeren door onder meer professionalisering en de problemen duurzaam aanpakken.

Dit zijn voorwaarden die inderdaad geen details zijn. Ze zijn essentieel als men het tenminste goed voorheeft met de toekomst van deze instelling. Het zijn eigenlijk ook voorwaarden die voortspruiten uit wat we hier de voorbije weken hebben bediscussieerd en wat een noodzaak is tegen de achtergrond van de financiële crisis. Wij pleiten voor transparantie en externe controlemechanismen. Het moet ook de leidraad zijn voor de volgende periode waarin de Vlaamse Regering zich verantwoordelijk heeft gesteld voor dit probleem.

Dat kan de Vlaamse Regering, samen met de federale en de Waalse regering, alleen maar doen als zij inderdaad ook werk maakt van duidelijke veranderingen, die hier door iedereen, denk ik, worden gevraagd en geëist. Ethias moet van mutualist geconverteerd worden naar een bank-verzekeraar, met alle gevolgen en verplichtingen van dien.

De negen bestuurders - waarover hier al de zorg is geuit - van de drie regeringen, moeten ervoor zorgen dat openheid en transparantie, onder meer door communicatie, de controlemechanismen en de duidelijke positionering van deze instelling tot stand worden gebracht. Daarom moet Vlaanderen ook zorgen voor drie uitstekende bestuurders, waarvoor de leuze 'de beste is nog niet goed genoeg' zeker op zijn plaats is.

Als de overheid daarin slaagt op korte termijn, want dat is een van de basisvoorwaarden, kan ze haar betrokkenheid opnieuw van de hand doen. Laten we hopen dat er dan ook positieve toegevoegde waarde tot stand is gebracht.

Collega's, in deze moeilijke periode van een wereldwijde financiële crisis mag en moet men kritiek hebben op personen die verantwoordelijkheid hebben gedragen, gisteren en vandaag. Maar ik denk dat het belangrijker is dat men vooral het systeem in ogenschouw neemt, want daar zitten de oorzaken van de huidige crisis, waardoor het financieel instrumentarium bijna vergroeid is tot een virtuele realiteit.

Het is ook belangrijk om, als men het over personen heeft, de wordingsgeschiedenis van Ethias even te schetsen. Ethias is ontstaan toen twee grote steden zich wilden indekken tegen de risico's die op hen afkwamen. Dat er dan ook een vertegenwoordiging van die steden in de raad van bestuur zit, lijkt toch de evidentie zelf. Maar het is vooral belangrijk dat we uit het verleden leren, om in de toekomst zaken te vermijden.

Dat Vlaanderen dit heeft kunnen doen, zonder bijkomend te lenen, bewijst nog maar eens de gezonde en positieve financiële situatie van Vlaanderen, dankzij een vooruitziend, zorgzaam en zuinig beleid van onze Vlaamse Regering. Om onze Vlaamse Gemeenschap in het algemeen, en onze Vlaamse spaarders in het bijzonder, nu vertrouwen te geven in de toekomst, is die beslissing alleen maar te onderschrijven. Men moet immers opnieuw vertrouwen geven. Collega's, dat hebben we nodig om ergere gevolgen te voorkomen.

Als Open Vld worden we in deze discussie dan ook niet geleid door ideologisch doemdenken of afrekeningen met personen, maar door het werken aan oplossingen, waar onze samenleving in het algemeen, en onze Vlaamse spaarders in het bijzonder, mee gediend zijn.

Daarom steunen we als Open Vld de beslissing van de Vlaamse Regering, op voorwaarde dat zij ook het Vlaams Parlement regelmatig op de hoogte houdt van de stand van zaken. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

De heer Sannen heeft het woord.

Ludo Sannen

Mijnheer de minister-president, uw mededeling met de zes uitgangspunten die u naar voren schoof, krijgt natuurlijk onze volledige steun.

Ik denk dat de uiteindelijke beslissing die de Vlaamse Regering, samen met de Waalse en federale overheid, heeft genomen, een juiste beslissing was, om Ethias overeind te houden, om de spaarders te beschermen en uiteindelijk om er ook voor te zorgen dat Ethias in Belgische handen bleef. Wij wilden wat dat betreft zeker een tweede Fortis vermijden.

Collega's, laten we even de chronologie bekijken. Het banksysteem in de wereld wordt sinds enkele maanden - sinds enkele maanden, mijnheer Peumans, en niet sinds 2007 - duidelijk door elkaar geschud. De oorzaken zijn natuurlijk veel dieper en ouder. Onzorgvuldige kredietverlening, vooral vertrokken in de Verenigde Staten, rolt zich uit over de hele wereld, waardoor banken in de problemen komen, zowel in liquiditeit als in solvabiliteit. Dat is niet alleen bij ons het geval, maar over de hele wereld. Overheden moeten ingrijpen om te vermijden dat deze financiële crisis tot een economische catastrofe leidt.

In België zelf kennen we allemaal het voorbeeld van Fortis, dat vanuit een zekere hybris ABN AMRO heeft gekocht. Toen kreeg het echter de financiële crisis over zich heen, was niet in staat de problemen op te lossen en kwam binnen de kortste keren in Franse handen terecht. In de raad van bestuur van Fortis zaten niet meteen door de politiek afgevaardigde mensen, en nochtans is dat daar gebeurd. Zelfs in banken die goed bestuurd werden, werden deze problemen ervaren. We hebben nog maar pas gelezen dat KBC een verlies heeft geboekt van 800 miljoen euro. We hebben pas gelezen dat ING ook met dergelijke problemen te kampen had. Minister Bos verwees zelfs naar het goede beleid van ING als voorwaarde voor de Nederlandse overheid om geld ter beschikking te stellen om deze bank niet verder in de problemen te laten komen.

De oorzaken liggen natuurlijk voor een groot stuk in producten en verliezen die ze boeken op bepaalde risicovolle producten die ze gemaakt hebben. Ook Dexia heeft dit probleem ervaren. Het Dexiaverhaal is toch wel een ander verhaal dan bijvoorbeeld Fortis. Dexia had zelf een aantal risicobeleggingen, maar de zwakste poot binnen Dexia was het kleine vertrouwen in de Amerikaanse dochter FSA omwille van de grote risicobeleggingen die daar aanwezig waren. De aandelen van Dexia zijn gekelderd. Minister Van Mechelen heeft net toegelicht welk effect dat had op degenen die aandelen hadden. Ethias, als onderlinge verzekeringsvereniging, beschikte over een heel pakket Dexia-aandelen. Begrijpelijk, want Ethias werd door de lokale overheden als de partner bij uitstek beschouwd. De heer Gabriels heeft nog pas verwezen naar de nauwe relaties die er altijd zijn geweest tussen de twee. Ethias werd zelfs gevraagd mee te helpen in de redding van Dexia, om Dexia deels in eigen handen te brengen, maar sowieso was dit ook een aangekondigd probleem. Op dat moment heeft de voorzitter van Ethias gevraagd dat de tak-21 producten van spaarders beschermd zouden worden, net zoals dat ook voor andere spaarders gebeurde.

Jan Peumans

Wanneer heeft Ethias die bijkomende onderschrijving in het kapitaal van Dexia gedaan? Dat is een van de oorzaken. Begin oktober? (Opmerkingen van mevrouw Marijke Dillen)

Ludo Sannen

Dat is geen parate kennis. Ik zit niet in de raad van bestuur.

Minister Dirk Van Mechelen

Ik wil een aantal elementaire zaken naar voren brengen voor de duidelijkheid van het debat. Vooraleer de overheden bereid waren om Dexia ter hulp te komen, hebben we geëist dat er ook een inspanning zou zijn van de eigen aandeelhouders van Dexia. Daaronder zijn drie belangrijke partners: de Gemeentelijke Holding, ARCOFIN en Ethias. Het spreekt voor zich, als je vandaag de situatie bekijkt waarin we zijn terechtgekomen, dat Ethias er alles aan te winnen had om Dexia mee te ondersteunen op dat moeilijke moment.

Jan Peumans

Laat ons eerlijk wezen, mijnheer de minister, het probleem van Ethias dateert niet van twee weken geleden, maar bestaat al veel langer. Ik zal daar straks in mijn uiteenzetting op terugkomen. Dat is de reden waarom ik vind dat het parlement het goed recht heeft te weten wat alle oorzaken zijn dat Ethias, spijtig genoeg - ik leg de nadruk op spijtig - in deze problemen is terechtgekomen. Als je weet dat je in slechte papieren zit, ga je niet nog eens voor 15 miljoen euro aandelen kopen. Je kunt wel zeggen: omwille van de solidariteit. In uw redenering had u kunnen zeggen ten aanzien van Ethias: in plaats van de onderschrijving in Dexia te doen, trekken we dat een stuk op. Dan was er een probleem minder geweest voor Ethias. U zegt neen. U gebruikt het woord solidariteit, maar Ethias was niet verplicht die aandelen te onderschrijven.

Ludo Sannen

Ethias werd wel verplicht om die aandelen te onderschrijven, opdat de andere participaties zouden plaatsvinden. Ethias had ook geen andere keuze.

Minister Dirk Van Mechelen

Nogmaals en voor alle duidelijkheid en voor de correctheid van de cijfers: de privéaandeelhouders hebben op dat ogenblik 1 miljard euro op tafel gelegd. De Gemeentelijke Holding, die daarvoor ook is moeten gaan lenen, was goed voor 500 miljoen euro. ARCOFIN heeft 350 miljoen euro ingebracht, Ethias 150 miljoen euro. Dat heeft geleid tot een gelijkwaardig bedrag vanwege de overheid.

Ludo Sannen

Mijnheer Peumans, Ethias had geen andere keuze. Ethias moest alles doen om mee Dexia te redden. Dat was het beste antwoord dat het kon geven aan de eigen spaarders. Ethias kon het zich niet veroorloven om Dexia niet te redden. Ethias heeft zijn rol gespeeld, net zoals alle anderen.

Op die wijze is Ethias dus in de problemen gekomen. Dat was misschien enigszins verwacht. Het lijkt me dan logisch dat de overheid probeert daar een antwoord op te geven.

Nu verwijten sommigen hier plots de raden van bestuur de grote veroorzakers te zijn van het probleem dat ik daarnet duidelijk heb geschetst en dat veel ruimer gaat. Ik ben het met iedereen eens, ook met de heer Tavernier, die zegt wat de rol en taak van mensen in een raad van bestuur is. Ik ben het echter niet eens met diegenen die stellen dat dat sowieso nooit iemand mag zijn die in de politiek actief is. Ik hoop trouwens dat we geen kasplantjes worden, maar wel mensen die actief blijven in het maatschappelijke, in de sportieve, culturele, academische wereld. Wel vind ik dat elke activiteit die een politicus ontplooit, transparant en duidelijk moet zijn, en aan sterke regels onderworpen. Ik doe echter niet mee aan enige nestbevuiling. Ik was zeer kwaad toen ik deze ochtend naar de radio luisterde. Ik had de indruk dat we hier in de toekomst allemaal met een of ander kenteken moeten rondlopen, omdat we politici zijn. Het is net alsof we op dat vlak besmet zijn. Neen, politici moeten verantwoordelijkheid nemen ten opzichte van een samenleving, en moeten daarvoor beloond en gestraft kunnen worden. Daarom moet er transparantie en duidelijkheid zijn, ook over andere activiteiten die worden ontplooid buiten dit parlement. Dan kan erover worden geoordeeld en kan elk misbruik worden bewaakt.

Jan Peumans

Mijnheer Sannen, heb ik dat ergens ontkend? U gooit blijkbaar de hele oppositie op één hoop. Wat de heer Dewinter zegt, is zijn verantwoordelijkheid. Wat ik zeg namens mijn fractie, is de mijne.

Vindt u dat het eigenlijk allemaal politici zouden moeten zijn die in die raden van bestuur moeten zetelen? Neen, dat zegt u niet. Dat is een logica. Er is niets oneerbaars aan dat iemand een mandaat opneemt in een raad van bestuur, of dat nu Ethias is of iets anders. Ik wil echter voor de aardigheid even een voorbeeld geven. Laten we een Waal als voorbeeld nemen. Willy Borsus is de fractieleider van de MR in het Waalse parlement. Hij zou ook gemeenteraadslid of burgemeester zijn in een of andere Waalse gemeente. Die man heeft 22 mandaten. Gaat u beweren dat iemand die 22 mandaten heeft, op dat vlak verstandige beslissingen kan nemen? (Opmerkingen van de heer Ludo Sannen)

Ik kan u nog een aantal voorbeelden geven. Een ander voorbeeld is Willy Demeyer, de burgemeester van Luik.

Ludo Sannen

Ik kan u vele voorbeelden geven van mensen die veel cumuleren, en dus niet in staat zijn om hun verantwoordelijkheid op te nemen. Dan gaat het over politici en niet-politici. Ik ben het eens met de stellingname over hun taak en verantwoordelijkheid, maar het is niet omdat iemand politicus is, dat hij sowieso op voorhand besmet is. Ik ben het met u eens dat een raad van bestuur een diverse samenstelling moet hebben, met alle capaciteiten, alle talenten en alle mogelijkheden. Een eenzijdige samenstelling, vanuit welke hoek ook, lijkt me verkeerd: dus ook niet enkel bankiers bij Ethias in de toekomst, want het zijn wel de bankiers die uiteindelijk de grootste problemen hebben gecreëerd waarmee de financiële sector nu kampt. Elke eenzijdigheid is gevaarlijk.

Mijnheer Sannen, u zult zich nog de debatten herinneren die we hier onder leiding van de vorige voorzitter, Norbert De Batselier, hebben gehouden, met werkgroepen en belangrijke documenten die werden ondertekend over het stokpaardje van toen, de nieuwe politieke cultuur. Die is helemaal verdwenen.

Een van de belangrijkste uitgangspunten van die NPC was de depolitisering. Er was gepolitiseerd via allerlei benoemingen in raden van bestuur en postjes her en der. Politici moesten zich voortaan beperken tot hun kerntaken. Dat betekende als parlementslid of minister hun job doen, en van de rest zo ver mogelijk wegblijven.

Vandaag hoor ik u als socialist - het kan geen toeval zijn - een pleidooi houden om opnieuw te gaan politiseren. In een soort vlucht vooruit om toch maar Stevaert en co te beschermen, moet er opnieuw worden gepolitiseerd. We doen aan nestbevuiling als we durven stellen dat een situatie zoals bij Ethias het gevolg is van de Belgische ziekte van de politisering. Al dit soort mandaten - wees nu toch eens niet te beroerd om dat toe te geven - dienen niet om het goed bestuur van een verzekeringsmaatschappij of bankinstelling te realiseren. Ze dienen alleen maar als financieel verlengstuk en extra vergoeding bovenop de vergoedingen die men al kent als politicus. Daar gaat het om, dat is wat fout loopt. Het merendeel van de betrokkenen zegt dat ook. Stevaert geeft het toe: "Ik ken daar niets van, ik ben maar een gewone mens, ik weet daar allemaal niks van, het moeten simpele producten zijn die ik kan verstaan." Dat is toch niet de juiste ingesteldheid om zo'n bedrijf te leiden? Men mag de verantwoordelijkheid tegenover de gewone mensen, de klanten van de verzekeringsmaatschappij, de spaarder, de aandeelhouder, toch niet overlaten aan een raad van bestuur van, niet één, twee, vijf of tien leden, maar van 67 politici netjes gespreid over de drie grote politieke families van socialisten, christendemocraten en liberalen. Als we daar niet vanaf geraken, van die kanker van de politisering, dan gaan we dit debat nog veel voeren.

Nu in een vlucht vooruit toch pleiten, krampachtig, in de hoop om Stevaert te beschermen, voor politisering is, geen goede zaak. Durf als sp.a zeggen: "Ja, we hebben daar gefaald. We moeten af van die politisering en Stevaert zou maar beter ontslag nemen. Dan neemt hij ten minste zijn verantwoordelijkheid." Daarmee zou u als een groot man uit dit debat komen. Dan zou u als socialisten in deze crisis uw verantwoordelijkheid nemen. Dat doet u niet. De kapel moet te allen tijde worden beschermd, en zeker de hogepriesters van de kapel, daar mag niet aan worden geraakt. Ik begrijp niet waarom u vandaag niet durft te zeggen dat dit systeem faliekant is geweest en dat het anders moet. Ik begrijp niet dat Stevaert zich niet terugtrekt. Dat zou symbolisch kunnen zijn, hij zou het voorbeeld kunnen geven. Hij zou het signaal kunnen geven voor een algemene depolitisering van al dit soort bedrijven die slecht worden geleid door politici die niets kennen van de essentie van het bedrijf.

De voorzitter

De heer Sauwens heeft het woord.

Johan Sauwens

Mevrouw de voorzitter, ik sluit me volledig aan bij de heren Van Rompuy en Gabriels. We gaan naar een bijzonder moeilijke situatie wat het personeel betreft dat mee de raden van bestuur gaat uitmaken. Er is inderdaad een golf van depolitisering geweest. Dan was het op actief en zogezegd beter. Spijtig genoeg zien we nu de resultaten van de evolutie. Hoe meer de overheid zelf borg gaat verlenen, participaties gaat nemen en aandeelhouder gaat worden, hoe meer we zoals vroeger mensen zullen moeten plaatsen. Het zou natuurlijk totaal fout zijn, daar heeft de heer Sannen gelijk in, om op de scheidingslijn tussen overheid en ondernemingen constant politici gaan benoemen en dan terechtwijzen. Dat zou zeer dom zijn. Het is de verantwoordelijkheid van de aandeelhouders om de mensen te sturen in wie ze vertrouwen hebben. dat is essentieel. Het is logisch dat ze daarbij zullen mikken op bekwaamheid. Ze hebben daar alle belang bij, en nu meer dan ooit.

Een paar mensen hebben zonet mijn naam genoemd. Het amendement op het Provinciedecreet dat ik destijds met enkele collega's hier in het parlement heb ingediend, was er niet op gericht om mensen minder te laten verdienen. Toen kwam wel het signaal dat een provinciegouverneur voorzitter van een vennootschap van privaat recht zou worden, Ethias met name. We hebben toen de bekommernis uitgedrukt dat we alleszins moeten vermijden dat er een zweem van belangenvermenging zou ontstaan. Dat geldt nu en zal in de toekomst nog meer gelden. zeker een provinciegouverneur moet daarop letten. De provinciegouverneur heeft een van de belangrijkste taken in het overheidsbestel. Hij is tegelijk vertegenwoordiger van de federale en van de Vlaamse Regering. Hij doet controles en draagt de voogdij over de rekeningen en begrotingen van de gemeenten. Hij moet toezien op het goed financieel bestuur, en hoe een en ander te rijmen valt.

Het parlement heeft toen eenparig gezegd dat we best elke zweem van financiële belangenvermenging wegnemen, door de verloning niet goed te keuren.

Mijnheer de minister-president, precies omdat Vlaanderen nu rechtstreeks betrokken wordt, moeten we naar een soort deontologische code gaan, zoals de Code Buysse en andere. Er moet een soort raamwerk komen waarbinnen de afvaardiging wordt geregeld van mensen door de overheid, hetzij gewezen politici, hetzij actieve politici, al moeten we de regels daaromtrent eerst eens opfrissen. Hoe kunnen we onze afgevaardigden vanuit Vlaanderen en vanuit de federale instanties een kader aanreiken?

Het is niet omdat er ergens een politicus in een raad van bestuur zit, dat dat telkens een element van negatief beleid zou zijn. Dat is een vorm van nestbevuiling waar ik niet aan wil meedoen.

Ik vind dat de heer Stevaert vandaag zelf een beslissing moet nemen. Hij moet zelf beoordelen of hij er goed aan doet om aan te blijven, in de gegeven omstandigheden en onder de grote druk die vandaag op de organisatie van Ethias rust. De wijze waarop de raad van bestuur zal worden samengesteld, dat is de verantwoordelijkheid van degenen die samen de oplossing hebben aangereikt.

Gelukkig heeft de overheid ruggensteun en borg kunnen bieden aan deze belangrijke actoren op het financiële veld. Het is goed dat we in Vlaanderen een goed georganiseerde overheid hebben die paal en perk kan stellen aan al dat financiële geweld. Vervolgens moeten we bekijken hoe die structuren beter kunnen functioneren, zonder daarbij zondebokken aan te wijzen.

De voorzitter

De heer Verstrepen heeft het woord.

Jurgen Verstrepen

Mijnheer Sannen, als ik de redenering van u en uw partij hier beluister, blijken er andere regels te gelden voor politici die voorzitter zijn van raden van bestuur. Als ik uw redenering doortrek naar de andere instellingen, dan had bij Fortis en Dexia niemand moeten opstappen.

Het zou mijns inziens net van politieke moed getuigen indien Stevaert zou opstappen. Maar hij zegt zelf dat zijn positie niet ter discussie staat. Als u uw redenering doortrekt, vindt u dan dat het fout was dat bij Dexia en Fortis bestuurders zijn opgestapt?

Ludo Sannen

Collega's, het is niet omdat Jean-Luc Dehaene voorzitter is geworden van Dexia, dat de hele raad van bestuur nu totaal gepolitiseerd is. Ik beaam wat de heer Sauwens zegt: je moet mensen sturen waar je vertrouwen in hebt en die capabel zijn, en ervoor zorgen dat de raad van bestuur voldoende divers is samengesteld.

De heer Stevaert is voorzitter van Ethias geworden op vraag van de mutualiteiten en van lokale besturen. (Rumoer/Opmerkingen)

Hij heeft gedurende een jaar zijn verantwoordelijkheid opgenomen. De verzekeraars zijn tevreden over de taak die hij heeft uitgevoerd. De CBFA is tevreden over hoe hij gefunctioneerd heeft als voorzitter.

En dan de vergelijking met Fortis: bij Ethias heeft niemand 1 euro verloren. Laat dat duidelijk zijn. Dat is iets anders dan wat er bij Fortis is gebeurd met de aandeelhouders, de communicatie - want die heeft de aandeelhouders ontzettend veel schade berokkend -, en de hybris bij de aankoop van ABN AMRO.

De heer Sauwens heeft correct geantwoord op de vraag of de heer Stevaert in de nieuwe structuur voorzitter moet worden of niet. Ik weet trouwens niet eens of de heer Stevaert kandidaat is. Ik weet niet of hij het wil doen. Zoals minister Vandenbroucke zei, zijn we nu bezig met het vormgeven van de structuur waarbij we mensen mandaten moeten geven en waarbij de mensen in de raad van bestuur zullen uitmaken wie voor hen het meest geschikt is als voorzitter. Laat het duidelijk zijn, ik weet niet of de heer Stevaert vragende partij is.

De voorzitter

De heer Tavernier heeft het woord.

Jef Tavernier

Mijnheer Sannen, ik stel voor om gevolg te geven aan uw woorden door na de Ethias Arena in Hasselt, ook een standbeeld voor de genoemde persoon op te richten in Hasselt. U moet toch een klein beetje opletten. Of staat dat standbeeld er misschien al? (Rumoer)

Ludo Sannen

Mijnheer Tavernier, feiten! Ik heb hier nog geen enkel concreet feit gehoord in verband met het verkeerde optreden van de voorzitter.

Jef Tavernier

Sorry, maar ik kijk vandaag vooral naar het resultaat van het bestuur van de laatste jaren. We weten waar we stonden en we weten welke ingreep onder meer de Vlaamse Regering heeft moeten doen. Het gaat hier niet alleen over wat gedaan werd, maar ook over wat niet gedaan werd en over de verantwoordelijkheden.

Mijnheer Sannen, u moet toch opletten met het zogezegd citeren van instellingen zoals de CBFA. Als u dat doet, moet u mij het rapport ter zake eens geven. Bovendien wil ik dan het onderscheid maken tussen enerzijds de perceptie van een persoon in ultieme onderhandelingen, waarbij onder meer de Vlaamse Regering betrokken is, die voor zijn brokken schermt en die de federale regering een beetje voor voldongen feiten stelt door te zeggen dat ook de eigen producten onder de waarborg van de federale regering vallen, en anderzijds de manier waarop iemand gedurende een jaar het voorzitterschap bekleed heeft of gefunctioneerd heeft als lid van de raad van bestuur, en wat die persoon gedaan of niet gedaan heeft.

Jan Peumans

Ik hou het kort. In de opsomming werd natuurlijk nog vergeten dat Limburg gevraagd heeft dat hij gouverneur zou worden, en met alle respect, men zou toch ook eens een opsomming moeten geven van de gemeenten die hebben gevraagd of hij voorzitter wou worden van Ethias.

Maar daar gaat het debat nu niet over. Het gaat over Stevaert, maar ook over de feiten die zich inzake Ethias hebben voorgedaan. Nu wordt het hele debat vernauwd. Ik heb één onnozel vraagje gesteld over het vertrouwen dat de voorzitter uitstraalt, en er is een heel debat ontstaan over Stevaert. Het debat gaat natuurlijk over veel meer dan over Stevaert alleen. Het debat gaat ook over de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur!

Ik blijf herhalen dat ik vind dat dit parlement het recht heeft om te weten wat er precies aan de hand is bij Ethias. Ik kom daar straks nog op terug.

Jurgen Verstrepen

Mijnheer Sannen, u vergelijkt appelen met peren, waarvan akte. Het is makkelijk om te schieten op firma's, privébedrijven, banken of financiële instellingen waar u geen pootje in hebt. Daar moeten ze alles zelf oplossen en moeten ze allemaal opstappen, maar in instellingen waar u zelf in zit of waar u een belang in hebt, daar mag iedereen blijven zitten.

Weet u wat de feiten inzake Ethias zijn? Het gaat om een totaalsom, waar een deel van dit debat ook over gaat. De feiten zijn wat er was gebeurd indien er geen 1,5 miljard euro in Ethias werd gepompt. Hadden we dan andere feiten? Wou u het zover laten komen? Dat zijn feiten volgens mij.

Ludo Sannen

Als wij dat geld niet in Ethias hadden gepompt, dan was Ethias waarschijnlijk verkocht. Wij hebben onze verantwoordelijkheid dus genomen.

Mijnheer Tavernier, ik stel vast dat Groen! het blijkbaar niet eens is met de bescherming van de spaarder met Tak 21-producten. (Rumoer bij Groen!)

Ik heb gehoord dat u het daarmee niet eens bent. U hebt er duidelijk kritiek op.

Hoe de nieuwe raad van bestuur er moet uitzien, moet nog beantwoord worden. Wij steunen de Vlaamse Regering en de uitgangspunten van de minister-president. Er moet een herstructurering komen, een afslanking, een nieuw businessplan en meer professionalisme. Ook dat is nodig in de nieuwe context waarin de nieuwe verzekeringsmaatschappij zal moeten functioneren.

Laten we dit debat niet herleiden tot personen. Het gaat over een financiële crisis, waar alle banken de gevolgen van dragen, en waar de structuren van sommige maatschappijen - andere niet of nog niet - zo precair zijn dat de overheid wel heeft moeten ingrijpen. Wie had verwacht dat de Nederlandse regering moest ingrijpen bij ING?

Laten we ook nadenken hoe de Vlaamse overheid een antwoord moet geven op de mogelijke consequenties van deze financiële crisis voor het economische gebeuren. Gisteren werd in mijn achtertuin beslist dat de 750 arbeiders bij DAF Trucks moeten vertrekken. Dat is essentieel en daarover moeten we in de toekomst discussiëren. Hoe zorgen we ervoor dat er in de toekomst geen bijkomende drama's gebeuren in de financiële sector? Hoe gaan we antwoorden geven op een economische recessie die op ons afkomt? Welke instrumenten hebben we daarvoor en welke maatregelen moeten we daarvoor nemen? Ik hoop dat we daarover een grondige discussie kunnen voeren in dit parlement. (Applaus bij sp.a + VlaamsProgressieven)

De voorzitter

De heer Tavernier heeft het woord.

Jef Tavernier

Mevrouw de voorzitter, dames en heren ministers, collega's, mijnheer de minister-president, u hebt uw rol goed gespeeld als financiële brandweerman van België. De brand smeult misschien nog een beetje, maar er zijn geen uitslaande vlammen meer nadat de federale regering Fortis heeft gered en nadat de Vlaamse Regering heeft meegeholpen aan de redding van Dexia en Ethias.

U hebt zes uitgangspunten, u speelt financiële intermediair door een en ander op orde te zetten, en binnenkort, als het moment gunstig is, verkoopt u de zaak en daarmee is het probleem opgelost. Het is wat te gemakkelijk als de zaken zo zouden verlopen. We moeten vragen naar de oorzaken, maar ook naar de toekomst. Er is inderdaad een internationale financiële crisis. Het zou gemakkelijk zijn om te zeggen dat het bijna vanzelfsprekend was dat we daar ook aan ten onder zouden gaan, en dat de instellingen daar problemen mee zouden hebben. Ik stel vast dat de ene instelling er wel problemen mee heeft, de andere niet. Jammer genoeg zijn er twee financiële instellingen waar de overheid bij betrokken is. Twee Vlaamse financiële instellingen zijn slachtoffer van die crisis.

Ludo Sannen

Welke instelling heeft er niet onder geleden?

Jef Tavernier

Iedereen heeft er onder geleden, maar de ene gaat er nagenoeg aan ten onder, en de andere niet. Dat heeft te maken met een aantal factoren.

Ludo Sannen

800 miljoen euro bij KBC.

Jef Tavernier

De KBC heeft een iets betere solvabiliteit. (Rumoer bij het Vlaams Belang)

Door een gewild beleid, omdat je zo'n structuur wilt hebben en zorgt voor een voldoende kapitaalbasis, zorg je ook voor een goede dividendpolitiek en neem je niet al te veel risico's.

Ludo Sannen

Mijnheer Tavernier, ik vind niet dat nv's de enige relevante structuur zijn. Mutualiteiten en coöperatieven zijn ook zinvolle structuren in het economisch bestel.

Jef Tavernier

Dat heb ik ook niet gezegd. Als dat bijvoorbeeld tot gevolg heeft dat een financiële instelling ontsnapt aan de kwartaalrapporteringsplicht waardoor het moeilijker wordt om de evolutie van de financiële instelling te volgen, dan moeten we ons daar vragen bij stellen.

Het is al jaren bekend dat er bij Ethias problemen zijn met het management en het risicobeheer. Ethias had een agressievere beleggingspolitiek dan de meeste verzekeringsmaatschappijen. Zij namen renterisico terwijl al jaren werd gezegd dat het een beetje de chasse gardée was van bepaalde politiek geïnspireerde groepen. Ethias had producten bij Lehman Brothers en had vrij eenzijdig Dexia-aandelen. Het probleem zat dan ook structureel ingebakken bij Ethias. De raad van bestuur moet toekijken op het geheel en zich niet bezighouden met het dagelijks beheer. Die raad van bestuur moet begrijpen wat er gebeurt. De heer Karel Vinck, die ook werd geraadpleegd door onze regering, benadrukt het belang van beleggingen te doen die men begrijpt. Bij Ethias waren er gestructureerde producten.

De voorzitter

De heer Lachaert heeft het woord.

Patrick Lachaert

Mijnheer Tavernier, had ik in het pensioenfonds gedaan wat u en andere politieke partijen me hadden gezegd, dan hadden we nu nog 10 percent minder dan we vandaag hebben. Dat is ethisch beleggen.

De voorzitter

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Ik wilde het pensioenfonds hier niet vermelden. Ik heb mijn goede collega altijd bestreden wanneer hij wilde beleggen in ethische fondsen. Ik heb sommigen uit uw groep, mijnheer Lachaert, horen zeggen dat ze Dexia toch niet mochten loslaten. Indien we dat niet hadden gedurfd, dan hadden we nog veel meer verloren dan nu.

Patrick Lachaert

Wat de beleggingen in het pensioenfonds betreft, hebben wij de beste score. Iedereen die hier zo veel kritiek heeft, zou die cijfers beter eens bekijken. We hebben niet verloren. Integendeel, we hebben zelfs gewonnen terwijl alle banken verloren hebben. Maar wij zijn wel diegenen die er niets van kennen. Mijnheer Peumans, u en anderen blazen, maar u kent maar één mandaat, en dat is bij Dexia. U kunt kritiek geven maar daar moet dan wel iets tegenover staan. Wij trachten onze functie degelijk uit te voeren.

Jef Tavernier

Het diversifiëren van een portefeuille is zeer belangrijk. Daarnaast moet worden opgelet voor gestructureerde producten. De ene neemt meer risico dan de andere. In een overheidsinstelling moet worden beslist of men veel of minder risico neemt. Dat is een belangrijke verantwoordelijkheid van de raad van bestuur die daarop moet toezien. De raad moet weten waarover het gaat, moet er voldoende tijd in stoppen en moet verantwoording afleggen. Wie de raad heeft aangesteld, moet ook richtlijnen geven en bepalen in welke richting moet worden opgetreden. Het is dan van secundair belang of iemand voor zijn bestuursmandaat al dan niet een vergoeding krijgt.

De reden waarom men een mandaat uitoefent, kan even goed zijn dat men een Ethias Arena wil neerplanten, een Dexiastadion of een Lotto Arena bouwen. Er zijn verschillende redenen waarom men invloed en macht wil. Geld is één element. In een aantal gevallen is het misschien niet de voornaamste reden.

Patrick Lachaert

Mijnheer Tavernier, luister goed! De vergoeding die in de kranten staat, is niet juist. De vergoeding die de heer Janssens op papier heeft gezet, klopt wel. Ik kan u ook zeggen dat ik in de privésector dubbel zoveel verdien. De privésector is een betere waardemeter dan de overheid om te weten wat betaald moet worden.

Jef Tavernier

Mijnheer Lachaert, ik heb het niet tegen u persoonlijk. Ik heb net ook gezegd dat de vergoeding in een aantal gevallen zelfs secundair is als er andere aspecten aanwezig zijn.

Wat biedt nu de toekomst? Ethias is gered, Dexia is gered. En wat gaat de Vlaamse overheid nu doen? Zal ze een soort voorlopig bewindvoerder zijn en de zaken doorverkopen? Eerlijk gezegd, denk ik dat we verder moeten gaan en een diepgaande discussie moeten voeren. Op een moment dat we zoveel aandelen hebben van Dexia, op het moment dat we zo een groot deel van het kapitaal van Ethias hebben, moeten we ons afvragen wat we daarmee moeten doen. Moeten we niet nagaan of een ander soort bank, een ander soort verzekeringsmaatschappij mogelijk is? En kan die dan specifieke producten aanbieden en specifieke doelstellingen hebben?

Gisteren las ik toevallig een studie van Open Vld. Daarin staat dat, om diverse redenen, een half miljoen Belgen onvoldoende verzekerd zijn. Ik dacht dan bijna spontaan aan de mogelijkheid voor de overheidsverzekeraar om bij voorkeur die nieuwe markt, die niche aan te boren. Ze zou eenvoudige, doorzichtige, goedkope verzekeringsproducten voor de Belgen, van wie blijkbaar een deel onvoldoende verzekerd is, kunnen aanbieden. Misschien moeten we in de toekomst daarover nadenken. We moeten ons ook afvragen of de overheid geen rol moet spelen bij de banken en of we die instellingen waarin we iets te zeggen hebben niet in een bepaalde richting moeten sturen. Moeten die banken zich niet richten tot die segmenten van de markt waarvoor de privésector om een aantal redenen geen of minder belangstelling heeft? En dan denk ik dat er een opportuniteit is en dat men ook een fundamentele discussie moet durven voeren.

Ik stel vast dat zelfs de voorzitter van Open Vld niet langer tegen overheidsinmenging op dit domein is. Wat doen we dan met die overheidsinmenging? Dat is een zeer fundamentele vraag. Het gaat dan om veel meer dan een symbolenstrijd of een strijd over personen. Het gaat dan om oorzaken, maar ook om oplossingen ten gronde. De Vlaamse Regering moet het debat voeren met het parlement over wat men wil doen, hoe men het wil doen, wie in de raad van bestuur moet zitten en welke controle men wil uitvoeren. Dat is fundamenteel. Daarover moeten we het de komende dagen hebben. (Applaus bij Groen!)

De voorzitter

De heer Peumans heeft het woord. (Opmerkingen van de heer Patrick Lachaert)

Jan Peumans

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister-president, leden van de regering, ik zou eerst en vooral mijn waardering willen uitspreken over de dagelijkse inzet van het personeel van Ethias. Daarover is vandaag nog niets gezegd.

Mijnheer Lachaert, u kunt nu misschien even luisteren. Ik werk al 25 jaar samen met Ethias. U al 37 jaar, hoor ik. Maar u bent ook 10 jaar ouder dan ik. Daar kan ik ook niets aan doen. (Rumoer)

Het personeel heeft gezorgd voor een correcte en accurate dienstverlening aan de lokale besturen.

Het meest recente voorbeeld betreft de voorlichting aan de gemeentebesturen met betrekking tot de aanvullende pensioenen van de zogenaamde niet-statutairen. De mensen met een lokaal mandaat weten dat ons op dit vlak en grote uitdaging wacht. Een grote groep ambtenaren zal met pensioen gaan. De manier waarop Ethias dit aanpakt, mag worden gezien. Dat gebeurt allemaal op een zeer professionele wijze.

Er is hier eigenlijk al veel gezegd. Ik wil het jaarverslag 2007 van Ethias citeren. Ik wil niet, zoals hier vaak gebeurt, uit krantenartikelen citeren. Ik kijk liever wat er in een jaarverslag te lezen staat.

In het jaarverslag 2007 staat onder meer: "De Europese normen inzake solvabiliteit vergen van de verzekeringsondernemingen en van de banken een kritische massa die toereikend en dus aanzienlijker is", en "De samenleving eist van onze verzekeraars en bankiers dat we de nieuwe risico's ten laste nemen en zo ook de nieuwe uitdagingen". In het licht van de recente gebeurtenissen zou de minister-president de inleiding van dit jaarverslag nog eens moeten nalezen. Ik citeer een andere passage: "Het FIRST-gamma vormt nog steeds een geheel van performante sterproducten". Ethias heeft met dit uitgebreide gamma goed gescoord. De algemene vergadering heeft dit jaarverslag in mei 2008 goedgekeurd.

De minister-president heeft daarnet zes principes of doelstellingen naar voren gebracht. Volgens mij kunnen we nog een hoop vragen stellen over de manier waarop de huidige situatie van Ethias tot stand is gekomen. Ik hoop dat we hier een antwoord op zullen krijgen.

De minister-president heeft naar het rapport van Petercam, de financieel adviseur, en naar een gerenommeerd advocatenkantoor verwezen.

Hoe valt te verklaren dat Ethias aan de herkapitalisering door de overheid en door de privé-aandeelhouders van Dexia heeft deelgenomen? Ik denk dat minister Van Mechelen hier al even op heeft geantwoord. Begin oktober 2008 heeft Ethias ruim 15 miljoen aandelen aan 9,90 euro gekocht. Wat is het verlies van Ethias met betrekking tot Lehmann Brothers? Ik heb daar vandaag nog niets over gehoord. Ik heb horen zeggen dat het om 90 miljoen euro, 100 miljoen euro of 120 miljoen euro zou gaan. Iedereen mag het exacte bedrag kennen. Klopt het dat de waarde van de zogenaamde historische Dexia-aandelen van Ethias met anderhalf miljard euro is gedaald? Dat is een enorm bedrag. Klopt het dat tot op heden 110 miljoen euro van de FIRST Rekeningen van Ethias is afgehaald? Ik vind dit een indrukwekkend getal. Hieruit blijkt dat bij heel wat mensen wantrouwen heerst. Nu de Vlaamse overheid aandeelhouder is geworden, mogen we weten of het om 100.000 of om 200.000 mensen gaat. Wat houdt dit allemaal juist in?

Ludo Sannen

Ik vind dat we alles moeten weten. Een aantal vragen van de heer Peumans zijn echter al beantwoord. Ik dacht toch antwoorden te hebben gehoord.

Iedereen is ervan overtuigd dat de Dexia-aandelen tot een verlies hebben geleid. Dat wisten we al. We wisten tevens dat Ethias verplicht was in de redding van Dexia te participeren. Het ging trouwens niet enkel om de redding van Dexia, Ethias moest ook zichzelf en zijn eigen spaarders beschermen. We hebben die antwoorden en die bedragen al gekregen.

Jan Peumans

Mijnheer Sannen, dat is mogelijk. Ik wil echter een antwoord krijgen op alle vragen die in dit verband een rol spelen. Ik wil dat horen uit de mond van de verantwoordelijken. Tot nader order bent u dat niet.

Ik heb nog niet gehoord hoeveel spaargeld is afgehaald of hoe het met de belegging bij de inmiddels failliete Amerikaanse bank Lehmann Brothers zit. De minister-president kennende, zal dit in de loop van de komende maanden ongetwijfeld allemaal naar boven komen.

Ik heb tijdens dit debat ook nog niet over de participaties van Ethias in alle mogelijke en onmogelijke ondernemingen horen spreken. Het gaat om een bedrag van 2,5 miljard euro. Ik nodig iedereen uit het jaarverslag eens na te lezen. De vier takken zijn inmiddels tot drie takken herleid. Ik vraag me af om welke participaties het gaat en wat de noodzaak en opbrengsten van die participaties zijn.

Het valt duidelijk op dat een op drie participaties ondernemingen in Wallonië betreft. De meeste ondernemingen zijn in de PS-burcht Luik gevestigd. Ik hoef daar vandaag geen antwoord op te krijgen. Ik zou gewoon eens willen weten hoe het met de rentabiliteit en de noodzaak van die participaties zit. Misschien liggen deze participaties mee aan de basis van een aantal huidige problemen van Ethias. Ik stel gewoon de vraag.

Een heel opvallend gegeven dat ik opmaak uit het jaarverslag heeft te maken met het aantal regionale kantoren die in het bezit zijn van of worden uitgebaat door Ethias. Ik stel vast, vanuit mijn communautaire trek, dat er achttien zijn in Vlaanderen en zeventien in Wallonië. Ik vraag mij af, vanuit rentabiliteitsoverwegingen, waarom er kantoren moeten zijn in Luik, in Hoei en in Waremme. In Waremme is de heer Leburton altijd burgemeester geweest, in Hoei mevrouw Lizin. Ik weet niet of dat het motief is. Maar wat is nu eigenlijk het beleid? Als aandeelhouder zult u dat mede kunnen bepalen: wat is de politiek van Ethias om bijna evenveel regionale kantoren te hebben in Wallonië als in Vlaanderen? Het is een constante in dit land: aan de andere kant van de grens heeft men blijkbaar altijd veel meer personeel nodig om uiteindelijk - spijtig genoeg, vooral als het over overheidsdiensten gaat, en dit is toch een semi-overheidsdienst, als ik het zo mag zeggen - een slechtere dienstverlening te verzorgen.

Mijnheer de minister-president, ik weet zeer weinig over de rol van de CBFA. Maar ik moet hier toch vragen welke signalen de CBFA tot nu heeft gegeven aan de verzekeraar, in dit geval Ethias. U kunt daarop misschien vandaag niet antwoorden, maar het is toch belangrijk om weten. De heer Sannen beweert dat de CBFA nooit een opmerking heeft gemaakt. U hebt daarnet, mijnheer Sannen, zelfs gezegd dat de CBFA goede punten heeft gegeven.

Ludo Sannen

Mijnheer Peumans, ik wil met u een eerlijk debat voeren. Maar u dwingt ons toch om u te verdenken van enige vorm van goedkope oppositie. Ik heb gezegd dat de CBFA heeft gezegd tevreden te zijn over het optreden van de voorzitter. De CBFA heeft duidelijk wel problemen vastgesteld, daarom moest deze regering optreden. U moet mijn woorden niet verdraaien en zeggen dat de CBFA geen problemen heeft vastgesteld.

Jan Peumans

Sorry, mijnheer Sannen, maar dan wil ik wel graag weten welke problemen de CBFA heeft vastgesteld. Dat heb ik hier vandaag niet gehoord, tenzij ik zeer slecht zou hebben geluisterd. Ik ben nochtans de hele namiddag hier gebleven, in tegenstelling tot de heer Lachaert, die hier eerst iemand komt uitmaken en vervolgens in het koffiehuis gaat zitten.

De voorzitter

Minister-president Peeters heeft het woord.

Minister-president Kris Peeters

Mevrouw de voorzitter, ik zal straks op alle vragen antwoorden. Mijnheer Peumans, ik heb in mijn verklaring uitdrukkelijk gezegd dat de hoogdringendheid waarmee wij werden geconfronteerd de vraag was van de commissie om het solvabiliteitsprobleem op te lossen en dus een adequaat antwoord te geven op de dekkingsgraad. Voor de Commissie voor het Bank, Financie- en Assurantiewezen was er een probleem met betrekking tot de solvabiliteit. Men vroeg 1,5 miljard euro bijkomende kapitaalsinjectie om dit probleem op te lossen. Dit probleem hing, zoals ik daarnet ook al heb gezegd, samen met het liquiditeitsprobleem. Als je een 'run on bank' hebt, ontstaat er een liquiditeitsprobleem. Dan moet je beide problemen oplossen. Wij hebben door samen met de Waalse en de federale regering 1,5 miljard euro in te brengen het probleem en de vraag van de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen met betrekking tot de solvabiliteit opgelost. Het was voor ons van essentieel belang dat de commissie zei dat door die 1,5 miljard euro ons solvabiliteitsprobleem opgelost was. U weet dat bij verzekeringen de technische passiva en de dekkingswaarde elkaar in evenwicht moeten houden, neutraliseren. Doordat de technische passiva -17,601 miljard euro bedroegen en de dekkingswaarde +16,278 miljard euro, was er op een bepaald ogenblik een dekkingstekort voor de herfinanciering van meer dan 1,4 miljard euro.

En dat heeft geleid tot de vraag van de commissie om de solvabiliteit met 1,5 miljard euro te versterken.

Jef Tavernier

Uit het antwoord van de minister-president leid ik af dat er voor Ethias wel degelijk een probleem bestond. Bij de meeste financiële instellingen die problemen hebben, zijn de problemen gerelateerd aan de liquiditeit. Ethias had ook problemen met de solvabiliteit. Daar waren redenen voor. Liquiditeitsproblemen doen zich vooral voor bij normale banken en nauwelijks bij verzekeringsinstellingen. Nu heeft Ethias als verzekeringsinstelling een probleem omdat ze een specifieke politiek heeft gevoerd, voornamelijk door verzekeringsrekeningen als spaarrekeningen te beheren waarvan men geld kon afhalen. Ethias heeft dus problemen ten gevolge van een specifiek, risicovol beleid.

Minister-president Kris Peeters

Ik zal daar straks op antwoorden. U hebt gelijk, mijnheer Tavernier, dat Ethias een product had, FIRST, waar ik al naar heb verwezen, dat specifiek is in vergelijking met andere verzekeringsmaatschappijen. Daardoor heeft de financiële crisis voor een specifiek liquiditeitsprobleem gezorgd. De mensen konden hun geld afhalen, weliswaar met het verlies van de roerende voorheffing want vrijstelling van roerende voorheffing was pas mogelijk na acht jaar. Door dit specifieke product is er bij Ethias een specifiek probleem ontstaan. Er is de 100.000 euro waarborg die de federale regering heeft beloofd, maar er is zeker ook de problematiek van de solvabiliteit geweest. Dat heeft de Vlaamse Regering met haar bijdrage nu opgelost.

Geert Bourgeois

Het debat moet daarover gaan. De minister-president schetst heel goed de situatie, en we moeten die allemaal onderschrijven. Ik betreur alleen dat de regering te vaag is gebleven over de oorzaken. Daardoor gaat het debat al de hele tijd nog niet over structurele toekomstopties. U hebt oorzaken opgenoemd en sprak van de FIRST Rekening. Minister Van Mechelen heeft eraan toegevoegd dat de Dexiabelegging een rol heeft gespeeld. We weten uiteraard dat de wereldwijde crisis een rol speelt. De beleggingen bij Lehman Brothers hebt u niet genoemd. Die hadden moeten worden vernoemd.

Tot slot nog het volgende. De heer Gabriels heeft terecht gezegd dat we mogen en moeten durven kritiek te uiten op wie verantwoordelijkheid droeg. Dus moet de regering zeggen dat er een corporate probleem was, zowel in het management als in het bestuur. Het zou veel correcter zijn om dat op te sommen zonder evenwel aan personenjacht te gaan doen. Het gebeurde bij Fortis. Dat hebben we de premier vandaag nog horen zeggen. Deze oorzaak geeft u niet op.

Wat mij interesseert, en minister Vandenbroucke heeft er al op gealludeerd, is de vraag wat een structurele maatregel is. U zegt dat het onze taak niet is om bankier te worden of te blijven, noch om verzekeraar te worden of te blijven. We worden het hier wel. U zegt te denken aan uitstapscenario's. U hebt een voorkeurrecht genomen op de Dexia-aandelen.

Dat doet nieuwe vragen rijzen. Als u het voorkeurrecht uitoefent of uitstapt en zegt naar Dexia te zullen gaan, dan zijn we, gedeeltelijk toch, geen verzekeraar meer, maar blijven of worden we nog meer bankier. Als u uitstapt, had ik graag een antwoord gekregen over de structuur van dat kapitaal. Een vierde blijft in handen van de onderlinge verzekeraars van de bijstand. Wie zijn daar de sterkmakers? Tot nu toe is dat geen vennootschap, het is een mutualiteit. Er komt nu een ontmutualisering door een vennootschap op te richten met 75 percent, plus 3. Maar er blijft nog een minderheidsaandeel. Als u uitstapt, hoe gaat dat dan verlopen? Het is belangrijk dat het Vlaams Parlement dit weet.

Voorts hebt u lijvige rapporten en studies ontvangen. Niemand heeft kritiek op het feit dat u actie onderneemt. Er is het belang van de spaarder, van de gemeente en zo meer. Mijn vraag is of er alternatieven waren. Hebben uw adviseurs alternatieven geschetst? Ik had dat verwacht in de toelichting. Er moest ongetwijfeld snel worden gehandeld. Dat was ook de schuld van het management en het bestuur. Het moest allemaal op een paar dagen tijd gebeuren, terwijl de positie van Ethias al langer niet goed was.

Waren er alternatieven zoals bijvoorbeeld de ING-constructie in Nederland? Waren er alternatieven op de markt? De Vlaamse Regering moet investeren. Intussen gaat het al om 1 miljard euro in een bank en in een verzekeringsmaatschappij, die we niet kunnen investeren. Hebben uw adviseurs u gezegd dat er alternatieven waren, of was er maar één keuze, namelijk dat de overheid aandeelhouder wordt om het solvabiliteitsprobleem op te lossen?

Minister Dirk Van Mechelen

U weet dat Ethias 88 miljoen aandelen van Dexia heeft. Het spreekt voor zich dat het belang over meer dan 5 percent gaat. Het is dus belangrijk voor de overheden om erover te waken dat we een zekere controle houden over waar deze aandelen, na de Ethiasoperatie, eventueel terechtkomen. Ik denk dat u dat zult willen onderschrijven. Daarom creëren we voor onszelf het recht om dividenden uit te keren in Dexia-aandelen waardoor het belang van Dexia in de portefeuille vermindert, wat op zichzelf wijs zou zijn. We houden ons ook het recht voor om ons, bij uitstap, te laten uitbetalen in Dexia-aandelen, waardoor wij ze verwerven. Dat is een wijs voorstel voor de verankering van Dexia als belangrijke financiële instelling.

Het is ook heel belangrijk te weten dat we van een onderliggende verzekeringsmaatschappij naar een vennootschapsstructuur gaan. Die structurering moet nu gebeuren. Over een tweetal weken zullen we u perfect kunnen antwoorden, op een paar detailvragen na. In die holdingmaatschappij heeft de overheid 75 percent plus 3 aandelen. Minister Vandenbroucke, minister-president Peeters en ikzelf hebben maandag overlegd met de federale overheid en de Waalse regering. Wij verbinden ons ertoe om er op een redelijke termijn uit te stappen voor minstens de helft - lees 51 percent - waardoor we de tijd nemen om het bedrijf te herstructureren, het een nieuwe moderne structuur te geven en de nodige saneringen te laten doorvoeren. Dan is er een aantrekkelijke maatschappij waardoor we als overheid opnieuw afstand kunnen doen en een privépartner in dienst kunnen nemen. Vanzelfsprekend zullen wij, of onze opvolgers, die te gepasten tijde met heel veel zorg kiezen.

Jan Peumans

Mijnheer de minister-president, u hebt daarstraks een aantal cijfers genoemd. Dat maakt alles wat duidelijker. Ik veronderstel dat in de rapportage - wat ook de heer Gabriels heeft voorgesteld - duidelijk wordt welke opmerkingen de CFBA in de loop der tijden heeft gemaakt. Ik vraag niet meer, maar ook niet minder.

Volgens mij was men al langer op de hoogte van de moeilijkheden bij het bedrijf, maar men heeft nu weer brandweer moeten spelen, en dat hebt u goed gedaan. Geen haar op mijn hoofd denkt eraan te zeggen dat u dat niet goed hebt gedaan. Toch denk ik dat men niet naar een systeem mag gaan - u hebt het een aantal keren gezegd, en minister Van Mechelen bevestigt het nu ook - waarbij de overheid permanent aandeelhouder wordt van een verzekeringsmaatschappij. Mijnheer de minister-president, u hebt dat trouwens ook gezegd bij wat er gebeurde met Dexia.

Ik mag hier geen namen noemen. Ik heb vragen bij de relatie tussen het voorzitterschap van Ethias, een onderlinge verzekeraar, en het gouverneurschap van een provinciegouverneur. Ik zeg wel van een provinciegouverneur. In het Provinciedecreet staat dat de provincieraden een deontologische code moeten opstellen en bij de minimale rechten en plichten staat onder meer het begrip integriteit. Zeer terecht. Ik heb op de website van de Vlaamse overheid de definitie van integriteit opgezocht: "De Vlaamse overheid omschrijft integriteit als het handelen in overeenstemming met geschreven en ongeschreven waarden en normen die uitdrukking geven aan begrippen als rechtschapenheid, onschendbaarheid, onkreukbaarheid, zorgvuldigheid, zuiverheid van oogmerk, willens en wetens te goeder trouw zijn, betrouwbaarheid en geloofwaardigheid."

Minister Keulen, valt het beleid van Ethias van de afgelopen twee jaar, dat, hoe u het ook draait of keert, wordt verpersoonlijkt door de voorzitter van de raad van bestuur en tevens provinciegouverneur Steve Stevaert, te rijmen met deze definitie van integriteit? Dan heb ik het vooral over het aspect geloofwaardigheid.

Ik vind dat eigenlijk een provocatie, want u zou moeten weten dat Ethias tot op vandaag geen openbaar bestuur was en we daar dus geen toezicht op uitoefenen. Steve Stevaert werkt voor mij als gouverneur van de provincie Limburg, en dat doet hij goed. Ik heb daar absoluut geen klachten over en ik ben daar heel tevreden over. Zijn optreden in Ethias valt buiten de bevoegdheid van Binnenlands Bestuur.

Jan Peumans

Dat is een stelling die u aanhoudt, maar men zit met een probleem naar de bevolking.

Dat is zo als u dat zo zegt.

Jan Peumans

Mensen hebben een deel wantrouwen, daar kan ik niets aan doen. Dat was het beleid van Ethias.

Maar Ethias valt niet onder de bevoegdheid van Binnenlands Bestuur.

Jan Peumans

Dat heeft daar niets mee te maken. Hij zit daar als provinciegouverneur. Dat is de vraag die ik in dit verband stel.

Ik moet hem beoordelen als provinciegouverneur.

Jan Peumans

U antwoordt naast de kwestie. Het gaat mij over het feit of iemand voldoende geloofwaardigheid aan de dag kan leggen als provinciegouverneur, als men langs de andere kant voorzitter is van een raad van bestuur, waar heel wat mensen twijfels bij hebben. Dat is de vraag die ik stel. Ik citeer de code die u zelf hebt opgesteld.

Ik moet hem beoordelen als provinciegouverneur en heb daar geen klachten over. Ik vind dat hij dat werk goed doet.

Ludo Sannen

Mijnheer Peumans, misschien hebt u voorbeelden waarbij de geloofwaardigheid zou zijn aangetast. Hebt u concrete feiten waarop u zich baseert, of is het veeleer een zogezegd principiële benadering die u hier lanceert, om eigenlijk aan sfeerschepping te doen?

Jan Peumans

Ethias haalt elk jaar 4 miljard euro aan premies binnen en is de derde verzekeraar in dit land. Dat is niet een of ander klein verzekeringsmaatschappijtje dat ergens in Aarlen zit en waar er tien geïnteresseerden zijn. Als men geen vraag meer mag stellen als iemand voor de camera's komt verklaren dat hij er geen verstand van heeft, moet u me eens zeggen voor welk vertrouwen dat zorgt bij de mensen die hun centen plaatsen bij Ethias. Als u mij daar een goed antwoord op kunt geven, graag.

Ludo Sannen

Mijnheer Peumans, ik heb gezien dat, tot de financiële crisis is uitgebarsten, het succes van FIRST alleen maar is gegroeid. Ook u verwees naar een uitspraak van een jaar geleden, waar de heer Stevaert dat zou hebben gezegd, dus in zekere zin heeft dat het vertrouwen in hem en in Ethias helemaal niet aangetast.

Jan Peumans

Dat is waar. Als men in het jaarverslag schrijft dat het FIRST-gamma nog steeds een geheel van performante sterproducten is, proficiat.

De voorzitter

Kunt u afronden, mijnheer Peumans?

Jan Peumans

Mevrouw de voorzitter, ik ben wel vaak onderbroken.

Ludo Sannen

Mijnheer Peumans, u hebt dat al drie keer herhaald. Ik denk inderdaad dat het FIRST-systeem heel performant was voor de spaarder. Hij wist heel duidelijk waar hij aan toe was als hij zich inschreef.

Jan Peumans

Dan moet u nu eens op de website kijken hoe, jammer genoeg, het FIRST-product verkocht moet worden.

Mevrouw de voorzitter, ik sluit af met een vraag aan de - inmiddels vertrokken - minister-president. Aan wie moet ik de vraag stellen, mevrouw de voorzitter?

De voorzitter

De Vlaamse Regering is vertegenwoordigd, mijnheer Peumans.

Jan Peumans

Ik zou graag een antwoord willen hebben op de vraag welke rol de voorzitter en de leden van de raad van bestuur hebben gespeeld in dit verhaal. Dat is toch een zeer legitieme vraag, dacht ik. Welke opmerkingen hebben zij ter zake gemaakt? Welke verantwoordelijkheid dragen ze?

Men zegt dat het allemaal lokale bestuurders zijn, maar ik ga een paar namen geven. Bart Tommelein is toch geen lokale bestuurder. De heer Borsus, de heer Bacquelaine, de heer André Antoine, de viceminister-president van de Waalse Regering, de heer Grafé, de vroegere voorzitter, dat zijn toch niet echt kleine lokale bestuurders zoals ze hier worden voorgesteld. Welke beslissingen hebben ze genomen die bijdragen tot het huidige debacle bij Ethias?

Een opvallend gegeven in dit verhaal is het feit dat het Waalse Gewest heel snel bereid was om 500 miljoen euro op tafel te leggen. De PS-cdH-regering, vooral gedirigeerd door PS, was zeer snel. De enige reden is natuurlijk de bestendiging van de PS-invloed, want uiteindelijk, hoe u het ook draait of keert, het Ethias-verhaal is een PS-verhaal, met alle connecties die daaraan verbonden zijn. Maar goed, dat is een discussie waar we later nog op terugkomen.

Minister-president Peeters heeft verklaard dat de overheden op het gepaste ogenblik hun aandelen zullen verkopen. Wat is de omvang van die beslissing van 20 oktober? Wat is er de duur van? Op welke tijd denkt de minister-president verantwoording af te leggen in dit parlement over een participatie van 500 miljoen gemeenschapsgeld? Wat wil dat zeggen? We hebben dezelfde verklaring van de minister-president gehoord in het kader van de kapitaalsonderschrijving bij Dexia. Wat is de strategie van de overheid? Men heeft een aantal principes naar voren gebracht. Die zullen moeten worden getoetst.

De N-VA gaat ermee akkoord dat deze brand wordt geblust, maar we stellen ernstige vragen bij de juiste en precieze oorzaken zoals dat nu tot stand is gekomen.

Ik wil er tot slot op wijzen dat Assuralia, de overkoepelende organisatie van verzekeringsmaatschappijen, in een reactie heel duidelijk zegt dat de maatschappijen meer dan voldoende reserves hebben om aan al de problemen waar verzekeraars mee te maken hebben, een antwoord te bieden. Waarom kan dat bij de andere verzekeraars wel het geval zijn en bij Ethias niet? Op die fundamentele vraag wil ik graag een antwoord hebben.

Mevrouw de voorzitter, het parlement zal regelmatig de betrokken ministers bevragen en nadere informatie vragen over de oorzaken van dit debacle.

De voorzitter

De heer Verstrepen heeft het woord.

Jurgen Verstrepen

Mevrouw de voorzitter, leden van de regering, collega's, ik wil even teruggaan naar het begin van het verhaal. Voor de tweede keer in een maand tijd houden we een actualiteitsdebat. Voor de tweede keer gaat dat over een financiële instelling. Voor de tweede keer gaat het over een participatie van deze regering. Voor de tweede keer gaat het over geld van de Vlaamse belastingbetaler, dat dient om het 'geknoei' van de raad van bestuur recht te trekken. Net zoals bij Dexia, zit de raad van bestuur van Ethias vol met politieke benoemingen. Dat speelt een rol, of u dat wilt of niet, of u er nu probeert omheen te fietsen door het mondiaal voor te stellen en te zeggen dat we allemaal in de negatieve trein zitten en er niet aan kunnen doen. Het gaat hier over verantwoordelijkheden.

Deze ochtend bij mijn koffie, hoorde ik op de radio dat de politici over de hekel werden gehaald. De dossiers Ethias en Dexia werden als voorbeeld gegeven. Ik heb enkele woorden die ik hoorde, opgeschreven: postjespakkers, bijverdieners, mandatenjagers. Dat kwam allemaal uit de mond, niet van de burger die belde, maar van professoren. U kunt zeggen dat het hun mening is, maar het waren verschillende professoren. Dat zat allemaal in één verhaal, 's morgens vroeg. Er zijn prettiger dingen om de dag mee te beginnen.

Ik vraag me wel eens af hoe de burger de politiek de laatste tijd percipieert. Ik moet het wekelijks vragen, ik zou het op een affiche kunnen zetten en ophangen: wat zitten al die politici in die raden van bestuur te doen? Als die raad van bestuur wordt opgekuist, dan bestaat er toch nog altijd zoiets als verantwoordelijkheid nemen. Als je met een onderneming bezig bent en balansen tekent, dan moet je ook een kwijting krijgen. Je moet de boekhouding in de gaten houden. Je hebt verantwoordelijkheid voor wat je gedaan hebt in het verleden. Dat is wat men probeert duidelijk te maken aan de burger.

Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat bij de betrokken raad van bestuur, de capaciteit niet telde tot nu toe. Ik wacht af voor de toekomst. Waarom praten we over Steve Stevaert? Omdat hij het zelf heeft gezegd. Hij zei: "Ik ben geen bankier." Wij hebben nooit gezegd dat hij een bankier is. Wij hebben ons altijd wel afgevraagd wat een café-uitbater aan de top van een financiële instelling doet, zonder afbreuk te doen aan dat beroep. Die twee dingen matchen zo niet echt. Hij heeft het zelf gezegd.

Wat ik straf vind, is dat diezelfde voorzitter nu de spaarders bij Ethias beschuldigt. Ik geef nog een citaat van Steve Stevaert, de voorzitter: "Hebzucht van mensen die hoge opbrengsten eisen tegen laag risico, heeft ons zover gebracht."

Nu vraag ik me af wie die opbrengsten dan heeft aangeboden. Dat is natrappen naar de spaarders die Ethias vertrouwden. Dat is diezelfde voorzitter, diezelfde cafébaas die waarschijnlijk tijdens het happy hour bij Ethias die uitspraken heeft gedaan. Er is sprake van een politicus-voorzitter die geen bankenspecialist is, en een raad van bestuur vol politici. We vragen ons dan ook af wat ze daar zitten te doen. Mochten ze de gang van zaken exact hebben gevolgd, dan hadden we hier misschien geen actualiteitsdebat moeten voeren.

Deze ochtend stond in de krant de teller wat politieke bestuursmandaten betreft op 41. Ik heb hier een totaal van 67 gehoord. Blijkbaar is men dat alles nog aan het uitvlooien. Als we dat dan ook beginnen te vergelijken met het Staatsblad, levert een willekeurige greep bij de raad van bestuur inderdaad allemaal politici op, die daar zitten met meerdere mandaten, en dat hele lijsten lang. Het is maar een anekdote, volledig terzijde, maar er is een Hugo De Haes van sp.a bestuurder van Ethias, die tegelijk secretaris is van Arm maar eerlijk. Dat vond ik op zich al opmerkelijk.

De overheid pompt alweer belastinggeld in een gepolitiseerde financiële instelling. Nu de Vlaamse Regering weer eens belastinggeld heeft geïnvesteerd, heb ik nog een paar kleine concrete vragen. Ik had een langere lijst, maar ik zal niet alle vragen herhalen die ik hier heb gehoord.

Ik had graag wat meer uitleg over de verwarrende berichtgeving dat Ethias 1,5 miljard euro nodig had als minimum. Een aantal bronnen stellen dat de maatschappij om te groeien eigenlijk 3 miljard euro nodig heeft. Is dat zo? Is dat uit de lucht gegrepen? Is die 1,5 miljard euro het minimum? Kan Ethias daarmee voort, of moeten we over enkele weken misschien opnieuw een situatie vaststellen?

Dan kom ik tot de bezoldigingen van de politieke bestuurders bij Ethias. Ik veronderstel dat, aangezien er nu belastinggeld aan wordt besteed, we nu recht hebben op een transparant systeem. Er wordt te veel gegist. Het zou ook goed zijn voor die bestuurders dat die transparantie er is en dat de burger weet dat het niet over miljoenen euro's gaat, maar over honderden of duizenden euro's. Is men bereid inzage te geven in de details ter zake?

Ik rond af, gezien het korte tijdsbestek waarover we beschikken. Waar ik het meest problemen mee heb, is de selectieve verontwaardiging waar bepaalde politieke partijen last van hebben. Ze zijn verontwaardigd over het financiële systeem, terwijl ze zelf de financiële instellingen mee besturen. Dan vraag ik me in het heetst van de strijd en de discussie hier telkens af: waar is de geloofwaardigheid dan? Het gaat er niet over dat ik problemen heb met de persoon Steve Stevaert. Mijnheer Sannen, u hebt er de hele tijd netjes rond gefietst, maar ik vind dat er een logica is. De logica van de bevolking luidt: als bij Dexia of Fortis bestuurders opstappen, uit eigen beweging of gedwongen, dan vind ik dat een moedig politicus zelf zijn conclusies kan trekken, dat hij zich verantwoordelijk voelt en zelf opstapt. Dat zou een mooi signaal zijn. Die geloofwaardigheid is immers belangrijk.

Ludo Sannen

Mijnheer Verstrepen, over Fortis zullen we het niet meer hebben. Het is nogal duidelijk dat de heer Lippens daar moest opstappen na het debacle van ABN AMRO. Hij had immers geen correcte informatie gegeven aan de aandeelhouders.

Ik weet niet of we er allemaal vragende partij voor waren dat bij Dexia iedereen moest opstappen. Wie heeft de voorzitter, en zeker de CEO van Dexia ertoe gedwongen op te stappen? Waren wij daar vragende partij voor? Moeten we nu hetzelfde doen wat de Fransen hebben gedaan bij ons, namelijk de arm omwringen? Moeten we dat op dezelfde wijze doen voor Ethias?

Jurgen Verstrepen

Serieus nu. Ik heb de sp.a-voorzitter toch heel veel verklaringen horen debiteren op radio en televisie. Die mensen moesten dan maar opstappen. Dat zijn de signalen van uw voorzitter. Die privé, die roofdierkapitalisten, heel dat verhaal van het liberale failliet: die mensen moesten maar opstappen en hun verantwoordelijkheid nemen. Nu blijft het heel stilletjes. Ik hoor niets. Zelfs op uw congres hebben we niets gehoord. Sommige partijen, waaronder de uwe, zullen inderdaad elk weekend wat congressen moeten organiseren om hun geloofwaardigheid terug te vinden.

Ludo Sannen

Mijnheer Verstrepen, ik wil duidelijk zijn: wij hebben nooit het ontslag van de heer Miller gevraagd. Het is president Sarkozy geweest die heeft gevraagd dat er een Franse CEO zou worden aangesteld. Wij konden dan een voorzitter van de raad van bestuur leveren. Dat zijn de feiten. We hebben de heer Miller nooit verweten een slechte bestuurder of een slechte CEO te zijn.

Jurgen Verstrepen

Ik heb dat hier ook niet beweerd. Ik heb gewoon gezegd: ik hoor niets van de socialisten die kritiek hebben op het systeem, op de banken en op de privéondernemingen waar de voorzitters en het management de beslissingen moeten treffen. Uw voorzitter zegt dat. Ik heb u nog altijd niet horen zeggen dat we aan Stevaert misschien eens het signaal zouden kunnen geven dat hij zijn verantwoordelijkheid moet nemen. U blijft daar omheen fietsen. Dat is heel duidelijk. Dat zegt iets. Waarvan akte.

Minister-president Kris Peeters

Mevrouw de voorzitter, dames en heren, ik wil u eraan herinneren dat we vorige week werden geconfronteerd met dit dossier. Er waren twee problemen: de solvabiliteit en de liquiditeit. Verzekeringsmaatschappijen zijn verplicht een dekkingsgraad te hebben. Door de financiële malaise die wereldwijd heel wat instellingen heeft getroffen en door de lagere waardering van aandelen, ontstond er een probleem met de dekkingsgraad en de solvabiliteit. Ik heb op de vraag van de heer Tavernier al geantwoord dat Ethias met het product FIRST een 'run on the bank' meemaakte. De klanten waren ongerust en er ontstond een liquiditeitsprobleem.

Alle sprekers - de een al wat meer dan de ander -hebben benadrukt dat de Vlaamse Regering hier alert en goed heeft gereageerd. Mijnheer Bourgeois, er was geen andere mogelijkheid dan vanuit de Vlaamse Regering een bijdrage te leveren aan die kapitaalsverhoging om de solvabiliteit op te lossen. Men heeft ook private actoren benaderd. Maar de periode waarin een oplossing moest worden gevonden, was zeer kort. Men had ook een premie of extra verhoging kunnen vragen aan de lokale besturen, maar dat spoor werd niet gevolgd. Er was dus geen ander alternatief op zo korte termijn dan samen met de Waalse en de federale overheid die 1,5 miljard euro samen te brengen.

Ik wil nog onderstrepen dat we zowel met de top van Ethias als met de voorzitter hier heel alert en heel snel hebben gewerkt. We wilden voorkomen dat Ethias in heel grote moeilijkheden zou belanden. Ik dank alle sprekers die deze beslissing en dit optreden hebben gesteund.

Het gaat er natuurlijk om deze belangrijke instelling voor Vlaanderen, voor de spaarders en de andere klanten, te dynamiseren. Ethias is ten gronde immers een gezonde onderneming. Ze werd nu alleen geconfronteerd met specifieke problemen. Mijnheer Van Rompuy, u hebt terecht verwezen naar de omvang van de problematiek en de juiste acties. U hebt gezegd dat we samen met de collega's op de juiste manier hebben gereageerd. Het is inderdaad geen discussie over personen. Ik betreur dat dit debat zich heeft toegespitst op de voorzitter enzovoort.

Ik heb bij het vijfde principe duidelijk aangegeven dat 'governance' een van de elementen is die we naar voren schoven. We gaan vanuit de Vlaamse Regering met onze participatie - 25 percent plus 1 - drie bestuurders naar de raad van bestuur en de nieuwe vennootschap sturen. We gaan daar met de nodige zorg in de schoot van de Vlaamse Regering overleg over plegen. We gaan voor een maximale professionalisering. We gaan de hele managementstructuur aanpassen.

We zullen hier immers drie niveaus krijgen: het niveau van de onderlinge verzekeringsverenigingen, het niveau van de holding en daaronder het niveau van de werkmaatschappij. De structuur zal de volgende weken en maanden op een zeer professionele manier verder worden uitgebouwd.

Als we die beslissingen nemen, kan het parlement daar uiteraard verdere vragen over stellen. Het is inderdaad belangrijk dat we daar de nodige transparantie aan geven.

Mijnheer Peumans, u stelt heel wat vragen over wat Ethias in het verleden heeft beslist. Voor mij draaide het debat van vandaag om de vraag of de Vlaamse Regering terecht is tussengekomen, of ze met de nodige zorg heeft gehandeld, en of ze de nodige voorwaarden heeft gesteld. Ik heb begrepen dat het merendeel van de aanwezige parlementsleden daar bevestigend op antwoorden. Dat is het belangrijkste.

U moet dus niet vragen hoeveel geld er is afgehaald of hoe het zat met die 'run on Ethias'. Ik hoop dat dat door deze beslissing is opgehouden, en de laatste berichten wijzen ook in die richting. Wij hebben ervoor gezorgd dat het massaal geld afhalen is gestopt.

Vragen over het aantal kantoren en dergelijke meer kunnen naderhand nog worden gesteld, mijnheer Peumans.

Jan Peumans

Ik vind niet dat u daar zomaar omheen kunt fietsen, mijnheer de minister-president. Als u een bedrijf dan toch transparant wilt maken, moet u die oefening ook eens doen. Sommige dorpen hebben een regiokantoor, waarbij je je ernstig kunt afvragen wat het daar ligt te doen. Maar we weten natuurlijk allebei heel goed waarom die kantoren daar liggen.

Dit is ook een vorm van rationeel beheer van overheidsmiddelen, mijnheer de minister-president.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Peumans, wij hebben nog maar onlangs beslist om mee te participeren in het kapitaal. Die nv moet nog worden opgericht, de raad van bestuur moet nog worden samengesteld. Er wordt nu ook een businessplan opgemaakt, en daar wordt met de nodige deskundigheid aan voort gewerkt. In de loop van de volgende weken en maanden kunt u daar vragen over stellen.

De vraag wat Ethias verschillend maakt van de andere verzekeraars, heb ik al beantwoord. Het is vooral de FIRST Rekening die de maatschappij Ethias specifiek maakt en ons noodzaakte om sneller te handelen.

Collega's, er is hier nogmaals aangetoond dat wij als overheid in uitzonderlijke omstandigheden uitzonderlijke beslissingen moeten nemen, in het belang van de spaarders en iedereen die zijn geld heeft toevertrouwd aan Ethias. 500 miljoen euro is inderdaad veel geld, maar ik heb duidelijk gesteld dat het niet onze bedoeling is om op duurzame wijze te blijven participeren in Ethias en Dexia. Het is niet de taak van de Vlaamse Regering om op een duurzame wijze te participeren in een bank of in een verzekeringsmaatschappij. In de loop van de volgende maanden, en wellicht jaren, zullen we dan beslissen hoe en onder welke voorwaarden we daar precies zullen uittreden.

Mevrouw de voorzitter, collega's, dit is een belangrijke beslissing geweest. We hebben Ethias op een duurzame wijze opnieuw op de kaart gezet. Het is nu aan het management en aan de nieuw samen te stellen raad van bestuur om aan te tonen dat wij met deze ondersteuning de juiste beslissing hebben genomen. Wij zijn daar alvast van overtuigd, en de komende weken en maanden zal dat ook concreet worden toegepast in de praktijk. (Applaus bij de meerderheid)

Jef Tavernier

Mijnheer de minister-president, u zegt dat het wellicht een aantal jaren zal duren vooraleer u zult uittreden. Maar als belangrijke aandeelhouder kun je niet gedurende een aantal jaren alleen maar goed management vragen, zonder bijbehorende richtlijnen over welke producten op welke manier worden verkocht. U zult iets verder moeten gaan en wat meer uw verantwoordelijkheid nemen. Die verantwoordelijkheid gaat verder dan louter goed bestuur.

Minister-president Kris Peeters

Mijnheer Tavernier, ik heb duidelijk gezegd dat wij daar bestuurders naartoe zullen sturen die Ethias met heel veel kennis van zaken zullen beheren. Wij gaan ervan uit dat we Ethias op deze wijze, met een nieuw businessplan en een nieuw organogram, verder kunnen laten ontwikkelen. Als daar in de komende maanden en jaren vragen over zijn, zal ik daar graag op antwoorden.

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De bespreking naar aanleiding van de verklaring van de Vlaamse Regering is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.