U bent hier

De voorzitter

De heer Daems heeft het woord.

Rudi Daems

Mijnheer de minister, ik had deze vraag ook kunnen stellen aan minister-president Peeters, aan minister Crevits of aan minister Van Brempt, want zij zijn net als u direct betrokken partij. Ik stel ze nu heel bewust aan u, omdat u een heel cruciale rol hebt in dit dossier, als minister van Ruimtelijke Ordening én als minister van Onroerend Erfgoed.

Ik schets kort de voorgeschiedenis. Vanmorgen heeft de Vlaamse Regering beslist om in de Kempen een Noord-Zuidverbinding aan te leggen, een van de zes paradepaardjes van deze regering rond de missing links. Ze heeft daarbij niet voor een opwaardering van het bestaande tracé gekozen, de gewestweg N19, maar voor een nieuwe parallelweg van ongeveer 8 kilometer tussen Kasterlee en Geel, dwars door open ruimte, op 600 à 700 meter van de bestaande weg.

Mijnheer de minister, collega´s, ik ken in de recente geschiedenis van Vlaanderen geen gelijke. Ik vind het een draak van jewelste dat men in deze tijden van toenemende verkeerscongestie en toenemende druk op de open ruimte, beslist om pal door open ruimte en bovendien langs en door een geklasseerd landschap - het was overigens de heer Sauwens die destijds tot die klassering heeft beslist - een dergelijke weg aan te leggen, als er weinig objectieve gronden zijn om dat te doen.

De grond die de regering aanhaalt, is het feit dat het verkeer toeneemt, maar waar neemt het verkeer in Vlaanderen niet toe? Ze verwachten dat Nederland en de industrieterreinen in en rond Turnhout zullen groeien qua logistiek en distributie en dat die allemaal hun weg moeten zoeken via de noord-zuidverbinding door de Kempen terwijl er ook een oost-westverbinding is door de provincie Antwerpen via de E34. In het zuiden van de Kempen is er ook de E313, die ook van oost naar west gaat. Er zijn dus mogelijkheden genoeg. Het verkeer vanuit de Brabantse steden Tilburg, Breda, 's-Hertogenbosch enzovoort kan perfect zijn weg vinden naar Antwerpen nadat de kleine ring is gesloten en kan ofwel oost-westwaarts ofwel noord-zuidwaarts rijden.

Deze regering heeft het been vanmorgen stijf gehouden ondanks heel wat interne discussie en heeft gekozen voor deze draak van een weg. Mijnheer de minister, u bent heel cruciaal in deze discussie. Als minister die verantwoordelijk is voor de ruimtelijke ordening, moet u ervoor zorgen dat dit soort van belangrijke beslissingen wordt getoetst aan het decreet Ruimtelijke Ordening en aan het RSV. Als minister bevoegd voor het onroerend erfgoed bent u ook verantwoordelijk voor het geklasseerde landschap en de eventuele deklassering ervan.

Ik word in heel wat adviezen gesteund. Ik citeer uit een advies van acht maanden geleden van de provinciale auditor: "Op basis van de huidige informatie blijkt het basistracé niet conform de uitgangspunten van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen en het Mobiliteitsplan Vlaanderen."

Mijnheer Peeters, ik weet dat er intussen een tweede advies is van diezelfde PAC, dat intussen ook wat genuanceerder is geworden. U was trouwens zelf aanwezig op de vergadering waarop dat advies is uitgebracht. Er zijn geen objectieve gronden voor een nieuwe weg dwars door de open ruimte.

Mijnheer de minister, ik verwacht in eerste instantie een politiek en niet zozeer een technisch antwoord. Hoe kan dit paralleltracé de toets van de ruimtelijke ordening van het RSV doorstaan? Ik hoor allerlei alarmerende signalen dat er creatieve en juridische constructies in de maak zijn om zelfs het geklasseerde landschap geklasseerd te laten en de weg erlangs aan te leggen met voldoende flankerende maatregelen. Is dat een optie die u ernstig overweegt?

De voorzitter

Minister Van Mechelen heeft het woord.

Minister Dirk Van Mechelen

Over dit dossier is al menig jaar gediscussieerd. Het is trouwens ook opgenomen in het Vlaamse regeerakkoord. Het spreekt voor zich dat de Vlaamse Regering hier niet over één nacht ijs is gegaan. De keuze is voorbereid aan de hand van heel wat studiewerk. Daar zijn heel wat discussies op gevolgd, zowel op ambtelijk, op kabinets- als op het hoogste politieke niveau, zijnde de Vlaamse Regering.

Vanmorgen heeft de Vlaamse Regering de discussie gesloten met een formele beslissing die start met de volgende zinsnede: "De Vlaamse Regering gaat akkoord met de aanleg van de Kempische Noord-Zuidverbinding volgens het basistracé en vraagt de projectnota op deze basis uit te werken onder volgende voorwaarden…"

U vraagt of deze keuze conform het RSV is. Ik verwijs naar de bladzijden 153 tot 162 van de startnota. Daarin is een uitdrukkelijke afweging gebeurd op Vlaams niveau, zowel naar het RSV als naar het Mobiliteitsplan Vlaanderen.

In de conclusie staat op pagina 162: "Wanneer beide tracés afgewogen worden op basis van de doelstelling van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen en van het Mobiliteitsplan Vlaanderen, kan gesteld worden dat beide tracés voor- en nadelen hebben. Het basistracé kent duidelijke voordelen voor de discipline 'mens'. Het alternatief tracé komt veel meer tegemoet aan de natuur- en milieugebonden disciplines. Een afweging tussen beide hoort thuis in de MER-studie. Beperkt men zich tot bereikbaarheid, verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid, kan gesteld worden dat het basistracé betere perspectieven biedt. Dit is maar één citaat uit het rapport. We hebben dus wel degelijk zorgvuldig nagegaan of de aanleg van deze weg beantwoordt aan de doelstellingen van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen.

Op basis daarvan is de keuze gemaakt. Als men die keuze maakt, dan staat in de project-MER ook uitdrukkelijk dat men dit tracé maar kan realiseren als er bijzonder veel oog is voor flankerende maatregelen.

Daarom heeft de regering deze ochtend bij de uiteindelijke genotuleerde beslissing een hele batterij aan maatregelen genomen om de natuur- en ecologische waarde van het betrokken gebied waar mogelijk maximaal te herstellen en zelfs te versterken. We willen op het einde van de rit een positief resultaat boeken.

Daarnaast is ook beslist dat, als de nieuwe weg is aangelegd, we de bestaande N19 via een module 2 zullen overdragen aan zowel de gemeente Kasterlee als de stad Geel. Daarbij is het de bedoeling dat de bestaande N19 wordt heringericht conform het STOP-principe, waarbij wordt gezorgd voor een verbod op doorgaand verkeer boven 3,5 ton.

U weet dat we ondertussen het uitvoeringsplan voor de afbakening van de agrarische en natuurlijke structuren van het Netegebied hebben afgewerkt. We hebben gesteld dat in het uitvoeringsprogramma voor de regio Neteland twee zeer specifieke actiepunten zitten in de zone die door de nieuwe weginfrastructuur geraakt wordt. Het is de bedoeling de fameuze uitvoeringsprogramma's 11 en 14 versneld uit te voeren, waarbij een deel landbouwzone wordt omgezet tot natuurgebied en de ecologische waarde wordt versterkt.

Daarnaast is eveneens afgesproken dat bij de ruimtelijke vertaling van de milderende maatregelen een samenhangende landschappelijk inrichtingsplan voor het hele wegtracé moet worden opgesteld, waarbij de belangrijke aandachtspunten zijn, en ik citeer uit de regeringsbeslissing: "onder meer de goede waterkwaliteit, vermijden van verstoring van natuurlijke processen in de vallei van de kleine Nete". Daarbij is beslist dat we de actieprogramma's uit het bekkenbeheersplan - actie A19, A13 en A14, inclusief de meandering van de kleine Nete - versneld zullen uitvoeren. Er is ook gezegd dat er bij dit landschappelijk inrichtingsplan bijzondere aandacht moet zijn voor een minimale impact met betrekking tot de intrinsieke erfgoedwaarde.

In de regeringsbeslissing met betrekking tot de realisatie van het project zijn er nog drie belangrijke voorwaarden ingeschreven: maatregelen die genomen moeten worden tijdens de projectfase; maatregelen die genomen moeten worden tijdens de fase met betrekking tot, onder meer, waterhuishouding en het beperken van de rustverstoring. Er mogen bijvoorbeeld geen werken worden uitgevoerd tijdens het broedseizoen; een batterij maatregelen tijdens de exploitatiefase, ook met betrekking tot de waterhuishouding, ontsnipperende maatregelen, plaatsherstel van de Hoge Mouw, archeologische voorwaarden, geluidsreducerende maatregelen, maatregelen die rustverstoring moeten voorkomen, zoals het beperken van de openbare verlichting, en de landschapsvisuele inpassing.

Op deze manier hebben we een vrij evenwichtige uitvoering bereikt van wat in het Vlaams regeerakkoord staat. Het uitgangspunt daarbij is dat de noord-zuidverbinding zo snel mogelijk moet worden gerealiseerd.

Wat tot slot het geklasseerd gebied Gooreind betreft, hebben we afgesproken dat - en ik citeer: "De Vlaamse minister van Openbare Werken, Energie, Leefmilieu en Natuur legt tegen september 2008 op basis van het landschappelijk inrichtingsplan een breed gedragen voorstel, na overleg met alle betrokken diensten, voor aan de Vlaamse Regering met betrekking tot het verdere procesverloop voor het beschermd landschap Gooreind."

Dit betekent dat we verwachten dat minister Crevits in september 2008 een landschappelijk inrichtingsplan zal voorleggen. Op basis daarvan zullen we vanuit de invalshoek van het onroerend erfgoed oordelen welke stappen al dan niet moeten worden gezet.

Rudi Daems

Ik heb die startnota en de MER's ook gelezen. Ik vind het een leuk detail dat het MER van 1999 een heel andere conclusie dan het geactualiseerde MER van twee jaar geleden bevat. Volgens het MER van 1999 is het gebruik van het bestaande tracé op basis van op een na alle parameters de beste optie. Het geactualiseerd MER nuanceert dit en heeft het over een keuze tussen de mensen en de natuur. Daar gaat het echter niet om. Het gaat om een politieke keuze. Willen we een mega-verbinding doorheen de Kempen tot stand brengen? Daardoor zou verkeer uit Nederland ook zijn weg door de Kempen zoeken. Of willen we de politieke keuze maken het bestaande verkeer zo goed mogelijk te begeleiden en te laten doorstromen? Dat is het debat.

Wij zijn ook voorstander van een ringweg rond Kasterlee om de verkeersellende in het centrum van Kasterlee op te lossen. Wij willen ook dat de Antwerpsesteenweg in Geel, waar zich een echte bottleneck bevindt, wordt verbeterd. Wij willen ook een fly-over op de E313 om de doorstroming te verbeteren. De vraag is wat er nu zal gebeuren. De problemen van de burgemeesters van Kasterlee en van Geel zullen worden opgelost. De shit zal verhuizen naar Westerlo, naar Herselt en naar Aarschot, waar nu al een probleem is. Indien vervolgens een verbinding tussen Turnhout en Nederland wordt aangelegd, zullen de mensen in Turnhout, Ravels en verder ook problemen krijgen. Ik betreur deze kortzichtige visie op het dossier.

Wat het onroerend erfgoed betreft, heeft de minister net verklaard dat minister Crevits een landschappelijk inrichtingsplan moet opstellen. Dat is goed mogelijk, maar ik had eigenlijk een meer fundamentele vraag gesteld. Overweegt de minister ernstig om een weg aan te leggen zonder het bestaande landschap te deklasseren? Ik vind dit een fundamenteel punt. Het gaat hier om een precedent ten aanzien van andere geklasseerde landschappen in Vlaanderen. Ik verwacht een antwoord op die vraag.

De voorzitter

De heer Huybrechts heeft het woord.

Pieter Huybrechts

Mevrouw de voorzitter, de Noord-Zuidverbinding tussen Turnhout en Aarschot is een oud Kempens streekdossier waarop talrijke ministers reeds hun tanden hebben stukgebeten. Deze verbinding is zeer belangrijk voor de verdere economische ontwikkeling van de Kempen. Misschien is dit de vraag die we ons moeten stellen. Zijn we voor of tegen de verdere economische ontwikkeling van de Kempen? (Opmerkingen van de heer Rudi Daems)

De realisatie van deze as zou tevens de leefbaarheid van de dorpskernen langs het traject, zoals Kasterlee, Geel en Herselt, vergroten. De as zou tevens de Antwerpse Ring kunnen ontlasten.

Miljoenen euro's aan belastinggeld zijn al aan deze discussie besteed. Indien de Vlaamse Regering nu, na meer dan 30 jaar, eindelijk de knoop doorhakt, vinden we dat een goede zaak. Het Vlaams Belang is voorstander van welk tracé dan ook dat voor een veilige woonomgeving en voor een ontlasting van de dorpskernen langs de E19 kan zorgen. We kiezen voor het tracé dat de meeste garanties inzake de veiligheid van de omwonenden biedt. Indien hiervoor een parallel tracé moet worden aangelegd, is dat maar zo.

Ik noteer tevens dat de minister heeft verklaard dat de Vlaamse Regering flankerende maatregelen zal nemen. We vinden dit een goede zaak.

De voorzitter

De heer Peeters heeft het woord.

Frans Peeters

Mevrouw de voorzitter, in de eerste plaats wil ik de minister en de hele Vlaamse Regering met deze moedige, wijze en enige correcte beslissing feliciteren.

Het dossier is al 35 jaar oud. Het is met vallen en opstaan terug ter studie gelegd, maar nooit is er een beslissing genomen. In 1999 is het MER afgerond. Ik vraag me af waarom de toenmalige regering geen beslissing heeft genomen. Het MER heeft geen enkele uitspraak gedaan ten voordele van het ene of het andere tracé. Laat dat duidelijk zijn!

In de bijkomende noot, bij de afweging van zowel het alternatief als het basistracé, staat heel duidelijk dat het enige langetermijnperspectief dat voordelen biedt het basistracé is. U hebt daarnet een citaat aangehaald. Dat rapport van de Provinciale Auditcommissie (PAC) is niet conform verklaard. Zolang het niet conform is verklaard, heeft het geen basis. Natuurlijk is de keuze niet gemakkelijk. De minister heeft het ook gezegd. Als men het bekijkt vanuit mensgerichte milieukwaliteitsaspecten, dan heeft het basistracé een voordeel. Dat blijkt ook heel duidelijk uit de conclusies van het MER. Ik citeer: "Verder blijkt dat bij (…) beschouwing van de mensgerichte milieukwaliteitsaspecten met name: (…); Draagkracht wegen tijdens exploitatiefase;" - dat is ingebruikname van de weg - "Toegankelijkheid, verkeersveiligheid en verkeersleefbaarheid;" - drie basisprincipes van het Mobiliteitsplan Vlaanderen - "Luchtkwaliteit tijdens exploitatiefase; Geluidshinder; Ruimtebeslag en onteigeningen; het basistracé veel beter wordt beoordeeld dan het alternatief tracé."

Ik verwijs dan nu naar het conformverklaarde rapport van de PAC: "Het belangrijkste argument voor het basistracé is het langetermijnperspectief: versterking van de Kempense noord-zuidas, de feitelijke upgrading van de weg en een bundeling van de noord-zuidrelaties." Die zijn u zeker ook niet vreemd: de verbinding tussen Turnhout-Herentals-Herselt en de verbinding tussen Turnhout-Retie-Dessel-Mol. Er wordt gepleit voor een bundeling voor de noord-zuidas, primaire weg.

Dit is de enige juiste beslissing. Uiteraard moeten er milderende en flankerende maatregelen worden genomen waar het basistracé wordt uitgevoerd. Dat spreekt voor zich. Tegelijkertijd geven we zowel Kasterlee als Geel Ten Aard terug een leefbaar dorp. Ik kan dat niet genoeg onderstrepen. Vorige week hebben we hier nog een discussie gehad over het maatschappelijk draagvlak voor de Lange Wapper. Dat is verloren gegaan, en er moet opnieuw worden geïnvesteerd in dat draagvlak. Mijnheer Daems, ik ken geen enkel dossier in Vlaanderen waar er een dergelijk breed, kamerbreed maatschappelijk draagvlak is als de Noord-Zuidverbinding. Ik heb het dan over de werkgevers, werknemersorganisaties, lokale besturen, over RESOC Kempen en niet het minst de hele bevolking. We moeten daar rekening mee houden, willen we grote infrastructuurwerken een terechte kans geven om de uitdagingen op het vlak van mobiliteit het hoofd te kunnen bieden.

De voorzitter

De heer Van Dijck heeft het woord.

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister, dit dossier van de Noord-Zuidverbinding en in het bijzonder het stuk tussen Kasterlee en Geel, heeft een lang verleden. Er zijn heel wat afwegingen gemaakt en heel wat opties onderzocht. Over het element van Kasterlee en Geel moest er een keuze worden gemaakt tussen het bestaande of alternatieve tracé. Het komt altijd neer op een keuze tussen wit en zwart.

Ik heb ook pas kennis genomen van de beslissing van de regering. Er is voldoende rekening gehouden met de verschillende elementen, met het basisopzet.

Mijnheer Daems, ik denk dat de lokale besturen de afgelopen jaren enorm veel hebben gestudeerd. De N19 is één element, maar er zijn er nog andere: de N18, de N118, de ring rond Geel en de ring rond Mol. Er is ook overlegd met de provincie. Ik denk dus dat de tijd is gekomen om beslissingen te nemen en na het onderzoek daden te stellen. We moeten een keuze maken, en aan elke keuze zijn voor- en nadelen. Ik denk wel dat we in dit geval de minst slechte keuze maken.

De voorzitter

De heer Schoofs heeft het woord.

Hans Schoofs

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, in deze bespreking zou de heer Daems de eerlijkheid moeten opbrengen om zijn vraag in de juiste context te plaatsen. Sta me toe dat ik de historiek die u schetst, op een aantal punten corrigeer. Misschien bewust vermeldt u een aantal zaken niet. U maakt gewag van creatieve juridische constructies. In de loop der ontwikkelingen is er ook een bouwkundige constructie aan te pas gekomen: de ondertunneling van de Hoge Mouw. U maakt daar echter geen melding van. U laat het uitschijnen alsof sinds het begin niets is gewijzigd. U insinueert zelfs dat men heeft geprobeerd om het MER-onderzoek te beïnvloeden. Ik wil hier namens Open Vld duidelijk zeggen dat mijn fractie steeds een kritische houding heeft aangenomen in de discussie over de tracés.

De batterij van flankerende maatregelen en het budget van de Vlaamse overheid voor de ondertunneling van de Hoge Mouw zijn echter tegemoetkomingen die kunnen tellen. De Kempen moet daar rekening mee houden. Vergeet ook niet dat langs het bestaande tracé tussen Geel en Kasterlee er veel lintbebouwing is. Een verzwaring van dat tracé zal de bewoners extra belasten. Ik hoor u daar ook niets over zeggen. Als men met alle gegevens rekening houdt, dan krijgt men wél een objectief verhaal.

Ward Kennes

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, ik wil even het woord vragen.

De voorzitter

Ik kan dat niet toestaan. De heer Peeters heeft al namens uw fractie het woord genomen. Ik pas de regels toe.

Minister Van Mechelen heeft het woord.

Minister Dirk Van Mechelen

Mevrouw de voorzitter, collega's, ik wil toch nog op één concrete vraag van de heer Daems antwoorden. De regering heeft deze ochtend beslist om datgene wat al in december 2007 door haar is aanvaard, te herbevestigen. Daarover kan geen discussie bestaan. Het gaat over de bevestiging van het agrarisch gebied enerzijds en de ontwikkeling van extra natuurwaarden in de zone anderzijds. Dat moet ervoor zorgen dat, ondanks de aanleg van het nieuwe wegtracé, de resterende open ruimte volledig wordt gevrijwaard. Wie zou willen speculeren met de gronden die zijn gelegen tussen beide verbindingen, mag alle hoop opgeven.

De regering heeft ook beslist dat een landschappelijk inrichtingsplan met flankerende maatregelen wordt opgesteld. Op basis van dat inrichtingsplan zal het Agentschap Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed een keuze maken over het verdere verloop van het proces.

Ten derde wil ik uw aandacht vestigen op het feit dat we praten over een basistracé, dat wil zeggen: over een tracé dat zich ent op een reservatiestrook op het gewestplan. Op basis van die gegevens zullen we de finale beslissing nemen.

Ten slotte wil ik zeggen dat ik ervan overtuigd ben dat ik de heer Daems niet kan overtuigen. Ik merk wel dat deze beslissing door het overgrote gedeelte van deze parlementaire vergadering wordt gedragen. (Applaus bij Open Vld en CD&V)

Rudi Daems

Mijnheer de minister, ik denk dat de sp.a-fractie er redelijk stilzwijgend bij zit. Het is toch nog een belangrijke fractie in dit parlement.

Minister Dirk Van Mechelen

Dit wil zeggen dat ze er vanmorgen niet stilzwijgend bij zat.

Rudi Daems

Dat weet ik heel goed. Ondanks haar intern verzet en ondanks haar sterke en krachtige verklaringen dat zij de milieukeeper van deze regering is, de linksbuiten van deze regering, is de sp.a, samen met de rest, redelijk op de buik gegaan voor een reservatiestrook die is gemaakt in een tijd waarin men nog anders dacht over ruimtelijke ordening en mobiliteit dan vandaag.

Ik denk dat er inderdaad een draagvlak is bij de mensen in Ten Aard en zeer terecht. Maar net zoals in Ten Aard is er in veel Kempische gemeenten lintbebouwing waardoor zich hetzelfde probleem voordoet. Als je er nu al van uitgaat dat er 25 percent meer trafiek door de Kempen zal komen, zonder dat Nederland wordt ontsloten, dan mag je nog veel vierbaansvakken aanleggen, maar dan zal je het probleem van verkeersveiligheid nog niet oplossen.

Mijnheer de minister, u hebt gezegd dat er geen sprake is van het volbouwen van de grond langs of tussen de twee gewestwegen. Ik verwed er echter een bak Westvleteren om dat het over dertig jaar een Boomsesteenweg zal zijn. (Applaus bij Groen!)

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.