U bent hier

De voorzitter

De heer Martens heeft het woord.

Bart Martens

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, in mijn wilde jeugdjaren zong Johnny Rotten van de Sex Pistols: 'The rich are getting richer and the poor are getting poorer.' Ik vrees dat dit ook vandaag steeds meer het geval is.

Vorige week las ik in de krant dat België de achtste plaats bekleedt op de wereldranglijst van dollarmiljonairs. Tegelijkertijd leeft een op zeven mensen onder de armoedegrens. Zij moeten rondkomen met minder dan 822 euro per maand. Steeds meer mensen raken verzeild in een schuldenspiraal. Zij kunnen hun rekeningen niet meer betalen en moeten besparen op essentiële zaken zoals gezondheidszorg en voeding. (Opmerkingen van de heer Eric Van Rompuy)

Mijnheer Van Rompuy, onze partij heeft de verzuchtingen van de welzijnsorganisaties en van uw vakbonden veel beter behartigd dan uw partij.

We zijn in een tweestromenland terechtgekomen. De armoede- en welzijnsorganisaties en de vakbonden luiden terecht de noodklok. Afgelopen weekend las ik in De Tijd een uitspraak van Luc Cortebeeck van het ACV. Hij zegt: "Ik heb in mijn hele carrière nog nooit zoveel brieven met noodkreten ontvangen als de voorbije weken en maanden. Wanneer de winter voor de deur staat, krijg je altijd klachten over stookoliefacturen, maar deze keer is het buiten proportie. De toestanden die de mensen beschrijven, zijn hallucinant. De voornaamste reden voor deze manifeste opstoot van armoede zijn de sterk gestegen prijzen van voeding en brandstof."

In De Morgen van vorig weekend konden we de resultaten inkijken van het onderzoek over energiearmoede van mevrouw Clymans van Samenlevingsopbouw Provincie Antwerpen. U hebt dat onderzoek blijkbaar gefinancierd, mijnheer de minister. Mevrouw Clymans stelt vast dat steeds meer commerciële leveranciers hun klanten droppen zodat ze terechtkomen bij de intercommunales en de netbeheerders die deze klanten moeten opvangen en als sociale leverancier energie moeten blijven leveren.

Als die mensen ook bij de sociale leveranciers in schuldenproblemen komen, dan kunnen de sociale leveranciers die mensen doorverwijzen naar de lokale adviescommissies van de OCMW's. Uit het onderzoek van mevrouw Clymans blijkt dat dit jaar meer dan de helft meer dossiers door Eandis, de netbeheerder, zijn doorgestuurd naar die lokale adviescommissies.

Het gaat om mensen die hun facturen niet langer kunnen betalen, ook niet die van de sociale leveranciers. Dit jaar zijn er meer dan 55.000 dossiers, terwijl het vorig jaar maar om 37.000 dossiers ging.

Het blijkt dat veel van die lokale adviescommissies zich veeleer als een incassobureau gedragen en, in opdracht van de energiesector, proberen zo snel mogelijk het geld terug te vorderen, in plaats van te zoeken naar een structurele oplossing of te trachten die mensen uit de schuldenspiraal te halen en de afsluiting van stroom en gas, het meest schrijnende dat een gezin kan meemaken, te voorkomen. Mijnheer de minister, wij trachten daar iets aan te doen. In de federale Kamer hebben we een wetsvoorstel ingediend om de prijzen van stroom en gas te reguleren. Dat wordt trouwens ook gevraagd door de heer Cortebeeck en het ACV.

We hebben vastgesteld dat uw partij dat wetsvoorstel heeft weggestemd. Blijkbaar heeft ze er geen probleem mee dat de monopolist op de markt eenzijdig van het ene moment op het andere de prijzen met 20 percent verhoogt.

Eric Van Rompuy

U uit hier partijpolitieke beschuldigingen. Bij mijn weten, zitten de socialisten nog altijd in de federale regering. U hebt 20 jaar de kans gehad om daar iets aan te doen! En nu valt u de partij aan van minister Vanackere! (Opmerkingen van de heer Bart Martens)

U zit nog niet in de oppositie.

De voorzitter

De heer Martens heeft het woord.

Bart Martens

We hopen dat u de voorstellen in het Vlaams Parlement om de problematiek van de energiearmoede te verlichten, wel zult steunen. Er is inderdaad een themacommissie gehouden over energiearmoede. We hebben toen verschillende aanbevelingen gedaan aan de Vlaamse Regering. Een ervan was dat de LAC nooit zou mogen besluiten af te sluiten zonder voorafgaand sociaal onderzoek. Ook moest er een handleiding worden gemaakt van goede praktijken voor de werking van lokale adviescommissies.

Mijnheer de minister, in welke mate hebt u gevolg gegeven aan de aanbevelingen van de commissie voor Energiearmoede? Is er al een handleiding van goede praktijken voor de werking van de lokale adviescommissies? In welke mate wordt het sociaal onderzoek, dat trouwens vertaald werd in het decreet van 25 mei 2007, nageleefd? Volgens De Morgen gebeurt dat niet. Mevrouw Debast van de VVSG zegt dat de OCMW's vaak niet het geld hebben om het sociaal vooronderzoek te financieren. In hoeverre bent u bereid om in te gaan op het verzoek van de VVSG om extra Vlaamse middelen te geven aan OCMW's om het voorafgaand sociaal onderzoek te bekostigen?

Vaak zeggen we dat wat we zelf doen, ook beter doen. Mijnheer de minister, show, don't tell! Toon dat u het ook zelf kunt doen! Toon dat u binnen de eigen Vlaamse bevoegdheden ook meer dan een steentje kunt bijdragen om de problemen van de energiearmoede weg te werken. Toon dat ook Vlaanderen kan en wil investeren in de strijd tegen de energiearmoede.

De voorzitter

Minister Vanackere heeft het woord.

Minister Steven Vanackere

Mijnheer Martens, ik kan natuurlijk niet reageren op elk onderdeel van de toespraak die u onder de titel van een actuele vraag hebt gehouden, hoewel ik daar best zin in heb. Ik zal trachten me te houden aan de mij toegemeten tijd en te blijven binnen mijn bevoegdheidsdomein.

U baseert zich op het onderzoek dat op vraag van voormalig minister Vervotte is gevoerd. Een aantal van de fenomenen die u aankaart, zijn boven water gekomen dankzij het project van mevrouw Clymans, dat werd ondersteund met middelen uit het budget van Welzijn.

U hebt verwezen naar het goede werk in de commissie waar u, net zoals de heer Decaluwe en anderen, aan hebt deelgenomen. Dat toont nog maar eens aan dat het Vlaams Parlement wel degelijk een invloed heeft op het beleid. Verschillende zaken werden naar voren geschoven, zoals het verbreden van de periode waarbinnen niet kan worden overgegaan tot afsluiting. Ook het verhogen van de minimumlevering in ampère is duidelijk de vrucht van dat werk. De indruk mag dan ook niet worden gewekt dat Vlaanderen niet in staat is om conclusies te trekken uit de gemaakte analyses.

Ik heb een aantal vragen gekregen. Ik moet erop toezien dat er geen afsluitingen zonder voorafgaand sociaal onderzoek komen. Ik moet de werking van de LAC's aftoetsen en trachten te optimaliseren.

Meer dan de helft van de mensen die bij een LAC terechtkomen, zijn - allicht tot verbazing van velen - niet bekend bij de OCMW's. De idee dat enkel het publiek van de OCMW's met achterstallige betalingen en de afsluiting van energievoorzieningen wordt geconfronteerd, klopt niet.

Op initiatief van toenmalig minister Vervotte heeft onze administratie contact met de diensten van minister Dupont opgenomen. We proberen de door het Energiefonds ter beschikking gestelde middelen nog sterker op de werking van de LAC's te richten. Behalve de middelen van het Gemeentefonds die naar de OCMW's gaan en de middelen van het Energiefonds, zal ik de LAC's geen bijkomende middelen verstrekken.

We zullen wel het door mevrouw Clymans ontwikkelde project Energie en Armoede als een best practice bij de andere LAC's promoten. Wat de klantvriendelijkheid en de communicatie betreft, is er nog heel wat werk aan de winkel. Dit staat overigens ook in de twee jaar geleden door het Vlaams Parlement verstrekte adviezen. Ik overweeg het besluit van de Vlaamse Regering betreffende de werking en de samenstelling van de LAC's aan te passen in functie van de adviezen die uit het project Energie en Armoede kunnen voortvloeien. Hiervoor moet ik evenwel wachten tot ik een volledig advies heb ontvangen.

Bart Martens

Hoewel het me enigszins teleurstelt, bedank ik de minister voor zijn antwoord. De Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG) vraagt uitdrukkelijk bijkomende middelen om de kosten van het decretaal opgelegd sociaal onderzoek te kunnen dragen. Volgens de VVSG volstaan de middelen die door het Energiefonds worden verstrekt, amper om in het kader van schuldbemiddeling en dergelijke initiatieven de nodige mensen aan te werven. Het Energiefonds is nochtans niet enkel bedoeld om de personeelskosten van de schuldbemiddelaars van de OCMW's te financieren. Het Energiefonds moet eigenlijk ook dienen om de schulden van de mensen te verlagen. De minister is niet bereid om voor de OCMW's bijkomende middelen vrij te maken. Ik raad hem aan die beslissing te heroverwegen. De vraag van de VVSG is zeker legitiem.

Wat energiearmoede betreft, hebben we al heel wat inspanningen geleverd. Zo is de minimale levering van 6 ampère tot 10 ampère opgetrokken. Dit is een gevolg van de motie van aanbeveling die het Vlaams Parlement naar aanleiding van het themadebat over energiearmoede heeft goedgekeurd. Ik betwijfel evenwel of deze maatregelen zullen volstaan.

Het voorafgaand sociaal onderzoek is in een decreet opgenomen. Ik heb echter vernomen dat veel steden en gemeenten dit voorschrift niet naleven. De minister is bevoegd voor het toezicht op de correcte naleving van deze decretale verplichting. De steden en gemeenten die over een energiecel beschikken en bijgevolg sociale onderzoeken kunnen uitvoeren, slagen erin 25 percent van de aan een LAC overgemaakte dossiers nog voor de zitting van dat LAC in der minne te regelen. Mijns inziens, moeten we verder die richting uit. We moeten voorkomen dat nog meer mensen in de schuldenspiraal terechtkomen en van stroom- en gasleveringen worden afgesloten.

De voorzitter

De heer Dehaene heeft het woord.

Tom Dehaene

De collega's die actief zijn binnen het OCMW, kunnen beamen dat er niet alleen met betrekking tot energie, maar ook met betrekking tot schulden in het algemeen veel meer vragen zijn. Dat is al een paar keren aangekaart in het Vlaams Parlement. Iedereen zal ook kunnen bevestigen dat het de OCMW's nog steeds vrij staat te kiezen of ze er meer energie - lees: meer geld - aan willen besteden. Ik doe bij dezen een zeer warme oproep aan alle lokale besturen om geen wachtlijsten aan te leggen voor het ondersteunen van de mensen. Als die mensen gekend zijn bij het OCMW, kunnen we immers vermijden dat ze in het LAC-stadium belanden. Het federale geld vrijgemaakt voor de werking van de lokale adviescommissies volstaat niet: mijnheer Martens, dan zegt u eigenlijk ook dat de federale overheid de inspanning had moeten doen om meer middelen vrij te maken. Dat zegt u dan op de verkeerde plaats.

Ik wil de discussie wat ruimer voeren, zoals ik dat al heb gedaan toen het ging over schuldbemiddeling in het algemeen. Ik ben vragende partij dat we het aantal dossiers van mensen die moeten worden geholpen bij schuldbemiddeling zouden laten doorwegen bij een volgende oefening van het Gemeentefonds. Apart gaan subsidiëren lijkt me echter gevaarlijk, omdat we dan vanaf morgen meer van dergelijke vragen zullen krijgen.

De voorzitter

Mevrouw Van der Borght heeft het woord.

Vera Van der Borght

Mevrouw de voorzitter, geachte leden, ik vind het niet meer ernstig wat er hier vandaag zoal gebeurt. We hebben een Commissie Energiearmoede: dat is een ad-hoccommissie waarvan u trouwens deel uitmaakt, mijnheer Martens. Vorig jaar heeft die commissie heel goed werk geleverd. U hebt zelf verwezen naar een aantal elementen die daar naar voren worden gebracht en met betrekking waartoe wordt gewerkt. Nu zijn we volop bezig met het evalueren en volgen van alles wat daar is beslist. Volgende week is er trouwens opnieuw een commissievergadering. Een drietal weken geleden hebben we hier een hele voormiddag aan gewijd. Volgende week woensdag is dat opnieuw het geval. Mevrouw Clymans zal een toelichting geven aan de commissie. Al wie vragen heeft aan haar, wordt uitgenodigd om de commissievergadering bij te wonen.

Als die lokale adviescommissies niet efficiënt zouden blijken te werken, dan moet er inderdaad worden bijgestuurd. Ik had echter begrepen dat de minister de intentie heeft om daaraan te werken. Deze zaken zijn dus nog volop bezig en u komt hier het verhaal ophangen dat er vrijwel niets wordt gedaan, terwijl er in het verleden, zowel federaal als Vlaams, al heel wat inspanningen zijn gedaan. U moet correct zijn wat dergelijke verhalen betreft.

De voorzitter

De heer Gabriels heeft het woord.

Jaak Gabriels

Mevrouw de voorzitter, ik wil even reageren op de eenzijdige ranking die de heer Martens heeft aangehaald. Het ging over dollarmiljonairs. Hij heeft de jongste weken wellicht de kranten gelezen: bij een aantal andere rankings, die te maken hebben met onze economische positie, zullen we erg ons best moeten doen om ervoor te zorgen dat we morgen die welvaart ook nog kunnen verdelen. Het is dus broodnodig om ook die andere rangschikkingen in de gaten te houden, om de Vlaamse economie aan te zwengelen.

De voorzitter

De heer De Loor heeft het woord.

Mijnheer de minister, ik was eveneens verbolgen toen ik het artikel las over OCMW's die incassobureaus worden. Dat is niet overal zo, meen ik te kunnen stellen: er zijn LAC's die wel goed werken. Het is ook wel de realiteit dat de OCMW's zullen worden geconfronteerd met nog meer mensen in problemen. Dat zal zelfs al begin 2008 gebeuren, als ze hun eindafrekening voor elektriciteit en gas van 2007 zullen krijgen. Ik stel samen met de heer Martens vast dat de Vlaamse overheid momenteel geen enkele ondersteuning geeft aan de lokale adviescommissies. Mijnheer de minister, u hebt gezegd dat u daar ook niet in zult voorzien. U gebruikt als argument dat het zeker niet allemaal OCMW-cliënten zijn die bij de LAC's verschijnen. Dat klopt volledig. Ook stelt u dat de LAC's klantvriendelijker moeten worden. Dergelijke argumenten pleiten er net voor om wel meer te investeren in de werking van de LAC, zodat er ook proactief kan worden gewerkt. Mijnheer de minister, ik wil dus vragen dat u toch nog eens in overweging zou nemen om in die ondersteuning te voorzien.

De voorzitter

Mevrouw Vogels heeft het woord.

Mieke Vogels

Mevrouw de voorzitter, de heer Gabriels had het over rankings. Vandaag staat in de krant dat België gezakt is naar de zeventiende plaats in de welzijnsrangschikking. We boeren dus niet zo goed.

Ik wil hier niet het proces maken van de werking van de LAC's. Ik heb zelf in de LAC van het OCMW Antwerpen mogen zitten en er is werkelijk een zondvloed aan dossiers. We hadden 90 tot 100 dossiers op één middag te behandelen. Als ik dan lees dat het aantal dossiers vorig jaar met de helft is toegenomen, dan kunnen die niet meer serieus worden behandeld.

Mijnheer de minister, u moet uiteraard meer investeren in de LAC's, maar die zijn maar het laatste element. Hoe komt het dat ze zoveel meer dossiers krijgen? De basisbehoeften worden veel duurder: energie, voedsel en huurprijzen. Daar had het ACW het ook over deze morgen op de radio. Als we steeds meer mensen in de LAC's zien verschijnen, dan is dat een teken dat de armoede in Vlaanderen toeneemt. Wordt het niet de hoogste tijd om met de Vlaamse Regering en alle verantwoordelijke ministers samen te zitten om te bekijken wat er kan worden gedaan om de dure energieprijzen te drukken? Mensen die kansarm zijn, wonen vaak in slecht geïsoleerde woningen. Ze hebben dan ook de hoogste energiefacturen en komen in moeilijkheden. Het is vijf na twaalf wat dat betreft. Op basis van de resolutie die zal worden verfijnd, moet er een regeringsbreed programma worden uitgewerkt zodat er in 2008 niet nog eens een verdubbeling komt van het aantal mensen die bij de LAC's terechtkomen en betalingsproblemen hebben.

De voorzitter

De heer Vandenbroucke heeft het woord.

Joris Vandenbroucke

Mevrouw de voorzitter, verschillende sprekers hebben al benadrukt dat een goedwerkend LAC essentieel is voor die gezinnen die dreigen afgesloten te worden van energielevering. Het is inderdaad de laatste strohalm voor hen om te vermijden dat ze in zeer dramatische situaties terechtkomen. Er worden een aantal voorstellen gedaan om de werking van de LAC's te verbeteren en over hoe de Vlaamse Regering daar een rol in kan spelen. Weet de Vlaamse Regering met zekerheid of alle OCMW's een LAC hebben? U kunt mijn verbazing niet voorstellen toen ik eergisteren vernam dat er in een gemeente van mijn regio dit jaar twaalf gezinnen zijn afgesloten van gas en elektriciteit zonder dat er een LAC is in het OCMW is. Een OCMW laat dus al jarenlang toe op vraag van de netbeheerder dat gezinnen worden afgesloten van energielevering zonder dat er een LAC wordt aangeduid. Ik begrijp niet hoe dit mogelijk is. U bent verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de eigen decreten. Hoe zult u dit toezicht organiseren om dergelijke situaties te vermijden?

Minister Steven Vanackere

Dit is stilaan een actualiteitsdebat geworden. Er worden heel wat behartigenswaardige dingen gezegd in verband met het armoedebeleid. Ik wil sommige opmerkingen van de heer Martens en mevrouw Vogels zelfs voor mijn rekening nemen.

Er zijn heel veel vragen gesteld maar ik wil teruggaan naar de kern van de vraag van de heer Martens en die heeft te maken met de werking en de financiering van de LAC's. In opvolging van wat voormalig minister Vervotte na haar gesprek met de minister Dupont heeft gelanceerd, wil ik uitvoeren wat het Vlaams Parlement aan de Vlaamse Regering heeft gevraagd: zorg voor een adequate financiering na goed overleg met de federale overheid en vertrekkende vanuit het Energiefonds. Om redenen die ons bekend zijn, is dat overleg met de federale overheid nog niet tot een goed einde gekomen. De heer Martens is ongeduldig en ik begrijp dat. Hij vraagt of ik nu alvast wil toezeggen dat ik het zelf zal betalen. Het Vlaams Parlement heeft de Vlaamse Regering de instructie gegeven om met het federale niveau een adequate financiering te verzekeren. Als het Vlaams Parlement nu een nieuwe instructie geeft dat we het zelf moeten betalen, dan zal ik dergelijke nieuwe resolutie met aandacht in ontvangst nemen.

Vandaag volg ik de aanpak dat ik de resolutie van het Vlaams Parlement onder de aandacht zal brengen zodra er een federale regering is waarmee ik ernstig kan praten.

Wat de werking van de LAC's betreft, wil ik zeggen dat datgene wat de interventie van de heer Martens heeft gestoffeerd, voortkomt uit werk gefinancierd door mijn voorganger, mevrouw Vervotte. Ik heb hier op deze tribune al toegezegd dat ik het besluit van de Vlaamse Regering over deze werking wil herbekijken en eventueel aan wil passen om zo beter rekening te kunnen houden met de geformuleerde adviezen.

De actuele vraag van vandaag is dus beantwoord. Voor het overige wil ik, zoals ook mevrouw Van der Borght heeft gezegd, het volledige debat in de bevoegde commissie voeren.

Bart Martens

Ik heb uiteraard geen steen willen werpen naar alle steden en gemeenten. Ik ben ervan overtuigd dat in de meeste steden en gemeenten de LAC's voortreffelijk werken. Er zijn echter rotte appels. Zoals de heer Vandenbroucke zegt, zijn er steden en gemeenten die hun verantwoordelijkheden niet nakomen en zonder enig sociaal onderzoek beslissen om af te sluiten. Ik denk dat u daaraan paal en perk moet stellen.

U moet, in afwachting van een herschikking van de federale middelen en bij ontstentenis van Vlaamse middelen, er ten minste voor zorgen dat alle OCMW's de decretaal opgelegde procedure van overleg met de betrokkenen en een sociaal vooronderzoek respecteren. Zo kan worden vermeden dat nog meer mensen van stroom en gas worden afgesloten.

Mevrouw Vogels heeft gelijk: de LAC's zijn het eindpunt voor de mensen die een heel parcours van miserie hebben doorlopen. Ze zijn de strohalm waaraan ze zich kunnen vastgrijpen om eventueel een oplossing te vinden voor de betaling van hun energiefacturen. We moeten in de eerste plaats vermijden dat nog meer mensen kampen met betalingsproblemen, en dat kan door energieverliezen in woningen weg te werken. Ik wil u daarom vragen om in overleg met minister Crevits de gratis energiescans die we als openbaredienstverplichting aan de intercommunales hebben opgelegd in de eerste plaats aan behoeftigen aan te bieden. Ze krijgen dan een gratis doorlichting van energieverliezen in de woning en een gratis spaarpakket met spaardoucheknop, buisisolatie en radiatorfolie en dergelijke.

Minister Steven Vanackere

Ik ga volledig akkoord om samen met minister Crevits het preventieluik met die scans aan te pakken. Het initiatief van minister Crevits om dit soort van maatregelen ook voor niet-belastingbetalers mogelijk te maken dankzij een premie is behartenswaardig. Het kan wel niet dat dit soort van preventieve maatregelen voor mensen pas wordt genomen als de LAC al met hen bezig is. De energiescan is preventief bedoeld.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.