U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 4 juli 2007, 14.02u

Actuele vraag van mevrouw Annick De Ridder tot de heer Frank Vandenbroucke, viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming, over de verspreiding van een creationistisch boek onder Vlaamse scholen
De voorzitter

Mevrouw De Ridder heeft het woord.

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, op 8 mei stelde mijn collega mevrouw Hermans u, mijnheer de minister, al een gelijkaardige vraag over het creationisme. Het gaat hier meerbepaald over de verspreiding op onze scholen van het boek 'The Atlas of Creation' van de genaamde Adnan Oktar.

Het creationisme is een strekking die de hele evolutieleer, die wij zo goed kennen en waarop onze maatschappij toch is gestoeld, ontkent, en die zegt dat het darwinisme verwerpelijk is en dat wij, met heel ons heelal en alles wat daarbij hoort, gecreëerd en geschapen zijn door God. Het creationisme stelt dat daar geen evolutie aan te pas is gekomen.

Oktar heeft het darwinisme of de evolutieleer bovendien de schuld van de aanslagen op 11 september 2001 en van verschrikkelijke gebeurtenissen zoals de Holocaust.

U hebt op 8 mei terecht geantwoord dat u niet onmiddellijk actie zou ondernemen. Er zouden immers geen tekenen zijn dat dat boek effectief in onze scholen verspreid zou worden, en evenmin dat onze leerkrachten niet verstandig genoeg zouden zijn om dat boek links - of rechts - te laten liggen.

Inmiddels zijn er nieuwe elementen. Uit een artikel in de pers blijkt dat het boek onze scholen heeft bereikt. In dat artikel staat ook een reactie van de adjunct-directeur van het Sint-Victorinstituut in Turnhout, die stelt: "Het is een prachtig boek met fantastische illustraties. Het was de jongste weken zeer druk, dus we weten nog niet wat we er juist mee gaan doen. De leerkrachten godsdienst waren alleszins zeer geïnteresseerd en nemen tijdens de zomervakantie met plezier het boek door. Misschien doen ze er volgend jaar wel iets mee." Mijnheer de minister, dit is toch wel een gevaarlijke evolutie.

Een ander nieuw element is het rapport van de Raad van Europa die het, naar aanleiding van religieus rechts dat overwaait uit de VS, noodzakelijk heeft geacht om een zeer duidelijke en dringende stelling naar voren te brengen. Op de zitting van 26 juni is een rapport goedgekeurd dat "het creationisme absoluut onwetenschappelijk en niet geschikt voor het onderwijs" noemt en waarschuwt dat "als we niet oppassen, het creationisme een bedreiging vormt voor de mensenrechten. Op deze ernstige bedreiging door religieuze fundamentalisten moet de Raad van Europa reageren voor het te laat is."

Mijnheer de minister, ik sta vandaag voor u omdat ik denk dat er een aanzienlijke wijziging is van de situatie. Er zijn twee nieuwe elementen. Uw antwoord van 8 mei was heel terecht en verwees naar een diepgaande evaluatie in september, waarbij de eindtermen eventueel zouden worden aangepast door de evolutieleer niet enkel op te nemen in de eindtermen van het ASO, maar ook in die van het BSO en TSO. Dit kan niet als voldoende worden beschouwd. De overheid moet een duidelijk signaal geven dat dit niet kan. De evolutietheorie van Charles Darwin is een van de hoekstenen van onze westerse maatschappij en democratie. Zult u via een omzendbrief het signaal aan de scholen geven, zoals uw collega Arena aan Waalse zijde ook heeft gedaan, dat dit duidelijk niet strookt met onze eindtermen en leerplannen?

De voorzitter

Minister Vandenbroucke heeft het woord.

Minister Frank Vandenbroucke

Mevrouw de voorzitter, mevrouw De Ridder, het klopt dat mevrouw Hermans me daarover heeft ondervraagd. Ik heb toen geantwoord dat ik nog geen grote beweging met betrekking tot dat boek in Vlaanderen zag. Ik zag dan ook geen reden om een bijzondere actie te ondernemen. Ik heb toen ook gezegd, en ik blijf daarbij, dat de directies en leerkrachten in onze scholen over het algemeen wel verstandig genoeg zijn om zelf een oordeel te vormen over zulke, eigenlijk nogal dwaze, verhalen en strekkingen zoals het creationisme.

Ik geef wel toe dat er een nieuw feit is. Ik heb ook in de krant gelezen dat een adjunct-directeur van een school zegt dat leerkrachten godsdienst dit met interesse zullen bekijken. Ik wil een beetje voorzichtig zijn met feitenkennis die ik uit kranten haal. Wat heeft die adjunct-directeur precies willen zeggen? Heeft die man het boek gelezen of niet? Dat blijkt niet allemaal bijzonder duidelijk uit het interview. Om u ter wille te zijn, zal ik toch een brief sturen naar de erkende instantie voor de katholieke godsdienst in het katholiek onderwijs en vragen naar haar reactie. Ik zal u het resultaat daarvan overmaken.

Ik zal me echter niet moeien met de verantwoordelijkheden van die erkende instantie. We houden ons niet bezig met leerplannen godsdienst en met wat er in deze vakken gebeurt. Dat is fundamenteel in ons onderwijsbestel. Ik hou me ook niet bezig met de erkende instantie voor niet-confessionele zedenleer of met andere erkende instanties. Gezien het merkwaardige relaas van het interview in de krant, is het interessant om aan de erkende instantie voor de katholieke godsdienst te vragen hoe ze daarop reageert en welke instructie ze daarover eventueel geeft. Aangezien we binnenkort in reces zijn, zal ik u het antwoord schriftelijk moeten overmaken, maar u zult het krijgen.

Ik vind het belangrijker dat we bezig zijn met het herbekijken van de eindtermen voor wetenschappen. Dat is de gelegenheid bij uitstek om een aantal dingen te herbevestigen die evidenties zijn in onze eindtermen, zoals de evolutieleer. We zullen de eindtermen wetenschappen voor het basisonderwijs en de eerste graad herbekijken en uiteindelijk ook in de bovenbouw van het secundair onderwijs. Ik hoop dat te kunnen doen tegen 1 september 2009. Dat zal een herbevestiging zijn van het belang van wetenschappelijk denken.

Ik dank u voor uw antwoord, vooral voor het eerste gedeelte ervan. Het is belangrijk dat er een signaal wordt gegeven of op zijn minst bij de betrokken directies wordt gepolst hoe zij omgaan met het voorliggende boek.

Mijnheer de minister, bent u ook bereid om in het kader van de aanpassing van de eindtermen de verbreding naar het BSO en het TSO te bewerkstelligen?

U had in uw antwoord van 8 mei gesteld dat de expliciete benadrukking van de evolutieleer al duidelijk ingeschreven staat in de eindtermen van het ASO, maar nog niet in de laatste graad van het BSO en TSO, maar dat u naar aanleiding van een evaluatie en gesprekken die in september moeten plaatsvinden, bereid bent om dit te overwegen.

Luc Van den Brande

Ik heb mevrouw De Ridder horen verwijzen naar een rapport van de Raad van Europa. Als voorzitter van de EVP-fractie heb ik uitstel van dit rapport gevraagd omdat het over de gevaren gaat van het creationisme in het opvoedkundige project.

Ik heb uitstel gevraagd omdat een welbepaalde gedachtegang meebrengt dat men iedereen op één noemer plaatst. Ik behoor absoluut niet - en mijn fractie in de Raad van Europa evenmin -, tot degenen die als integristische creationisten worden beschouwd. We moeten onderkennen dat de evolutieleer zijn plaats heeft en dat is afdoende bewezen, maar het mag niet verhinderen dat mensen vanuit hun geloofsopvatting ook aannemen dat er buiten de evolutieleer of het wetenschappelijke aspect, wellicht ook nog een andere Creator kan bestaan die aan de oorsprong van het leven ligt.

Daarmee wil ik aantonen dat we tegenover deze zaken op genuanceerde wijze moeten denken. In het kader van de eindtermen moeten we goed bekijken op welke plaats deze zaken worden aangereikt. Het beste onderwijs is het onderwijs waarin jongeren niet worden geïndoctrineerd, maar leren openstaan voor verschillende opvattingen.

We zullen het rapport opnieuw bekijken tijdens de oktoberzitting in Straatsburg.

Cathy Berx

Ik dank de minister voor zijn omstandige antwoord. Het is cruciaal dat leerlingen bijzonder kritisch leren omgaan met wat hen wordt voorgelegd. Rekening houdend met de terechte keuze dat de kennis van de evolutieleer een eindterm is voor het vak biologie, en zij dus de leer van Darwin moeten kennen, hoeft het geen probleem te zijn dat leerlingen geconfronteerd kunnen worden met een theorie die daar haaks op staat. Voor zover en in de mate het gebeurt met de bedoeling dat de leerlingen zeer kritisch dergelijk teksten kunnen onderzoeken o.m. vanuit hun kennis van de evolutieleer. Ook dit kan passen in de spanningsrelatie tussen rede, rationaliteit en geloof waarover de Paus sprak in zijn rede van Regensburg. Er is niets mis mee dat leerlingen die in een katholieke school schoollopen resp. het vak Katholieke Godsdienst, Islam of een andere erkende godsdienst volgen, dat op o.m. op die manier meekrijgen

Mijnheer de minister, ik heb nog een bijkomende vraag. U stelt een brief te zullen sturen naar de erkende instantie van het katholiek onderwijs. Waarom doet u dat ook niet naar de erkende instanties van alle erkende godsdiensten? Als ik lees dat die man ook nog verwijst naar Allah en de Koran, kan ik mij voorstellen dat er net zo goed redenen voorhanden zijn om ook een brief te sturen naar de erkende instantie van de islamgodsdienst en niet alleen naar de instantie van het katholiek onderwijs.

Minister Frank Vandenbroucke

Er wordt in het interview verwezen naar de katholieke godsdienst. Bovendien weet men niet met zekerheid wat de betrokken adjunct-directeur precies heeft willen zeggen. Er wordt verwezen naar de leraren godsdienst in het katholiek onderwijs.

Ik wil er geen grote zaak van maken, maar wens wel het parlement ter wille te zijn. Ik zal naar de erkende instantie van het betrokken net schrijven om te vragen hoe zij daarmee omgaan. Ik ben echter niet van plan om plotseling alle netten daarover te ondervragen. Dat lijkt mij niet de juiste optie.

Ik dank de minister voor zijn antwoord.

Ik had graag nog een verduidelijking gegeven voor de collega's van de CD&V-fractie. Ik ben uiteraard ook een voorstander van een kritische opvoeding van onze jongeren in de scholen. We mogen niet uit het oog verliezen dat het hier gaat om een boek dat de evolutietheorie de schuld geeft van de Holocaust en van de aanslagen op 11 september. Ik denk niet dat onze kinderen dat als kritische toets moeten meekrijgen in het basisonderwijs.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Actuele vraag van mevrouw Laurence Libert tot de heer Frank Vandenbroucke, viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming, over de zoektocht van de universiteiten naar personeel
Actuele vraag van de heer Jos De Meyer tot de heer Frank Vandenbroucke, viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming, over de stand van zaken met betrekking tot de inhaalbeweging voor schoolinfrastructuur

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.