U bent hier

De voorzitter

Algemene bespreking

Dames en heren, de algemene bespreking is geopend.

De heer Bart Caron, verslaggever, verwijst naar het schriftelijke verslag.

De heer Erik Arckens, verslaggever, verwijst naar het schriftelijke verslag.

De heer Penris heeft het woord.

Jan Penris

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister, ik dank de verslaggevers voor hun schriftelijke verslag.

Dit ontwerp van decreet verdient beter, al was het maar omdat we de rechtsopvolging bespreken van een in Vlaanderen gewaardeerde en belangrijke instelling, met name de Vlaamse Opera.

De Vlaamse Opera opereerde de laatste jaren onder de rechtsfiguur van een VOI en kende heel wat, vooral financiële, problemen. Om die reden werd de VOI begeleid door een zogenaamde overgangsmanager, die de nieuwe richtlijnen voor de Vlaamse Opera heeft uitgetekend. Binnen zijn strategie was het blijkbaar nodig om de VOI om te vormen tot een VZW. Dat heeft op zijn beurt geleid tot het nu voorliggende ontwerp van decreet.

Ik was aangenaam verrast door de teneur van het debat. In heb namelijk ontdekt dat er in dit halfrond heel wat vrienden van de Vlaamse Opera zitten. Over alle fracties heen werd heel duidelijk dat deze instelling wordt gewaardeerd. We hopen dan ook dat ook dat de Vlaamse Opera in de nieuwe rechtsvorm even performant zal blijven functioneren als in het verleden het geval was.

De vakpers is heel lovend over de Vlaamse Opera. Zij heeft het over 'die beste kleine Bühne Europas'. De intendant heeft wereldfaam verworven, ook als ontdekker van nieuw talent. Hij kent de markt zeer goed en spoort jong, ontluikend talent op. Hij geeft hun een eerste kans in onze opera. Vaak groeien die mensen uit tot wereldbefaamde sterren. Zo heeft Cheryl Barker bij ons haar eerste stappen gezet en is ze nu een autoriteit op de operabühnes.

Marc Clémeur heeft ook een aantal mooie productiereeksen op touw gezet. De Puccinireeks van een aantal jaren geleden zal de operaliefhebber nog vers in het geheugen liggen. Zijn Wagnerinterpretaties zijn voor sommigen misschien controversieel maar worden in het wereldje als zodanig meer dan gesmaakt.

Mijnheer de minister, we moeten de Vlaamse Opera gunnen wat hij verdient, met name een onbekommerd voortbestaan, even performant als in het verleden. Toch overtuigt u ons met het voorliggende ontwerp van decreet niet helemaal. Dat is ook de reden waarom wij ons op het einde van de rit hebben onthouden. Er zijn nog een aantal onduidelijkheden over de toekomst van de opera.

Vandaag wordt ons eigenlijk gevraagd om een culturele, financiële, politieke en op sommige vlakken juridische blanco cheque te tekenen. Op financieel vlak is helemaal niet duidelijk hoe we het kostenplaatje, ook met de vzw, in de toekomst sluitend zullen maken. Het is niet duidelijk welke bijkomende inspanningen we ons kunnen getroosten om de opera de performantie te geven die hij zelf vraagt en verdient. De rol van de steden is in deze cruciaal. En precies op dat vlak is de onduidelijkheid gebleven. Meer nog, volgens de ondervoorzitter, die nu plaatsvervangend voorzitter is van de VOI, zijn er verkennende gesprekken geweest die niet negatief waren met zowel Gent als Antwerpen. Toch blijft er onduidelijkheid.

Mijnheer de minister, we kunnen niet in een nieuwe rechtsvorm stappen wanneer ook die verhouding met de steden niet is uitgeklaard. Op het culturele vlak tekenen we een blanco cheque. De mensen uit de raad van bestuur hebben het zeer duidelijk opgemerkt. Door de hele overgangssituatie zijn ze gehandicapt op het internationale theater. Ze kunnen geen langlopende contracten voorbereiden. Andere operahuizen kunnen verder vooruitzien omdat de overgangsploeg een mandaat heeft van, laten we zeggen, twee seizoenen. Andere staan al veel verder met hun voorbereiding. Dat maakt dat onze rechtsopvolger op het moment dat hij naar de markt gaat, het voor een deel moet stellen met wat overblijft. Gewoonlijk is dat van mindere kwaliteit.

Er is ook culturele onduidelijkheid over de toekomst van de intendant. Ik zal nog maar eens zeggen dat de performantie van onze opera alles te maken heeft met de figuur van de intendant, de heer Clémeur. Ik sta niet alleen met die mening. De Vlaamse Opera is wat hij is door de heer Clémeur. Het is de heer Clémeur die een aantal producties op poten heeft durven zetten. Het is de heer Clémeur die een talentscout zonder weerga is. Het is hij die voor een groot stuk het gezicht van die Vlaamse Opera bepaalt. En juist over zijn toekomst bestaat op dit moment onduidelijkheid. Die onduidelijkheid kunnen we niet tolereren. We werken die best zo snel mogelijk weg.

Er is juridische onduidelijkheid. Mijnheer de minister, ik heb u gevraagd ons de ontwerpen van de statuten van de vzw te laten inkijken. Ik weet ook wel dat daarover al voorbereidend werk is verricht. Ik zou echter toch wel eens willen weten wie er in de algemene vergadering zit. Is er, bijvoorbeeld, ook plaats voor de steden? Dat zijn zaken die ik niet weet, die ik ook niet te weten kom. Hoe zal die raad van bestuur zijn samengesteld?

Dat brengt me meteen bij het volgende onderdeel. Er is ook politieke onduidelijkheid. Over die nieuwe raad van bestuur is er blijkbaar al gecommuniceerd, hoewel dat op een ongelukkige wijze is gebeurd. Zo is er het ballonnetje opgelaten dat de nieuwe opera zou worden geleid door de heer Van Grembergen. Dat bericht werd meteen herroepen. Van leden van de raad van bestuur heb ik echter vernomen dat de hervormingsmanager, de heer Claeys, in die raad heeft gezegd dat hij al wist wie er opnieuw zou zetelen en wie waarschijnlijk niet. Die man is blijkbaar iets beter op de hoogte dan wij, politici. Het zou er nog moeten aan ontbreken. Hij is immers de persoon die de hele hervormingsoperatie doorvoert. Wat dat betreft zijn wij enigszins gehandicapt.

Mijnheer de minister, ik teken niet graag een blanco cheque. Ik ga ervan uit dat u met de geliefde instelling de beste bedoelingen hebt. Wat dat betreft, geef ik u het voordeel van de twijfel. Voor ons zijn er echter nog te veel onduidelijkheden. Mijn fractie zal zich bij de stemming dan ook onthouden. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

Minister Anciaux heeft het woord.

Minister Bert Anciaux

Mevrouw de voorzitter, collega's, na de bemerkingen vanuit de oppositie voel ik me verplicht om toch enige duidelijkheid te scheppen. Dit ontwerp van decreet heeft enkel en alleen tot doel om een performantere opera in Vlaanderen te realiseren. De omvorming van VOI naar vzw biedt ons de mogelijkheid om sneller op de bal te spelen en om een lichtere juridische structuur uit te dokteren. Daardoor krijgt de opera meer bewegingsvrijheid en kan ze beter en sneller inspelen op de artistieke wensen en mogelijkheden die zich aanbieden.

Tijdens de bespreking in de commissie heb ik de garantie gegeven dat de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Regering zeker voor het personeel de volledige verantwoordelijkheid zullen opnemen. We schuiven helemaal onze verantwoordelijkheid niet door.

Integendeel, we willen met dit ontwerp van decreet nog meer onze verantwoordelijkheid opnemen voor een goede en performante werking van de opera op langere termijn. Het klopt dat de sfeer waarin wordt onderhandeld, heel positief is. We hebben geloof in datgene waarmee de opera bezig is en zijn ervan overtuigd dat er nog meer mogelijkheden en kansen kunnen worden geboden. De rol die de Vlaamse Opera vandaag speelt, kan op internationaal vlak nog sterker worden gemaakt als we kunnen gaan van een VOI naar een vzw. Dit past in beter bestuurlijk beleid.

Ik ben het er helemaal niet mee eens dat de overgang naar de nieuwe rechtsvorm voor onzekerheid en onduidelijkheid zorgt en dat ik een blanco cheque vraag aan het Vlaams Parlement. Het is een kwestie van alles op zijn tijd te doen. Het is niet aan mij om vandaag al statuten en een raad van bestuur klaar te hebben. Het Vlaams Parlement heeft zich immers in de plenaire zitting nog niet uitgesproken over het ontwerp van decreet. U zult misschien zeggen dat ik u blaasjes wijsmaak, maar dat is niet zo. Het is een kwestie van respect voor het parlement. Natuurlijk wordt er nagedacht over een aantal zaken en heb ik een aantal lijnen in mijn hoofd zitten. Het zou echter niet getuigen van correct gedrag tegenover het parlement indien we dit allemaal al op papier hebben staan.

Het is mijn verantwoordelijkheid om het financiële luik uit te klaren. Er zijn een aantal mogelijkheden. Ofwel nemen de steden Gent en Antwerpen meer hun verantwoordelijkheid op dan vandaag, ofwel wordt er aan een taakverdeling gedaan waarbij Antwerpen en Gent tekenen voor hun eigendommen, namelijk de twee operagebouwen, en de volledige exploitatie ervan op zich nemen. Op dat moment kunnen we een financieel plaatje maken waarin de Vlaamse Gemeenschap de volle verantwoordelijkheid voor de opera neemt als gebruiker, als creator, als artistiek speler en niet meer als beheerder van de gebouwen. Dat is dan de verantwoordelijkheid van de steden. Hebben we daar al een totaalakkoord over? Neen, dat kan ook niet. De gemeentebesturen zijn pas vanaf 1 januari in werking getreden. Ik zie ze de eerstvolgende dagen en weken, onder meer over dit punt. U begrijpt dat ik al een aantal gesprekken heb gevoerd, maar de twee mogelijkheden liggen open. We zullen er in ieder geval voor zorgen dat de opera niet het slachtoffer is. Integendeel, de opera moet er beter uitkomen en er moet meer duidelijkheid zijn over de financiële draagkracht van de opera. Dat is mijn verantwoordelijkheid en die neem ik op mij.

Wat het culturele aspect betreft, ben ik het niet met u eens. Het bestaande decreet bepaalt dat het contract van de huidige intendant afloopt eind april 2008. Dat is geen kwestie van een oorveeg te geven. We hebben een contract aangegaan, het verlengd en nu komt er een einde aan. We maken van de gelegenheid gebruik om een zeer ernstige zoektocht te ondernemen naar een mogelijke opvolger. Ik sluit niet uit dat de heer Clémeur zijn kandidatuur opnieuw indient, maar ik neem aan dat er ook andere kandidaten kunnen worden gevonden. Dat zal via een snelle, maar zeer degelijke procedure gebeuren. We hebben een adviescommissie opgericht met bekende en gespecialiseerde mensen die me vorige week vrijdag een profielschets hebben overgemaakt voor de volgende intendant. Dat past in de Europese ambitie om de kwaliteit nog te verbeteren. We moeten ons nog beter profileren op Europees en internationaal vlak met onze relatief kleine, maar heel degelijke opera.

Zal dat een artistieke achterstand creëren? Dat is niet het geval. Zal de overgangsperiode voor problemen zorgen? Elke overgangsperiode doet dat. Maar we weten ook dat een overgangsperiode in een instelling een nieuwe dynamiek op gang kan brengen. Soms is het belangrijk en nodig dat er wordt geëvalueerd en een herijking gebeurt. We zullen dus geen artistieke achterstand oplopen. Verder is er afgesproken dat de huidige intendant ten minste voor de programmatie tot en met eind 2008 zorgt.

De nieuwe intendant zal nog voor de zomer bekend zijn. Ik probeer alleszins tegen dan de hele procedure af te werken. Dat zal hem of haar toestaan om de programmatie voor 2009 voor te bereiden. Is dat onhaalbaar? Vergelijkingen met het buitenland leren dat dit niet het geval is. Het is natuurlijk zo dat de nieuwe of de volgende intendant een inloopperiode nodig heeft. Dat is geen probleem en ook heel normaal. Het is niet mijn keuze dat de toekomst van de huidige intendant onduidelijk is. Hij heeft een job aanvaard, goed wetende dat dit een engagement voor een bepaalde periode is.

Iedereen kan zich kandidaat stellen. Geloof me: ik heb geen kandidaat achter de hand die ik op die post wil parachuteren. We moeten de beste kandidaat selecteren, en het kan me niet schelen of hij of zij uit Vlaanderen, België of het buitenland komt. En we zullen die ook vinden.

Is er politieke onduidelijkheid? In de commissie hebben we dat besproken. Het is logisch dat de creatie van een nieuwe juridische structuur, met een nieuw samen te stellen raad van bestuur, nog voor onzekerheden zorgt. In de nieuwe raad van bestuur kunnen leden van de oude VOI zetelen, maar dat is niet automatisch zo. Laten we een nieuwe vzw creëren en samenstellen op basis van deskundigheid. Dat kan een nieuwe dynamiek creëren.

Er is een ballonnetje opgelaten. Iemand zegt dat de heer Paul Van Grembergen de voorzitter wordt. De heer Van Grembergen is een heel goede vriend van mij. Omdat zijn naam valt, word ik dan verplicht om te zeggen dat ik denk dat hij het niet wordt. Dat is spijtig, en zeker niet prettig. Dat men maar spelletjes speelt. Er doen wel meer geruchten en roddels de ronde.

In elk geval ligt er niets vast. Ik zal zorgen voor een versterking van de huidige raad van bestuur van de VOI. Ik moet nog één plaats vullen omdat de heer Hugo Schiltz vorig jaar is gestorven. De huidige ondervoorzitter maakt veel kans om voorzitter te worden. Als dat gebeurt, moet er een nieuwe ondervoorzitter worden aangeduid, voor de periode tot medio 2008. Als dit ontwerp van decreet is goedgekeurd, beginnen we zo snel mogelijk te werken aan een nieuwe algemene vergadering en een nieuwe raad van bestuur waarin de steden als dusdanig juridisch niet zijn vertegenwoordigd. Het lijkt me echter wel verstandig dat heel wat eminente leden van die raad van bestuur uit de steden komen.

Ik dank het parlement voor de constructieve behandeling van dit ontwerp van decreet. Ik dank de voorzitter en alle leden van de commissie. Dit decreet heeft alleen de bedoeling om de opera en het operapersoneel te versterken en te ondersteunen, en geenszins om ze te verzwakken. (Applaus bij sp.a-spirit)

De voorzitter

Vraagt nog iemand het woord? (Neen)

De algemene bespreking is gesloten.

Artikelsgewijze bespreking

De voorzitter: Dames en heren, aan de orde is de artikelsgewijze bespreking van het ontwerp van decreet.

De door de commissie aangenomen tekst wordt als basis voor de bespre­king genomen. (Zie Parl. St. Vl. Parl. 2005-2006, nr. 1023/4).

De artikelen 1 tot en met 5 worden zonder opmerkingen aangenomen.

De artikelsgewijze bespreking is gesloten.

We zullen om 16 uur de hoofdelijke stemming over het ontwerp van de­creet houden.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.