U bent hier

Dinsdag 25 februari zijn de website en de webservices niet beschikbaar

Op dinsdag 25 februari zijn de website www.vlaamsparlement.be en de webservices niet beschikbaar.
Er is een technisch onderhoud van alle informaticasystemen.
De werken starten om 09:00u en duren waarschijnlijk de hele dag.
Om de impact van de onderhoudswerken te beperken, is dit in het krokusreces ingepland.
Onze excuses.

De voorzitter

De heer De Wever heeft het woord.

Mijnheer de minister, collega's, op 1 december heeft de Vlaamse Regering een voorontwerp van het decreet Volwassenenonderwijs goedgekeurd. Dat voorziet onder meer in een verhoging van de tarieven voor de lessen in de centra voor volwassenenonderwijs naar een standaardtarief van 1 euro. Dat een substantiële verhoging.

Ik ben daar op zich niet tegen, ik ben geen heraut van het gratisbeleid. Heel wat mensen met een leefloon die door de VDAB werden doorverwezen naar het volwassenenonderwijs, zijn daarvan vrijgesteld. Er is echter één uitzondering: mensen die de cursus NT2 volgen in de CVO's. Het Vlaams regeerakkoord stipuleert dat de taalverwerving door nieuwkomers of kinderen van oudkomers belangrijk is voor de sociale participatie en de sociaaleconomische kansen. De Vlaamse Regering wil daarop inzetten.

Het gaat vaak om mensen die sociaaleconomisch onderaan de ladder staan en niet bemiddeld zijn. Als ze plots tegen een verhoging naar 240 euro per jaar voor een cursus NT2 aankijken, zal dat veel mensen afschrikken.

Voor mensen met een inburgeringscontract is het gratis. Daarom heb ik wat cijfers verzameld. In 2005 waren er 8.500 mensen met een inburgeringscontract, waarvan de helft vrijwillig en de helft verplicht.

De helft van die mensen zat op CVO-niveau, de andere helft op CBE-niveau, een lager niveau, dat gratis is. Het gaat dus om 4.000 mensen. Dat cijfer heb ik naast het aantal mensen gelegd dat in de cursus NT2 zat voor het jaar 2005-2006, met name 40.000. Met andere woorden: 36.000 niet-Nederlandstaligen in Vlaanderen zitten geheel vrijwillig in die cursus. Hun aantal is sindsdien nog gestegen. Daar kunnen we alleen maar heel blij om zijn. Ons beleid blijkt te werken. Ik vind dit dan ook niet het moment om de drempels te verhogen, zeker niet voor deze groepen.

Men kan argumenteren dat het nieuwe Inburgeringsdecreet heel wat van die mensen zou verplichten en dat het de facto gratis zal zijn, maar dat zal toch afhangen van de manier waarop en de snelheid waarmee het decreet in werking treedt in de loop van dit jaar en de volgende jaren. Toch kan ik mij voorstellen dat, zelfs met die grotere groep verplichten, er nog altijd heel wat mensen vrijwillig aan die cursus zullen deelnemen: mensen die al een job hebben, kinderen van oudkomers die nooit onder de verplichting zullen vallen, Franstalige landgenoten. Gezien ons regeerakkoord is het niet goed om daar financiële drempels tegen op te werpen.

De reactie op het veld was oorverdovend. Heel wat organisaties - ook het ACV, daar ben ik altijd heel gevoelig voor - waren daartegen en hebben daarvoor gewaarschuwd. Ik sluit mij bij die reacties aan. Mijnheer de minister, deelt u de analyse die ik gemaakt heb? En kan de Vlaamse Regering ter zake geen milderende maatregelen nemen?

De voorzitter

Minister Vandenbroucke heeft het woord.

Minister Frank Vandenbroucke

Mijnheer De Wever, u hebt verwezen naar de beslissing van de Vlaamse Regering, die op 1 december door de hele Vlaamse Regering genomen is, inclusief door uw eigen partij, om een ingrijpende hervorming van het volwassenenonderwijs door te voeren. Een onderdeel van die hervorming is dat we de inschrijvingsgelden aanpassen. Die liggen al jaren tussen 39 en 78 cent per uur, met vrijstellingen en allerlei modaliteiten.

We hebben beslist om het systeem eenvoudiger te maken: we gaan naar 1 euro. U moet daarbij rekening houden met het feit dat dat een aanpassing is na vele jaren, zelfs zonder indexering. De hele Vlaamse Regering was van oordeel dat dat moest gebeuren.

Zoals u zelf hebt gezegd, zijn er allerlei vrijstellingen - volledig of gedeeltelijk - voor mensen die het om de een of andere reden moeilijk hebben en die maatschappelijk kwetsbaar zijn. Tot nu toe - en ik verwijs naar het oude decreet Volwassenenonderwijs - werkten we niet alleen met vrijstellingen voor bepaalde sociaal zwakke groepen, maar waren ook bepaalde studiegebieden helemaal of gedeeltelijk vrijgesteld. Dat was bijvoorbeeld het geval voor Nederlands als tweede taal. Na veel discussie is de regering unaniem van oordeel dat we dat beter niet doen. De regering stelt dat het niet verstandig is om een heel studiegebied per definitie gratis te maken. Hoe kan je immers uitleggen dat iemand met een klein inkomen, die een beroepsopleiding wil volgen om hogerop te raken in een of andere technische richting, wél moet betalen, terwijl een buitenlander met een riant inkomen die in ons land verblijft en die cursus rustig kan betalen, volledig gratis een cursus Nederlands kan volgen?

Daarom redeneert de regering dat we gaan werken met de vrijstelling van bepaalde doelgroepen, en niet met de vrijstelling van studiegebieden. Nederlands als tweede taal is dus niet als studiegebied vrijgesteld.

Zoals u gezegd hebt, komt daar nog een ander element bij: voor mensen die een inburgeringstraject volgen, is de cursus Nederlands als tweede taal gratis. Ik verwijs naar de discussie die daarover in de regering gevoerd is, mede onder impuls van uw partij, om dat inburgeren zeer centraal te stellen. Zo zorgen we ervoor dat veel mensen dat gaan doen, en breiden we tegelijk het aantal mensen dat niet verplicht wordt, maar wel recht heeft op zo'n inburgeringstraject, enorm uit. Iedereen die ofwel niet-Belg is, ofwel geboren is in het buitenland en van wie een van de ouders geboren is in het buitenland, heeft recht op een inburgeringstraject. Al die mensen kunnen, mits ze een inburgeringstraject volgen, ook gratis NT2 volgen.

Dat dekt ongeveer de hele groep die vandaag NT2 volgt. Je beschikt niet over de Belgische nationaliteit, of een van je ouders en jijzelf zijn niet in België geboren. In dat geval kan je intekenen op een inburgeringstraject en dan is je cursus NT2 gratis. We maken die koppeling omdat minister Keulen wil dat voldoende mensen het inburgeringstraject volgen, ook vrijwillig. Wie het inburgeringstraject volgt, moet een inspanning leveren. Wie een cursus NT2 volgt, heeft geen enkele inspanningsverplichting. Wie het inburgeringstraject volgt, krijgt een gratis cursus NT2 maar moet daar dan ook aanwezig zijn. Dat vraagt dus een zekere inspanning. We willen dat veel mensen dat engagement aangaan. Om die reden willen we het aanbod NT2, los van die inspanningsverplichting en van het inburgeringstraject, niet eveneens gratis maken. Dan zou het bijzonder verleidelijk worden om dat inburgeringstraject toch maar links te laten liggen.

Het is niet juist dat we 44.000 mensen in de kou laten staan. Van die 44.000 personen zijn er heel veel die recht hebben op een inburgeringstraject. Zij kunnen die inspanningsverbintenis tekenen waardoor hun cursus NT2 gratis wordt.

Er zullen natuurlijk altijd mensen zijn die om een of andere goede reden dat inburgeringstraject niet kunnen of willen volgen en die misschien ook niet zo bemiddeld zijn. Daarom heeft de regering beslist om de inschrijvingsgelden een beetje te moduleren. Voor de eerste twee niveaus, dat zijn de richtgraden 1 en 2, zullen mensen die geen inburgeringstraject volgen en voor wie de cursus NT2 dus niet gratis is, toch slechts een halve euro per uur moeten betalen. In het voorbeeld van de 240 euro kost de cursus dan 120 euro. Voor de richtgraad 3 en 4 wordt altijd een halve euro per uur betaald, ook voor wie het inburgeringstraject wel volgt.

In het nieuwe voorstel van de Vlaamse Regering is dus sprake van gratis NT2 voor richtgraad 1 en 2 voor wie een inburgeringstraject volgt, van een halve euro voor richtgraad 1 en 2 voor wie naast het inburgeringstraject loopt en van een halve euro voor richtgraad 3 en 4, zowel voor wie in als voor wie naast het inburgeringstraject loopt. Dat lijkt me een logisch en billijk voorstel. We zijn momenteel nog aan het onderhandelen met allerlei partners over het nieuwe decreet volwassenenonderwijs. Het laatste woord is daar ongetwijfeld nog niet over gezegd. Ik hoop dat ook over het aanmoedigen van de kennis van het Nederlands in en naast het onderwijs het laatste woord nog niet is gezegd.

Mijnheer de minister, ik heb een opmerking over uw redenering inzake de inburgeringscontracten. Het inburgeringstraject is de opstap naar een gratis cursus NT2. Het is de bedoeling van de Vlaamse Regering dat zo veel mogelijk mensen die stap zetten. We moeten er echter rekening mee houden dat een inburgeringscontract een aantal administratieve handelingen met zich meebrengt. Men moet naar het onthaalbureau, naar de VDAB voor de test loopbaanoriëntatie, naar het Huis van het Nederlands voor de covaartest, opnieuw naar het onthaalbureau voor de trajectbepaling, en men moet een vrijstellingsgesprek maatschappelijke oriëntatie volgen. Dat is niet niks. Wie een inburgeringscontract tekent, riskeert bovendien dat er bij uitval een penale boete wordt gegeven.

Voor de groep die vrijwillig wil inburgeren, en die wij ook in het nieuwe decreet niet zullen verplichten, moeten we blijven voorzien in een laagdrempelige mogelijkheid om gewoon Nederlands te leren, los van alle andere aspecten van het verplicht inburgeringsbeleid.

Als ik u nu in tweede instantie hoor vertellen dat u van plan bent de prijs te halveren, dan ben ik daar zeer gelukkig mee. Voor mij hoeft de cursus niet volledig gratis te zijn. Het inburgeringstraject is immers ook niet volkomen gratis. Men moet bijvoorbeeld een waarborg betalen en er is ook een penale boete. Ook in dat geval wordt een klein bedrag gevraagd. Dat lijkt me niet onlogisch.

Een prijsverhoging van 0 euro naar 240 euro voor groepen die dikwijls een zeer laag inkomen hebben, zou een afschrikkend effect hebben om vrijwillig in het systeem van het CVO NT2 te stappen. Een halve euro, en dus een halvering van de prijs, is wel iets anders. Dan vervalt de kritiek.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het is schitterend nieuws.

De voorzitter

Mevrouw Berx heeft het woord.

Cathy Berx

Mevrouw de voorzitter, onze fractie steunt de aanpassing van de tarieven. Er moeten wel nog hardheidsclausules worden ingevoerd voor degenen voor wie de tariefverhoging te hard is. Vandaag wordt het engagement aangegaan om voor NT2 een halve euro te vragen. Dat betekent echter nog steeds dat de inburgeraar, de rechthebbende, kan bepalen of hij gratis richtgraad 2 kan volgen, dan wel of hij ervoor moet betalen. Alles hangt af van de poort waarlangs hij binnengaat. Als hij dat via het onthaalbureau doet, dan betaalt hij niets. Wel moet hij dan de administratieve rompslomp doorworstelen. Het is blijkbaar ook niet altijd gemakkelijk om het bestaan van een dergelijk inburgeringscontract te bewijzen. Als hij via het Huis van het Nederlands binnenstapt, dan betaalt hij een halve euro. Dat is een zeer redelijke prijs.

Mijnheer de minister, ik wil ook nog even aandacht vragen voor een aantal andere categorieën die via deze weg zorgen voor bijscholing, volwassenenonderwijs en nakomende vorming, zeker voor zeer langdurige opleidingen. Voor bepaalde opleidingen kan zelfs 1 euro een zware meerkost betekenen. Voorziet u in een plafonnering? Of denkt u aan een systeem van leerkrediet of zelfs aan een vorm van studiefinanciering?

De voorzitter

De heer Tavernier heeft het woord.

Jef Tavernier

Mevrouw de voorzitter, het verwondert me enigszins dat mevrouw Berx zo tevreden is met de halvering van het bedrag, van 240 naar 120 euro. Sorry, dat is een stijging van 0 naar 120 euro! Op dit moment is het gratis.

De heer De Wever heeft een aantal bemerkingen gemaakt en problemen gesignaleerd in verband met de inburgeringscontracten. Ik zou eraan willen toevoegen dat ook problemen mogelijk zijn bij de onthaalbureaus als ze, naast degenen die verplicht een inburgeringscontract moeten ondertekenen, ook worden geconfronteerd met de anderen die via die weg Nederlands willen volgen. Die onthaalbureaus zijn daar niet op voorzien.

Bovendien zouden enkel richtgraad 1 en 2 gratis zijn. Vanaf 3 en 4 - de tweede module - is dat niet meer het geval. Degenen die niet via dat kanaal gebruik maken, moeten wel degelijk betalen.

De verhoging van de inschrijvingsgelden is drastisch. Dat is volledig in tegenspraak met de doelstelling van levenslang leren. We maken het leren immers duidelijk duurder. In bepaalde gevallen moet meer dan 1.000 euro worden betaald.

We mogen dat niet uit het oog verliezen. De vraag naar een plafonnering is dan ook zeer terecht. We zullen ons verzetten tegen een dergelijke verhoging.

Daarnaast stellen we ook vast dat bij die verhoging ook een bedrag van 0,25 euro is ingeschreven. Daarmee wordt dan een pot gevormd waarmee de inschrijving van de vrijgestelden zou worden betaald.

Als men categorieën wil vrijstellen, moet degene die wel moet betalen daar niet de dupe van worden. Daarvoor moeten de algemene middelen worden aangesproken. Dat is ook logisch. Men kan toch geen belasting opleggen aan cursisten om het inschrijvingsgeld te betalen van degenen die vrijgesteld zijn.

Het aantal vrijgestelden is trouwens veel kleiner geworden. Dat is niet aanvaardbaar.

Minister Frank Vandenbroucke

Dit is natuurlijk een uitnodiging om een breed debat te voeren over dit decreet. Het is wel een beetje jammer dat mensen vragen stellen waarop ze het antwoord al weten.

Iedere werkzoekende die in het kader van het traject dat begeleid wordt door de VDAB een cursus volgt, betaalt niets.

Dit is een uitnodiging om een breed debat te voeren over dit decreet. Ik vind het een beetje jammer dat mensen vragen stellen waarop ze het antwoord weten.

Elke werkzoekende die in het kader van een door de VDAB begeleid traject een cursus gaat volgen, volgt die gratis. Iedereen die maatschappelijk zodanig zwak staat dat hij van een leefloon moet leven, heeft een gratis aanbod. Voor cursussen in de sfeer van het hoger beroepsonderwijs, heb ik al gezegd dat er een plafond is. Daar is geen sprake van die 1000 euro, houd op met die onzin. Dat is al allemaal gezegd. Mensen die via het volwassenenonderwijs naar een kwalificatie gaan, bijvoorbeeld een diploma secundair onderwijs, krijgen alles terugbetaald. Er is dus in heel veel maatregelen voorzien om voor heel veel mensen het onderwijs kosteloos te maken.

Maar we moeten toch onder ogen zien dat ons aanbod in Vlaanderen over de hele lijn zo goedkoop is dat een aantal mensen gewoon shoppen. Mensen die voldoende centen hebben - en gelukkig zijn er zo nogal wat - beginnen, doen niet voort en beginnen weer aan iets anders. In een deel van het volwassenonderwijs is er een zeer sterk ontwikkeld shoppinggedrag. Dat is zeer ondoelmatig voor de organisatie van het volwassenonderwijs. Je mag aan mensen zeggen dat dit wel wat geld kost aan de samenleving. Je mag toch wel iemand die bemiddeld is en die, om zich te ontwikkelen, wat cursussen gaat volgen, een euro per uur als bijdrage vragen? Al de rest zullen we zelf wel betalen. Die bijdrage dient om te zorgen dat de instellingen voldoende werkingsmiddelen hebben.

Dus: zeer veel mensen zijn vrijgesteld. We willen dat het fenomeen van het shoppen vermindert. We willen mensen aanzetten tot het leveren van inspanningen om zich uiteindelijk te kwalificeren. Het nieuwe systeem is daarop gebaseerd.

Met betrekking tot Nederlands tweede taal gelden ook al die vrijstellingen. Men moet weten wat men wil. Ik ben soms verbaasd over standpunten die hier worden ingenomen. Ik vertolk het standpunt van de regering. Toen we begonnen over inburgering waren er partijen, onder meer die van u, mijnheer De Wever, die de idee dat je deze dingen kosteloos zou maken, des duivels vonden. Het moest en het zou betaald worden. En nu komt u zeggen dat het toch wel een probleem is dat die cursussen Nederlands tweede taal een beetje geld zouden kosten. U moet wat logisch zijn met uzelf.

We moeten gaan naar een systeem waarbij mensen die het moeilijk hebben, kosteloos levenslang kunnen leren, waarbij mensen die iets doen wat we maatschappelijk belangrijk vinden, namelijk Nederlands tweede taal met een inspanningsverplichting, dat ook kosteloos kunnen doen, en waarbij je aan andere mensen, die het kunnen betalen, een bijdrage vraagt die niet hoog is. Dat is mijn laatste punt: ga eens in het Franstalige volwassenenonderwijs in Brussel een cursus volgen, ga eens in Nederland een cursus volgen: u zult nogal wat meer betalen. Dat is overigens de reden waarom er zoveel mensen uit Nederland en uit de Franstalige Gemeenschap naar onze scholen komen: omdat het zo bijzonder goedkoop is.

Ik wil de nuance aanbrengen, mijnheer de minister, dat wij inderdaad altijd hebben gepleit voor een bepaalde kostprijs, en dat ik dat vandaag nog doe. Wij hebben dat altijd meer gezien als een soort waarborg voor het serieus opvatten van de kansen die worden geboden. Ik ben een principiële tegenstander van elk gratisbeleid. Ik geef toe dat we destijds binnen de meerderheid hebben gezeurd en getreurd tot we die waarborg konden afdwingen. Ik heb u vandaag niet gevraagd om NT2 terug naar een nultarief te brengen. Wij blijven principieel nog altijd akkoord gaan met uw hervorming, laat dat heel duidelijk zijn. Wij desolidariseren ons niet. Wij hebben ons enkel rekenschap gegeven van het feit dat de prijsverhoging van 0 naar 240 euro voor NT2 eventueel in tegenspraak kon zijn - en voor ons ís - met andere doelstellingen van het Vlaamse regeerakkoord. Gratis hoeft voor mij niet, maar een lage kostprijs of overheidstussenkomst kan belangrijk zijn voor het realiseren van maatschappelijk relevante doelstellingen en het verwerven van Nederlands als tweede taal of als taal. Dat lijkt ons voor nieuwkomers en voor kinderen van oudkomers en anderen zeer belangrijk. Vandaar de vraag naar een mildering. U hebt mij geantwoord dat u van plan bent die mildering door te voeren. Ik ben daar heel blij mee en daarvoor wil ik u danken en feliciteren.

We moeten er inderdaad geen actualiteitsdebat van maken. Mijnheer Tavernier, u weet of u weet niet dat vandaag de onthaalbureaus al worden geconfronteerd met vrijwilligers en verplichten. De 8.500 van 2005 waren voor de helft vrijwilligers. En u weet ook, als u de meerjarenbegroting of de begroting bekijkt, dat wij aanzienlijk meer middelen besteden aan het inburgeringsbeleid. Naarmate de groep van wie zich verplicht moet aanmelden, stijgt en het totale cliënteel dus toeneemt, moet men dit immers ook aankunnen.

Ten tweede zit de richtgraad 3 en 4 waarvoor zal moeten worden betaald, niet verplicht in het inburgeringstraject. Heel wat mensen stappen er vrijwillig in na de richtgraad 1 en 2 en dat kunnen we alleen maar aanmoedigen. Ik ben wel principieel tegen het gratisbeleid.

Ten derde is een prijsverhoging van 0 naar 120 euro aanzienlijk, maar voor mij hoeft gratis niet. Zoals gezegd, ben ik daar principieel tegen. 120 euro lijkt me echt niet te veel voor mensen die vrijwillig in het systeem stappen. Het gaat ook vaak om mensen die al een job hebben en die niet per se het hele inburgeringstraject maatschappelijke oriëntatie/loopbaanoriëntatie moeten doorlopen. Ze kunnen aan een heel lage prijs Nederlands leren. Ik daag u uit om een land in Europa te vinden waar dat aan die prijs kan.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.