U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Schauvliege heeft het woord.

Mevrouw de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, de burgemeester van Damme is deze week veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 45.000 euro en tot het betalen van een strafrechtelijke geldboete van 1.375 euro. Daar is heel terecht wat persaandacht aan besteed. Het is niet nieuw dat een gemeentebestuur wordt veroordeeld, dat is ook in het verleden al gebeurd. Zo werd de burgemeester van Diepenbeek eerder veroordeeld omdat er een zwaar ongeval was gebeurd op een gewestweg.

De aanleiding voor deze veroordeling is een dodelijk ongeval op een gemeenteweg. Op een kruispunt van die gemeenteweg zou er te weinig verlichting zijn aangebracht. Volgens de politierechter is dat de fout van het gemeentebestuur. In het burgerlijke recht is het normaal dat iemand aansprakelijk wordt gesteld. Nieuw in dit geval is echter dat de burgemeester zelf persoonlijk en strafrechtelijk aansprakelijk wordt gesteld voor dit ongeval. Dat betekent dat dit wordt opgenomen op zijn strafblad.

Binnen twee weken leggen heel wat nieuwe mandatarissen de eed af. Die mensen stellen zich heel wat vragen over eventuele aansprakelijkheid. Iedereen weet dat de middelen van de lokale besturen beperkt zijn. In dit geval gaat het om een ongeval op een gemeenteweg. Maar ook elders zijn ongevallen mogelijk. Ik denk dan aan jeugdlokalen. Niet alle jeugdlokalen zijn brandveilig. Die normen liggen zo hoog dat het quasi onmogelijk is om daaraan op korte termijn te voldoen. Ik denk verder ook aan sportzalen, zwembaden enzovoort. Wanneer daar iets gebeurt, kunnen de lokale bestuurders en de gemeenteraadsleden zelf dan worden aangesproken?

Mijnheer de minister, kunt u verduidelijken wanneer de burgerlijke aansprakelijkheid van de burgemeester, schepenen en gemeenteraadsleden in het gedrang komt? Hoe kunt u ervoor zorgen dat zij voldoende verzekerd zijn? In artikel 72 van het gemeentedecreet is een verplichte verzekering ingeschreven voor de aansprakelijkheid van de bestuurders. De persoonlijke aansprakelijkheid wordt daardoor echter niet gedekt. Hoe kunt u ervoor zorgen dat de lokale bestuurders voldoende verzekerd zijn tegen de persoonlijke aansprakelijkheid?

De voorzitter

Minister Keulen heeft het woord.

Mevrouw Schauvliege, ik ben verantwoordelijk voor het lokaal bestuur. Ik ben zelf ook een uitvoerend mandataris geweest. Ik kan heel moeilijk uitspraak doen over de grond van de zaak. Als minister moet ik me houden aan het principe van de scheiding der machten. Bovendien loopt er een beroepsprocedure en wil ik dus geen voorbarige uitspraken doen. Tot slot ken ik ook de inhoud van het vonnis niet. Ik heb het opgevraagd om te weten hoe de vork precies aan de steel zit.

Wat de burgerrechtelijke verantwoordelijkheid betreft, is er geen probleem. De gemeente sluit voor haar uitvoerende mandatarissen een verzekering af. Het achterliggende principe is dat wie het potje breekt, het potje ook betaalt. Op dat vlak is er ook vandaag geen enkel probleem voor de burgemeester van Damme. Er is wel een probleem met die vermelding op zijn stafblad.

Als u me nu vraagt of ik ervoor kan zorgen dat er geen strafrechtelijke sancties worden uitgesproken via een decreet of een verzekering, dan antwoord ik daar ontkennend op. U verwijst zelf naar een jeugdlokaal. Stel dat er een dergelijke jeugdinfrastructuur bestaat, de commandant van de brandweer verscheidene keren aan de burgemeester heeft laten weten dat er een probleem is met de brandveiligheid en er effectief iets gebeurt, dan volgt een strafrechtelijke veroordeling. Dat kunnen we ook niet uitsluiten. Het gaat dan om echte verantwoordelijkheid.

In dit geval gaat het om een specifieke zaak, die ik nog niet eerder tegen ben gekomen. Ik heb het vonnis opgevraagd om me te documenteren. Ik heb de burgemeester al opnieuw benoemd voor de periode 2007-2012. Ik zeg u in de voorwaardelijke wijs dat er geen probleem is om hem in functie te laten treden. Om een uitspraak te gronde te kunnen doen, moet ik eerst het vonnis lezen.

Er is een verschil tussen het burgerrechtelijke aspect, dat wordt gedekt door middel van de verzekering, en het strafrechtelijke deel. Wij hebben het strafrecht ook niet in handen. Er is een scheiding der machten. U mag me altijd tips geven. Het is belangrijk dat we daarover klaar en duidelijk communiceren. In de media lees ik dat het zou gaan over een veroordeling wegens onopzettelijke slagen en verwondingen. Ik leg de nadruk op de term 'onopzettelijk'. Ik kan echter niet in de plaats treden van de rechter door middel van een decreet of van een verzekering. We moeten elkaar, en zeker de lokale mandatarissen, niets wijsmaken.

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het is belangrijk dat u een duidelijk signaal geeft aan onze bestuurders. We hebben lijsten moeten opstellen. Daarna zijn de gemeenteraadsverkiezingen gevolgd. Het is niet altijd gemakkelijk om mensen te overtuigen om een mandaat op te nemen. Als men dan nog een dergelijke verantwoordelijkheid moet dragen en veroordelingen riskeert, dan is het niet evident om voldoende mensen te motiveren.

Ik zou de vergelijking willen maken met de veroordeling van een tweetal jaren geleden van een scoutsleider. Uw collega, minister Anciaux, heeft toen het initiatief genomen om binnen een bredere werkgroep het probleem te bekijken en na te gaan of er oplossingen mogelijk waren. Ik zou u willen vragen om op dezelfde manier na te gaan wat er is gebeurd en te kijken hoe we kunnen voorkomen dat bestuurders in de toekomst strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld. Ik heb daarnet ook duidelijk aangegeven dat er inzake het burgerrechtelijke aspect geen probleem is. Er bestaat een verzekering. Ik vraag u om het overleg op te starten. Ik vraag u ook dat u duidelijke signalen geeft aan onze lokale bestuurders, zodat ze weten wat van hen wordt verwacht.

Mevrouw Schauvliege, ik denk dat iedereen wel meeleeft. Geen enkele casus is echter gelijk. U verwijst zelf naar de jeugdinfrastructuur. Als de commandant van de brandweer al verscheidene keren een waarschuwing heeft gegeven, is de situatie anders dan wanneer het om een zaak gaat die nog door niemand is aangekaart.

Ik heb het vonnis opgevraagd. Ik wil me grondig documenteren. Iedereen zal wel zeer verwonderd zijn over de uitspraak. Als parlementslid hebt u vrijheid van spreken. Een minister zit in een andere situatie. Ik moet rekening houden met scheiding der machten. Ik moet dat beginsel respecteren.

Mocht het nodig blijken dat we andere stappen moeten zetten om dat soort risico's uit te schakelen, dan zullen we dat doen, ook met partners zoals de VVSG. Ik wil echter eerst het vonnis grondig doornemen. Ik zeg nog eens dat de burgemeester van Damme door mij werd benoemd voor een nieuwe termijn. Op het eerste gezicht zie ik geen probleem. Ik wil nu heel snel weten hoe de vork in de steel zit.

Mijnheer de minister, ik heb het vonnis natuurlijk ook opgevraagd. We moeten ook duidelijk een onderscheid maken. Als de burgemeester wordt veroordeeld, als hij persoonlijk strafrechtelijk aansprakelijk wordt gesteld en de uitspraak op zijn strafblad komt, dan is dat voor hem een morele klap. We moeten nagaan hoe we dergelijke zaken in de toekomst kunnen vermijden.

Elke casus is anders. Het is fout om de indruk te wekken dat we met één uniforme maatregel elke situatie kunnen uitsluiten, want dat is niet het geval.

Deze uitspraak schept wel een precedent.

De voorzitter

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.