U bent hier

De voorzitter

De heer Stassen heeft het woord.

Jos Stassen

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, in de Vlaamse mediareglementering staat een aantal beperkende maatregelen inzake de tv-reclame. In essentie komt het erop neer dat kinderprogramma's niet mogen worden onderbroken door reclame en dat er vijf minuten voor en na kinderprogramma's geen reclame mag worden gemaakt. Dat eerste wordt niet gecontesteerd. Niemand pleit voor het onderbreken van kinderprogramma's. Wat wel wordt gecontesteerd is de vijfminutenregel voor en na kinderprogramma's.

Wat is nu het probleem? Voor commerciële zenders die vanuit Vlaanderen uitzenden, betekent dit zoals ze zelf hebben aangetoond, minder reclame-inkomsten, concurrentievervalsing en een nadeel ten opzichte van commerciële zenders die vanuit het buitenland uitzenden. Die brengen immers ook kinderprogramma's in het Nederlands, maar zijn niet onderhevig aan de beperkingen. Ze mogen zelfs hun kinderprogramma's onderbreken voor kinderreclame.

Dit probleem komt geregeld opnieuw op de politieke agenda, ook nu weer naar aanleiding van een hoorzitting van de commissie voor Media naar aanleiding van de Europese richtlijn Televisie Zonder Grenzen. Tijdens die zitting hebben de commerciële zenders hun vraag om de afschaffing van die zogenaamde vijfminutenregel herhaald.

Wat gebeurde er? Onmiddellijk werd er vrij positief tot heel positief gereageerd door een aantal mensen die er tot voor kort een andere mening op nahielden.

In het begin van de vorige legislatuur werd door de toenmalige minister van Cultuur, de heer Van Mechelen, gevraagd of de vijfminutenregel behouden diende te worden of beter werd vervangen door iets anders. De heer Decaluwe is toen onmiddellijk op de kar gesprongen. Hij diende een vrij streng voorstel van decreet in dat de bedoeling had om de vijfminutenregel te betonneren. U kunt dit letterlijk terugvinden in het verslag over de bespreking in de commissie.

Ook de minister van Media, de heer Bourgeois, is blijkbaar van mening veranderd. Als kamerlid, als N-VA-voorzitter en als minister deed hij een aantal uitspraken over de regeling. In een mededeling van de N-VA van 14 oktober 2003 naar aanleiding van een wetsvoorstel dat de heer Bourgeois had ingediend, stond: 'Bourgeois wil ten eerste een verbod op publiciteit in alle scholen en een strikte reglementering voor het gebruik van kinderen in reclame. Daarnaast dient de onvolkomen regeling voor tv-reclame strikt te worden nageleefd en uitgebreid te worden naar internet en telefonie.' Hij pleitte als toenmalige N-VA-voorzitter en als kamerlid met andere woorden voor een verstrenging van de mediareglementering inzake kinderreclame. Als minister van Media zei hij op 3 december 2004 dat hij begrip heeft voor het probleem en: 'Omwille van één buitenlandse zender moeten we ons mediadecreet toch niet aanpassen. Kinderprogramma's moeten mediavrij blijven.' Blijkbaar is ook hij van mening veranderd.

Welke belangen spelen hier? Aan de ene kant zijn er een aantal commerciële belangen van een aantal privé-zenders en aan de andere kant zijn er een aantal argumenten van pedagogische en maatschappelijke aard. Voor privé-zenders zijn de commerciële belangen natuurlijk erg groot. Ze leven immers van reclame-inkomsten en kunnen enkel uitzenden als ze over die inkomsten beschikken. Het siert deze zenders dat ze heel combattief en aan hand van een met cijfers onderbouwd dossier opkomen voor hun belangen. Ze stellen dat kinderen overal worden blootgesteld aan reclame en vragen zich af waarom dat niet op televisie zou kunnen. Ze stellen ook dat kinderen nu al onbeschermd naar buitenlandse zenders van het genre Nickelodeon kijken, iets wat voor hen inkomstenverlies betekent met alle gevolgen van dien voor de kinderprogramma's die zij nog kunnen maken.

Aan de andere kant zijn er de argumenten van pedagogische en maatschappelijke aard. Die worden vooral verwoord door grote belangengroepen zoals de Gezinsbond en Test-Aankoop. Ze willen vooral de bescherming van het kind. Ze beargumenteren dit duidelijk in hun rapporten. Ik raad iedereen aan om die geactualiseerde rapporten nog eens te lezen. Ze beargumenteren waarom de belangen van pedagogische en maatschappelijke aard voldoende sterk zijn om te pleiten voor het behoud van de vijfminutenregel. Zowel Test-Aankoop als de Gezinsbond zien niet veel in de zogenaamde code voor kinderreclame. De code geldt immers voor de Vlaamse zenders of zenders die vanuit Vlaanderen uitzenden, maar niet voor zenders van het genre Nickelodeon die vanuit het buitenland uitzenden. De belangenorganisaties zien de meerwaarde van een code niet in. De code is immers even concurrentievervalsend als de vijfminutenregel, want geldt alleen voor VTM, VT4 en andere Vlaamse zenders.

Zowel Test-Aankoop als de Gezinsbond pleiten voor een Europese reglementering inzake de bescherming van kinderen door de nieuwe richtlijn Televisie Zonder Grenzen. Alle argumenten zijn bekend: de commerciële en de pedagogisch-maatschappelijke. Ik wil niet zeggen dat het ene belangrijker is dan het andere, maar de politiek moet een keuze maken. Welk argument weegt het zwaarst? Voor Groen! is het duidelijk. Wij pleiten voor het behoud van de vijfminutenregel. Met alle respect voor de commerciële zenders vinden wij dat de overheid blijvend beschermend moet optreden ten aanzien van jongeren en kinderen. Dat geldt ook voor de VRT. Als Ketnet aan verdoken reclame doet, moet ook daar tegen opgetreden worden. Daar gelden dezelfde regels.

Een bijkomend argument voor het behoud van de vijfminutenregel is het tegengaan van de neerwaartse nivellering.

De voorzitter

Mevrouw Ceysens heeft het woord.

Patricia Ceysens

Mijnheer Stassen, er is meer dan reclame. Hebt u het ook over de merchandising met producten van de openbare omroep?

Jos Stassen

Als we beschermende maatregelen treffen, moeten die ook voor de VRT gelden. We moeten eens nagaan of er tegenover de VRT niet strenger moet worden opgetreden. Wat voor de ene geldt, moet ook voor de andere gelden. De VRT is niet aan een aparte regelgeving onderhevig. De vijfminutenregel moet streng en correct worden opgevolgd.

Patricia Ceysens

U beseft toch dat tv maar een onderdeel is van alle manieren waarop kinderen aangesproken worden?

Jos Stassen

Dat besef ik. Het is een afweging tussen de commerciële belangen en de pedagogisch-maatschappelijke. Ik heb geschetst waarom deze belangrijk zijn. De politiek moet een keuze maken. Wij blijven bij onze keuze, de pedagogisch-maatschappelijke argumenten wegen voor ons het zwaarst.

Onze tweede reden daarvoor is de nivellering naar beneden. Een aantal landen beconcurreren elkaar nu door een minder strenge mediareglementering in te voeren. Als iedereen dat blijft doen en zich aanpast, gaat het gemiddelde steeds verder naar beneden en binnen de kortste keren is de reglementering verdwenen. Men zou de vijfminutenregel kunnen vervangen door een code voor goede praktijken voor kinderreclame. Dat is echter concurrentievervalsend voor VT4, VTM en andere commerciële zenders.

Blijkbaar tekent zich nu een nieuwe meerderheid af die zich uitspreekt voor de afschaffing van de vijfminutenregel. De VLD heeft bij monde van mevrouw Ceysens al gezegd dat zij de regel altijd al wilden afschaffen. Zij gaat akkoord met de minister, ook al heeft ze in 2000 een resolutie voor het behoud gesteund. Maar iedereen kan van mening veranderen. Ook CD&V is blijkbaar van mening veranderd, maar dat horen we straks. Zij is van een zeer strikt behoud van de regel geëvolueerd naar de afschaffing. Ik ben eveneens benieuwd naar de mening van het Vlaams Belang. Ik heb gehoord dat de ene pleit voor de afschaffing en de andere voor het behoud.

Mijnheer de minister, blijkbaar hebt u vorige week donderdag, toen de richtlijn ter sprake kwam in de commissie, voor uw beurt gesproken. Blijkbaar hebt u gezegd dat u dat wilt doen, maar het radiobericht was nog niet koud of u kreeg van minister Anciaux de reactie dat er nog geen akkoord over bestond. Hij zei dat er geen sprake was van het afschaffen van die regel tenzij er bepaalde voorwaarden worden gesteld, die veel strenger zijn dan de code waar u het over had: de commerciële zenders moeten een actieve en op kinderen gerichte informatiestrategie voeren. Mijnheer de minister, wat betekent dat concreet? Dit is een soort van inmenging in de programmatie van die zenders.

Van Spirit heb ik vernomen dat het tegen is. De heer Vandenbossche heeft gezegd dat zolang het decreet er is, het moet worden toegepast. Ik ben benieuwd naar de uitslag van dit debat. Is er wel of geen meerderheid voor de afschaffing van de vijfminutenregel?

De voorzitter

De heer Vandenbossche heeft het woord.

Dany Vandenbossche

Mijnheer Stassen, wat ik heb gezegd, heb ik gezegd, en het klopt ook. Ik vond het een heel ongelukkige vorm van communicatie omdat het de indruk gaf dat de vijfminutenregel was afgeschaft, maar dat is niet zo. Zolang dat niet is afgeschaft, blijft de regel van toepassing. Zo simpel is het. Of betwijfelt u dat?

Jos Stassen

Neen. Ik probeer een overzicht te krijgen van de standpunten die zijn ingenomen, en probeer daaruit te besluiten of er een parlementaire meerderheid is. De VLD is vrij duidelijk. CD&V is opgeschoven in een andere richting. De sp.a heeft een bepaalde positie ingenomen, Spirit ook. Van het Vlaams Belang weet ik het niet. Ik ben benieuwd wat dit debat zal opleveren. Maar misschien produceert de meerderheid zoals deze morgen opnieuw een tekst waar we alle kanten mee uitkunnen. Dat zullen we zien als we stemmen over de motie naar aanleiding van deze actuele interpellatie.

De voorzitter

De heer Van Dijck heeft het woord.

Mijnheer Stassen, ik neem aan dat u benieuwd bent. Straks zult u alle fracties horen. U doet alsof er donderdag heel wat gebeurd is. Ik verwijs naar de beleidsbrief van de minister, die is uitgebracht bij het begin van dit parlementaire jaar, en die op bladzijde 16 het probleem van de reclame bij kinderprogramma's van naaldje tot draadje verwoordt. De minister heeft duidelijk zijn stelling geformuleerd. Ik heb toen niemand gehoord.

Jos Stassen

Mijnheer Van Dijck, waarschijnlijk was mijn interpellatie niet aanvaard door het Bureau, had er geen politieke onduidelijkheid over bestaan. Als u voor uw stelling een meerderheid vindt, dan zullen we daarover discussiëren. Dan kunnen we daarover een stemming uitlokken, en dan kennen we de uitkomst. Nu weet ik echt niet wat de uitkomst zal zijn, aangezien sommige mensen zich zeer onduidelijk hebben uitgesproken. Daarom is deze actuele interpellatie op zijn plaats.

Mijnheer de minister, in het begin van deze legislatuur zei minister-president Leterme: 'We gaan het anders doen, gedaan met de opendebatcultuur, gedaan met het aankondigingsbeleid, we zullen de dossiers goed voorbereiden, nemen eerst een beslissing en communiceren dan.' Dat was zijn adagium.

Vandaag stel ik vast dat u geen afgerond dossier hebt en dat er geen akkoord over is binnen de regering en de meerderheid. Anders was hierover geen commotie ontstaan.

Dat er geen akkoord is binnen de meerderheid kan ik begrijpen, maar er is ook geen akkoord binnen de regering gezien het standpunt dat minister Anciaux terzake inneemt. Minister Bourgeois, wat is nu eigenlijk het standpunt van de regering over deze vijfminutenregel? Als er al een standpunt is, dan hoop ik dat dat hetzelfde is als het onze, meer bepaald het behoud van de vijfminutenregel. (Applaus bij Groen!)

De voorzitter

De heer Verstrepen heeft het woord.

Jurgen Verstrepen

Ik heb een probleem en ik vraag de hulp van de collega's in dit halfrond. Waarom zou ik voor mijn vierjarige dochter de zeepjes van Pousse Mousse met vanillegeur kopen, en niet de kikker Kandoo handzeep met wasdoekjes? Het is moeilijk om haar uit te leggen dat reclame een invloed heeft op jonge kinderen. Dat is een open deur intrappen, daar kunnen we niet omheen. Ik vind het nog niet zo erg dat ik met mijn vierjarige dochter moet discussiëren over een zeepje, of over cornflakes met een geschenkje. Ik vind het veel erger dat ik tijd moet opofferen om mee te kijken naar Cartoon Networks, Nickelodeon, Jeticks en andere kanalen die thuis binnenkomen om hun inhoud te screenen. In bepaalde tekenfilmseries wordt geweld en doodslag getoond. Cartoon Network is daar een grote meester in.

Sommige kinderreclame is veel minder schadelijk dan wat op sommige kinderkanalen wordt getoond. Daar zouden we beter wakker van liggen. De vijfminutenregel was een goed initiatief. Niemand wil dat zijn kinderen dood gebombardeerd worden met reclame en marketing waar je je als ouder niet tegen kunt verzetten. De praktijk is natuurlijk een ander verhaal. Heel wat zenders opereren vanuit het buitenland en romen de markt hier af. In het geval van Nickelodeon gaat er 12,5 miljoen euro reclame-inkomsten van Vlaanderen naar Nederland of naar een internationale groep. Daarbij worden geen investeringen meer gedaan in Vlaanderen en kunnen budgetten niet terugvloeien naar bijvoorbeeld toffe, educatieve series. Series als Hopla die in Vlaanderen worden geproduceerd, kunnen alleen maar worden gemaakt als een deel van de inkomsten terugvloeien naar de productiehuizen en zenders.

Er moet een vorm van realpolitik worden toegepast op die vijfminutenregel. We kunnen daar niet omheen, zo niet snijdt Vlaanderen in eigen vlees. We moeten toch niet heiliger zijn dan de ons omringende landen. Media gaat over de grenzen en bereikt dan een doelpubliek in andere landen.

We moeten de focus verplaatsen naar de kinderen en jongeren. We stellen vast dat de media op allerlei vlakken een veel grotere rol beginnen te spelen in onze maatschappij. Het lijkt me dan ook aangewezen een mediaopleiding op te nemen in het onderwijs. Daardoor leren kinderen op jonge leeftijd omgaan met reclame, bedrieglijke reclame, nieuwsmanipulatie, enzovoort. Op die manier kunnen jongeren een kritische geest ontwikkelen inzake reclame.

Er moet ook nog iets anders gebeuren. We moeten de ouders niet proberen op te voeden. Wel zouden we een campagne kunnen voeren die gericht is op de ouders. Dat kan met iconen, met pincodes, die er binnenkort aankomen bij die kanalen. Ze kunnen beslissen wat al dan niet goed is voor de kinderen. Gisteren heeft mijn fractie daarover trouwens een voorstel van resolutie ingediend.

Vorige week had ik toch het gevoel dat een aantal partijen het met sommige zaken eens is. Mijnheer de minister, ook u was zo realistisch om te zeggen dat dit niet houdbaar is. Ik heb ook uw commentaren daarover gehoord op radio en televisie. En dan komt plots minister Anciaux op de proppen met zijn emotionele oproep om 'niet aan de kinderen te raken'. We hebben hem de hele tijd niet gehoord of gezien, ook niet tijdens het debat. En plots is hij daar.

Mijnheer de minister, het is niet de eerste keer dat hij zich op uw terrein begeeft. Hij vindt dan dat er eerst met hem moet worden gesproken, of dat anders de zaken niet doorgaan. Dat is nogal vermoeiend. Terecht wordt hier dan gevraagd welke richting we uitgaan. Ik zou me kunnen afvragen of minister Anciaux niet iets voor zichzelf uit de brand wou slepen in de Medialaan. Ik zou hem daar echter niet van durven verdenken.

Mijnheer de minister, is alles nu echt doorgepraat? Kinderen en jongeren worden via allerlei mediakanalen, ook met steun van de overheid, beïnvloed door een opgelegd maatschappijbeeld via fijne indoctrinatietechnieken. Het zou minstens nuttig zijn een mediaopleiding aan te bieden om het democratisch gehalte van de kinderen en de mediaconsumenten, en de kritische instelling tegenover politieke nieuwsmanipulatie en reclamemisbruiken in de media te verhogen.

Mijnheer Stassen, wat dat betreft steunt het Vlaams Belang het initiatief. We vragen wel dat er begeleidende projecten worden ontwikkeld voor de kinderen. Ik denk dan aan de manier waarop met de media, met de reclame, met merchandising moet worden omgegaan. Ik heb hier dus een zeer duidelijk antwoord gegeven. (Applaus bij het Vlaams Belang)

De voorzitter

De heer Decaluwe heeft het woord.

Carl Decaluwe

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, aan dit dossier over de kinderreclame zit geen goede kant meer. Het meest recente debat dat we daarover hebben gevoerd in het parlement was inderdaad in 2000. Dat is ondertussen meer dan 6 jaar geleden. CD&V had toen een voorstel van decreet ingediend om die regeling uit te breiden tot 15 minuten. Nadien hebben we daar nog een klein debat over gevoerd bij de start van Nickelodeon via channel charing op TMF. De bedoeling was om de problematiek van de concurrentievervalsing tussen de VTM en, onder andere, TMF aan te kaarten.

Na hoorzittingen en na het advies van de kinderrechtencommissaris werd het voorstel weggestemd. Uiteindelijk hebben we zelf nog de tekst geamendeerd om de vijfminutenregel te betonneren en inhoudelijke criteria vast te leggen. Ook dat werd niet aanvaard door de toenmalige meerderheid.

Die meerderheid heeft toen wel een voorstel van resolutie goedgekeurd waarin werd voorgesteld die regeling te exporteren naar Europa. Dat was ook een goede stelling. De toenmalige minister van Media heeft dan gezegd dat hij zijn best zou doen. Ofwel zou het de vijfminutenregel worden, ofwel de inhoudelijke criteria. De beide samen zouden de zaken te complex maken. Ondertussen is er niets gebeurd, noch op het Europese vlak, noch op het Vlaamse.

Mijnheer de minister, ik heb begrepen dat u een ultieme poging hebt gedaan om de vijfminutenregel te exporteren naar Europa. We hebben ook begrepen dat we zelfs in België niet tot een eensgezind standpunt komen. Vlaanderen, Zweden en Griekenland staan moederziel alleen in het Europa van de 25.

Van Europa moeten we waarschijnlijk niet veel verwachten.

Dany Vandenbossche

Mijnheer Decaluwe, het klopt dat Vlaanderen en Wallonië een andere reglementering hebben. Het is erg interessant om eens over de grens te kijken. In Wallonië bestaat de vijfminutenregel alleen voor de RTBF. Die mag reclame uitzenden, maar de vijfminutenregel is in de beheersovereenkomst ingeschreven. In Wallonië is momenteel een discussie aan de gang over de afschaffing van die regel. Het is grappig wat er wordt geschreven over de discussie. Er wordt gesteld dat de regel die voor de RTBF geldt en niet voor de commerciële zenders, discriminerend is ten aanzien van de RTBF. De regel zou voor de RTBF moeten worden afgeschaft omdat ze minder reclame-inkomsten genereren. De redenering van de Walen ten aanzien van de Vlaamse situatie is absoluut grappig. Ze zeggen dat de Vlaamse minister de vijfminutenregel zal afschaffen voor de commerciële zenders omdat er een discriminatie is ten aanzien van de buitenlandse zenders. Ze zeggen dan ook dat de vijfminutenregel voor de RTBF niet moet worden afgeschaft omdat in Vlaanderen de VRT helemaal geen reclame mag uitzenden.

Carl Decaluwe

Dat is inderdaad correct.

De voorzitter

Minister Bourgeois heeft het woord.

Minister Geert Bourgeois

Mijnheer Vandenbossche, u ziet dat ik ook in Wallonië het debat heb geïnitieerd.

Carl Decaluwe

De moraal van het verhaal is dat we van Europa niets moeten verwachten.

Uit cijfers blijkt dat amper 7 percent van de Vlaamse kinderen nog naar Vlaamse commerciële zenders kijkt, terwijl Nickelodeon en Cartoon Network al een marktaandeel van 30 percent hebben. Ze pakken ook marktaandeel van Ketnet af dat op een kwalitatieve manier goed is onderbouwd. Door de vijfminutenregel heeft VTM meer dan een derde van de reclame-inkomsten verloren. Nickelodeon daarentegen heeft zijn reclame-inkomsten bijna vervijfvoudigd op enkele jaren tijd. De cijfers liegen er dus niet om en de vraag is wat we eraan doen.

We helpen de zaken er voor de commerciële zenders en kinderen niet op vooruit door hiervan een symbooldossier te maken. We dienen het dossier niet door te zeggen dat we opkomen voor de zieltjes van de kinderen. Het is dan ook spijtig dat ministers voor hun beurt hebben gepraat. Het heeft het dossier bijzonder complex gemaakt. Het verdient lof dat de heer Stassen vanuit de oppositie probeert om die verdeeldheid aan de oppervlakte te brengen.

We moeten met pijn in het hart vaststellen dat de regel niet werkt. Mijnheer Stassen, ik denk dat zelfs u het daarmee eens bent. Dit is een uitgeholde maatregel omdat niemand nog kijkt naar de Vlaamse commerciële omroepen. Er zijn twee mogelijkheden. Ofwel behouden we onze principes en zullen de commerciële omroepen aan channelsharing doen om een tegenhanger van Nickelodeon op de Vlaamse kabel te brengen. De kwaliteitsdaling zal dan echter ook spectaculair zijn met alle gevolgen van dien. Ofwel proberen we iets te doen met als uitgangspunt de bescherming van de jongeren. De vraag is of een deontologische gedragscode een element kan zijn. Is een alternatief bijkomend investeren in Vlaamse kinderprogramma's? De vijfminutenmaatregel heeft in elk geval gefaald.

Er is hier al een resolutie goedgekeurd in verband met geweld op televisie. We moeten de nadruk leggen op begeleiding van kinderen. Hoe gaan kinderen om met media en nieuwe mediatechnologieën?

Mijnheer Stassen, ik ben tevreden dat u hebt verwezen naar de openbare omroep. De VRT is een van de weinige openbare omroepen die zijn kinderprogramma's en de figuren erin zo sterk commercialiseert. Dat is in het buitenland nog niet vertoond. De intrede van Sinterklaas in Antwerpen wordt op de website gekoppeld aan commerciële fenomenen. Men kan zich daarover veel vragen stellen.

Ik rond af. We kunnen niet dulden dat minister Anciaux achter de rug van de minister van Media gaat onderhandelen met de commerciële omroep om die vijfminutenregel te laten vallen als de omroep een kinderjournaal en boodschappen van algemeen nut wil uitzenden. Dat kan niet. Inmenging in de programmatie kan niet.

Het rapport van de Kinderrechtencommissaris van 2000 toont aan dat er geen eensgezindheid onder wetenschappers is over de invloed van reclame op het gedrag van kinderen. Wij hebben vertrouwen in minister Bourgeois. Er was bijna een oplossing. Vandaag moeten we bijkomende vragen stellen. Wat gebeurt er in de regering? Welke initiatieven zal de minister, samen met minister Anciaux en de andere regeringsleden, ontwikkelen om kinderen beter te leren omgaan met de sterk gemediatiseerde wereld? (Applaus bij het Vlaams Belang, CD&V, de VLD en de N-VA)

De voorzitter

Mevrouw Hermans heeft het woord.

Margriet Hermans

Mijnheer de voorzitter, leden van de regering, geachte collega's, er is hier al veel gezegd en ook het standpunt van mijn partij is verduidelijkt. Toch wil ik nog even op de historiek terugkomen. De vijfminutenregel is met de nobelste bedoelingen uitgewerkt. Zo wilden we onze kinderen beschermen tegen de keiharde wereld van de reclame. Zoals de heer Decaluwe al heeft gezegd, hadden we gehoopt dat op de Europese agenda te kunnen plaatsen. Alleen Zweden en ook Griekenland waren van plan om mee te doen.

Ondertussen zijn we vele jaren verder. Het tv-landschap is grondig veranderd. Er zijn vandaag veel meer middelen dan alleen reclame om kinderen te boeien voor programma's en producten. In de programma's zelf komt veel verdoken reclame voor. De internationalisering van het tv-kijken speelt ook een rol. Meer en meer kijken we naar buitenlandse zenders, en daar bestaat de vijfminutenregel niet. De VLD is daarom al lang geen voorstander meer van de vijfminutenregel. We pleiten voor de afschaffing ervan. Onze eigen commerciële productiehuizen en commerciële zenders voelen zich benadeeld omdat ze sponsorgelden aan hun neus zien voorbijgaan.

Naar aanleiding van de discussie in de commissie voor Media over de richtlijn Televisie zonder grenzen zei de minister dat er vanwege de EU geen algemene richtlijn moet worden verwacht. In de commissie scheen de minister wat te twijfelen, maar ik was blij achteraf in de media te vernemen dat hij de vijfminutenregel onrealistisch vindt. Eigen producties vallen weg omdat sponsors afhaken. Onze commerciële zenders kampen dus met een groot concurrentieel nadeel. Het was daarom bijzonder hypocriet van minister Anciaux om te stellen dat de belangen van onze kinderen nooit mogen wijken voor de commerciële belangen. Alsof iemand van ons daarmee niet akkoord zou gaan.

Ik vond het eigenlijk een beetje ondeugend om het zo te zeggen. Het bewijst dat hij de debatten van de voorbije maanden blijkbaar niet heeft gevolgd. Als onze eigen producenten geen geld meer krijgen om eigen producties te maken, blijven onze kinderen op hun honger zitten en wijken hun belangen. Dat kan toch niet de bedoeling zijn.

Het zou beter zijn onze eigen producties aan te moedigen om kinder- en jeugdprogramma's te maken. Ik heb het al gezegd, het gaat niet om reclame. Vernuftige producenten kunnen kinderen met allerlei middelen aan programma's binden. De programma's op zich brengen al commercie met zich mee - denken we maar aan programma's zoals Samson en Gert. We kunnen er zo heel wat opnoemen. Veel producten worden via een programma aan kinderen opgedrongen.

Het is beter om onze kinderen met reclame te leren omgaan in plaats van hen ervoor af te schermen. Ik verneem zopas dat dit aspect ook in de eindtermen van het onderwijs staat ingeschreven. Het is niet zo dat kinderen onbeschermd op de media worden losgelaten, maar we kunnen ons wel scharen achter het idee dat er een platform wordt gecreëerd waar deontologische afspraken kunnen worden gemaakt.

Als we met de verschillende actoren zoals de Gezinsbond, de commerciële omroepen en andere tot een code zouden komen, moeten we ervoor zorgen dat er een serieuze coördinatie komt zodat niet een van de partners de zaken kan blokkeren. In dit dossier moet worden voortgewerkt. We kunnen niet al te lang meer wachten. We hopen nog voor het zomerreces tot resultaten te komen.

De economische realiteit leert ons dat de budgetten voor televisiereclame jaarlijks slinken ten voordele van andere media. Daarbij komt nog dat er steeds meer omroepen bijkomen en de kleinere reclamepot opgedeeld moet worden onder steeds meer omroepen. We dringen aan op een snel overleg zodat onze eigen Vlaamse private audiovisuele bedrijven opnieuw eerlijke kansen krijgen in hun concurrentie met het buitenland.

De voorzitter

De heer Caron heeft het woord.

Bart Caron

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, veel Vlaamse ouders maken zich ernstig zorgen over het ongebreidelde consumentisme waaraan hun kinderen worden blootgesteld. Er zouden verbanden zijn tussen de reclameboodschappen waaraan kinderen dagelijks worden blootgesteld en het overgewicht bij jonge kinderen. Bij tieners blijken er verbanden te bestaan tussen de zogenaamd ideale maten die hen in de reclame worden voorgespiegeld en magerzucht. Jonge kinderen kunnen zeer moeilijk het onderscheid maken tussen televisieprogramma's en reclameboodschappen.

Mijnheer de minister, deze passage heb ik niet zelf bedacht, het is een letterlijke weergave van uw antwoord in de Commissie voor Media op een vraag van collega Stevens van 13 januari 2005. Daarin staat dat er geen sprake kon zijn van een versoepeling van de reclameregels voor kinderprogramma's. In hetzelfde antwoord staat: 'De Vlaamse Gemeenschap heeft gezocht naar middelen om op Europees vlak een algemene verstrenging van de reclameregels ter bescherming van kinderen door te voeren.' Onmiddellijk bleek dat Vlaanderen vrijwel alleen stond, alleen Zweden bleek een nog strengere regelgeving te hebben. Desondanks hebt u toen de vijfminutenregel behouden en wilde u het debat op Europees vlak opnieuw voeren.

De vraag die bij mij spontaan opborrelt, is de volgende. Welke stappen hebt u ondernomen in de richting van andere lidstaten? Waarom is er nu plotseling een reden voorhanden om toe te geven aan de commerciële zenders? U verkeert daarmee niet meteen in goed gezelschap. De Gezinsbond en Testaankoop verklaarden in de Commissie voor Media dat zij radicaal tegen de verregaande liberalisering van de reclame op televisie zijn. Zij willen strengere Europese normen. De Gezinsbond spreekt haar teleurstelling uit over het plan om de vijfminutenregel af te schaffen en zal dan ook alles in het werk stellen om 'deze afschaffing alsnog te voorkomen.'

De Gezinsbond pleit voor een verbod op alle reclame tijdens kinderprogramma's.

De minister heeft verklaard principieel voorstander van de vijfminutenregel te zijn. Hij heeft tevens verklaard dat hij helaas moet vaststellen dat deze regel niet werkt. Ik vraag me af waarom we dan met veel poeha een nieuwe en sterke regulator, zeg maar een politie voor de media, hebben opgericht. Volgens mij moet deze instelling voor een krachtige handhaving instaan.

De minister heeft verklaard dat Vlaanderen met betrekking tot op kinderen gerichte reclame de strengste regels heeft. Hij is van mening dat deze regels niet houdbaar zijn. Een recente Europese studie, die de minister ongetwijfeld kent, heeft de wetgeving ter zake in tien Europese lidstaten onderzocht. Zeven van de onderzochte landen blijken verder dan de Europese minimumwetgeving te gaan. Het gaat onder meer om het verbod op het tonen van reclame voor alcohol en medicijnen rond kinderprogramma's in Groot-Brittannië, het verbod om kinderprogramma's voor reclame te onderbreken in Duitsland, Polen en Oostenrijk en een volledig verbod op reclame gericht op kinderen jonger dan 12 jaar in Zweden.

Eén punt in het betoog van de minister is terecht. De vijfminutenregel geldt enkel voor de Vlaamse zenders. Buitenlandse zenders als Nickelodeon en Cartoon Channel hoeven hier geen rekening mee te houden. Dit is niet eerlijk. Hiervoor moeten we een oplossing vinden.

Dit betekent evenwel niet dat al het Vlaams geld voor kinderreclame momenteel naar het buitenland verdwijnt. De situatie zit iets ingewikkelder in elkaar. De reeds aangehaalde Europese studie brengt in dit verband interessante cijfers naar voren.

In 2002 heeft VTM slechts zestien reclamespots in de buurt van kinderprogramma's uitgezonden. VTM ondervond toen de concurrentie van VT4, een zender die hoog op kinderprogramma's inzette en zich niets van de vijfminutenregel aantrok. Desondanks heeft VTM dat jaar helft en VT4 slechts een kwart van het geld voor op kinderen gerichte reclame binnengehaald. In 2003 hebben VTM en VT4 het aantal kinderprogramma's met twee derde verminderd. Toch hebben beide zenders hun inkomsten uit kinderreclame min of meer weten te behouden. Dit is niet zo vreemd als het lijkt. Kinderen kijken immers ook mee naar volwassenenprogramma's. Bovendien richt kinderreclame zich ook tot volwassenen. Zij moeten tenslotte diep in de buidel tasten om de producten voor kindlief aan te kopen. Het is, met andere woorden, niet nodig om reclame rond kinderprogramma's uit te zenden om inkomsten uit op kinderen gerichte reclame te werven.

Op 3 december 2004 heeft de minister in Het Nieuwsblad verklaard niet bepaald wakker te liggen van de concurrentie van Nickelodeon. Ik citeer: 'We erkennen dat probleem, maar omwille van één buitenlandse zender moeten we ons mediadecreet nog niet aanpassen. Kinderprogramma's moeten reclamevrij blijven.'

De daarnet al aangehaalde Europese studie bevat overigens nog meer interessante cijfers. België kent nu al het hoogste percentage van op kinderen gerichte reclame in Europa. Niet minder dan 8,9 percent van de Belgische reclamespots is op kinderen gericht. Het Europese gemiddelde bedraagt 5,7 percent. In Frankrijk gaat het om 7,1 percent, in Nederland om 3,9 percent, in Duitsland om 3,6 percent en in Groot-Brittannië slechts om 2,5 percent.

Dit betekent niet dat de vijfminutenregel nu reeds zin- of nutteloos is. Oudere kinderen worden op latere zenduren en tijdens of rond andere programma's ook met reclame geconfronteerd. De allerjongsten, de groep tot 6 jaar, ligt op dat ogenblik evenwel al in bed. Volgens de American Academy of Pediatrics zouden kinderen jonger dan 8 jaar niet in staat zijn de bedoeling van reclame te begrijpen. Ze accepteren de claims van advertenties als waarheid. Ze kunnen advertenties niet van gewone televisieprogramma's onderscheiden. Dit is geen onbelangrijk element in het debat.

Laten we het kind niet met het badwater weggooien. Ik hoop dat iedereen me mijn woordkeuze kan vergeven. Indien we de vijfminutenregel afschaffen, moeten we in ruil een regeling treffen die kinderen een maximale vorm van bescherming tegen reclame biedt. Dit geldt zeker voor de allerjongsten. We moeten de kinderen tegen publiciteitsboodschappen wapenen door ze met de gebruikte methodiek vertrouwd te maken. De Vlaamse commerciële zenders moeten een actieve, specifiek op kinderen gerichte informatiestrategie uitwerken. Ik denk in dit verband aan programma's of aan onderdelen van programma's, zoals nieuwsuitzendingen. Op die manier kunnen we de weerbaarheid van kinderen tegen de beïnvloeding door reclame helpen verhogen. We verwachten van de privé-omroepen dat ze de meerinkomsten uit reclame gedeeltelijk aan eigen producties besteden. Indien deze zenders dan toch op de afschaffing van de vijfminutenregel gebrand zijn, zullen ze deze prijs zeker willen betalen.

Mijnheer de minister, we verwachten dat u serieuze inspanningen doet om de lat op Europees niveau gelijk te leggen. Ik bedoel daarmee dat de Europese reclameregels op een zo hoog mogelijk niveau moeten liggen. Het ontwerp van richtlijn over televisie zonder grenzen is niet veelbelovend. Als dat niet lukt, is een wijziging wellicht onvermijdelijk. Er zijn wel voorwaarden. Er moet een deontologische code zijn die goedgekeurd wordt door onder meer de Gezinsbond, de Vlaamse Jeugdraad en de verbruikersorganisaties en er moeten meer eigen Vlaamse kinder- en jongerenproducties komen op onze zenders.

Collega's, niemand moet zich illusies maken. De minister van Jeugd en onze groep zullen geen afschaffing aanvaarden, zonder dat in de plaats een ernstige inspanning wordt geleverd om de weerbaarheid van kinderen te verhogen door een duidelijke informatieverstrekking. Het belang van kinderen is geen commerciële handelswaar. (Applaus bij sp.a-spirit en Groen!)

Carl Decaluwe

Mijnheer Caron, ik heb aandachtig geluisterd naar uw toespraak. Met het laatste element eruit ga ik volledig akkoord, maar waarom was de cinema die minister Anciaux heeft veroorzaakt noodzakelijk? Wat u nu zegt, heeft minister Bourgeois donderdag al gezegd. Ik vraag me dus af waarom al die cinema nodig was.

De voorzitter

De heer Van Dijck heeft het woord.

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, ik kan beginnen met de woorden waarmee de heer Caron is geëindigd: met kinderen wordt niet gehandeld. Andere sprekers stelden de vraag of we hier principes overboord zullen gooien. Mijnheer Stassen, ik denk dat we de principes niet overboord gooien.

Het kan paradoxaal klinken, maar door af te stappen van de vijfminutenregel kunnen we meer kwaliteit in kinderprogramma's verkrijgen. Is dat zwichten voor commercie? Nee, ik denk dat we aandacht hebben voor wat gebeurt en wat de feiten aantonen.

Mijnheer de voorzitter, ik wil nogmaals onderstrepen dat ik de commotie die is ontstaan voor een deel niet begrijp. De beleidsbrief van de minister was duidelijk. Sommige collega's hebben verwezen naar standpunten van de N-VA en naar standpunten die minister Bourgeois indertijd als N-VA-voorzitter heeft ingenomen. Ik denk dat de principes nog steeds aanwezig zijn.

Toen ik daarnet een aantal collega's hoorde citeren, leek het alsof het een daad van Brutus was, die het mes in de rug van Caesar stak, om er nu een andere mening op na te houden. Mijnheer de voorzitter, het is vandaag 2050 jaar geleden dat dit in de Senaat in Rome gebeurde. Hier gaat het niet om een Brutusmoord. We blijven bij het standpunt dat we voor kwaliteit moeten gaan. We willen de vijfminutenregel niet zomaar overboord gooien: in ruil willen we duidelijke afspraken maken met de Vlaamse zenders die op dit moment moeilijker kunnen concurreren. We willen ook verkrijgen dat meer kan worden geïnvesteerd in kwaliteitsvolle kinderprogramma's.

We kunnen het debat voeren over de programma's waar kinderen naar kijken, maar de cijfers spreken voor zich. Aan elk televisietoestel staat een knop waar je als ouder vat op hebt, maar kinderen kiezen voor de Nickelodeons en de Cartoon Networks van deze wereld.

Als onze Vlaamse omroepen zelf stellen dat met het loslaten van de vijfminutenregel zal worden geïnvesteerd in kwaliteit, begrijpen we de commotie niet die sommigen maken - en ik denk dan bijvoorbeeld ook aan de minister van Cultuur. Hij wil zich terecht inzetten voor meer creativiteit in Vlaanderen en wil ook meer privé-middelen inzetten voor kwaliteitsvolle programma's in de brede betekenis. Als we hier de kans hebben om dat ook te doen voor kinderprogramma's, moeten we ze grijpen.

Ook anderen hebben ernaar verwezen: Vlaanderen is geen eiland, het ligt binnen Europa. Alleen de VMMa en VT4 zijn onderworpen aan de vijfminutenregel. Men mag alle pogingen ondernemen om op Europees niveau tot een strakkere reglementering te komen, maar de feiten zijn wat ze zijn. Het dreigende gevaar is de stap vanuit het buitenland om kinderproducties in combinatie met andere maatschappijen op de Vlaamse markt te brengen. Laat ons daarom een realpolitik voeren waarbij de kwaliteit primeert en waar we moeten inzetten op wat voor soort reclame we toelaten, en niet die te beperken in de tijd. We moeten ook inzetten op de opdracht van de overheid om ervoor te zorgen dat niet alleen onze kinderen, maar iedereen goed kan omgaan met reclame. Vergeet niet dat kinderen niet alleen naar kinderprogramma's kijken.

Het favoriete kinderprogramma is De Kampioenen. Dat is geen programma op een commerciële zender met veel reclame ervoor en erna, maar er zit wel heel wat product placement in. Dat is een ander debat. Het strikt omlijnen van wanneer iets een kinderprogramma is of niet, is moeilijk. We moeten onze kop niet in het zand steken: onze kinderen kijken naar meer dan alleen maar kinderprogramma's, ze kijken naar meer dan naar de tv, ze staan met hun twee voeten in de dagelijkse realiteit, en die zit vol van reclame.

Dany Vandenbossche

Om de gemoedsrust van de heer Stassen te bevorderen, zal ik zo dadelijk mijn standpunt uiteenzetten. Mijnheer Van Dijck, over product placement in De Kampioenen hebben we al een aardig boompje opgezet. In de hoorzitting vorige week is gezegd dat men ook werkt met andere methodes dan product placement in dergelijke programma's. Ik heb van de VRT nog altijd geen bewijs gekregen van product placement.

Ik weet niet over welk bewijs u het hebt. Ik weet alleen wat ik zie als ik naar tv kijk, en ook wat mijn kinderen zien.

De voorzitter

De heer Vandenbossche heeft het woord.

Dany Vandenbossche

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, de heer Stassen zei dat er enige onduidelijkheid is over ons standpunt met betrekking tot de vijfminutenregel. De vijfminutenregel staat al een tijdje ter discussie. De stelling van de commerciële omroepen dat de vijfminutenregel een concurrentieel nadeel zou vormen, is juist. Als de commerciële omroepen zeggen dat ze worden benadeeld ten aanzien van de omroepen die gevestigd zijn buiten Vlaanderen, is de vraag of de afschaffing van de vijfminutenregel een bepaald verlies aan advertenties zou goedmaken en bovendien of ze die middelen zouden gebruiken om kwaliteitsvolle kinderprogramma's te maken.

Er is tijdens de vorige legislatuur gevraagd om de vijfminutenregel op te nemen in de Europese regelgeving.

Dat is niet gelukt. We staan dus nogal geïsoleerd met ons standpunt over die vijfminutenregel. Daarom is er in de Europese context een soort concurrentievervalsing ten nadele van de zenders die op ons grondgebied zijn gevestigd.

De heer Caron haalde het voorbeeld van VT4 aan. In die tijd was VT4 echter niet gevestigd op Vlaams grondgebied, maar in Londen. De zender was dus niet gebonden aan die vijfminutenregel. Hij heeft er zichzelf aan onderworpen door zich hier te vestigen.

Ik blijf erbij dat wat de minister heeft meegedeeld na de hoorzitting over de Europese richtlijn zeer ongelukkig was, niet zozeer omdat ik het er niet mee eens ben, maar omdat de indruk werd gewekt dat de vijfminutenregel was afgeschaft. Er werd meteen op gereageerd door wie tijdens die hoorzitting heeft gepleit tegen die afschaffing, namelijk de Gezinsbond en Test-Aankoop. Het is trouwens interessant om de stukken van die beide partijen te lezen. Die zijn niet op los zand gebouwd. Ze bevatten elementen waarmee we ongetwijfeld rekening moeten houden.

Mijnheer Stassen, mijn stelling luidt dus: schaf die regel maar af, want er is sprake van een situatie waarin we de commerciële zenders opzadelen met een concurrentieel nadeel. Als die regel wordt afgeschaft, moet er echter worden voldaan aan een aantal voorwaarden. Er moet een overleg komen met degenen die tegen die afschaffing zijn. Er moet dus een gedragscode komen. Als die code er komt, dan reken ik er ook op dat, gezien de gegronde reden dat de commerciële zenders op ons grondgebied commercieel nadeel ondervinden, die zenders meer kinderprogramma's zullen maken met de middelen die reclame bij kinderprogramma's genereren.

Het verdwijnen van reclame-inkomsten voor commerciële zenders heeft trouwens niet alleen te maken met die vijfminutenregel. Het is gewoon een wereldwijd fenomeen dat adverteren op televisie een achteruitgang kent. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

Minister Bourgeois heeft het woord.

Minister Geert Bourgeois

Mijnheer de voorzitter, geachte leden, alvorens ten gronde in te gaan op het debat, wil ik even terugkomen op de communicatie die heeft plaatsgevonden over deze kwestie.

Wie aanwezig was in de commissie en tijdens het debat over de beleidsbrief, weet dat ik nooit heb meegedeeld dat ik die regel zal afschaffen, en zeker niet dat ik hem heb afgeschaft. Wel heb ik gezegd in de commissie, naar aanleiding van de hoorzitting over het ontwerp van de nieuwe richtlijn Televisie zonder grenzen, dat die regel niet houdbaar is. Ik heb ook beargumenteerd waarom. Ik kom daar straks op terug.

Mijnheer Stassen, te uwer attentie wil ik nogmaals beklemtonen dat ik in mijn beleidsbrief heb gesteld te overwegen een decretaal initiatief te nemen. Ik heb ook gezegd waarom. Tenzij ik me grondig vergis, heb ik u niet gehoord bij het debat terzake in de commissie of de plenaire vergadering. Ik heb dus niet aan wat u de verderfelijke opendebatcultuur noemt, gedaan. Ik heb dit niet urbi et orbi verkondigd. Ik heb mijn stelling meegedeeld in het parlement, waar het debat thuishoort, naar aanleiding van de bespreking van de beleidsbrief en de overigens zeer boeiende en interessante discussie over de voorstellen van de Europese Commissie met betrekking tot de nieuwe richtlijn. We hebben daar goed en open gediscussieerd. U hebt daar ook aan deelgenomen. Dat de pers daar naderhand van maakt dat ik de regel zal afschaffen, is een zaak van de pers. Daar heb ik niets mee te maken. U kunt nagaan wat ik terzake heb verklaard en waarom ik dat heb verklaard.

Ik heb in de commissie al gezegd - en ik herhaal het - dat zolang het decreet niet veranderd is, ik het wil handhaven. Ik ben als lid van de uitvoerende macht gebonden door wat de wetgever heeft goedgekeurd. Het decreet is wat het is en de Vlaamse regulator die is opgericht ter vervanging van het commissariaat, moet die regel handhaven zolang er geen ander decreet is. Dat is heel duidelijk en ik wil geen ander signaal geven.

Ik kom tot de grond van de zaak, die al door enkele sprekers is toegelicht. De huidige gecoördineerde decreten verbieden reclame gericht op kinderen gedurende vijf minuten voor en na kinderprogramma's. Dat geldt niet alleen voor reclame, maar ook voor telewinkelen en voor sponsorvermeldingen. Uiterst belangrijk is dat deze bepaling enkel van toepassing is op de Vlaamse omroepen, en niet op Europese omroepen die zich vanuit het buitenland richten tot een Vlaams publiek, zelfs niet als ze zich hoofdzakelijk of uitsluitend richten tot een Vlaams publiek. We kunnen dat betreuren, maar het is een vaststelling.

Er zijn inderdaad omroepen die zich vandaag vanuit het buitenland richten tot specifiek de kinderen in Vlaanderen. Zij zijn niet gebonden door die vijfminutenregel en zelfs niet door ons verbod op reclame binnen de programma's. Dat is immers Europees toegelaten, zoals ook in de nieuwe richtlijn staat.

Ik ga niet dieper in op het groeiend marktaandeel van Nickelodeon, waarnaar de heer Decaluwe verwees. In de hoorzitting is dat al aan bod gekomen. Er werd op gewezen dat hun marktaandeel groeit. Dat is tot spijt van velen, omwille van de inhoud en het vaak gewelddadige karakter van de programma's. Vaak zeggen ouders me dat ze betreuren dat hun kinderen meer en meer op zulke programma's afstemmen. In elk geval groeit het marktaandeel van Nickelodeon. De cijfers zijn gegeven. Ik heb het dan nog niet over de reclamebestedingen, ook het marktaandeel van die buitenlandse omroep die zich richt tot het Vlaamse kinderpubliek, groeit.

Met de digitalisering zullen er in de toekomst nog meer zulke zenders zijn die zich vanuit het buitenland richten tot het Vlaamse publiek, en die evenmin gebonden zullen zijn door de vijfminutenregel. Vlaanderen is op Europees vlak altijd een voorstander geweest van de uitbreiding van die vijfminutenregel. Ik ben niet de eerste die het probeert; voor mij werd het al gedaan. Evenmin ben ik hierover van mening veranderd. Ik beklemtoon uitdrukkelijk dat ik nog altijd een voorstander ben van een beperking van het ongebreidelde consumentisme ten aanzien van kinderen. Ik heb daar ook inspanningen voor geleverd, maar ze blijken vruchteloos.

De realiteit is nu de volgende. Als wij de vijfminutenregel handhaven, dan krijgen we precies het omgekeerde effect. We zullen meer kinderreclame krijgen, die ongelimiteerd zal zijn en niet aan enige gedragsregel gebonden. De situatie van de commerciële omroepen is bekend. Er zijn al voorbeelden van het delen van de kabel. Daar kan ik niets tegen ondernemen, en ik zou het zelfs niet mogen doen vanwege het vrije verkeer in Europa. Dat voorbeeld van kabeldeling wenkt. Voor wie de materie volgt, is het duidelijk dat dit heel binnenkort op ons afkomt. We kunnen daar niets tegen doen.

Het gevolg zal een situatie zijn waarin Vlaanderen de vijfminutenregel in stand houdt, hoewel die zelfs niet meer van toepassing zal zijn. Er is natuurlijk nog de VRT, maar die valt onder andere regels en mag die reclame niet brengen. Voor de commerciële omroepen zal de regel echter niet meer van toepassing zijn, want ze zullen hem perfect omzeilen door kabeldeling, zoals dat gebeurt met Nickelodeon. Daar kunnen we decretaal en Europees niets tegen doen.

Ik ben niet blind voor die realiteit. Ik ben en blijf voorstander van het verbod, maar ik moet als verantwoordelijke beleidsvoerder conclusies trekken uit de realiteit.

Ik ben het eens met degenen die erop wijzen dat niet alles van de overheid mag worden verwacht. De overheid kan regels maken, maar kinderen worden elke dag geconfronteerd met reclame: op straat, op het internet, in de klas en tijdens andere programma's dan kinderprogramma's. Ze worden permanent geconfronteerd met reclame.

Er is terzake inderdaad een taak voor het onderwijs weggelegd, maar ik beklemtoon dat ook de ouderlijke verantwoordelijkheid belangrijk is. Ouders moeten daarbij worden geholpen en dat gebeurt door organisaties zoals de Gezinsbond. Stapt u alstublieft af van de illusie dat de overheid alles zal reglementeren waarna we in de beste der werelden zullen leven.

Ik zet ook in op autoregulering, want die beschouw ik als heel belangrijk. U weet dat ik een advies heb gevraagd aan de Mediaraad over het systeem van kijkwijzer. Ik verwacht het advies binnenkort. Bij het systeem van kijkwijzer wordt aan de hand van icoontjes en waarschuwingen aan ouders die hun verantwoordelijkheid willen opnemen, meer duiding gegeven bij een programma en over de geschiktheid van het programma voor bepaalde leeftijden.

Merchandising bestaat al, ook van producten die gelieerd zijn aan programma's van de VRT. U kent Samson, Plopsaland en Spring. Wie met jonge ouders praat, zal snel vernemen welke producten kinderen willen kopen als ze mee gaan winkelen. Laten we dus niet doen alsof de vijf minuten voor en na een programma de enige momenten en de enige plaats zijn waar kinderen worden geconfronteerd met reclame.

Ik beklemtoon dat ik onze maatregel consequent heb verdedigd op Europees vlak. Ik heb dit al eens uiteengezet in de commissie, maar wil het graag herhalen. De commissie heeft een openbare raadpleging gehouden over de nieuwe richtlijn. Die is uitgemond in de bijeenkomst te Liverpool. Vlaanderen heeft voorafgaandelijk en ter plaatse consequent de vijfminutenregel verdedigd. We zijn er voluit voor gegaan, maar hebben alleen de steun van Zweden. Ik kan zelfs geen amendement indienen op het ontwerp van richtlijn om de eenvoudige reden dat we geen akkoord bereiken met de Franse Gemeenschap en dat alleen België een amendement kan indienen. Vlaanderen kan dus enkel in de openbare consultatie door de Europese Commissie een standpunt formuleren.

Wel hebben we, samen met de Franse Gemeenschap, een amendement ingediend op de richtlijn waarin we zeggen dat de mogelijkheid in de richtlijn om tijdens programma's, ook tijdens kinderprogramma's, reclame te brengen, weggewerkt moet worden. Met dit standpunt staan we niet alleen. Vandaag staat de richtlijn het onderbreken van programma's toe en dat is ook het geval in het ontwerp van richtlijn. Het onderbreken kan door middel van moderne technieken zoals split screen, virtuele reclame en zo meer.

Ik heb al uiteengezet dat wij, net als de Franse Gemeenschap, in een Belgisch standpunt en samen met 12 andere landen in Europa het delokalisatieprobleem hebben aangekaart. We hebben een amendement ingediend om te vermijden dat vanuit het ene land kan worden gedelokaliseerd naar een ander land. Toch koester ik geen illusies, want er zitten slechts 13 lidstaten op één lijn. We willen iets doen aan het probleem dat een lidstaat volgens de richtlijn strengere regels mag opleggen, maar dat die regels perfect ontweken kunnen worden door naar een buurland te gaan en van daaruit uit te zenden. We proberen dat tegen te gaan, maar met 13 lidstaten op één lijn beschikken we bijlange niet over een gekwalificeerde meerderheid.

Meer nog, wie aanwezig was tijdens de hoorzitting heeft uit de mond van de heer Boulogne heel goed kunnen horen dat in het ontwerp van richtlijn geen regels worden opgenomen voor de niet-lineaire uitzendingen.

Er worden alleen een aantal basisprincipes opgenomen. Europa wil in de toekomst alleen nog het lineaire reglementeren. We gaan zeker naar niet-lineaire toekomst. De heer Boulogne heeft zelfs voorspeld dat dit over tien jaar de algemene regel zal zijn. Daar staan ook geen regels in. Maak u geen illusies, Vlaanderen kan niet helemaal alleen de Europese context veranderen. We moeten de realiteit onder ogen zien.

In het regeerakkoord staat uitdrukkelijk dat we gaan voor een sterke kwalitatieve openbare omroep en dat we de Vlaamse commerciële omroepen alle kansen geven. Die commerciële omroepen die Vlaams zijn en zich hier willen vestigen, strijden niet met gelijke wapens. De cijfers zijn aan bod gekomen in de commissie. Ik herhaal ze hier niet, dat is trouwens niet mijn taak. Ik heb het al gezegd: de weg ligt open. Een commerciële zender die daar nadeel van ondervindt, kan aan kabeldeling doen, net zoals Nickelodeon, en vanuit Nederland ongestoord uitzenden, zonder vijfminutenregel. Als we die regel handhaven, zullen we precies het omgekeerde effect bereiken. We zullen meer kinderreclame krijgen, ze zal ongelimiteerd zijn en niet gebonden aan een of andere code. Bovendien zullen we ook eigen producties verliezen. Zo zullen we de sector die we willen stimuleren - de Vlaamse creativiteit, producties en acteurs - onmogelijk maken. Maak u geen illusies: het zullen buitenlandse zenders zijn, die programma's aanleveren vanuit de VS, die onze kinderen te zien krijgen.

Ik heb mijn standpunt in mijn beleidsbrief en in de commissie naar aanleiding van het nieuwe ontwerp van richtlijn al uiteengezet. Ik vind dat de vijfminutenregel niet langer houdbaar is, maar ik wil hem niet zomaar afschaffen. Dat is duidelijk. De regering zit op dat punt op één lijn. We willen de regel vervangen door engagementen rond kinderprogramma's van de Vlaamse commerciële omroepen en door een gedragscode. De code moet tot stand komen na overleg, inspraak en advies met en van de Gezinsbond, Test-Aankoop, UWA, de Vlaamse Jeugdraad enzovoort. Ik heb aan de Vlaamse Mediaraad een advies gevraagd inzake de zelfregulering, met name de visuele en auditieve waarschuwing. Dit pakket kan deel uitmaken van een kwalitatieve regelgeving. De afschaffing van de vijfminutenregeling hangt af van een onderhandeld akkoord daaromtrent. Dat moet de aangehaalde punten omvatten. Ik ga me niet vastpinnen op details want dan kunnen we niet onderhandelen, maar ik heb u de grote lijnen geschetst. Wees gerust, dit is een regeringsstandpunt. (Applaus bij de meerderheid)

Jos Stassen

Mijnheer de minister, in twee jaar tijd bent u van een heel streng standpunt inzake kinderreclame geëvolueerd naar een enorm laks standpunt. Het is aan u om te oordelen of dat positief of negatief is. Woorden hebben hun rechten, mijnheer Van Dijck. Dat zegt uw collega Van Rompuy regelmatig. Het regeringsstandpunt is in twee jaar en drie maanden totaal veranderd.

De vijfminutenregel zal worden afgeschaft. Met alle respect, mijnheer de minister, ik weet nog altijd niet waardoor u hem wilt vervangen. Er komt een code, en u zult wel zien wat de onderhandelingen daarover opleveren. Test-Aankoop gelooft alvast niet in zo'n code want die werkt even concurrentievervalsend als de vijfminutenregel. Geen van beide geldt voor zenders die vanuit het buitenland opereren. Verder wordt de regel vervangen door engagementen van de commerciële zenders. Daarover heb ik ook al verschillende uitspraken gehoord. Minister Anciaux heeft een veel vergaander standpunt geformuleerd dan u. De heer Caron heeft ook een veel strenger standpunt dan de meeste leden van de meerderheid.

Op Groen! na hebt u een meerderheid voor het afschaffen van de vijfminutenregel. Ik ben heel benieuwd door wat ze zal worden vervangen, hoe de meerderheid hier zal uitgeraken en of dit het standpunt is van de volledige Vlaamse Regering.

Mijnheer de voorzitter, ik wil namens de meerderheidspartijen een met redenen omklede motie indienen en onmiddellijk neerleggen.

Jurgen Verstrepen

Ook onze fractie kondigt een met redenen omklede motie aan.

Minister Geert Bourgeois

Mijnheer Stassen, u zegt dat ik van standpunt ben veranderd. Op zich is dat geen schande. Sinds de Verlichting is het bekend dat als een standpunt is weerlegd, men het ook moet durven verlaten. Ik heb daar intellectueel geen moeite mee. Bovendien verdedig ik dat standpunt principieel. Wat u voorstelt, is in de feiten onhoudbaar. Integendeel, het zal het omgekeerde effect sorteren van wat we beogen.

Ik ben verheugd dat u bekommerd bent over het eensgezinde standpunt van de meerderheid. Ik zal ervoor zorgen dat er een eenduidige visie naar buiten komt.

De voorzitter

Met redenen omklede moties

De voorzitter: Door de heren Decaluwe, Vandenbossche, Caron en Van Dijck en mevrouw Hermans werd tot besluit van deze actuele interpellatie een met redenen omklede motie ingediend.

Door de heer Verstrepen werd tot besluit van deze actuele interpellatie een met redenen omklede motie aangekondigd. Ze zal worden gedrukt en rondgedeeld.

Door de heer Stassen werd tot besluit van deze actuele interpellatie een met redenen omklede motie aangekondigd. Ze zal worden gedrukt en rondgedeeld.

Het Parlement zal zich daarover tijdens een volgende plenaire vergadering moeten uitspreken.

Het incident is gesloten.

van Bart Martens aan minister Kris Peeters
198 (2005-2006)
van Hilde Crevits aan minister Kris Peeters
199 (2005-2006)
Benoeming van een lid van de raad van bestuur van het Vlaams Instituut voor Vrede en Geweldpreventie

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.