U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 26 januari 2005, 14.15u

Actualiteitsdebat over de financiering van de zorgverzekering (Gemeenschapsaangelegenheid)
De voorzitter

Aan de orde is het actualiteitsdebat over de financiering van de zorgverzekering.

Mieke Vogels

Dit debat over de zorgverzekering komt niets te vroeg. Sp·a-voorzitter Stevaert bond de kat de bel aan. Ik heb te doen met minister Van Mechelen: wanneer die, na onophoudelijk besparen, eindelijk een belastingsvermindering kan aankondigen, wordt het blinkende kleinood razendsnel door ekster Steve uit het blauwe nest gepikt.

Dinsdag beloofde de minister van Financiën de bevolking een cadeautje van 125 euro; vrijdag noemde Steve Stevaert dit reeds kafkaiaans omdat de mensen niet begrijpen dat ze de ene dag 125 euro belastingsvermindering krijgen en daar de volgende dag alweer 25 euro voor zorgverzekering moeten van afstaan. De heer Stevaert maakt het hier voor de mensen helemaal niet duidelijker door: de verwarring wordt enkel groter.

Dit debat betreft een ernstige zaak. De Vlaamse zorgverzekering is een van de belangrijkste projecten van het Vlaams Parlement. In maart 1999 keurde het parlement het voorstel van decreet van Sonja Becq en Guy Swinnen goedgekeurd. Vlaanderen zette daarmee zijn beleidslijnen uit om de vergrijzing een antwoord te bieden en de niet-medische zorgkosten betaalbaar te houden. CM-moeder Becq stelde toen trots dat er een stuk bijgeschreven werd aan de Vlaamse sociale geschiedenis; SM-vader Swinnen sprak van een nieuw sociaal stelsel in het kader van de Vlaamse bevoegdheden. Hij noemde het een startschot voor een onomkeerbaar solidair groeimodel.

De verkiezingen van juni 1999 bracht paars-groen aan zet, en plots kon het niet snel genoeg gaan. Ik werd voortdurend bestookt met interpellaties omdat de zaak te lang duurde en te bescheiden bleef. De zorgverzekering startte in september 2001, na een wijziging van het decreet, waarbij de financiering in een eerste fase forfaitair werd. In september 2002 werd de tweede fase ingezet: ondanks de mogelijkheid van het Vlaamse Gewest om voortaan opcentiemen te heffen, werd beslist verder met een forfaitaire bijdrage te werken. Met een bijdrage van 25 euro voor alle plus25-jarigen betalen we sinds januari 2004 maandelijks 125 euro aan alle rusthuisbewoners, en 90 euro aan zwaar zorgbehoevenden die thuis wonen. Dit is erg beperkt; meer konden we niet aan met dit kleine budget.

De volgende fase kondigt zich aan, maar het regeerakkoord was terzake zeer vaag, en minister Vervotte bracht niet veel licht in de duisternis. Hoe gaan we die zorgverzekering uitbouwen, en hoe zal Vlaanderen dit in de toekomst financieren?

Er werd berekend dat met de premie van 25 euro, en een bijdrage van 99 miljoen euro tot 2010 uit de algemene belastingen, het reservefonds van de zorgverzekering in het jaar 2015 volledig op zal zijn. Het systeem eet zichzelf op: de inkomsten blijven dezelfde, maar de uitgaven stijgen als gevolg van de vergrijzing en de inflatie.

Groen! heeft altijd voor een inkomensgebonden financiering gepleit. Eén zorgcentiem heffen zou ervoor zorgen dat in het jaar 2020 nog altijd 900 miljoen euro in het reservefonds zou zitten.

Minister Dirk Van Mechelen

Het klopt niet dat het zorgfonds in 2010 zal opgesoupeerd zijn. Vlaanderen zal de volgende vijf jaar alle schulden die op vervaldatum komen aflossen, en zal meer overschot dan schuld op vervaldatum boeken. Daardoor ontstaat een delta tussen de schuld die we aflossen, en creëren we overschotten die we niet mogen aanwenden. Het parlement moet in de loop van 2005 en 2006 een debat voeren over wat met die delta gedaan zal worden. Een substantieel deel zou voor een bijkomende kapitalisatie van het zorgfonds kunnen gebruikt worden. Op het moment dat de vergrijzing echt toeslaat, zullen we voldoende kapitaal opgebouwd hebben. We hebben een duurzame financiering van de zorgverzekering die het systeem haalbaar en draagbaar maakt.

Mieke Vogels

Dit kan een stukje van het antwoord zijn. Maar het probleem is ruimer. De forfaitaire bijdrage staat haaks op de letter en de geest van het oorspronkelijke decreet.

Dat de mensen thuis minder krijgen dan de bewoners van rusthuizen is discriminerend; ook dat in een rusthuis iedereen en thuis slechts de zwaar hulpbehoevenden een tegemoetkoming krijgen, is niet correct. Zeker niet als we tegelijkertijd promoten de mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen.

Is dit de zorgverzekering die we droomden: een povere 10 procent van de rusthuisfactuur? We streven naar 25 procent. Ook vandaag nog moeten de kinderen of het OCMW de factuur veel te vaak betalen.

De vraag is welke zorgverzekering we vandaag willen. De sp·a is bereid om de budgettaire ruimte te gebruiken om de Vlaamse zorgverzekering mee te financieren. Dat is goed nieuws. Ook CD&V wil absoluut afstappen van een forfaitaire bijdrage en overstappen naar een inkomensgebonden bijdrage. Groen! steunt dit voorstel op voorwaarde dat men weet welke richting de zorgverzekering uitgaat. Dat zou een besparing betekenen op de hoge administratiekosten, maar men kan nog verder gaan. Er is een besparing van 5,5 miljoen euro mogelijk als de overheid zelf zou instaan voor de uitbetaling in plaats van dit te laten doen door de verschillende zorgkassen. Er zit muziek in het voorstel van Stevaert.

Patricia Ceysens

Er kan inderdaad 1 tot 5 miljoen euro bespaard worden. Momenteel geven we ongeveer 8 miljoen euro aan de vijf ziekenfondsen en de twee private. De Vlaamse Zorgkas krijgt 1,7 miljoen euro, terwijl zijn aandeel een fractie is van de andere ziekenfondsen. We zijn vragende partij voor een administratieve vereenvoudiging en een verlaging van de kostprijs. We zullen evenwel niet toestaan dat onder het mom van administratieve vereenvoudiging alleen op werkende mensen in Vlaanderen een belasting wordt gelegd.

Mieke Vogels

Ik roep de Vlaamse Regering op om van de Vlaamse zorgverzekering een hoopvol project te maken. Mensen zijn bereid om solidair bij te dragen aan een systeem dat garandeert dat ze op hun oude dag niet ten laste van de gemeenschap worden opgevangen. (Applaus bij Groen!)

Vlak na de verkiezingen kondigde minister-president Leterme aan dat zijn regering alleen zou communiceren over beslissingen die daadwerkelijk worden uitgevoerd. Het dossier over de financiering van de zorgverzekering toont evenwel aan dat de Vlaamse Regering een merkwaardige manier van communiceren heeft. Zo kondigde minister Van Mechelen aan dat er vanaf 2007 een belastingvermindering voor de laagste lonen komt en vanaf 2009 voor elke werkende Vlaming. De heer Sannen vond een belastingvermindering evenwel geen prioritaire beleidsoptie. Daarna stelde de minister-president dat er vanaf midden 2006 bijkomende ruimte is voor een belastingverlaging en een investeringenverhoging in de zorgsector en de het onderwijs. Even later lanceerde sp·a-voorzitter het idee om met de belastingverlaging de premie van de zorgverzekering te betalen. Minister Vervotte deelde onmiddellijk mee dat dit eigenlijk haar idee was. De heer Van Rompuy maakte op zijn beurt brandhout van het sp·a-voorstel en omschreef het als improvisatie. De VLD stelde met lede ogen vast hoe de sp·a in zijn wielen reed en met de idee van de belastingverlaging ging lopen. Er is dus niet veel veranderd in de coalitie.

De Vlaamse Regering keurde principieel een voorontwerp van decreet goed over de invoering van een forfaitaire vermindering in de personenbelasting. Men stelt dat in 2007 en 2009 substantiële belastingverlagingen mogelijk zijn.

Wat men geeft met de ene hand, neemt men terug met de andere, bijvoorbeeld door middel van de Riotaks en de Eliaheffing. De Vlaming merkt op het einde van het jaar dat zijn belastingsfactuur niet kleiner is geworden. Vlaams Belang ziet dan ook geen reden om de bijdrage aan de zorgverzekering te verrekenen in de korting op de personenbelasting. De financiële situatie van de Vlaamse overheid is dermate positief dat beide kunnen gefinancierd worden met algemenen middelen. Meteen wordt de premie ook inkomensgerelateerd. Het bestaande systeem is trouwens administratief log en kostelijk. Van de 94 miljoen euro inningen gaan er 15 naar de inning zelf.

Voor een keer zijn wij het ook eens met de conclusie van de heer Stevaert dat het niet aangewezen is om de ziekenfondsen die premies te laten innen. Waarom brengt hij niet de politieke moed op om meteen ook de rol van de vakbonden bij de uitbetaling van werkloosheidsuitkeringen in vraag te stellen?

Maar deze discussie gaat te veel over randverschijnselen, zoals wie moet innen en hoe. Essentiëler is de splitsing van de sociale zekerheid of toch minstens onderdelen daarvan. Mocht de minister-president dat op de agenda van het institutioneel forum krijgen, dan werd het debat over de financiering van de niet-medische zorg overbodig.

De wittebroodsweken van paars zijn definitief achter de rug. De kakofonie over de Vlaamse belastingsverlaging en de premies voor de zorgverzekering vormde het laatste bewijs. Daarbij komt nog de ergernis over de government by announcement, die we nog kennen van de vorige regeerperiode. Leterme zou het anders en beter doen. Daar hebben wij de jongste weken weinig van gemerkt. (Applaus bij VB)

Ludwig Caluwé

Over de lastenverlaging mag geen twijfel bestaan. Zij is in het regeerakkoord overeengekomen. Wat minister Van Mechelen er vorige week over zei, is dus niet nieuw. Eerst komt de activeringsmaatregel in 2007 en vervolgens een uitbreiding naar alle actieven in 2009. Door de eerste ingreep wordt het verschil tussen uitkeringen en de laagste arbeidsinkomens groter, wat een goede zaak is. Van de tweede ingreep zijn wij eerder koele minnaars, maar wij wensen het regeerakkoord te respecteren, dat een compromis is tussen verschillende partners. Op dat vlak zijn we er voorstander van dat de ontluikende Vlaamse politieke cultuur zich eerder spiegelt aan de Nederlandse dan aan de Belgische. In die laatste kunnen ondertekende akkoorden plots tijdelijke verbintenissen blijken te zijn nadat de omstandigheden veranderden. Voor ons is een afspraak een afspraak.

We houden ons aan de afspraak dat de lastenverlaging integraal wordt doorgevoerd.

De zorgverzekering is in het Vlaams Parlement gegroeid als een afhankelijkheidsverzekering. De medische kosten zijn sociaal verzekerd via de ziekteverzekering. Oudere mensen die een beroep moeten doen op anderen, hebben echter ook andere kosten. Ze vrezen dat ze niet de nodige middelen zullen hebben om dat te blijven betalen. Daarom is het een goede beslissing geweest om daarvoor een verzekering uit te werken waardoor iedereen gedekt is.

Men wil er ook voor zorgen dat mensen die afhankelijk worden, zo lang mogelijk in hun thuismilieu kunnen blijven. Daarom bepaalt het regeerakkoord dat de vergoeding voor de thuiszorg op hetzelfde niveau moet komen als die voor de residentiële zorg. Dit zal meer geld kosten.

Ook de globale uitgaven van de zorgverzekering zullen stijgen. Als de babyboomgeneratie hulpbehoevend wordt, zal de zorg nog moeilijk kunnen worden gedragen door de jongere generatie, tenzij we vandaag geld opzij zetten.

De huidige financieringswijze heeft het voordeel dat ze zichtbaar blijft zodat de mensen weten dat ze verzekerd zijn. De meeste mensen zien ook het nut van deze verzekering in. Toch betaalt ongeveer vijf of zes procent van de bevolking deze bijdrage niet. Vaak zijn het net die mensen die de zorgverzekering in de toekomst het hardst nodig zullen hebben. Daarom moet een systeem worden uitgewerkt om ook bij deze mensen de bijdrage te innen.

Wij denken dat de aanpak van minister Vervotte de juiste is. (Applaus bij CD&V)

Patricia Ceysens

Sp·a-voorzitter Stevaert pleitte zondag voor een inning van de verplichte bijdrage voor de zorgverzekering door de Vlaamse overheid en dus niet langer door vijf mutualiteiten en twee privé-verzekeringsmaatschappijen. Hij stelde ook voor die bijdrage af te trekken van de verlaging van de personenbelasting die de Vlaamse Regering wil doorvoeren vanaf 2007, in het kader van de strijd tegen de werkloosheidsval. Maandag liet minister Vervotte weten dat de heer Stevaert daarmee eigenlijk haar voorstel had ingepikt.

De VLD is het niet eens met dit voorstel. Het is niet gebaseerd op het regeerakkoord, het vertoont technische mankementen, het brengt geen oplossing voor de financiële uitdagingen waarvoor de zorgverzekering staat, het legt de lasten op de werkende bevolking en bevoordeelt de renteniers en het kan de voorbode zijn van een zorgcentiem. Gezien de kritiek van CD&V op het gratisverhaal tijdens de vorige regeerperiode, verbaast het de VLD ook dat een minister van deze fractie de auteur is van dit voorstel.

Conform het regeerakkoord besliste de Vlaamse Regering vorige vrijdag dat een miljoen Vlamingen met een inkomen van minder dan 18.000 euro vanaf 2007 een belastingvermindering krijgen van 125 miljoen euro, een bedrag dat in 2008 wordt opgetrokken naar 150 euro. In 2009 zal dit worden uitgebreid naar de 2,5 miljoen werkende Vlamingen en zal de belastingvermindering 200 euro bedragen. Twee dagen later wordt hieraan echter een ander dossier gekoppeld.

De VLD is het daarmee niet eens. Indien men dit in 2007 wil verrekenen in de belastingvermindering voor een miljoen Vlamingen met een beperkt inkomen, hoe wil men dan de bijdragen innen van de drie miljoen anderen? Misschien gaat dit voorstel pas in 2009 in, maar dan blijft het onduidelijk waarom men de bijdrage van vier miljoen mensen wil afwentelen op de 2,5 miljoen mensen werkende Vlamingen, waarbij het rentenierende deel van de bevolking de dans ontspringt.

Dit voorstel biedt geen oplossing voor het probleem van de betaalbaarheid van de zorgverzekering. Bij ongewijzigd beleid zal vanaf 2007 het reservefonds moeten worden aangesproken voor de tenlastenemingen, waardoor het fonds in 2020 leeg zal zijn, net op het ogenblik dat we de reserves het meeste nodig zullen hebben.

Mieke Vogels

Is de zorgverzekering dan afgewerkt volgens de VLD? Er komen geen nieuwe doelgroepen. De uitkering verhoogt niet. Voor de VLD volstaat het dus dat de huidige zorgverzekering betaalbaar blijft.

Patricia Ceysens

Het regeerakkoord bepaalt dat inkomsten en uitgaven van de zorgverzekering van nabij gevolgd worden rekening houdend met het feit dat de financiering door middel van bijdragen haar limiet heeft bereikt. Er is volgens ons nog een alternatief, dat ik straks zal toelichten.

Mieke Vogels

We moeten niet alleen over de financiering praten, maar ook over de discriminaties en over de hoogte van de uitkering. De zorgverzekering is in haar huidige vorm de naam verzekering niet waard.

Patricia Ceysens

Vooraleer we kiezen voor gelijkstelling, willen wij weten wat het precies zal kosten en waar we de middelen halen. Dat zal keuzes vergen.

Minister Inge Vervotte

Volgens mij staat dat heel duidelijk in het regeerakkoord. Het is geen kwestie van keuzes maken, maar van uitvoeren.

Patricia Ceysens

De Vlaamse overheid de bijdragen laten innen door ze te verrekenen in de lastenverlaging, is maar een kleine stap naar een nieuwe belasting, de zogenaamde zorgcentiemen. De ledenbijdrage wordt als administratieve vereenvoudiging geschrapt. De private verzekeringsmaatschappijen verdwijnen uit het systeem Het systeem wordt gefiscaliseerd. De werkende Vlamingen betalen zorgcentiemen. Misschien was dat de echte nieuwjaarswens.

Voor ons is fiscalisering uitgesloten. De Vlaamse zorgverzekering moet een verzekering blijven. De Vlamingen moeten een mutualiteit of private verzekeringsmaatschappij een sociaal gecorrigeerde ledenbijdrage betalen als dekking van het risico op zorgbehoevendheid. Als het risico zich voordoet, hebben ze recht op een uitkering. De band tussen de bijdrage en de tegemoetkoming, garandeert transparantie en verhoogt de verantwoordelijkheid.

Vandaag komen al 63 procent van de middelen uit de algemene middelen. Meer dan de helft van de middelen is al inkomensgerelateerd. De toekomstige financiële behoeften van de zorgverzekering moeten bevredigd worden met de bestaande budgetten en de meerinkomsten uit de Lambermontakkoord. De keuzes die we hebben gemaakt tijdens de regeringsonderhandelingen moeten gerespecteerd worden. Wij willen niet dat voor elk nieuw maatschappelijk probleem een nieuwe fiscale bron wordt gezocht op de kap van de werkende Vlamingen.

Ludwig Caluwé

De lastenverlaging is inderdaad vastgelegd in het regeerakkoord, dat uiteraard gerespecteerd moet worden. Maar het regeerakkoord bepaalt ook dat Brussel-Halle-Vilvoorde onverwijld gesplitst zal worden. In de Kamer heeft de VLD de bespreking daarover zopas opgeschort. Is dat ook in overeenstemming met het regeerakkoord?

Patricia Ceysens

Minister-president Leterme heeft gezegd dat het regeerakkoord nog altijd perfect wordt uitgevoerd. Dit dossier hoort niet thuis in het debat over de zorgverzekering.

Joris Van Hauthem

Wat de heer Caluwé zegt, is niet onbelangrijk. Hij verwijt - niet onterecht - de VLD een gebrek aan loyauteit.

De bespreking is uitgesteld tot 23 februari. De voorzitter van de N-VA roept het partijbestuur samen om zich te beraden over hun deelname aan de Vlaamse Regering. Is er nog een Vlaamse Regering? Ik zou graag hebben dat minister-president Leterme daarover een verklaring aflegt. (Applaus bij VB)

De voorzitter

Ik moet erop wijzen dat het debat over de financiering van de zorgverzekering gaat.

Joris Van Hauthem

We kunnen toch niet doen alsof de opmerking van de heer Caluwé geen incident is.

De voorzitter

Ik ben hier niet om incidenten vast te stellen. Ik vraag het debat voor te zetten.

Mevrouw Patricia Ceysens: Wij zijn ervan overtuigd dat we op zoek moeten naar een alternatieve financiering van de stijgende welzijnsvragen. Iedereen weet dat de middelen van de mutualiteiten alleen niet zullen volstaan. We moeten nieuwe bronnen durven aanboren. Een aantal taboes moet sneuvelen. Zo kunnen we de betrokkenheid van de private sector in de welzijnssector verhogen door infrastructuur en zorg te splitsen. Door infrastructuurwerken te financieren door middel van PPS zullen we zeker private middelen vrijmaken. Een private inbreng zal de infrastructuurkosten doen dalen. De middelen die zo vrijkomen kunnen geïnvesteerd worden in zorg. Dat is het fundamentele debat dat we moeten voeren.

Steve Stevaert

Ik dank iedereen, vooral de media voor de overvloedige aandacht voor onze nieuwjaarsreceptie. Ik dank de Vlaamse Regering voor de aangekondigde belastingverlaging. Ik dank de CD&V dat ze daarmee akkoord zijn gegaan tijdens de regeringsonderhandelingen. Ik ben de VLD dankbaar omdat ze akkoord zijn gegaan met een lastenverlaging in centen in plaats van procenten. Ik zal nooit afdingen op een verlaging in centen. Ik dank de sp·a voor de lastenverlaging en wens er haar proficiat mee.

Hoe zal de lastenverlaging passen in een meerjarenbegroting? Ook de kastoestand op het einde van het jaar is belangrijk.

Ik ben het gedeeltelijk eens met mevrouw Vogels die een financiering van de zorgverzekering op basis van financiële draagkracht wil. Ik heb haar echter al herhaaldelijk uitgelegd dat Vlaanderen niet bevoegd is om een inkomensgerelateerde zorgcentiem in te voeren. Daarvoor is een staatshervorming nodig.

Mieke Vogels

Sinds de Lambermont-akkoorden is het wel degelijk mogelijk om opcentiemen te heffen niet op gemeenschaps- maar wel op gewestniveau. In Brussel blijft er dan een apart systeem. Om orde te zijn met Europa moet de zorgverzekering trouwens toch arbeidsplaatsgebonden zijn.

Steve Stevaert

Een inkomensgerelateerde Vlaamse zorgcentiem is technisch onmogelijk.

Eric Van Rompuy

Afcentiemen zijn forfaitair. De Franstaligen waren tegen een inkomensgerelateerde heffing omdat dan de proportionaliteit van de inkomensbelasting in het gedrang kwam. Het doet mij plezier dat mevrouw Vogels nu wel inziet dat de afcentiemen verloren geld waren. De heer Stevaert heeft echter gelijk.

Patricia Ceysens

Mijn betoog heeft onze bezwaren duidelijk gemaakt.

Steve Stevaert

De technische beperkingen maken die discussie overbodig. Het aantal zorgvragers stijgt. Iedereen lijkt het eens om de betalingen voor verzorging in een bejaardentehuis en thuis gelijk te schakelen. Er is meer geld nodig. Hoe zullen we dat financieren?

Minister Van Mechelen heeft gelijk dat we het kapitaal, opgebouwd voor er een zorgverzekering was, aan het opsouperen zijn. In de vorige regering werden de middelen van het Financieringsfonds voor Schuldafbouw en Eenmalige Investeringsuitgaven gebruikt voor gewestbevoegdheden. Minister Van Mechelen wil de middelen van dat fonds, die vrijkomen door de schuldafbouw, door een aantal creatieve technieken nu gebruiken voor de zorgverzekering.

Dat zal allicht niet volstaan. Bij de regeringsonderhandelingen is afgesproken dat de bijdrage niet mag stijgen. Daarenboven is de zorgverzekering niet blijvend voldoende voor een zorgzaam Vlaanderen. Daarvoor is de techniek van de maximumfactuur, ontwikkeld door minister Vandenbroucke op het federale niveau, nodig.

Nu wordt de zorgverzekering inderdaad voor 63 procent gefinancierd met algemene middelen. Dat aandeel zal sowieso stijgen. Op een bepaald moment zal de bijdrage van de Vlaming slechts een marginaal aandeel van de kosten dekken. Zijn ingewikkelde inningsystemen dan nog te rechtvaardigen? Is het dan nog rechtvaardig om mensen niet te laten genieten van een systeem, grotendeels betaald met algemene middelen, omdat ze hun bijdrage niet betalen?

Wat zijn de algemene problemen van de zorgverzekering? Wat zijn de problemen met de inning? Wat zal de minister daaraan doen?

Het stemt mij gelukkig dat mevrouw Ceysens ontdekt dat een aantal renteniers niet bijdragen aan de zorgverzekering op een manier die passend is voor hun inkomen. Moge dit een eerste aanzet zijn voor een liberale vermogensbelasting! Ik pleit voor een omvattende aanpak. Ik vraag enkel een verrekening van de systemen.

Patricia Ceysens

In de persmededeling staat dat de renteniers nu wel meebetalen. Als enkel de werkenden moeten bijdragen is dat niet langer het geval. In de Kamer doen mijn partijgenoten creatieve voorstellen voor een totaalaanpak van de fiscaliteit. Daar hoort de vermogensbelasting bij.

Natuurlijk willen meer mensen genieten van de voordelen van de zorgverzekering. Het regeerakkoord verwacht een evaluatie van de inkomsten en uitgaven. De bijdrage kan niet verhogen. Er kan gesleuteld worden aan tal van aspecten, maar uiteindelijk zullen infrastructuur en zorg losgekoppeld moeten worden, waarbij zorg een overheidsopdracht blijft.

Minister Dirk Van Mechelen

Over de communicatie betreffende lastenverlaging wil ik duidelijk zijn: vorige week dinsdag werd de beleidsbrief Financiën en Begroting besproken in de commissie. Een van de luiken gaat over fiscaliteit.

Het voorontwerp van decreet werd vrijdag in de regering ingediend en goedgekeurd. Er werd afgesproken dat we zullen en wikken en wegen, en enkel beslissen met een duidelijk zicht op de meerjarenbegroting. Tegen 2009 is daarin een beleidsruimte voorzien van 1,9 miljard euro, waarvan 480 miljoen euro werd gereserveerd voor deze lastenverlaging. De definitieve goedkeuring van het ontwerp van decreet zal pas gebeuren na de beslissing over de meerjarenbegroting. Daardoor houden we ons woord.

Helga Stevens

Minister Vervotte en de heer Stevaert lanceerden het idee om de forfaitaire bijdrage van 25 euro vanaf 2007 via de belastingen te verrekenen.

Fundamenteel zijn wij voorstander van iedere vereenvoudiging of verbetering van het systeem van de zorgverzekering, maar we moeten ons afvragen of de remedie hier niet erger is dan de kwaal. Bovendien zou de opbrengst van dit alternatieve systeem niet zo groot zijn als de heer Stevaert denkt.

Het nieuwe systeem zou rechtvaardiger zijn omdat de forfaitaire bijdrage vervangen wordt door een overheidsbijdrage, gefinancierd uit de belastingen.

Ik verwijs graag naar de column van Guy Tegenbos in De Standaard van 24 januari waarin hij stelt dat het logisch is dat iedereen naar eigen draagkracht bijdraagt tot het systeem, omdat ook de uitkeringen voor iedereen gelden.

Het probleem echter is dat de berekening van de belastingen niet rechtvaardig gebeurt: een kwart van alle inkomens wordt immers zwart verworven, niet alleen door zelfstandigen, maar ook door loontrekkenden en uitkeringsgerechtigden. Bovendien zou door de financiering van de zorgverzekering uit de algemene belastingspot, het verzekeringsaspect ondergraven worden en zou de link tussen het betalen van een bijdrage en het ontvangen van zorguitkering verloren gaan. Daarnaast mag niet uit het oog verloren worden dat, conform het regeerakkoord, het geheel van de middelen van het zorgfonds aangewend moet worden in een gemengd systeem van kapitalisatie en repartatie, waarbij het uitdrukkelijk de bedoeling is dat het grootste deel van de bijdragen, die inkomensgerelateerd zijn, gebruikt worden om het kapitalisatiesysteem te financieren.

De heer Stevaert ondergraaft dus het verzekeringsaspect en fiscaliseert de financiering ervan. Dit past uiteraard perfect in zijn kraam. De laatste tijd is het bij sp·a bijzonder stil over de belastingsontduikingen; alle partijen zwijgen ook over de slechte werking van de federale belastingsadministratie. Er gebeuren nauwelijks nog btw-controles, maar minister Reynders doet alsof er niets aan de hand is.

Een tweede bezwaar is dat het voorstel de indruk wekt dat de zorgverzekering gratis is. Enkele maanden geleden zou de heer Stevaert zijn voorstel nog "het gratis maken van de zorgverzekering" genoemd hebben. Intussen beseft hij dat de mensen intussen wel beter weten. (Applaus bij CD&V en sp.a)

Een oplossing voor dit tweede bezwaar zou kunnen zijn dat de fiscus de bijdrage wel int, maar dat apart vermeldt op de belastingsbrief. De bijdrage zou eventueel wel kunnen variëren naargelang het inkomen. Dit zou echter niet bijdragen tot de oplossing van het eerste probleem.

Het debat verdeelde ook de vorige regering, en is ideologisch geladen. Achter de ideologie schuilt echter de vraag wie zal betalen.

Volgens de ideologie van sp·a en Groen! is het beter dat de bijdrage via de belasting betaald wordt omdat die dan gerelateerd is aan het inkomen. Ik vind echter dat de mensen met gemiddelde en hoge inkomens al zo veel belasting betalen dat ze er niet nog extra lasten bovenop moeten krijgen. Ik pleit er dus voor de persoonlijke bijdrage te behouden, en ze niet aan inkomen te koppelen, temeer daar het grootste deel van de zorgverzekeringsgelden toch van de overheid komt, waardoor de hoge inkomens sowieso al meer betaalden. Eventueel kunnen de zwaksten wel van hun bijdrageplicht ontheven worden.

Het is merkwaardig dat de weerstand tegen de plannen voor belastingsverlaging van de Vlaamse Regering weer groeit. De tegenstanders schijnen te vergeten dat het erom gaat het werken minder onaantrekkelijk te maken. Jarenlang heeft de overheid geld uitgedeeld aan zij die niet werkten; nu er eindelijk maatregelen komen om het werken te stimuleren worden andere initiatieven als belangrijker naar voren geschoven. De Vlaamse Regering heeft in haar regeerakkoord duidelijke prioriteiten gesteld: een bijdrageverhoging voor de zorgverzekering kan niet, en de lastenverlaging mag niet ondergraven worden.

De N-VA verwacht dat alle meerderheidspartijen trouw blijven aan het regeerakkoord. Maar we stellen vast dat één coalitiepartner de discussie over een niet-onbelangrijk aspect terug opent. Daarom willen wij suggesties doen met betrekking tot de invulling van de voorziene belastingsvermindering en de daarvoor beschikbare budgettaire ruimte.

NV-A heeft het altijd moeilijk gehad met een lineaire belastingvermindering bij alle werkenden. Bedragen zoals 125 euro of 200 euro per individu zijn belangrijk, maar betekenen geen wereld van verschil. We zijn voorstander van meer gerichte maatregelen die duurder zijn, maar daardoor echt het verschil maken.

De ondernemingszin van de Vlamingen neemt verder af, terwijl die in Wallonië spectaculair toeneemt. Daarom zijn we voor een nog meer doelgerichtere investering in het tegengaan van de inactiviteitval zodat de doelgroep financieel wordt gestimuleerd om opnieuw te gaan werken. Daardoor gaan ze er niet alleen zelf op vooruit, maar dragen ze ook bij tot het systeem en is er een verhoogde solidariteit. Daarom zijn we ook voorstander van meer ondernemingsgerichte maatregelen. Het regeerakkoord bevat daarover heel wat voorstellen. Waar wachten we nog op? (Applaus bij CD&V, VLD-Vivant, sp·a-spirit en N-VA)

Minister Inge Vervotte

Het gaat in het debat over twee belangrijke dossiers, namelijk het voorontwerp van decreet over de belastingverlaging, en de evolutie en de toekomst van de zorgverzekering. Dat is opgenomen in het regeerakkoord. We zullen ons houden aan de gemaakte afspraken. De Vlaamse Regering heeft recent beide dossiers besproken. Zo heeft de regering het voorontwerp principieel goedgekeurd en minister Van Mechelen zal een interkabinettenwerkgroep opstarten. Ik heb de financiële ontwikkeling van de zorgverzekering op de agenda van de regering geplaatst en zal ook een interkabinettenwerkgroep oprichten. De Vlaamse Regering zal de beslissingen over de twee dossiers nemen na de totstandkoming van de meerjarenbegroting.

De zorgverzekering is nog zeer jong. Het is belangrijk dat er reserves worden aangelegd. Momenteel zit er 500 miljoen euro in het Zorgfonds. Een belangrijk deel is in de periode 1999-2001 gespaard. De evolutie is van die aard dat de uitgaven zijn gestegen. Er zijn nieuwe uitgaven op komst aangezien de discriminatie tussen de thuis- en mantelzorg, en de residentiële zorg wordt weggewerkt. Dat komt neer op een bedrag van 35 miljoen euro. Die evolutie heeft invloed op de reservevorming. Ook als de discriminatie niet wordt weggewerkt, zullen we vanaf 2007 interen op de reserves. Dat kan niet de bedoeling zijn.

We weten dat er problemen zijn met de inning. Momenteel betalen 275.000 Vlamingen geen bijdrage. Er is een wachttijd van vier maanden voor elk jaar waarin men niet heeft betaald. Ik heb een regularisatiecampagne gepland om de niet-betalers, vooral de sociaal en financieel meest zwakken, mee te krijgen. We moeten ons bezinnen over de inning en de financiering. Het systeem moet worden geëvalueerd en we moeten de nodige maatregelen nemen om de knelpunten op te lossen.

Ik streef naar een volledige aansluitingsgraad. De inningskosten bedragen momenteel 2,2 miljoen en dienen te worden verlaagd. Dat geldt ook voor de administratieve takenlast. Verder wil ik investeren in een regularisatiecampagne en dubbele aansluitingen voorkomen. Ik wil tevens vermijden dat het OCMW financieel moet bijdragen voor de rusthuisfactuur.

Wat betreft de financiële toestand van de zorgverzekering zijn er diverse denksporen. Of dat al dan niet oplossingen zijn, hangt af van de keuzes die worden gemaakt. De regering voert het debat en dat zal worden afgerond na de meerjarenbegroting. (Applaus bij CD&V, VLD-Vivant, sp·a-spirit en N-VA)

Mieke Vogels

Het is duidelijk geworden dat iedereen het ermee eens is dat er dringend beslissingen moeten worden genomen. Verder gaat bijna iedereen ermee akkoord dat de bestaande discriminaties moeten worden weggewerkt en dat de doelgroep wordt uitgebreid. Daarom hebben we een actualiteitsmotie ingediend. Daarin stellen we voor dat de Vlaamse Regering voor 1 mei 2005 een aparte nota voorlegt waarin een evaluatie wordt gemaakt van de uitvoering van het decreet van 1999 en waarin duidelijkheid wordt gecreëerd over de uitbouw en de financiering van de zorgverzekering. Ik vraag dat de fracties deze motie goedkeuren.

Steve Stevaert

Is in het regeerakkoord niet opgenomen dat de discriminatie wordt weggewerkt?

Minister Inge Vervotte

Dat klopt: het bedrag wordt opgetrokken van 90 tot 125 euro.

Mieke Vogels

Er zijn twee discriminaties. Op dit moment krijgt elke rusthuisbewoner 125 euro, terwijl bij degenen die thuis blijven, alleen de zwaar zorgbehoevenden 90 euro krijgen. Het is goed dat de regering tegen 1 mei 2005 een plan voorlegt zodat we daarover met kennis van zaken kunnen discussiëren.

Minister Inge Vervotte

Er zijn nog veel discriminaties. In het regeerakkoord is er maar een opgenomen.

De voorzitter

Door mevrouw Vogels werd tot besluit van het actualiteitsdebat een actualiteitsmotie ingediend. Ze zal worden gedrukt en rondgedeeld.

Het Parlement zal zich daarover om 17.30 uur uitspreken.

Het incident is gesloten.

Joris Van Hauthem

Kunnen wij een verklaring van de regering krijgen over het ernstige incident dat zich daarnet afspeelde? Ik heb opzettelijk gewacht op de afloop van het actualiteitsdebat om dat verzoek te formuleren.

Minister-president Yves Leterme

Ik heb niets toe te voegen aan mijn antwoord op de actuele vraag eerder deze middag. Er is niets veranderd.

Joris Van Hauthem

Er was de aanvaring van daarnet, CD&V en N-VA maken veel misbaar in de Kamercommissie, maar voor de minister-president is er niets aan de hand? U bevestigt onze stelling dat de meerderheid verdeeld is. U durft het alleen niet toe te geven.

- De vergadering wordt geschorst om 17.15 uur.

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.