U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 17 maart 2004, 9.59u

van de Vlaamse Regering
1732 (2002-2003) nr. 1
De voorzitter

- De vergadering wordt geopend om 10.02 uur.

ONTWERPEN VAN DECREET

Openbaarheid van bestuur

De voorzitter : Aan de orde is het ontwerp van decreet betreffende de openbaarheid van bestuur.

De algemene bespreking is geopend.

Dany Vandenbossche

(verslaggever)

Het voorliggende ontwerp werd in de commissie besproken in oktober 2003 en januari 2004. Het werd goedgekeurd op 27 januari, na advies van de Hoge Raad voor Binnenlands Bestuur, de SERV en de Commissie voor de Toegang tot Bestuursdocumenten. Het regelt de passieve en de actieve openbaarheid van bestuur. Zowel in de commissie als in de sector werd het zeer goed onthaald.

Na het decreet van 1991, de grondwettelijke erkenning van het recht op openbaarheid van bestuur, het decreet van 1999, de nieuwe situatie van provincies en gemeenten, de uitvoering van de Europese richtlijnen inzake milieu en het Verdrag van Aarhus uit 2001 werd een aanpassing van het decreet op de openbaarheid van bestuur nodig.

Het ontwerp regelt op omvattende wijze de openbaarheid voor alle bestuursinstanties binnen het Vlaams Gewest en de Vlaamse Gemeenschap. Het is gekenmerkt door transparantie, duidelijkheid en eenvormigheid, en het werd geschreven vanuit het standpunt van de burger. Het werd aangepast aan het Verdrag van Aarhus.

Het begrip bestuursinstantie kreeg een meer nauwkeurige en tegelijk ruimere definitie en omvat nu alle Vlaamse openbare instellingen, ongeacht hun statuut. Uiteraard zijn de wetgevende en de rechterlijke macht uitgesloten voor zover ze in die functie optreden. De nieuwe regeling geldt ook voor alle lokale besturen, wat de eenvormigheid in de regelgeving en de toepassing ten goede komt.

Het onderdeel actieve openbaarheid werd herzien, rekening houdend met e-government en de professionalisering van de communicatie van de Vlaamse overheid. De aanstelling van een communicatieambtenaar wordt verplicht, ook voor de OCMW's, en er komt een verplichting voor de bestuursinstanties om mee te werken aan een gezamenlijk bestand. De Vlaamse overheid zal jaarlijks een verslag over de communicatie uitbrengen. Het beroepsrecht van milieuverenigingen tegen vergunningsbeslissingen werd gehandhaafd.

Na een hoorzitting volgde de algemene bespreking. Er was sprake van een grote consensus in de commissie.

Tijdens de artikelsgewijze bespreking werd lang stilgestaan bij de toepassing van het decreet op het Vlaams Parlement en de daaraan verbonden instellingen. Na advies van de juridische dienst werd een amendement ingediend dat rekening houdt met het onderscheid tussen het parlement als wetgever enerzijds, en als werkgever en opdrachtgever anderzijds. Deze wijziging werd met eenparigheid van stemmen aangenomen. Mevrouw Van Hecke diende een amendement in over absolute en relatieve uitzonderingsgronden, maar dat werd door de commissie verworpen.

Het ontwerp werd aangenomen met 7 stemmen bij 1 onthouding.

Mieke Van Hecke

Ik sluit me aan bij de positieve elementen die de verslaggever aanhaalde : de coördinatie en de gelijkvormigheid van de regelgeving, die tot transparante besturen moeten leiden.

Ik wil één amendement opnieuw indienen. Betreffende openbaarheid kan men twee uitgangspunten nemen. Ofwel kiest men voor algemene openbaarheid, behalve wanneer dit niet kan vanwege andere belangen, ofwel voor een regelgeving die bepaalt wanneer de openbaarheid wel en niet gerespecteerd moet worden.

Het ontwerp vertekt van het tweede uitgangspunt, wat volgens mij van een zekere argwaan of terughoudendheid getuigt. Ik ben voorstander van de eerste mogelijkheid, waarbij men van de algemene regel van openbaarheid kan afwijken door belangenafweging en als men de afwijking kan motiveren. Ik zie geen reden om absolute gronden van niet-toepassing van openbaarheid te hanteren.

Wij zullen het ontwerp zeker goedkeuren, maar wij hopen dat de meerderheid met dit amendement rekening zal houden.

Sven Gatz

De VLD zal het ontwerp goedkeuren, uit noodzaak en uit overtuiging.

Een dwingende aanleiding is de Europese richtlijn die het Verdrag van Aarhus uitvoert. Openbaarheid van bestuur is ook geen nieuwe zaak. In 1993 werd ze als principe in de grondwet ingeschreven. Later volgden decreten en wetten in 1994, 1997, 1999 en 2001. Het ontwerp dat wij straks zullen goedkeuren vervangt het decreet van 1999.

Het regelt de passieve openbaarheid van bestuur, die de burger het recht op informatie van de overheid geeft, en de actieve openbaarheid van bestuur, waarbij de overheid de plicht heeft zoveel mogelijk informatie te verstrekken.

Het ontwerp perfectioneert de regelgeving. Het parlement vond het belangrijk dat het principe van de openbaarheid zo ruim mogelijk geïnterpreteerd werd, daarom geldt het ontwerp nu ook voor de EVA's. Dat neemt niet weg dat er een aantal uitzonderingen zijn.

Openbaarheid geldt voor documenten die door het parlement voorbereid worden maar om evidente redenen niet voor de teksten die door parlementsleden of hun medewerkers worden voorbereid.

De VLD zal dit ontwerp met overtuiging goedkeuren. (Applaus)

Dany Vandenbossche

Sp·a zal dit ontwerp inclusief de amendementen over de EVA's en de verfijning van het begrip wetgevende macht goedkeuren. We zullen het amendement van mevrouw Van Hecke niet goedkeuren, niet omdat we er principieel tegen zijn maar omdat het, zoals de minister argumenteert, de opbouw van het ontwerp zou schaden. (Applaus)

Dirk Holemans

Dit is een goed ontwerp dat de transparantie, een wezenlijk kenmerk van democratie, verhoogt. Het is goed dat de overheid blootgesteld wordt aan de publieke opinie. Het is wijs dat de instellingen die het verst verwijderd zijn van de beleidsmakers, namelijk de EVA's, ingesloten worden. Ook de gebruiksvriendelijke procedure is belangrijk.

Met dit ontwerp kunnen burgers en actiegroepen zich goed informeren over milieu, onder meer de emissiegegevens van bedrijven worden publiek. Ik sluit me aan bij de oproep op de website van De Wakkere Burger, waar men vraagt om ervoor te zorgen dat de burgers hun nieuwe rechten kennen. (Applaus)

Minister Paul Van Grembergen

Burgers verlangen correcte informatie en een integere overheid. Daarom moet openbaarheid van bestuur de regel zijn. Door de bestaande wetgeving is de Vlaamse overheid voorloper op het vlak van openbaarheid van bestuur. Een bijsturing was echter nodig, niet alleen om de wet aan te passen aan de Europese en Internationale ontwikkelingen maar ook om de regels transparant, eenvoudig en eenvormig te maken.

Door dit ontwerp vallen alle Vlaamse bestuursinstanties onder dezelfde openbaarheidregels. Het ontwerp is geschreven vanuit het standpunt van de burger en bevat heldere en gestructureerde procedures en regels. Het vervangt drie bestaande regels. Dat beantwoordt aan de wil tot wetsmatiging en helderheid van het regeerakkoord.

Door het vervangen van het begrip administratieve overheid door bestuurs- of milieu-instantie verruimt het toepassingsgebied. Daarenboven krijgt de decreetgever meer controle daarop.

Naast het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, de Vlaamse wetenschappelijke en openbare instellingen, de OCMW's en de intercommunales is het ontwerp van decreet ook van toepassing op de provincies, de gemeenten, de gemeentelijke vzw's, de polders, de wateringen en de kerkfabrieken. Heel de Vlaamse overheid wordt er dus aan onderworpen. Ook alle toekomstige entiteiten, IVA's en EVA's zullen onder het toepassingsgebied ressorteren.

Het voorziet ook in een aantal uitzonderingen op de openbaarheid. Hierbij wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen informatie die al dan niet met het milieu te maken heeft.

Voor de algemene informatie zijn er absolute en relatieve uitzonderingsgronden. Bij de absolute zal de openbaarheid steeds worden geweigerd als de openbaarmaking schade kan toebrengen aan een beschermd belang. Dat laatste begrip is decretaal vastgelegd. Bij de relatieve uitzonderingsgronden worden de belangen afgewogen. Conform de bepalingen van het internationaal verdrag zal er voor de milieu-informatie geen enkele absolute uitzonderingsgrond kunnen ingeroepen worden.

Naast de passieve openbaarheid van bestuur was ook de regelgeving voor de actieve openbaarheid van bestuur aan revisie toe. Die wordt nu in de eerste plaats eenvormig gemaakt voor alle Vlaamse overheden. Met deze nieuwe regelgeving houdt men rekening met nieuwe ontwikkelingen, zoals de uitbouw van e-government, en professionaliseert men de communicatie van de Vlaamse overheid. Bij deze communicatie kunnen de steden en gemeenten een doorslaggevende rol spelen. Om de eigen verantwoordelijkheid van de lokale besturen maximaal te respecteren, opteerde men ervoor om de lokale besturen zo weinig mogelijk verplichtingen op te leggen.

Ik apprecieer het ten slotte dat er zoveel collega's aan de totstandkoming van dit ontwerp van decreet hebben meegewerkt en wens het parlement te bedanken voor de manier waarop er werd samengewerkt. We mogen trots zijn op het resultaat. (Applaus)

De voorzitter

De algemene bespreking is gesloten.

Artikelsgewijze bespreking

De voorzitter : Aan de orde is de artikelsgewijze bespreking van het ontwerp van decreet betreffende de openbaarheid van bestuur.

- De stemmingen over de amendementen op de artikelen 13 en 14 en over de artikelen 13 en 14 worden aangehouden.

- De overige artikelen worden zonder opmerkingen aangenomen.

De artikelsgewijze bespreking is gesloten.

We zullen omstreeks 16 uur de hoofdelijke stemming over dit ontwerp van decreet houden.

Opening van de vergadering
Regeling van de werkzaamheden

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.