U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 1 oktober 2003, 13.58u

van Ludo Sannen, Gilbert Van Baelen, André Van Nieuwkerke en Dirk De Cock
1619 (2002-2003) nr. 1
De voorzitter

Het is­lamonderricht in het onderwijs

Bespreking

De voorzitter : Aan de orde is het voorstel van resolutie van de heren Sannen, Van Baelen, Van Nieuwkerke en De Cock betreffende het islamonderricht in het onderwijs.

De bespreking is geopend.

Frans Ramon

, verslaggever : De indieners van het voorstel van resolutie gaan uit van een groeiende vraag naar islamitisch godsdienstonderricht en een onevenwicht in het aanbod binnen de onderwijsnetten. Zo is er een tekort aan leerkrachten, ontbreekt een universitaire opleiding en is islamitisch godsdienstonderricht niet in het curriculum van de lerarenopleiding voor het basisonderwijs opgenomen. De indieners vragen dat de Vlaamse regering onder meer stimuleringsmaatregelen neemt voor meer islamonderricht in scholen van het vrije onderwijs. Verder vragen ze aandacht voor de instroom van allochtone leerlingen in de lerarenopleiding en voor de aanwerving van allochtone leerkrachten. Een apart punt maken ze van een betere opleiding van islamleerkrachten. Ten slotte pleiten ze voor de oprichting van een faculteit islamitische godsdienstwetenschappen in Vlaanderen.

In de bespreking kwamen vooral de thema's vrijheid van onderwijs, het al dan niet verplichtend karakter van de resolutie en de mogelijke meerkost aan bod. CD&V heeft het vooral moeilijk met de eerste aanbeveling van het voorstel. Met het nemen van stimuleringsmaatregelen voor meer islamonderricht in scholen van het vrije onderwijsnet wordt impliciet de boodschap gegeven dat de vrije scholen islamonderricht horen te geven. De fractie stelt een amendement voor waarin staat dat de regering maatregelen kan nemen zodat vrije scholen die islamonderricht wensen te geven, over de nodige middelen en omkadering kunnen beschikken. Volgens de leden van de meerderheid gaat dat verder dan stimuleren.

Het Vlaams Blok leidt uit de toelichting af dat het vooral over het katholieke onderwijs gaat. Ze vinden het voorstel een ondermijning van de eigenheid van het katholieke onderwijs en een aanval op de vrijheid van onderwijs.

De VLD vindt dat het voorstel een maatschappelijke realiteit erkent. Het houdt geen verplichting in en het islamonderricht brengt ook geen extra kosten met zich mee. Spirit is voorstander van een inburgering langs de bestaande scholen als alternatief voor de oprichting van islamscholen. Sp·a sluit zich daarbij aan. Agalev beklemtoont dat het aanbod van islamonderricht een belangrijke kans kan zijn voor de noodzakelijke interculturele dialoog. Bij de stemming wordt het CD&V-amendement verworpen. Het voorstel van resolutie wordt aangenomen met acht stemmen voor en zes tegen. (Applaus bij CD&V, de VLD, sp·a, AGALEV en VU&ID)

Joris Van Hauthem

Het Vlaams Blok is het fundamenteel oneens met de doelstellingen van het voorstel van resolutie. Het opschrift van het voorstel van resolutie betreffende het islamonderricht in het onderwijs is bijzonder misleidend, omdat het in feite gaat over het islamonderricht in het vrij katholiek onderwijs. Dat blijkt duidelijk uit de uitvoerige toelichting bij het voorstel.

Alweer wordt het vrij katholiek onderwijs voor zijn verantwoordelijkheid geplaatst. We hebben al vier jaar de indruk dat paars-groen de bedoeling heeft om de eigenheid van het vrij katholiek onderwijs te ondermijnen. Zo waren er voorstellen om onder meer de schoolbesturen van vrije scholen anders te gaan samenstellen. Er is de nagenoeg absolute inschrijvingsplicht.Bij overname van een gemeenteschool moet een vrije school blijvend zedenleer aanbieden. Enzovoort. Dit voorstel past in het rijtje.

Onze fundamentele kritiek is dat paars-groen eenzijdig het broze evenwicht tussen de actieve en passieve onderwijsvrijheid doorbreekt. De indieners stellen in de toelichting duidelijk dat dit niet de bedoeling is omdat men het katholiek onderwijs niet verplicht om islamonderricht in te richten. Dat is grondwettelijk trouwens niet mogelijk. Daarom doet men het op een sluikse manier, met morele chantage. Ons standpunt is duidelijk : de overheid moet haar handen afhouden van de grondwettelijke vrijheid van onderwijsaanbod.

Men is niet logisch : islamonderricht in het officieel onderwijs is verplicht voor wie erom vraagt. Als vrije katholieke scholen vandaag islamonderricht willen geven, kunnen ze dat. De overheid heeft zich daar niet mee te moeien, maar met dit voorstel doet het Vlaams Parlement dat wel.

De motivatie voor het indienen van dit voorstel is de vrees dat er islamitische scholen zullen worden opgericht. De redenering is dat dergelijke scholen eerder segregatie in plaats van integratie zullen bevorderen. Men moet weten wat men wil. In het decreet betreffende het basisonderwijs kan diegene die een islamitische school wil oprichten, worden gesubsidieerd.

Het decreet Basisonderwijs, dat door alle partijen werd goedgekeurd behalve door het Vlaams Blok, bevat een artikel dat de oprichting en de subsidiëring van islamitische scholen mogelijk maakt. Nu blijkt dat men van oordeel is dat de oprichting van islamitische scholen geen goede zaak zou zijn voor de samenleving.

In dat geval moet men het betreffende artikel van het decreet Basisonderwijs herzien. In plaats daarvan wil men het islamonderwijs promoten in het vrij katholiek onderwijs.

Los van de morele chantage op de katholieke scholen rijst de vraag wat de stimulerende maatregelen waarvan sprake is, zullen inhouden. Zal het gaan om extra financiële middelen of om een wijziging van de omkaderingsnormen? De minister van onderwijs kan hierover geen uitsluitsel geven. Men evolueert blijkbaar naar een vorm van positieve discriminatie.

De katholieke scholen kunnen nu al islamonderwijs inrichten, als ze dat willen. Met dit voorstel van resolutie wil het Vlaams Parlement de katholieke scholen daartoe evenwel verplichten. Zo niet krijgen ze het stigma dat ze niet goed bezig zijn. Wij menen dat de overheid zich daarmee niet mag bemoeien. Overigens verwacht ik niet dat minister Vanderpoorten ook de joodse scholen zal stimuleren om islamonderricht aan te bieden.

De heer Van Baelen merkte op dat het Vlaams Blok blijkbaar de godsdienstvrijheid niet respecteert. De term godsdienstvrijheid betekent dat men niet kan verbieden dat iemand zijn godsdienst beleeft. Dat is iets heel anders dan de erkenning van een godsdienst door de overheid. Een erkenning heeft ook financiële repercussies en impliceert onder meer een verplichting om het onderricht van deze godsdienst aan te bieden in het officieel onderwijs.

Progressief Vlaanderen wil de rooms-katholieke factor terugdringen uit het openbaar leven. Anderzijds wil men een bepaalde godsdienst wel erkennen als een belangrijk element in de samenleving zonder zich daarbij kritische vragen te stellen.

We mogen het katholiek onderwijs niet laten opdraaien voor samenlevingsproblemen die het niet zelf gecreëerd heeft. Daarom zegt het Vlaams Blok neen tegen deze aanval op de onderwijsvrijheid in het algemeen en tegen de sluikse aanval op de specificiteit en de autonomie van het vrij katholiek onderwijs in het bijzonder. Dus zeggen we ook neen tegen dit voorstel.

Dirk De Cock

De sereniteit van dit debat is gebleken uit het verslag van de besprekingen in de commissie voor Onderwijs. Ik ben geschrokken van het ultramontaanse gehalte van het standpunt van het Vlaams Blok.

Dit voorstel legt aan de scholen geen verplichting op, maar wil wel een aanmoediging zijn. In ons leerplichtonderwijs zitten 150.000 kinderen met een islamitische achtergrond, van wie er in het schooljaar 2001-2002 ongeveer 20.500 islamonderricht volgden. Dat aantal stijgt. Zij hebben een grondwettelijk recht op onderwijs, ook op godsdienstonderwijs. Het Vlaams Blok zegt dat dit alleen kan in het gemeenschapsonderwijs. Dat komt neer op een zware aanslag op het GOK-decreet.

Liever dan in eigen islamscholen zien wij de inburgering liever gebeuren binnen bestaande scholen en schoolnetten. Dan kan het godsdienstonderricht worden gegeven door leerkrachten die gediplomeerd zijn volgens Vlaamse normen. De integratie is een gedeelde verantwoordelijkheid van alle onderwijsnetten. De vrije scholen die nu al islamonderricht geven, beschouwen dit als een positieve ervaring die hun pedagogisch project niet in de weg staat. Er is een gebrek aan leraren islamitische godsdienst. Deze lerarenopleiding wordt trouwens slechts aan één instelling gegeven en er is ook geen academische opleiding islamitische godsdienstwetenschappen.

Het is de hoogste tijd voor een integratie van de moslims in onze democratische maatschappij via hun godsdienst. De Europese islam, zoals die ooit in Bosnië bestond, en die een verrijking kan zijn, zijn we voor een stuk kwijt. Dit voorstel van resolutie biedt mogelijkheden om een democratische islam ingang te laten vinden.

Alleen over het eerste punt van het voorstel bestaat discussie. De punten 2 tot 5 bevatten veel waardevolle elementen. Het bevat de betrachting om meer controle te krijgen over het islamonderricht, dat nu vaak gebeurt in koranscholen, in een vreemde taal en door mensen op wie we geen vat hebben. We zouden er moeten toe komen islamleerkrachten op te leiden in Vlaanderen, zoals we ook leraren katholieke godsdienst opleiden.

De vrijheid van onderwijs en de scheiding van kerk en staat zijn belangrijke principes voor de N-VA. We vragen ons wel af waarom het vrij onderwijs zou moeten worden gestimuleerd tot het onderrichten van deze ene godsdienst en niet van andere godsdiensten.

Daarom zal mijn partij dit voorstel niet goedkeuren. Inzake de punten 2 tot 5 krijgt het echter onze volle steun.

Gilbert Van Baelen

Ik sluit mij volledig aan bij de mening van de vorige sprekers, maar niet bij de visie van de heer Van Hauthem. Het stoort me dat het Vlaams Bolk suggereert wat er niet staat. Dit gebeurt wellicht bewust om ongenoegen en onbehagen te voeden, maar het staat los van de sociale realiteit in bepaalde regio's, steden en gemeenten. Daar zetten mensen met een islamitische achtergrond zich actief in onze samenleving in.

Het grote discussiepunt in het voorstel van resolutie is punt één, maar indien de lokale autonomie ten volle kan spelen hoeft dat geen probleem te vormen. Het is zoals de directeur van een vrije katholieke basisschool onlangs verwoordde : als in het vrije onderwijs geen islamlessen georganiseerd worden, gaan alle moslims naar het gemeenschapsonderwijs. Dit zal leiden tot witte katholieke scholen, en zwarte concentratiegemeenschapsscholen. Daar heeft niemand baat bij, behalve het Vlaams Blok.

Joris Van Hauthem

Ik heb in mijn betoog geen enkele keer gezegd wat moet of niet mag, doch slechts wat zou moeten kunnen. Dat is een heel verschil. Ik pleit voor de autonomie van de scholen ; we hoeven niet in het parlement te beslissen welke scholen islamonderricht moeten of mogen geven. De onderwijsvrijheid op levensbeschouwelijk vlak is voor mij heilig. Overigens worden in dit voorstel enkel de katholieke scholen geviseerd : er is niemand die het in zijn hoofd zal halen een vrije joodse school de organisatie van islamlessen op te leggen. Laat de vrije scholen vrij!

De gang van zaken is trouwens een beetje achterbaks : wat decretaal niet haalbaar is, namelijk de vrije scholen verplichten, wordt gewoonweg tersluiks gestimuleerd.

Het is duidelijk dat niemand graag het ontstaan van islamscholen zou zien. Nochtans is dat volgens het decreet Basisonderwijs perfect mogelijk. Men moet consequent zijn, en erkennen dat dit decreet moet aangepast worden.

Dirk De Cock

Ik constateer dat er twee mogelijkheden zijn : integratie en segregatie. Voor het Vlaams Blok is dit laatste duidelijk de betere keuze, omdat het zich daardoor beter kan profileren.

Miel Verrijken

Zowel het christendom als de islam beheersen alle aspecten van het leven. In de Westerse wereld is er duidelijk een verzwakking van de godsdienstbeleving aan de gang, maar in de islamitische niet. Islamscholen zijn nog steeds totaalscholen. Het is een ketterij van verouderd antiklerikalisme de islam in katholieke scholen binnen te brengen, terwijl geen enkele islamiet er nog maar aan denkt zijn kind naar een niet volledig islamitische school te sturen. Als u dit voorstel aan de Vlaams-joodse Antwerpenaren alleen nog maar laat zien, verliest u meteen uw laatste stemmen bij hen.

André Van Nieuwkerke

Het is heel belangrijk dat allochtonen ertoe aangezet worden een lerarenopleiding te volgen. Natuurlijk moeten ze daarna ook aangesteld worden, en niet alleen voor het godsdienstonderricht. In bepaalde scholen zijn er problemen rond het mandaat, maar dat speelt niet voor algemene vakken, op voorwaarde dat de kandidaat-leraars respect hebben voor het opvoedingsproject.

De voorzitter

Wij zullen om 16u de hoofdelijke stemming over dit voorstel van resolutie houden.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.