U bent hier

De voorzitter

Bestuurbaarheid van de stad Antwerpen na het ontslag van het voltallige schepencollege

De voorzitter : Aan de orde is de interpellatie van de heer Dewinter tot de heer Van Grembergen, Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken, over de bestuurbaarheid van de stad Antwerpen na het ontslag van het voltallige schepencollege.

Vooreerst wil ik mijn ergernis uiten over het feit dat de minister vorige week in het parlement ontkende het ontslag van de Antwerpse schepenen te vragen. Nadien informeerde hij de pers van het tegendeel zogenaamd omdat anders het Vlaams Blok openlijk kon triomferen. Het is onoorbaar dat een minister een deel van het antwoord achterhoudt omdat een parlementslid of diens partij hem niet aanstaat.

De situatie in Antwerpen is ernstig en wordt stilaan hopeloos. Het college is ontslagnemend. De administratieve top is geschorst of heeft ontslag genomen. De politietop wordt ondervraagd of is in beschuldiging gesteld en preventief geschorst. De burgemeester heeft haar ontslag ingediend, maar dat is vooralsnog niet aanvaard door de minister. Waarom niet? Wanneer zal de minister het ontslag wel aanvaarden?

Voornoemde gebeurtenissen hebben een carrousel op gang gebracht. Een partijvoorzitter heeft een formateur aangeduid, die zichzelf tot kandidaat-burgemeester benoemd heeft. In de gemeentewet is geen sprake van een formateur. Wat is de waarde van dergelijke aanstelling? Zal de minister met die formateur onderhandelen? Wat denkt de minister over die procedure?

Ondertussen is er een tweede kandidaat, namelijk Patrick Janssens. Daardoor wordt een Vlaamse vice-premier partijvoorzitter en wordt een vernieuwende kracht als de heer Bossuyt minister. Hij zal de stoel warm houden voor de heer Stevaert.

De minister van Binnenlandse Aangelegenheden op te treden. Hij wil zogenaamd niet deel nemen aan politieke spelletjes, terwijl het zijn taak is daar een einde aan te maken. Het huidige bestuur blijft aan om de lopende zaken af te handelen. Desondanks dienen zij nog beleidsplannen in. Is dat toegelaten?

Doordat het bestuur niet meer over voldoende geloofwaardigheid en autoriteit beschikt is Antwerpen onbestuurbaar geworden. Artikel 34 van het decreet van 28 april 1993 over het zenden van een regeringscommissaris kan dus in werking treden. Dat is noodzakelijk, temeer omdat de Arabisch-Europese Liga dreigt te betogen bij het uitbreken van een oorlog tussen Irak en de Verenigde Staten.

Het imago van onze stad in Vlaanderen en het buitenland is aangetast. De voogdijminister moet optreden. Waarom wijst de minister een regeringscommissaris af? De minister wekt de indruk de belangen van het kartel sp·a-spirit te dienen. Door de druk op de ketel te houden, wordt Patrick Janssens immers vlugger burgemeester. Ik weiger echter te geloven dat de minister en de regering zich laten leiden door partijpolitieke belangen. Ik geloof dat hij snel en krachtdadig zal optreden.

In Antwerpen circuleren geruchten dat de vzw Stadsontwikkelingsmaatschappij Antwerpen (SOMA) met de begrotingspost beleidsondersteunende maatregelen extra vergoedingen zou uitgekeerd hebben aan fictieve kabinetsleden, eigenlijk medewerkers van politieke partijen. Die middelen zouden onder meer gebruikt zijn voor airconditioning, GPS-systemen en digitale fototoestellen. De vzw wordt bijna volledig gesubsidieerd met middelen uit het sociaal impulsfonds, dat zulke uitgaven niet toelaat. De minister zou die werkwijze na onderhandelingen met de kabinetten goedgekeurd hebben. Een rechtstreekse verhoging van de middelen is immers niet mogelijk omdat de stad onder financiële curatele staat. Klopt dat verhaal?

De minister moet krachtdadig optreden door een regeringscommissaris naar Antwerpen te sturen. De meerderheidspartijen bieden immers geen inhoudelijk alternatief en zijn enkel bekommerd om de burgemeesterssjerp. Dit bestuurscollege, met de burgemeester op kop, heeft, uit onbekwaamheid of uit naïviteit de wanpraktijken niet kunnen of willen zien. Het is echter ook mogelijk en zelf steeds meer aanemelijk dat men zelf boter op het hoofd heeft.

Een regeringscommissaris kan soelaas bieden tot 18 mei. Dan moet de kiezer het laatste woord krijgen. Jammer genoeg zal hij zijn mening enkel kunnen formuleren voor het federale parlement. Laat ons daarom een nooddecreet goedkeuren en ervoor zorgen dat er na 18 mei een nieuw, door de kiezer gelegitimeerd bestuur, komt voor Antwerpen. Wat kon voor het Deurganckdok moet nu ook mogelijk zijn. Alle zelfverklaarde democraten moeten het toch eens kunnen zijn met deze visie.

Ik vraag dat de voogdijoverheid een krachtdadig signaal geeft en dat ze ervoor zorgt dat er een einde komt aan deze noodlottige spiraal. Laat de democratie zegevieren en laat de kiezer beslissen. Zorg in Antwerpen voor de grote kuis. Het Vlaams Blok rekent op de minister. (Applaus bij het VB)

Ik heb een bijzonder respect voor het N-VA-gemeenteraadslid Luc Lemmens. Hij moet immers lijdzaam toezien hoe Antwerpen van het ene politieke sukkelstraatje in het andere belandt. De N-VA is een voorstander van een sterke democratie. In haar politieke handelen wordt deze partij geleid door het adagium 'ethiek in de politiek en integriteit in het beleid'. Ik wens dus niet in scheldtirades te vervallen.

Het hoog spel dat in Antwerpen door bijna alle partijen gespeeld wordt, is desastreus voor Antwerpen én voor Vlaanderen. De gouverneur van de provincie maakte bijvoorbeeld deze morgen duidelijk hoe men in het verre Indië tegen de problemen van Antwerpen aankijkt.

Antwerpen en de Antwerpse bestuurders moeten zelf een aantal oplossingen formuleren. Men moet wel de tijd krijgen om dit te doen. Het mag echter geen drie maanden duren. Om tot een oplossing te komen moeten er twee basisvoorwaarden vervuld worden. Vooreerst moeten alle partijen stoppen met een verrottingsstrategie te voeren. Iedereen tracht blijkbaar garen te spinnen bij de huidige malaise. Verder moeten alle partijen weer luisteren naar elkaar. Momenteel bewijst men de democratie immers geen dienst. Er is nood aan een goede visie en een goed beleid. Alle fracties moeten bijgevolg uitgenodigd worden voor een gesprek.

Voor de N-VA zijn vier zaken cruciaal. Vooreerst moet er einde komen aan de wantoestanden die in de vzw's heersen. Verder moet er een doeltreffende en onafhankelijke financiële controle komen. Voor de stadsdiensten moet er een transparant management opgezet worden. Ten slotte moet men weer oog hebben voor het primaat van de gemeenteraad.

Het kan de N-VA niet schelen wie er morgen Antwerpen bestuurt. Wij willen enkel een goed beleid. Een goed beleid kan echter niet gevoerd worden met personen die verbrand zijn. Op dit vlak wil de N-VA dan ook zijn verantwoordelijkheid nemen. Niet om een aantal postjes en functies in de wacht te slepen maar om een gedegen beleid uit te werken. (Applaus bij de N-VA en het VB)

Minister Paul Van Grembergen

Als verantwoordelijke minister heb ik mij laten leiden door een aantal principes.

Vooreerst mag een minister nooit een onderdeel worden van partij- of kartelstrategieën. Ik herinner me namelijk maar al te goed hoe ministers als de heer Nothomb en Gramme, in de discussies over Voeren, niet bijdroegen tot de oplossing van de problemen maar, in een poging om het eigen grote gelijk door te drukken, zelf problemen creëerden.

In al mijn verklaringen van de afgelopen week ben ik nooit vertrokken vanuit een partijstrategie. Ondanks alle aantijgingen en verdachtmakingen was mijn verantwoordelijkheid van minister van Binnenlandse Aangelegenheden steeds mijn uitgangspunt. Ik vraag geen appreciatie. Men mag hiervan denken wat ik wil.

De minister-president gaf me deze morgen de uitdrukkelijke opdracht om namens de hele Vlaamse regering te spreken. Mocht ik deelgenoot geweest zijn aan een of andere kartelstrategie dan had men mij deze opdracht toch nooit toevertrouwd?

Ik weet dat sommigen de escalatie en de destructie willen. Enige leugenachtigheid is hen niet vreemd. Ik zal me hierdoor echter niet laten beïnvloeden.

Daarnaast is mijn handelen gebaseerd op respect voor de parlementaire democratie, de Grondwet en de gemeentewet. Wie de geschiedenis van Vlaanderen kent, weet hoe hier de democratie gevestigd is, vertrekkend van de autonomie van steden en gemeenten. Zij staan op hun zelfstandigheid, een houding die werd vertaald in de gemeentewet. Afwijken van de bepalingen van de gemeentewet zou daarom zeer ondemocratisch zijn.

De gemeentewet bepaalt onder meer dat een ontslagnemend schepencollege zijn bevoegdheden behoudt tot de eedaflegging van de nieuwe schepenen in de gemeenteraad. Deze regel wil ik als minister van Binnenlandse Aangelegenheden niet zomaar opzijschuiven. Dit zou een verkeerd signaal zijn aan alle Vlaamse steden en gemeenten.

Er bestaat inderdaad een wettelijke regeling voor de schorsing van een schepen. Als één lid van de gemeenteraad een klacht indient tegen een schepen en daarin unaniem wordt gevolgd door de deputatie, leidt dit tot de schorsing van de schepen in kwestie. Een burgemeester kan ook ontslag nemen en blijft dan in functie tot de benoeming van een nieuwe burgemeester. Het is mijn taak als minister om ervoor te zorgen dat deze regels worden gerespecteerd. Een verkrachting van de gemeentewet is een democratie onwaardig. (Applaus bij de VLD, sp·a, AGALEV en VU&ID)

Vaak word ik in dit parlement aangesproken als verdediger van de gemeentelijke autonomie en de gemeentewet. De geschiedenis leert ons dat wie zich buiten de wet plaatst, zich antidemocratisch gedraagt. En we weten allemaal welke politieke familie voorstander is van het naast zich neerleggen van de gemeentewet. (Applaus bij de VLD, CD&V, sp·a, AGALEV en VU&ID)

Sommigen beweren dat er een bestuursvacuüm is ontstaan, meteen de reden waarom er een regeringscommissaris moet worden gestuurd. Dit is een verkeerde voorstelling van zaken. Ik stel vast dat de burgemeester in functie de nodige beslissingen neemt om de personeelsproblemen aan te pakken. Zij verzaakt niet aan haar verantwoordelijkheden en legt de regelgeving niet naast zich neer. Als ik in dergelijke omstandigheden zou optreden, zou ik aan machtsoverschrijding doen en dat wil ik koste wat het kost vermijden.

Ik evalueer de situatie. Iedereen voelt zich verantwoordelijk voor Antwerpen, waar de meerderheidspartijen hebben beslist om voort te werken met de huidige meerderheid. We kregen de formele bevestiging dat het bestuursakkoord verder zal worden ingevuld. De meerderheidspartijen hebben bovendien het voornemen geuit om op korte termijn een oplossing aan te reiken voor de ernstige problemen waarmee ze worden geconfronteerd. Ik betreur sommige publieke uitspraken, maar heb de indruk dat de wijsheid de overhand heeft gekregen.

Het ontslagnemende schepencollege wil ondanks de zware politieke en morele last niet abdiceren aan zijn verantwoordelijkheden. Ik heb zeer veel respect voor de burgers van Antwerpen, die zich in het verleden kritisch en talentrijk hebben getoond. Ook de ambtenaren zijn bereid om in moeilijke omstandigheden voort te werken. Het is daarom belangrijk dat we de misbruiken die nu aan het licht zijn gekomen, niet veralgemenen. Ik ga ervan uit dat er meer mensen van goede wil zijn dan mensen die kwaad opzet in de zin hebben.

Een burgemeester behoudt ook bij zijn ontslag de volheid van bevoegdheid. Een schepencollege behoudt de volheid van bevoegdheid tot bij het aantreden van het volgende college. Er is een meerderheid in de gemeenteraad die een schepencollege wil voordragen. Er is een stadssecretaris ad interim. Er is een korpschef ad interim. Wat men ook beweert, van een machtsvacuüm is geen sprake.

Artikel 34 van het toezichtsdecreet van 28 april 1993 bepaalt duidelijk dat pas een regeringscommissaris gestuurd kan worden na een termijn bepaald in een waarschuwing, indien geen gevolg wordt gegeven aan die waarschuwing. Wat men daarover zegt, klopt dus niet.

Uitzonderlijk kan een burgemeester van buiten de gemeenteraad benoemd worden. De deputatie moet wel eerst vaststellen dat de gemeenteraad er niet in slaagt om een kandidaat uit de raad voor te dragen. Als de deputatie dat vaststelt, moet ze de minister van Binnenlandse Aangelegenheden in een unaniem en gemotiveerd advies voorstellen een kandidaat van buiten de raad voor te dragen. Die persoon moet minimum 25 jaar zijn en wonen in de gemeente waar hij of zij de eed aflegt. Dat zijn de formele voorwaarden. Ik zal geen uitspraken doen over personen.

Antwerpen heeft de opdracht gekregen om de rekeningen van 2001, die al zijn goedgekeurd maar nog niet aan de gouverneur zijn bezorgd, zo spoedig mogelijk over te maken aan de gouverneur. Ik heb het besluit over de representatiekosten opgevraagd.

Sommigen insinueren dat SIF-middelen doelbewust en met mijn openlijke goedkeuring zijn misbruikt. Ik heb uiteraard geen zicht op alle facturen, maar laat ze onderzoeken. Ik zal daarover verantwoording afleggen.

De gemeentewet zegt niets over de functie van formateur. Ik beschouw de formateur als een persoon die probeert alle partijen samen te brengen om samen naar een oplossing te zoeken.

Ik vraag het Vlaams Parlement uitdrukkelijk het vertrouwen in mijn beleid, mijn keuzes en de houding die ik heb aangenomen. (Applaus bij CD&V, VLD, sp·a, VU&ID en AGALEV)

Minister Van Grembergen verschuilt zich achter allerhande formaliteiten en keert de rollen om. Zelf doet hij niets en de oppositie die vraagt om de wet toe te passen is ondemocratisch. De zelfverklaarde democraten geven er blijkbaar de voorkeur aan de situatie te laten verrotten. Minister Van Grembergen weigert een regeringscommissaris te sturen. Hij laat de chaos bestaan opdat Patrick Janssens burgemeester zou kunnen worden. De heer Janssens heeft hem ongetwijfeld al gefeliciteerd en verzekerd dat hij een plaatsje krijgt op sp·a/Spirit-lijst. (Samenspraken en opmerking van de heer Lauwers)

Uw plaats is ook verzekerd. Wees gerust.

Herman Lauwers

U insinueert dat ik daar ook bij betrokken ben. Ik eis dat u die woorden terugtrekt.

U voelt zich blijkbaar aangesproken. Ik heb uw naam nochtans niet uitgesproken.

De voorzitter

U hebt de heer Lauwers gezegd : Uw plaats is ook verzekerd.

Herman Lauwers

U verwijt ons een spelletje te spelen omwille van de lijstvorming. Schandalig. (De heer Lauwers verlaat het halfrond)

Uiteraard doet minister Van Grembergen dat. Zijn verrottingsstrategie mag niet los gezien worden van zijn plaats op de sp·a/Spirit-lijst. (Applaus bij het VB)

De voorzitter

Graag een beetje meer respect en minder show. Hou u bij uw interpellatie.

Houd u zich liever aan uw rol als voorzitter.

Niemand van de meerderheid heeft een verklaring afgelegd. Er is stilte op alle banken. (Applaus bij het VB)

Het zou logisch zijn dat de meerderheid in de stad Antwerpen het gezond verstand heeft om een stap opzij te zetten en de kiezer aan het woord te laten. De minister zegt dat de politieke wil aanwezig is om als meerderheid te functioneren. Die wordt gegarandeerd aangezien er een ondemocratisch cordon sanitaire is tegen de grootste partij in Antwerpen. Men moet aan mij geen lessen geven in democratie. We zien de democratie in Antwerpen aan het werk. De kiezer kan alleen nog kiezen tussen de partijen van het gesjoemel en de partij die de corruptie bestrijdt. Die keuze zal op 18 mei worden gemaakt.

De voorzitter

Met redenen omklede moties

De voorzitter : Door de heer Penris werd tot besluit van deze interpellatie een met redenen omklede motie ingediend. Ze zal worden gedrukt en rondgedeeld. Door de heer Vermeiren werd tot besluit van deze interpellatie een met redenen omklede motie aangekondigd. Ze moet uiterlijk vrijdag 21 maart 2003 om 17 uur zijn ingediend.

Het parlement zal zich daarover tijdens de volgende plenaire vergadering moeten uitspreken.

Het incident is gesloten.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.