U bent hier

De heer Ongena heeft het woord.

Voorzitter, minister, ‘opleiding, opleiding, opleiding’, het klinkt minder gebald dan ‘jobs, jobs, jobs’. Ik geef het toe, maar het was wel de duidelijke boodschap die we meekregen in de commissie Economie van tal van experten over hoe we deze coronacrisis moeten verlaten met onze economie en werknemers. Laat ons eerlijk zijn, opleiding en levenslang leren is een oud zeer. We lopen daar met Vlaanderen achterop, zowel voor de mensen die al aan het werk zijn als voor degenen die zonder job zitten. We weten allemaal dat er door corona vandaag jammer genoeg al veel mensen zijn die geen job meer hebben. De cijfers – u hebt ze vandaag nog bekendgemaakt – zitten net onder de 200.000 werkzoekenden in Vlaanderen, en dat is zelfs nog zonder de tijdelijk werkzoekenden. Daarvan waren er begin april 1 miljoen in België, dus ik vermoed tal van honderdduizenden in Vlaanderen.

Die tijdelijke werkloosheid is tot nog toe zeer goed geweest voor de doe-het-zelfmarkten, want de mensen zijn thuis. We moeten vooral nadenken over hoe we ervoor kunnen zorgen dat die tijdelijke werkloosheid ook goed wordt voor onze arbeidsmarkt. Dat is een veel belangrijker vraag. Daarom hebben die experten ons tal van voorstellen gedaan: rond het aanmoedigen van opleidingen, zowel bij tijdelijke als echte werklozen, als bij mensen die aan de slag zijn.

U hebt zelf al maatregelen genomen. Er gaat 4 miljoen euro naar VDAB voor meer digitale opleidingen, die natuurlijk ook in de lift zitten. Dit kan slechts een eerste aanzet zijn, willen we de Vlaming – of hij nu werkt of zonder werk zit – aanmoedigen om van de tijd die men heeft, gebruik te maken om zich bij te scholen.

Minister, welke maatregelen overweegt u om mensen die zonder werk zitten – regulier of tijdelijk – aan te sporen om meer opleidingen te volgen en meer bij te scholen?

De heer Ronse heeft het woord.

Voorzitter, het zijn sombere tijden op economisch vlak. Dat onderkennen we met zijn allen: zowel ondernemers zijn heel onzeker over wat de toekomst zal brengen, als de werknemers.

Er zijn verschillende denkpistes. Er zijn mensen zoals de heer Ongena en ikzelf, die zeggen: we moeten nu massaal mensen opleiden en heroriënteren. Dan zijn er mensen zoals Paul Magnette of Jos D’Haese, die zeggen: we kunnen dat allemaal oplossen, we gaan ondernemers gewoon verbieden om nog mensen te ontslaan. Dat zijn mensen die denken dat die ondernemers die geen mensen ontslaan en failliet gaan, werknemers beter zullen kunnen helpen dan een onderneming die via herstructurering toch nog uit het coronadal kruipt. Wat is de sociale insteek van zo’n piste?

Ik behoor dus tot de groep mensen die denkt dat men mensen zoveel mogelijk moet opleiden en nu zo snel mogelijk moet bereiken. Net nu hebben de sociale partners aan de Federale Regering voorgesteld om de tijdelijke werkloosheid te verlengen tot en met eind augustus. Ik heb op de website van de RVA gekeken. Daar staat letterlijk dat als men tijdelijk werkloos is, men minstens al drie maanden geen contact moet opnemen met VDAB en zich niet moet inschrijven. Dat is echt een probleem, want wij moeten met VDAB die mensen zo snel mogelijk vinden om hen mee te kunnen opleiden en heroriënteren.

Minister, op welke manier kunnen wij, los van de machtiging die we nu aangevraagd hebben, op zeer korte termijn mensen in tijdelijke werkloosheid bereiken om hen op te leiden en te heroriënteren?

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Collega’s, deze vraag komt regelmatig terug. We hebben er al een paar keer discussie over gehad of een gedachtewisseling.

De Vlaamse Regering heeft vorige week het kaderdecreet goedgekeurd voor de nieuwe rol van VDAB: de regisseursrol. Dat is ontzettend belangrijk bij de twee vragen die jullie stellen. Ik kan u met heel veel genoegen meedelen dat de machtiging door VDAB ingediend is om de gegevens te krijgen van mensen die tijdelijk werkloos zijn zodat ze een opleidingsaanbod kunnen doen. We hopen dat de schriftelijke procedure daarover gevoerd kan worden. Ik had contact met Wim Adriaens, die mij bevestigde dat het dossier al ingediend is. Men heeft dus heel snel gewerkt. Men hoopt spoedig op groen licht.

Dat is ontzettend belangrijk, omdat men van de werkgever verwacht dat hij mensen die tijdelijk werkloos zijn, in dienst houdt. Tijdelijke werkloosheid is een maatregel om mensen net te beschermen tegen het feit dat ze plots zonder job zouden vallen. Dat moet men altijd in het achterhoofd houden. Ik ben een felle voorstander van het feit dat men van de periode van tijdelijke werkloosheid gebruik zou maken om opleidingen te volgen. Er is al zo vaak gezegd dat er te weinig tijd is om opleidingen te volgen en dat mensen soms te lang in eenzelfde carcan zitten. Die periode zou men heel nuttig kunnen gebruiken om opleidingen te volgen. Daarom is het van belang dat VDAB die mensen kan bereiken en de opleidingen effectief kan aanbieden.

Ik hoop dat de machtiging er snel komt en dan kunnen we onmiddellijk aan de slag. Dat hoeft helemaal geen jaar te duren, vermits ze al is ingediend. De vragen zijn ook helder en duidelijk. Net nu – sommigen in Antwerpen zullen het al gezien hebben – is VDAB gestart met een grote nieuwe campagne ‘En alles beweegt’, waarin VDAB net duidt op zijn nieuwe rol en de zichtbaarheid bij een breed publiek wil verhogen als arbeidsmarktregisseur voor mensen die nog nooit hebben gewerkt, voor mensen die werkloos zijn maar ook voor mensen die uitkijken naar nieuwe carrièreperspectieven.

We zijn met de sociale partners in gesprek om het akkoord ‘Iedereen aan boord’ om te vormen tot he takkoord ‘Alle hens aan dek’. ‘Opleiden, opleiden, opleiden’ wordt het nieuwe mantra. Opleiden klinkt een beetje positiever dan levenslang leren – ik heb al een paar keer gezegd waarom ik vind dat ‘levenslang leren’ wat adembenemend klinkt, vooral dat levenslang –, maar zonder opleiding zullen we moeilijk doorheen deze crisis raken. Heel veel mensen zullen extra opleiding nodig hebben om de nieuwe uitdagingen aan te kunnen. Vandaar de grote nood om VDAB heel snel toegang te laten krijgen tot de databank en mensen zo actief opleidingen te kunnen aanbieden.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik ben blij dat de machtiging gevraagd is, want laat ons eerlijk zijn dat dit kafkaiaans was. De RVA mocht de gegevens van de tijdelijk werklozen niet aan VDAB geven, waardoor er kostbare tijd verloren is gegaan. Dat decreet is nu goedgekeurd en de machtiging is aangevraagd. We kijken ernaar uit dat de RVA de data snel kan doorgeven en dat VDAB snel aan het werk kan gaan. Dit zal direct een eerste mooie test zijn voor VDAB en zijn nieuwe functie als regisseur, namelijk ervoor zorgen dat de grote groep van tijdelijk werklozen bereikt wordt – niet alleen maar samen met private en andere partners die ook heel actief zijn op de opleidingsmarkt – en gemotiveerd wordt om een opleiding te volgen en zo hun kansen te verhogen. Dat is het uiteindelijke doel. Het is niet om de mensen te pesten, maar om ervoor te zorgen dat ze beter gewapend zijn om snel een nieuwe job te vinden, als ze uiteindelijk slachtoffer worden en effectief in werkloosheid terechtkomen.

Minister, in welke mate is VDAB echt voorbereid? Heeft men een plan klaarliggen om, zodra men over de data beschikt – liever morgen dan overmorgen – aan de slag te gaan?

Ook ik wil de minister feliciteren voor het feit dat de machtiging is ingediend. Dat is vrij snel gebeurd.

Minister, kunt u nu al niet vragen aan minister Muylle dat de RVA aan wie tijdelijk werkloos is, suggereert om zich in te schrijven bij VDAB? Dat zou al mogelijk moeten zijn, want nu is het heel moeilijk werken. Toen er bijvoorbeeld een flinke oproep is geweest om mee te helpen bij de oogst, was ik een beetje teleurgesteld dat maar 1160 mensen kandidaat waren, terwijl er zovelen – op landelijk vlak op een bepaald moment 1,25 miljoen – tijdelijk werkloos waren. We zullen een mentaliteitsshift moeten krijgen en de knop omdraaien om wie in inactiviteit zit, zinvolle dingen te laten doen, zoals een opleiding volgen of werken.

Mevrouw Gennez heeft het woord.

Minister, ‘opleiding, opleiding, opleiding’, daar kunnen we het alleen maar mee eens zijn. Het aantal sollicitaties is ondertussen met 15 procent toegenomen, lees ik op de webstek van VDAB. Er zijn dus een aantal sectoren, ook tijdens deze crisis, die het land hebben rechtgehouden en die extra mensen nodig hebben. De zorg, dat is een open deur intrappen. Het onderwijs heeft ook extra volk nodig gezien de golf van pensioneringen die volgt. Maar ook de technologiesector en de informatisering. Ik roep dus vooral op dat VDAB voldoende wordt ondersteund en voldoende middelen krijgt om heel specifiek op te leiden naar die sectoren en die beroepen die de maatschappij draaiende houden. Dan zullen we inderdaad meer mensen aan het werk krijgen na de coronacrisis.

De heer Bothuyne heeft het woord.

Minister, ‘opleiding, opleiding, opleiding’, dat zal inderdaad cruciaal zijn, niet alleen in crisistijd, trouwens. Onze arbeidsmarkt verandert zo snel dat het noodzakelijk is dat mensen voortdurend blijven investeren in hun eigen opleiding en vorming. VDAB kan daarin een cruciale rol spelen, bijvoorbeeld voor tijdelijk werklozen. Maar helaas zullen er heel wat mensen permanent werkloos worden, of werkzoekend worden. Die mensen hebben nood aan een begeleiding op maat, aan extra opleiding en ook herscholing. Er zijn allicht opportuniteiten voor mensen met competenties om ze in te schalen en te herscholen richting knelpuntjobs. Ik zou u willen oproepen om daar extra capaciteit voor vrij te maken. Nu al kunnen via VDAB 165 onderwijsdiploma’s worden behaald die toegang geven tot knelpuntjobs. Ik hoop dat dat aantal alleen maar wordt opgetrokken.

Mevrouw Sterckx heeft het woord.

Minister, het systeem van tijdelijke werkloosheid was een noodzakelijke financiële ondersteuning voor gezinnen die ten gevolge van deze pandemie hun inkomen zagen dalen. Voor veel gezinnen aan de onderkant van de inkomensverdeling volstaat de 70 procent van het reguliere inkomen echter niet. Denk aan onze poetshulpen en horecatoppers en iedereen zonder dikgevulde portemonnee, voor wie deze crisis een financiële ramp dreigt te worden. Veel van deze normaal hardwerkende mensen zitten momenteel thuis in onzekerheid of ze weten niet of ze nog opnieuw aan de slag zullen kunnen bij hun huidige werkgever. Daarom is het van belang om nu maatregelen te nemen om deze tijdelijk werklozen perspectief en aanknopingspunten te bieden.

Tijdelijk werklozen hoeven zich normaal pas na drie maanden aan te melden bij het arbeidsbureau. Tot 30 juni valt die verplichting zelfs weg. Maar wacht niet tot 30 juni! Probeer nu al een perspectief te bieden, zodat deze mensen uit de onzekerheid komen en de mogelijkheid krijgen om een opleiding te volgen met behoud van hun loon. Deze mogelijkheid werd al door Ive Marx aangereikt. Een bijzonder transitiefonds helpt werknemers in structureel getroffen sectoren om de overgang te maken naar een andere sector of een andere job. Minister, hoe wilt u deze tijdelijk werkzoekenden in onzekerheid de mogelijkheid bieden van opleidingen die maximaal kans bieden op een hertewerkstelling of op banen die aansluiten bij hun huidige job?

De heer Annouri heeft het woord.

Minister, deze coronacrisis en de tijdelijke werkloosheid leggen een breder probleem extra bloot. We hebben in het verleden al vaak gediscussieerd over hoe op de Vlaamse arbeidsmarkt nog te weinig opleidingen worden gevolgd. Te veel werknemers en werkgevers zijn er niet van overtuigd dat dat relevant en nodig is, dat dat een positieve impact kan hebben. Nu zien we, met heel wat mensen in tijdelijke werkloosheid, wat daarvan de gevolgen zijn. Dat was dus een probleem dat al langer aansleepte en nu is er de mogelijkheid om er iets aan te doen. We zijn het er met alle collega’s kamerbreed over eens dat opleidingen ontzettend belangrijk zijn. We moeten de mensen stimuleren, begeleiden en proberen te bereiken.

De afgelopen weken zijn er heel wat tijdelijk werklozen in een opleiding gestapt. Zijn daar al cijfers van? Is er al een analyse van hoeveel mensen die opleiding hebben afgerond, hoeveel er hebben afgehaakt, wat de effecten daarvan zijn? Is er een bevraging? Kunt u daarover al iets meer vertellen?

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Dank u wel, collega’s, voor alle aanvullingen.

Ik start met de privacymachtiging. Collega Ongena, ik vind het de logica zelve dat gegevens niet zomaar worden doorgegeven. Ik heb al een paar keer uitgelegd waarom VDAB niet aan de gegevens van de tijdelijk werklozen kon. Mensen die tijdelijk werkloos zijn, zijn niet werkloos. VDAB had de rol om mensen die werkloos zijn naar een job te begeleiden. Nu is die rol veranderd. Als arbeidsmarktregisseur heb je het volste recht om te vragen dat de namen van de mensen die technisch of tijdelijk werkloos zijn, worden doorgegeven. Dat is het verschil. Ik volg liever de regels, zodat we niet in de problemen kunnen komen met de manier waarop gegevens van mensen misbruikt worden.

Ik hoop wel dat de machtiging breed genoeg zal zijn, want ik heb al eens gezegd hoe beperkend het kan zijn brieven te moeten schrijven naar mensen en niet te mogen telefoneren. Ik hoop dat het een werkbaar geheel wordt. Zo niet zijn we niet veel met onze machtiging. Daar wordt absoluut aan gewerkt.

Het is de bedoeling dat VDAB een proactief aanbod doet. Dat hoeft niet per se een aanbod in iets anders te zijn. Het kan perfect een aanbod zijn om je online bij te scholen in de sector waarin je actief bent. Maar het is ook perfect mogelijk – mevrouw Sterckx gaf dat voorbeeld – dat je actief bent in een sector waarvan VDAB merkt dat het een sector in problemen is en dat mensen worden gestimuleerd om eens over de haag te kijken en in een andere sector een opleiding te volgen.

Collega’s, en mevrouw Sterckx in het bijzonder, ik ben ook echt voorstander van een veel beter intersectoraal overleg in de toekomst. Ik stel ook vast dat sectorfondsen vaak alleen kijken naar jobs in de sector terwijl het in de toekomst ook nodig zal zijn om over de muren te kijken en mensen heel snel de transitie te laten maken naar een andere sector.

Mijnheer Bothuyne, u wees er ook op dat herscholing en opleiding op maat nodig zal zijn. De uitdagingen zijn enorm. VDAB is zich volop op die rol aan het voorbereiden. We kunnen daarvoor ook een aantal instrumenten inzetten en mensen worden ook gestimuleerd om regelmatig loopbaancoaching te volgen wanneer dat nodig is. Wat dat betreft, is VDAB klaar.

Ik maak me wel geen illusies. Ik ben ervan overtuigd dat ook in het relanceplan dat opgemaakt zal worden, zowel maatschappelijk als economisch, VDAB extra middelen nodig zal hebben. Wie arbeidsregisseur is in een tijd waarin er een enorme breuk is in de arbeidsmarkt, die zich zal moeten herpakken, moet voldoende slagkracht hebben om die rol te kunnen spelen.

Mijnheer Annouri, u hebt een teer punt aangeraakt. Het is een van de zorgen die er ook waren toen ik tijdens de vorige legislatuur minister van Onderwijs was, namelijk dat we op het vlak van wat we toen ‘levenslang leren’ noemden, dus gedurende de hele carrière bijscholen, echt niet goed scoren in Vlaanderen. Het deed me eigenlijk wel plezier om de voorbije weken vast te stellen dat de online opleidingen bij VDAB echt aan het boomen zijn, met een X-factor, dus maal zoveel. Dat is de reden waarom we daar 4 miljoen euro hebben bijgepompt.

Opleidingen worden ook afgewerkt. Het is niet zo dat mensen eens snuffelen in een opleiding die gratis is en ze dan afwijzen.

De laatste cijfers zijn van twee weken geleden. Ik heb ze gecommuniceerd, maar ik heb ze niet bij me. De cijfers zullen nog verder stijgen. Het is vooral van belang om die verder vast te houden en de switch die mensen nu maken naar een beetje meer leercultuur, te handhaven eenmaal zij hun voltijdse job opnieuw opnemen en de situatie van tijdelijke werkloosheid achter zich laten. Dat is de reden waarom ik sinds een aantal weken heel intensief overleg pleeg met onze sociale partners, namelijk om dat op te nemen in de aanpak van werkgevers- en werknemersorganisaties.

Collega’s, er worden dus heel wat initiatieven genomen, maar ik denk dat we de juiste keuzes maken en ik hoop dat alle onderhandelingen ook zullen uitmonden in een nieuw tripartiet sociaal akkoord in Vlaanderen.

De heer Ongena heeft het woord.

Minister, ik neem u zes maanden mee terug in de tijd. We hebben toen vele debatten gevoerd, de werkloosheid was toen zeer laag en er was een krapte op de arbeidsmarkt. Het Vlaams regeerakkoord bevat tal van maatregelen om iets te doen aan die krapte, zoals werken beter belonen, een striktere activering, maar ook inzetten op opleidingen en bijscholingen.

We zijn nu een coronacrisis later en sommigen twijfelen aan die recepten en willen hun kar keren. Ik zou willen oproepen om dat zeker niet te doen en juist die coronacrisis te gebruiken om die geplande hervormingen sneller en doeltreffender door te voeren, zeker inzake opleidingen. De overheid heeft zeer veel taken, maar een belangrijke taak is mensen perspectief geven. Er zijn ongetwijfeld heel veel mensen die vandaag tijdelijk werkloos zijn en hun job ook effectief kwijt zullen geraken. We moeten die mensen perspectief geven en helpen, zodat ze sneller opnieuw een volwaardige job kunnen hebben. Daarvoor reken ik op u, minister, dat u in de volgende weken met duidelijke maatregelen komt om opleidingen meer centraal te stellen.

De heer Ronse heeft het woord.

Ik ben heel blij met opnieuw een kamerbrede bezorgdheid over de tewerkstellingskansen van mensen, maar ik wil toch graag een oproep doen aan de socialisten en de communisten.

Kijk alstublieft op een andere manier naar de werkgevers. Kijk anders naar ondernemers. Want zoals u nu bezig bent, met wetsvoorstellen waarin u hen wilt verbieden om tot en met eind oktober mensen te ontslaan, bent u jobkansen van mensen aan het vernietigen. De ondernemers en de werkgevers hebben het de laatste maanden zeer moeilijk, maar weet u waar ze het meest wakker van liggen? Van het aan boord kunnen houden van hun personeel. Het laatste wat een werkgever wil doen, is zijn werknemers ontslaan. Ik krijg berichten van mensen die ondernemer zijn, die zeggen dat ze nachten wakker hebben gelegen, dat ze echt hopen dat ze het niet zullen moeten doen. Waar ze het meest wakker van liggen, is hun personeel. Laat ons dus alstublieft allemaal op een positieve manier naar ondernemers kijken. Dat zal de mensen hun jobkansen het best vooruithelpen.

De actuele vragen zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.