U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 27 mei 2020, 14.03u

Voorzitter
Themadebat over de evaluatie van het Vlaamse coronabeleid en over het uitzetten van een postcoronatraject

Oprichting van een commissie ad hoc

Dames en heren, ik kan u meedelen dat het Uitgebreid Bureau zonet heeft beslist om, conform artikel 78 van het reglement, een themadebat te houden met het oog op de evaluatie van het Vlaamse coronabeleid en het uitzetten van een postcoronatraject.

Om dit themadebat voor te bereiden, wordt een Commissie ad hoc voor de evaluatie van het Vlaamse coronabeleid en voor het uitzetten van een postcoronatraject opgericht, die een maatschappelijke beleidsnota zal opstellen die, naast de probleemstelling, een langetermijnvisie inhoudt en verduidelijkt wat men in de lopende zittingsperiode hieraan wil doen.

Wat de opdracht van de commissie ad hoc betreft: de commissie zal hoorzittingen organiseren waarbij experts en vertegenwoordigers van de diverse betrokken sectoren aan het woord komen.

Met het themadebat wordt beoogd om enerzijds een evaluatie op te maken van de voorbije coronacrisisperiode, met als bedoeling hieruit de nodige lessen te trekken voor de toekomst, en anderzijds eerste aanzetten te geven voor een traject post corona. Het gaat niet om een onderzoekscommissie die individuele verantwoordelijkheden wil vastleggen of sanctioneren. De bedoeling is uit te maken welke maatregelen op middellange en lange termijn moeten worden genomen om de veerkracht van onze Vlaamse samenleving te verhogen, zodat we beter gewapend zijn tegen soortgelijke crisissituaties, en om voor de langeretermijnexit uit de coronacrisis de juiste aanbevelingen te doen.

Wat de samenstelling van de ad-hoccommissie betreft: de commissie zal, zoals de vaste beleidscommissies, bestaan uit vijftien vaste en vijftien plaatsvervangende leden en eventueel een toegevoegd lid. Conform de geldende regels van de evenredige vertegenwoordiging komt het voorzitterschap toe aan de Groenfractie, het eerste ondervoorzitterschap aan de N-VA-fractie en het tweede ondervoorzitterschap aan de sp.a-fractie. Er wordt voorgesteld om de leden in de plenaire vergadering van volgende week te verkiezen.

Wat de duur van de opdracht van de ad-hoccommissie betreft: de werkzaamheden van de commissie worden afgerond ten laatste tegen eind december 2020, zodat ten laatste in januari 2021 een plenair themadebat kan worden gevoerd over de opgestelde maatschappelijke beleidsnota en de moties die daarover aan het Vlaams Parlement worden voorgelegd. Het Uitgebreid Bureau kan beslissen om de opdracht van de ad-hoccommissie te verlengen.

Wat de samenloop met de werkzaamheden van de vaste beleidscommissies betreft: het is niet de bedoeling dat de ad-hoccommissie de werkzaamheden van andere commissies doorkruist. Vragen om uitleg worden in de gewone commissies behandeld, ook al zijn ze coronagerelateerd.

Collega’s, ik heb zeer duidelijk de beslissing van het Uitgebreid Bureau voorgelezen. Die wordt ook geacteerd in het Woordelijk Verslag.

Collega D’Haese, dan richt ik me tot u: handhaaft u in deze omstandigheden uw motie tot oprichting van een onderzoekscommissie? Dat is uw volste recht, voor alle duidelijkheid, maar ik stel u gewoon de vraag.

Ja, die handhaaf ik.

De heer Dewinter heeft het woord.

Voorzitter, ik zou toch willen opmerken dat de beslissing van het Uitgebreid Bureau niet eenparig is genomen. Ik wil dat ook even verduidelijken. Onze fractie heeft zich daartegen verzet, om een aantal voor de hand liggende juridisch-procedurele, maar ook politieke redenen. Die wou ik toch even toelichten.

Een ad-hoccommissie heeft een heel specifieke taak en bevoegdheid. Die staat overigens goed uitgelegd in ons reglement en ook op de website van het Vlaams Parlement. Ik lees even voor: “Een commissie ad hoc is een commissie van parlementsleden die twee functies kan hebben: een commissie ad hoc kan een themadebat voorbereiden, door een maatschappelijke beleidsnota te schrijven (...)” Dat is wat men hier blijkbaar gaat doen. Ik vervolg: “(...) een commissie ad hoc kan samengeroepen worden in een periode dat het parlement in reces is, om een dringend probleem te bespreken.”

Het grote verschil met een onderzoekscommissie, voorzitter, is dat deze inderdaad onderzoeksrecht heeft en dus onderzoeksdaden kan stellen zoals een onderzoeksrechter dat ook kan. Het grote verschil met een ad-hoccommissie is dat een ad-hoccommissie vrijblijvend is. Wie daar gehoord of uitgenodigd wordt, die hoeft niet eens te komen, die kan ook gewoon verstek laten gaan en afwezig zijn. Dat is niet het geval voor een onderzoekscommissie. Daar dienen de personen die uitgenodigd worden, ook te verschijnen alsof ze voor een onderzoeksrechter verschijnen. Men kan zich daar niet aan onttrekken, er is geen vrijblijvendheid. Personen die gehoord worden, moeten onder ede verklaringen afleggen. Dat is heel wat anders dan in een commissie ad hoc, waar men zomaar iets kan komen vertellen; men wordt daar achteraf niet verantwoordelijk voor gehouden, ook niet voor de rechter, indien men daar liegt of fantaseert.

Ik wil erop wijzen dat een onderzoekscommissie documenten kan opeisen zoals een onderzoeksrechter dat kan. Documenten, allerlei rapporten, zaken die niet aan de oppervlakte komen, kunnen door een onderzoekscommissie bovengespit worden. De administratie, wie dan ook, is verplicht om die documenten uiteindelijk aan de onderzoekscommissie ter beschikking te stellen. Dat is niet het geval voor een ad-hoccommissie die, ik herhaal, volledig vrijblijvend is en ter zake geen enkele juridische, technische of procedurele bevoegdheid heeft.

Ik begrijp niet waarom men hier nu aandringt op een ad-hoccommissie. Of ik begrijp het wel: men streeft naar vrijblijvendheid. Men wil geen verantwoordelijkheden vastleggen voor al wat fout is gelopen. En dat er heel veel fout is gelopen, dat hebben we de voorbije weken en twee en halve maand hier kunnen vaststellen in de ontelbare vragen en opmerkingen. Ook deze namiddag nog waren er vragen over de communicatie van de regering, over het woonzorgcentrabeleid, over het heropenen van de scholen en noem maar op.

Er is zoveel fout gelopen dat er zelfs sprake kan zijn van criminele verantwoordelijkheid in dezen. Vergeet niet dat het hier gaat over duizenden doden. Duizenden doden! Meer dan vijfduizend doden alleen al in de woonzorgcentra: is dat geen onderzoekscommissie waard? Als dat geen onderzoekscommissie waard is, dan weet ik het niet meer! Dan vraag ik me af waar we ooit nog in dit parlement een onderzoekscommissie voor gaan oprichten. We eisen dus een onderzoekscommissie. We eisen dat een commissie tot stand kan komen met de volledige bevoegdheid van een onderzoeksrechter, waar getuigen onder ede verplicht hun verklaringen moeten komen afleggen, waar onderzoeksdaden gesteld kunnen worden, waar afgestapt kan worden, ter plaatse desnoods, waar documenten en verslagen kunnen worden opgeëist. Kortom, we moeten doen wat we moeten doen in dit parlement, na alle problemen die we tijdens deze coronacrisis hebben meegemaakt.

Ik heb de indruk dat de meerderheid daarin blijkbaar gesteund wordt door een deel van de oppositie. Groen is tevreden want ze krijgen het voorzitterschap van de commissie, sp.a loopt ook mee aan het handje van de meerderheid, wellicht in de hoop ooit nog eens in een Vlaamse Regering aan bod te mogen komen, en heeft zich uiteindelijk laten omkopen om toch geen onderzoekscommissie tot stand te laten komen en het op de lange baan te schuiven, want uiteindelijk zal pas eind december 2020 de ad-hoccommissie haar onderzoek afronden, of haar commissiewerk, want een onderzoek zal het nooit worden, waarna ergens in 2021 een themadebat zal volgen. Stel u voor, het zoveelste themadebat! Al zijn het de fietspaden of het aanplanten van meer groen in de steden, dat soort belangrijke maar in vergelijking met corona futiele problemen, dat is het hier niet. Dit is een fundamenteel probleem dat onze samenleving gedurende maanden en misschien zelfs jaren heeft en zal bezighouden met duizenden doden die voor een stuk het gevolg zijn van het wanbeleid en het niet-functioneren van een aantal mechanismen door de verantwoordelijkheid van politici en anderen.

We zullen en moeten dat kunnen vaststellen met een onderzoekscommissie. Dat kan niet, dat wordt nu allemaal weggemoffeld in de doofpot van een ad-hoccommissie. Ik ben beschaamd Vlaams Parlementslid te zijn. Wij gaan niet mee in deze beslissing, wij gaan hier onze goedkeuring niet aan verlenen en wij zullen op onze beurt een voorstel indienen voor de oprichting van een onderzoekscommissie.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.