U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 12 februari 2020, 14.00u

Voorzitter
van Maxim Veys aan minister Matthias Diependaele, beantwoord door minister Wouter Beke
368 (2019-2020)

Het antwoord wordt gegeven door minister Beke.

De heer Veys heeft het woord.

Collega’s, vandaag – en gisteren – vindt er in Gent een belangrijke bijeenkomst plaats. Dat is een bijeenkomst van het Europees project ROOF, een heel toepasselijke naam, want dat project, dat Gent samen met acht andere Europese steden trekt, heeft een nobel doel: ‘ending homelessness’, een oplossing zoeken voor het probleem van dakloosheid. Die oplossing is mogelijk. Het klinkt ambitieus, maar dit is ook haalbaar. Het is zeker haalbaar als we zien waar Gent de mosterd haalt. Dat is – het zal niemand verbazen – het Noorden, hetzelfde Noorden waar Vlaanderen beweert naar te kijken voor oplossingen om een sterkere regio te kunnen zijn. Finland, dat qua aantal inwoners ongeveer zo groot is als Vlaanderen, heeft de structurele dakloosheid weggewerkt. De noodopvang is er tot een minimum herleid. Woonoplossingen die duurzaam zijn, werden uitgewerkt voor de doelgroep. Er is geen structurele dakloosheid meer.

Dus, het kan. Hoe hebben ze dat gedaan? Heel simpel, door een plan met duidelijke doelstellingen, met duidelijk daaraan gekoppelde middelen en met goede cijfers, zaken die we tot op vandaag in Vlaanderen niet zien. Nochtans hebben onze buren van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest wel een ambitieus beleid. Die spenderen niet minder dan 14,8 miljoen euro om de dakloosheid te bestrijden. Collega’s, het kan niet zijn dat er in 2020 en in een regio zo rijk als Vlaanderen nog mensen op straat moeten slapen. Ik denk dat we het daar allemaal over eens zijn. We horen vanop het veld dat dat er niet op verbetert. Sterker, het verergert, want steeds meer gezinnen komen terecht in daklozenopvang. Voor mijn fractie, de sp.a-fractie, is het dan ook essentieel dat alle beleidsniveaus in dit land een tandje bij zetten en zorgen voor woonoplossingen voor mensen die vandaag op straat moeten slapen. Als we dat niet kunnen, dan weet ik niet goed waarom we hier nog zitten. Dan kunnen we evengoed stoppen met politiek.

Minister, een simpele vraag: hoe evalueert u het onlangs afgelopen actieplan inzake dak- en thuisloosheid? Wat is de timing voor het nieuwe plan dat dit jaar moet worden opgeleverd? (Applaus bij sp.a)

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Collega, dak- en thuisloosheid is een belangrijk probleem, niet alleen omdat mensen geen dak boven hun hoofd hebben, geen vaste verblijfplaats hebben, maar ook omdat het natuurlijk onrechtstreeks inwerkt op de mensen. Het werkt in op hun gezondheid. Het werkt in op hun kansen op de arbeidsmarkt. Het werkt in door heel wat administratieve problemen die ze hebben omdat ze bijvoorbeeld geen sociale rechten kunnen vragen die ze anders wel kunnen vragen. Dus ja, dit is een belangrijk probleem.

U vraagt naar het actieplan inzake dak- en thuisloosheid. Dat is een bevoegdheid van mezelf, samen met collega Diependaele. We zullen daarover in overleg treden in het kader van het actieplan inzake armoede dat we zullen opstellen en tegen oktober 2020 klaar willen hebben, en daarover ook de nodige doelstellingen naar voren brengen.

In de beleidsnota’s zijn er al een aantal aanzetten gegeven wat de richting betreft waarin we ter zake zoeken. Ik denk aan de projecten van Housing First, de ontwikkeling van nieuwe woonvormen en inclusieve woonperspectieven voor bijzondere doelgroepen, waaronder ouderen, personen met een handicap en jongvolwassenen, de instroom van kansengroepen en kwetsbare doelgroepen in de sociale huisvesting enzovoort. Dat zijn de eerste bouwstenen die daarvoor zijn aangereikt, maar geef ons de kans om in het kader van het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding tegen oktober 2020, zoals ook in de regelgeving is bepaald, hiermee naar het parlement te komen. Dan zal ik de precieze antwoorden op uw vragen kunnen geven.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Het is goed dat u beseft dat er een probleem is, het is goed dat u niet wilt dat mensen in 2020 in Vlaanderen op straat moeten slapen, het omgekeerde zou me verbazen. Ik heb u echter niet gehoord over de evaluatie van het voorbije actieplan, dat was nochtans ook duidelijk mijn vraag. Als we zien welk beleid de voorbije jaren is gevoerd, dan zijn wij zeer bezorgd en kunt u ons ook niet kwalijk nemen dat wij wat twijfelen aan die mooie woorden en goede intenties van de regering.

Een goed plan kan pas werken wanneer men dat kan funderen op degelijke cijfers. Ik heb de voorbije weken en maanden zowel u als minister Diependaele daarover bevraagd, en die resultaten zijn bedroevend, dat is het enige woord dat ik daarvoor kan vinden. Als ik vraag hoeveel mensen jaarlijks uit hun huis worden gezet, dan is het antwoord dat men het niet weet, dat daar geen duidelijke statistieken van zijn. Als ik vraag hoeveel mensen worden opgevangen in de noodopvang en of de capaciteit voldoende is, dan is het antwoord dat men dat niet weet omdat dat onvoldoende in kaart is gebracht. En als ik vraag hoeveel mensen uiteindelijk op straat belanden of leven, dan is het antwoord dat men dat niet weet omdat er geen telling gebeurt. Wat voor daklozenbeleid is dat dan eigenlijk?

U bent bevoegd voor de armoedebestrijding en u wilt die armoedebestrijding in alle beleidsdomeinen toepassen, heb ik begrepen uit uw beleidsnota. Welnu, daar zit een probleem, meer bepaald in het woonbeleid. Minister Diependaele wil immers het puntensysteem in de sociale verhuurkantoren (SVK’s) afschaffen. Dat puntensysteem zorgt net voor een woonoplossing voor mensen met een hoge woonnood. Volgens onze berekeningen komt het erop neer dat 750 gezinnen extra op straat zullen belanden. Dat is toch krankzinnig. Het woonbeleid ondergraaft gewoon het daklozenbeleid. Hebt u daarover al gesproken met minister Diependaele? Wanneer zult u erkennen dat dit een probleem is voor die mensen die op straat moeten slapen? Wanneer zult u uw tanden eens laten zien? (Applaus bij sp.a en Groen)

Mevrouw Moerenhout heeft het woord.

Minister, als u dak- en thuisloosheid wilt bestrijden, dan is het inderdaad, zoals u zegt, een goede piste om op Housing First in te zetten. Dat is voor mijn fractie ook het te volgen pad. Maar dan klopt het wat de heer Veys zegt, namelijk dat als u dak- en thuisloosheid echt wilt bestrijden, u ook moet zorgen voor samenhang in deze Vlaamse Regering en in het Vlaamse beleid.

In het Vlaams regeerakkoord dat u als voorzitter van uw partij mee hebt onderhandeld, staat dat u de SVK’s op de schop wilt, terwijl dat net de verhuurkantoren zijn die ervoor zorgen dat de meest kwetsbaren in onze samenleving worden opgevangen en niet op straat moeten wonen. Daarnaast wilt u samen met minister Diependaele een zwarte lijst voor huurders opmaken waardoor huurders die een paar keer niet kunnen betalen, gedurende drie jaar niet meer kunnen huren. Waar moeten die mensen dan naartoe? Die mensen zijn de facto aangewezen op de straat.

Minister, het heeft weinig zin om een plan voor daklozen uit te tekenen en aan de andere kant maatregelen te nemen die er net voor zorgen dat meer mensen op straat belanden. Ik wil u oproepen om terug te komen op die nefaste maatregelen. Dak- en thuisloosheid vallen onder de bevoegdheid van twee ministers, ik vraag u ervoor te zorgen dat die mensen dan ook tweemaal zo goed worden beschermd, zodat u niet hoeft te dweilen met de kraan open zoals u nu doet.

Mevrouw Verheyden heeft het woord.

Minister, in het antwoord op een schriftelijke vraag die ik u heb gesteld, had u me de primeur al laten weten, namelijk dat er een nieuw plan zou komen in samenwerking met minister Diependaele. Dat is alvast een begin, en ik ben daar heel blij mee.

Ik heb u er in de commissie al meermaals op gewezen dat we een beter zicht op en betere cijfers over de thuis- en daklozen moeten krijgen. Meten is weten. Ik begrijp dat dat in deze context niet gemakkelijk is, maar met het beter in kaart brengen van de problematiek zullen we korter op de bal kunnen spelen. Dat komt de thuis- en daklozen, de meest kwetsbaren in onze samenleving, alleen maar ten goede. Ik wil ook uw extra aandacht vragen voor de jongvolwassenen die vaak te oud zijn voor de jeugdhulp en te jong voor het centrum algemeen welzijnswerk (CAW), voor de volwassen hulpverlening. Ik hoop dat daar nog meer aandacht naartoe zal gaan.

Mevrouw Jans heeft het woord.

Ik wil graag tussenkomen om de thematiek die collega Veys hier aanhaalt, mee te kunnen onderstrepen, als ik daartoe de kans krijg. Ik vind het goed dat er zowel in uw beleidsnota als in de beleidsnota van uw collega bevoegd voor het wonen, heel expliciet over de muur wordt gekeken en dat u alle twee aangeeft de krachten te willen bundelen. Ik denk dat dat nodig is om deze complexe problematiek daadwerkelijk aan te pakken. Ook binnen het woonbeleid gaan er een heel aantal maatregelen zijn waarbij ik denk dat een armoedetoets een goed middel is. Als u dat kunt sterken om dat armoedebeleid zo horizontaal en zo sterk mogelijk te voeren, ligt hier wel een heel goed voorbeeld van een complexe, brede en diffuse doelgroep die daar mogelijk baat bij zal hebben.

Minister Wouter Beke

Collega’s, hier zijn verschillende vragen gesteld die terechte vragen zijn, die onder de bevoegdheid van mijn collega Diependaele vallen, maar die ik niet onder de mat wil vegen. Wij zullen die samen met collega Diependaele, met het oog op dit actieplan binnen het armoedebestrijdingsplan, dat we zullen klaarmaken tegen oktober 2020, opnemen en daar antwoorden over geven.

Cijfers zijn belangrijk. Er is ook een studie die ons duidelijkheid moet verschaffen wat de tellingen betreft, om dat in kaart te kunnen brengen. Dan zullen we inderdaad zien waar we staan en wat we het best als antwoord daarop geven.

U hebt ook gesproken over de noodopvang. Noodopvang is een lokale bevoegdheid: de lokale besturen hebben daar een verantwoordelijkheid, en ze nemen die verantwoordelijkheid ook. Ik wil er toch even aan herinneren dat dit Vlaams Parlement met de goedkeuring van de begroting voor ongeveer 1 miljard euro bijkomende middelen aan de lokale besturen gegeven heeft, via de groeinorm van het Gemeentefonds, via de responsabiliseringsbijdrage, via de open ruimte. 1 miljard euro! Ja, er is dus een probleem. Ja, we moeten dat aanpakken en iedereen moet daar een stuk van zijn verantwoordelijkheid in nemen, wij de onze en de lokale besturen ook de hunne.

België heeft brons, maar in een slecht klassement. België staat op de derde plaats in Europa wat betreft de verhouding uithuiszettingen tegenover de bevolking. Bij ons in Vlaanderen worden elk jaar 12.000 gezinnen bedreigd met uithuiszetting. Hier in Vlaanderen wil de regering mensen met een hoge woonnood geen voorrang meer geven voor een sociale woning. Hier in Vlaanderen is er vandaag geen enkel plan dat dakloosheid lijkt op te lossen. Wij mogen dan ook hopen dat dat nieuwe actieplan – en het zal fameus moeten zijn – er komt en effectief doelstellingen en acties heeft. Vandaag zien wij enkel een beleid dat het probleem erger maakt dan een beleid dat zorgt voor oplossingen. Genoeg tijd verloren, het is tijd voor actie, het is tijd voor oplossingen, het is tijd voor een plan, een plan dat dakloosheid oplost, een plan dat ervoor zorgt dat er in 2020 niemand meer op straat moet slapen in Vlaanderen. (Applaus bij sp.a, Groen en de PVDA)

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.