U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 18 december 2019, 14.02u

Voorzitter

Mevrouw Schryvers heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega’s, sinds maart 2012 is Hulplijn 1712 operationeel. Dat is een hulplijn voor vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling. Mensen kunnen daar terecht met vragen. Niet alleen slachtoffers, maar ook mensen uit hun omgeving kunnen een antwoord krijgen op hun vragen, of ze kunnen worden doorverwezen.

De cijfers bewijzen dat die hulplijn nodig is en een meerwaarde heeft. Sinds 2012 stijgt het aantal meldingen dat men er krijgt elk jaar. Vorig jaar waren er meer dan vijfduizend. Niet minder dan 54 procent van die meldingen gaat over kindermisbruik.

Als zo’n hulplijn volledig wil renderen, dan moet ze ook goed bekend en toegankelijk zijn. Daarom hebben we ook in dit parlement twee keer in een resolutie  – een keer naar aanleiding van historisch misbruik en een keer na de commissie ‘me too’ – gevraagd om in te zetten op de bekendheid en toegankelijkheid van 1712.

Deze week hoorden we de berichten dat het voor een organisatie als 1712 – het is niet de enige – moeilijk is of zelfs onmogelijk om berichten te posten op Facebook of andere sociale media of om te adverteren, omdat er een filter is met betrekking tot zaken die geweld tonen of andere zaken die niet kunnen. Zij zijn daar mee het slachtoffer van. Dat is natuurlijk heel erg, want het is via de sociale media dat zij bepaalde doelgroepen kunnen bereiken. Hoe kan ervoor gezorgd worden dat hulplijnen en andere socialprofitorganisaties, zoals Sensoa, toch een boodschap kunnen meegeven via sociale media?

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Toen ik het nieuws hoorde, heb ik onmiddellijk contact opgenomen met Facebook. 1712 speelt, zoals u terecht zegt, een belangrijke rol voor heel kwetsbare kinderen die in situaties van misbruik of geweld terechtkomen. Het is heel belangrijk dat zij via sociale media kunnen adverteren. Facebook heeft onmiddellijk zeer alert gereageerd. Ze hebben contact opgenomen met 1712 om het probleem op te lossen. Men heeft het proces uitgelegd en men is er momenteel de laatste hand aan aan het leggen. Dit zou op heel korte termijn opgelost worden.

Het probleem is inderdaad structureler. Heel veel organisaties vragen hoe dat proces correct maar ook transparant en eenvoudiger kan gebeuren. Het is in dit geval blijkbaar zo dat de advertentie werd gekwalificeerd als ‘politieke maatschappelijke impact’ en dan volgt er bij Facebook een registratieprocedure, waarbij men een proces doorloopt en men duidelijk moet aangeven welke entiteit of welke persoon de advertentie betaalt. Daarom was het in dit geval niet eenvoudig.

Om dit structureel op te lossen, plan ik op heel korte termijn, deze week al, een eerste overleg met Facebook. We zullen dit in de komende jaren goed moeten aanpakken om er vooral voor te zorgen dat een en ander transparant kan verlopen, eenvoudig kan verlopen en op een manier dat men, in geval van problemen, Facebook gemakkelijk kan contacteren.

Dit is een terecht punt waar we ook mee aan de slag gaan.

Minister, het is goed dat u hier werk van maakt. Er is destijds vaak de opmerking geweest ten aanzien van Facebook en andere sociale media dat ze te laat optraden tegen geweld. Dit is natuurlijk een neveneffect van het feit dat ze daar nu sneller tegen optreden. We moeten zorgen dat we dat neveneffect kunnen uitsluiten.

Als we als politici iets willen adverteren, dan moeten we ook een verificatieprocedure doorlopen. Er is natuurlijk een verschil tussen berichten vanuit de private sfeer of berichten die worden gepost door sociale organisaties die een bepaalde maatschappelijke doelstelling hebben, en daarvoor gefinancierd en ondersteund worden door de overheid. Is er een mogelijkheid om een afzonderlijke verificatieprocedure met betrekking tot de content van organisaties die maatschappelijke doelstellingen hebben, op te zetten om in de toekomst te vermijden dat er niet kan worden bericht of geadverteerd, wat zeker voor een doelgroep van jongere generaties van belang is?

De heer Pelckmans heeft het woord.

Voorzitter, we sluiten ons graag aan bij de vraag van mevrouw Schryvers. Ik wil heel erg benadrukken hoe belangrijk Facebook is voor het middenveld.

Het is een heel goedkope manier om met burgers te communiceren. In het civiele perspectief moeten we dat absoluut blijven bevorderen. Als u dan toch die interventie doet, kunt u dan tegelijk alstublieft nog eens aandringen om minstens even streng te zijn voor alle racistische praat en alle commentaren die onze maatschappij destructiever maken? In de verkiezingscampagne hebben we dat dat maar al te dikwijls moeten ondervinden. Minister, als u contact opneemt, zou ik niet nalaten om daarop te blijven wijzen. Dit is een heel korte, maar heel duidelijke vraag.

Mevrouw D'Hose het woord.

Minister, Facebook zal altijd een privébedrijf blijven. Bijgevolg is het niet altijd mogelijk om in te grijpen op wat het bedrijf doet, maar het is heel goed dat u al zo snel actie hebt ondernomen. Het is natuurlijk jammer dat Facebook de Amerikaanse manieren gebruikt om te oordelen en dat het geen voeling heeft met lokale inhouden. Daarenboven heeft Facebook heel weinig vertegenwoordiging in België. Het is dus waarschijnlijk een samenloop van omstandigheden.

Misschien is het ook een mogelijke oplossing om Facebook te ontwijken door links naar de eigen websites te plaatsen, en geen content te gebruiken waarvan Facebook vindt dat het aanstoot zal geven of tot geweld kan leiden.

Minister, dit was een eerste gesprek dat u met Facebook had. Er zullen er nog veel moeten volgen. We zijn een medestander als het gaat over de bestrijding van fake news, en ook daarover moeten we met Facebook dringend onderhandelen. Zet dat contact dus maar snel op en zorg dat het structureel wordt.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Google, Apple, Facebook, Amazon – we noemen ze de GAFA’s van deze wereld – beheersen steeds meer ons leven en onze blik op de wereld, op wat we weten, wat we geloven, wat we niet geloven. Op welke manier de GAFA’s dit tot ons brengen, is zeer onduidelijk. Het zijn hun algoritmes die bepalen welke posts en welke advertenties we gaan zien, en wat we niet gaan zien. Hoe die algoritmes werken, dat is volledig onduidelijk. Schilderijen met een blote borst worden geweerd, foto's van vrouwen die borstvoeding geven worden geweerd, maar haatspraak, racistische en seksistische uitlatingen, zelfs advertenties van terrorisme worden vaak niet geweerd.

Of wat we lezen en bekijken ook waarheid is, daar ligt Facebook niet van wakker. In de strijd tegen de oprukkende desinformatie en misinformatie vinden we in Facebook vooralsnog geen medestander.

Sp.a meent dat we dringend moeten bekijken hoe we het internet tot een publieke dienst kunnen maken en hoe we de GAFA’s kunnen opleggen transparantie te bieden over hoe hun algoritmes werken en hen ook opleggen om verantwoording af te leggen.

Minister, het is goed dat u onmiddellijk kordaat hebt geageerd en in gesprek bent gegaan met Facebook. Ik ben benieuwd welke pistes u ziet om hen op een structurele manier te dwingen tot verantwoording en transparantie.

Mevrouw Van Werde heeft het woord.

Minister, we kunnen alleen maar ondersteunen dat u een overleg wilt hebben met Facebook om hen ertoe te bewegen advertenties van een overheidsinstantie te plaatsen zoals bijvoorbeeld van 1712. Het is positief dat er zo snel reactie kwam van Facebook.

In het algemeen moeten we ons er wel voor hoeden regelgeving te ontwikkelen over commerciële communicatie. We kunnen dingen verbieden, maar het is moeilijk om een commercieel en onafhankelijk mediaplatform te verplichten bepaalde boodschappen uit te zenden.

Minister, het is zeer positief dat u gaat onderhandelen. Ik ben heel benieuwd wat dat overleg zal opleveren.

Minister Benjamin Dalle

Collega's, wat heel belangrijk is, is dat er op de sociale media en in het bijzonder op Facebook, geen boodschappen van geweld, haat en racisme worden verspreid. Het is zeker een goede zaak dat Facebook ook inspanningen doet om dat te realiseren.

Uiteraard kunnen we dat niet zomaar reglementeren. Het is goed dat ze het nodige doen. We kunnen wel met hen in dialoog gaan om te bekijken hoe dat zo goed mogelijk kan worden toegepast in Vlaanderen. Een boodschap van 1712, van een CAW, van een Vlaamse overheidsdienst of van een organisatie die is betoelaagd door de Vlaamse overheid, is nog iets anders dan een commerciële boodschap of een boodschap van een privépersoon.

Vandaar dat we in die dialoog met Facebook vooral zullen trachten te zien hoe we ervoor kunnen zorgen dat die procedures transparanter worden en dat het duidelijk is welke weg men moet volgen, dat die procedures zo eenvoudig mogelijk zijn en dat het helder is wie men bij Facebook moet contacteren. Dat is de moeilijkheid met Facebook in België: het is moeilijk te weten wie men bij hen moet contacteren, en omgekeerd moet het ook duidelijk zijn wie zij bij ons kunnen contacteren.

Rond 1712, bijvoorbeeld, kan de Vlaamse overheid eenvoudigweg bevestigen dat dit effectief een betrouwbare bron en partner is, die een boodschap heeft met een maatschappelijke relevantie, die gesteund wordt door de Vlaamse overheid. Dat is voor Facebook geen bepalend element en zij zullen nog wel een verificatie doen, maar het kan voor hen waardevol zijn dit te weten, opdat ze hun verificatieproces zo snel mogelijk zouden kunnen afronden. We zullen die dialoog aangaan, niet met de bedoeling om te reglementeren, maar wel om duidelijke en heldere afspraken te maken.

Minister, ik dank u. Het is goed dat u die dialoog aangaat. Geweld, misbruik of kindermishandeling moeten we op alle mogelijke manieren bestrijden. Een hulplijn als 1712 is daarbij natuurlijk een belangrijk middel. Maar dan is het natuurlijk ook essentieel dat ze goed bekend en goed toegankelijk is. Het zou erg zijn als jonge generaties niet bereikt zouden kunnen worden door het feit dat er niet geadverteerd kan worden op sociale media. Daarom wil ik u vragen om er blijvend op in te zetten, zodat die organisaties met maatschappelijke doelstellingen toegang daartoe kunnen blijven hebben.

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.