U bent hier

Plenaire vergadering

woensdag 22 mei 2019, 10.05u

Voorzitter
van Joke Schauvliege aan minister Jo Vandeurzen
431 (2018-2019)

Tekst nog niet goedgekeurd door de sprekers.

De voorzitter

Mevrouw Schauvliege heeft het woord.

Voorzitter, collega's, minister, u weet dat Evergem in de Gentse kanaalzone wordt getroffen door een legionellabesmetting. Er zijn intussen al meer dan twintig slachtoffers. Op de eerste plaats gaat ons medeleven en onze aandacht en steun uit naar de twee dodelijke slachtoffers die te betreuren zijn, maar nog steeds komen er nieuwe slachtoffers bij. Er is grote bezorgdheid en ongerustheid omdat de bron van besmetting nog niet is ontdekt, maar er wordt vaak verwezen naar de koeltorens en -installaties van industriële activiteit. Blijkbaar is het gekend dat daar een mogelijke bron van legionella kan zijn. Uiteraard is er regelgeving, maar het is heel belangrijk om na te gaan hoe we verdere besmetting in de toekomst kunnen voorkomen.

Minister, zijn er zaken die we nu al kunnen doen? De regelgeving verstrengen, bijvoorbeeld meer preventieve ontsmetting van die koelinstallaties? Of bijvoorbeeld een betere inspectie of controle van de installaties?

De voorzitter

Minister Vandeurzen heeft het woord.

Minister Jo Vandeurzen

Ik sluit me om te beginnen aan bij uw woorden. Als we over deze problematiek spreken, denken we in eerste instantie aan de familie van de overleden patiënten. Wij wensen de patiënten die nu nog in het ziekenhuis verblijven of thuis herstellen, een spoedig herstel toe.

Ik wil toch kort iets zeggen over de regelgeving. De preventie van de veteranenziekte is in Vlaanderen door een besluit geregeld: het zogenaamde Legionellabesluit. Dat dateert van 2002. De vorige uitbraak dateert van 1999. Dat was de laatste keer – voor de uitbraak in de Gentse regio – dat er in Vlaanderen sprake was van een uitbraak van grote omvang. Dat was in Kapellen naar aanleiding van een handelsbeurs.

De regelgeving is daarna tot stand gekomen. Ze is in 2007 geüpdatet. De aanleiding daarvan waren situaties die zich in andere landen voordeden. Daarom is in 2007 ons besluit verstrengd. Men heeft voor specifieke installaties en risico’s specifiekere normen bepaald, daar vielen ook de koeltorens onder. Men heeft categorieën van koeltorens benoemd, maar ook tandartsinstallaties en allerlei fenomenen of situaties waarbij water werd verneveld. De mogelijke risico’s werden specifieker benoemd. In 2007 zagen we alle elementen van een consistente regelgeving verschijnen met een verplichte risicoanalyse, een verplicht beheerplan, verplichte monitoring en verplichte staalafnames. Dat varieert wat qua intensiteit naarmate de risico’s zich voordoen. Er zijn bepalingen die bijvoorbeeld aangeven dat als je een koelinstallatie na een stilstand opnieuw opstart, je meer en intensiever moet controleren en stalen moet nemen. Er zijn variaties op die bepalingen in functie van mogelijke verhoogde risico’s.

Over die regelgeving beschikken we nu. We hebben de afgelopen weken ook gekeken naar de situatie in het buitenland. Mijn administratie geeft aan dat de regelgeving in Vlaanderen zeker de internationale toets doorstaat. We hebben bepaalde normen in de regelgeving opgenomen die voor een verhoogde waakzaamheid zorgen. In andere landen zijn dat richtinggevende normen of richtlijnen en geen echt specifieke normen. Niets duidt erop dat onze regelgeving op dit ogenblik niet ‘state of the art’ zou zijn.

Het is ook belangrijk dat in 2007 de verplichting werd ingevoerd dat mensen die deze zaken exploiteren, over de beste beschikbare technologie moeten beschikken. Ook dat is in de regelgeving opgenomen.

Op dit ogenblik gaat natuurlijk alle aandacht en energie naar de situatie in Evergem en de Gentse Kanaalzone. Ik moet toch nog eens benadrukken dat de incubatietijd tot negentien dagen kan oplopen. Als we over nieuwe patiënten spreken, moeten we altijd bekijken of hun eerste symptomen in een incubatieperiode van negentien dagen zijn opgedoken waardoor je nog in alle redelijkheid kunt veronderstellen dat de besmetting van dezelfde bron afkomstig is. Ik neem aan dat u heel goed op de hoogte bent van de stand van zaken die het agentschap communiceert. Dat is nu onze eerste grote prioriteit.

Het is uiteraard heel logisch – en dat is een vorm van goed bestuur – dat er ook een moment komt waarop we onze regelgeving en ons preventiebeleid over de veteranenziekte grondig opnieuw moeten evalueren door de ervaringen die we nu opdoen. De administratie bereidt dit ook voor. We zullen uiteraard evalueren wat we hieruit hebben geleerd. We hebben het gebied waar het risico zich het meest kon voordoen, afgebakend. We zullen uiteraard ook de strategie die werd gevolgd en de consistentie van onze regelgeving evalueren. U mag verwachten dat hiervan een grondige analyse zal worden gemaakt en dat er uiteraard zal worden bekeken of die regelgeving op dit moment bijsturing verdient.

Ik kan daar nu niet op vooruitlopen. Ik vind eerlijk gezegd ook dat we ons nu het beste concentreren op wat er gebeurt en wat ons te doen staat in de Gentse Kanaalzone. U mag er uiteraard wel van uitgaan dat we ook dat luik van het beleid onder de loep zullen nemen, als alles helemaal onder controle is.

Minister, een grondige evaluatie zal uiteraard belangrijk zijn om te weten te komen wat er precies fout gelopen is. Ik heb ook begrepen dat men nu preventief alle mogelijke bronnen van besmetting, de koeltorens en -installaties in de kanaalzone, ontsmet heeft en dat men er nu van uitgaat dat de bron van besmetting weg is. Er is uiteraard grote bezorgdheid, dus ik denk dat de preventieve ontsmetting zeker in de evaluatie moet worden meegenomen, zodat we er voldoende aandacht aan kunnen besteden.

U spreekt ook van monitoring en een logboek. Inspectie is heel belangrijk en ik denk dat we via de digitalisering veel zouden kunnen oplossen. Bedrijven houden een logboek bij, maar dat is nu nog niet digitaal beschikbaar, waardoor er veel kostbare tijd verloren gaat. Een mogelijke oplossing zou zijn om dat logboek digitaal beschikbaar te stellen, zodat de inspectie daar op een heel toegankelijke manier aan kan, snel kan nagaan of de regelgeving gerespecteerd wordt en eventueel preventief kan optreden als er zich incidenten voordoen.

De voorzitter

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Freya Saeys (Open Vld)

Het is inderdaad een zeer jammerlijk incident. Als alles onder controle is – en hopelijk is dat snel het geval –, moeten we nagaan of we onze regelgeving moeten verstrekken en of er lacunes zijn. Op dit moment kunnen we echter niet veel wetgevend werk verrichten. Het is nu in eerste instantie belangrijk na te gaan wat we nu nog kunnen doen en of er nog meer controles nodig zijn.

De voorzitter

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Vanuit onze fractie willen we eerst en vooral ons medeleven betuigen met de slachtoffers. Er is inderdaad grote ongerustheid in Evergem en omstreken, omdat de epidemie nog niet helemaal ingedijkt lijkt, getuige daarvan de nieuwe slachtoffers. Ik begrijp die mensen heel goed en daarom wil ik ook een aantal vragen stellen.

Regelgeving is één ding, maar toepassing is een andere zaak. Zijn er signalen dat de preventieve maatregelen die bedrijven moeten nemen niet voldoende opgevolgd of toegepast worden? Zijn er ook voldoende inspecteurs om die zaken te controleren? Dat vragen de leden van onze fractie zich toch wel af.

De voorzitter

Mevrouw Sleurs heeft het woord.

Ook onze fractie wil zich natuurlijk aansluiten bij het medeleven voor de slachtoffers. Ik wil mij eveneens aansluiten bij de opmerkingen van de collega’s over het belang van monitoring en digitalisering. Die evaluatie moet zo goed en zo snel mogelijk uitgevoerd en gecommuniceerd worden, zodat de blijvende ongerustheid in de regio kan worden weggenomen.

Minister Jo Vandeurzen

Collega’s, ik begrijp alle vragen. Ik denk dat we inderdaad een grondige analyse moeten maken en dat we ook internationale vergelijkingen moeten maken. Hoe moeilijk het misschien ook is om te begrijpen, maar de administratie geeft mij aan dat een nulrisico bijna niet bestaat. We moeten voortdurend afwegen hoe ver we moeten gaan met bedrijven bepaalde verplichtingen op te leggen. Wanneer kunnen we zeggen dat we alles gedaan hebben om de volksgezondheid te vrijwaren, zonder de redelijkheid uit het oog te verliezen? Het uitgangspunt voor dit soort situaties is uiteraard het perspectief van de volksgezondheid.

Mevrouw Schauvliege, uw suggestie is fout. Onze administratie gaat ervan uit dat er nu eerst en vooral moet worden gekeken of we het onder controle hebben. We zijn er steeds meer van overtuigd dat we het gebied waarover het gaat en waar het risico zich situeert  vrij goed kunnen inschatten. Maar het is toch altijd spreken met twee woorden. Want we zullen pas echt zeker zijn wanneer we de match kunnen doen tussen datgene wat in de stalen is vastgesteld en datgene wat bij de patiënten kon worden vastgesteld. Ik neem aan dat u uit de berichtgeving in de pers weet dat het nog wachten is tot de week van 3 juni om daarover zeer duidelijk uitsluitsel te krijgen.

Ondertussen – en dat hebt u terecht aangehaald – werd natuurlijk alles gedaan om ervoor te zorgen dat alle koelinstallaties onder handen werden genomen. Men heeft overal de ontsmettingsprocedures ingezet, ook preventief. Ook de koelinstallaties waar nu verdere opvolging gebeurt, werden na de staalafnames onderzocht.

Ik hoop dat we snel definitief uitsluitsel kunnen geven. Nogmaals, u mag erop rekenen dat we dan een evaluatie zullen maken van de globale manier waarop we deze preventieve beleidslijnen in het verleden hebben uitgezet en van wat er in de toekomst beter of anders kan.

Minister, in eerste instantie moet alle aandacht nu gaan naar de communicatie met de slachtoffers en het detecteren van de bron. Het is goed dat men vrij snel alles preventief heeft ontsmet. Om de bezorgdheid en ongerustheid weg te nemen, is het ook heel belangrijk dat we vrij snel een goede en grondige evaluatie kunnen maken en bekijken welke bijkomende acties er moeten worden genomen.

Ik ben nogal geschrokken van het feit dat men eigenlijk vrij goed weet dat koeltorens en koelinstallaties een belangrijke bron van besmetting van legionella kunnen zijn. Men weet dat. Men zal dus voldoende aandacht moeten schenken aan de vraag of die regelgeving moet worden aangepakt. Verder moet er ook aandacht gaan naar controle en inspectie. Er zijn nog heel veel mogelijkheden om dat te digitaliseren en het voor iedereen gemakkelijker te maken om op die manier te werk te gaan.

Minister, ik dank u voor het opnemen van die handschoen. U zegt dat u een heel grondige evaluatie zult doen en op basis daarvan zult bijsturen.

Uw agentschap heeft bijzonder alert gereageerd. Toch is er heel veel bezorgdheid, omdat – maar dat is eigen aan de procedure, aan die kweek van legionella – men die bron niet sneller kan detecteren. Uw agentschap heeft grondig gecommuniceerd. Maar er zou nog iets meer aandacht moeten gaan naar individuele communicatie, naar alle slachtoffers die getroffen zijn door legionella. Ik dank u. (Applaus bij de meerderheid)

De voorzitter

De actuele vraag is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.